CHƯƠNG 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN CHUNG VỀ CHI PHÍ VÀ QUAN LÝ CHI PHÍ SAN XUẤT KINH DOANH TRONG DOANH NGHIỆP 1. Khái niệm và phân logi chỉ phí SXKD trong doanh nghiệp LL. Khái niện chi phí sản xuất kinh doanh trong doanh nghiệp Trong qui tình hoạt động sản xuất kinh doanh, chỉ phí phát sinh liên quan đến mọi hoạt động, moi bộ phận của doanh nghiệp, có nhiễu khái niệm về chỉ phí vì chỉ phí phát sn và sử dung cho một số mục đích cụ thé, cách mà chỉ phí được sử đụng sẽ xác định các tính toán, ghỉ nhận, phân tích, xử lý chi phi. “Trong kế toán tài chính thì chỉ phí bao gồm các chỉ phí san xuất kinh doanh phát sinh ‘rong quá tình hoạt động kinh doanh thông thường của doanh nghiệp và các chỉ phí khác.
Theo chin mực chung - chun mực KẾ toán Việt Nam ban hành và công bố theo Quyết định số 165/2002/QĐ-BTC ngày 31 tháng 12 năm 2002 của Bộ trưởng Bộ “Tài chính thì chỉ phí bao gồm các chỉ phí sản xuất, kinh doanh phát sinh trong quá trình hoạt động kinh doanh thông thường của doanh nghiệp và các chi phí khác. Chỉ pI sản xuất, kinh doanh phát sinh tong quá tình hoạt động kinh doanh thông thườn của doanh nghiệp, như giá vốn hàng bán, chỉ phí bán hang, chi phí quản lý doanh nghiệp, chỉ phí Ii én vay, và những chỉ phí liên quan đến hoạt động cho các bên khác sử dụng ti sản sinh ra lợi túc, in bản quyển. Những chỉ phí này phát sinh cưới ạng tiền và các Khoản tương đương tiễn, hàng tồn ho, khẩu hao mây móc, tiết bị ~ Chỉ phí k c bao gm các chỉ phí ngoài các chỉ phí sn xu, kinh doanh phát sink trong quá tình hoại động kinh doanh thông thường của doanb nghiệp, như: chỉ phí về thanh lý, nhượng bán ti sản cổ định, các khoản tiền bị khích bàng phat do vi phạm hợp đồng. Chí phí là tổng giá tr các khoản làm giảm lại ích kính tẾ trong kỳ toán dưới hình thức các khoản tiền chỉ ra, các khoản khá in hoặc làm phát sinh ic khoản nợ.
dẫn đến làm giảm vốn chủ sở hữu, không bao gồm các khoản phân phối cho cỗ đông hoặc chủ sở hữu. Chỉ phí rong kể toán ti chính là các khoản chỉ phí đã thực tế phát sinh gắn liền với hoạt động sân xuất kinh doanh của doanh nghiệp. “heo tc giả luận án tin ĩ về "Hoàn thiện kế toán quản tị chi phi trong các doanh nghiệp "mía đường tn địa bàn tỉnh Thanh Hói” cho rằng “chi phí có thể là phí tôn thực tế đã chỉ ra trong quá trình hoạt động sản xuất kinh doanh hàng ngày khi tổ chức thực hiện, kiểm tra, ra quyết định và cũng có thể là chỉ phí ước tính khi thực hiện dự án hay giá tị lợi ich mắt đi khi lựa chọn phương én, hoạt động này mà bỏ qua cơ hội kinh doanh khác”. Theo đó chỉ phí có thể là những khoản chỉ phí đã phát sinh hoặc các chi phí chưa phát sinh, chi phí cơ hội hay chi phí ước tính.
Chỉ phí không phải gắn liền với một kỳ kế toán cụ thé nào mà nó được xem xét gắn liễn với các phương án, các cơ hội kinh doanh, quyết định kinh doanh cụ thể “Theo quan niệm Kinh tế chính trị tại Giáo trình Kinh tế chính trị Mác Lê Nin - Trường. đại học Kinh tế quốc dẫn do Nhà Ất bản Giáo dục xuất bản năm 1998 thi chỉ phí sản at của doanh nghiệp là biểu hiện bằng tiền của toàn bộ ác hao phí về lao động sống tức à ao động tạo rủ giá tri mối và lao động vật hoá tức à giá tỉ của tư liệu sản xuất mà doanh nghiệp phải chi a để tiến hành sản xuất sản phẩm trong một thỏi gian nhất đình Quá sin xuất hàng hoá là quá tình kết hợp và iêu hao của ba y tư liệu lao động, đối tượng lao động và sức lao động. Như vậy để tiễn hành sản xuất hàng hoá, doanh nghiệp phải bỏ chỉ phí về sức lao động, tư iệu ao động và đối tượng lao động. Sự hình thành nên các chi phí sản xuất dé tạo ra giá tị sản phẩm sản xuất à ất yếu khách quan, các chỉ phí mà doanh nghiệp chi ra cấu thành nên giá trị của sản phẩm, dich vụ để đáp ứng nhu cầu tiêu dùng của xã hội i trị sin phẩm, ch vụ gồm ba bộ phận là: C, V, m.
“Trong đó ~C là gần bộ giá tị Liga sản xuất đã tiêu hao trong quả trình tạo ra sản phẩm dịch vụ nh: Kha bao ôi sản cổ định, chỉ pí nguyên vật liệu, công cụ, năng lượng bộ phận này được gợi là hao phí vật chất ~ V: là chỉ phítiền lương, tiễn công phải trả cho người lao động tham gia quá trình sin xuất tạo ra sin phẳm, dịch vụ, được go là hao ph lo động cin thế: ~ m là giá trị mới do lao động sống tạo ra trong quá trình hoạt động sản xuất ra giá trị sản phẩm, dịch vụ. “Tiếp theo sau quá trình sản xuất, doanh nghiệp phải tổ chức việc tiêu thụ sản phẩm đẻ thu tiền vẻ. Để thực hig được việc này, doanh nghiệp cũng phải bỏ ra những chỉ phí nhất định chẳng hạn như chi phí đóng gói sản phẩm, chỉ phí vận chuyển, bốc đỡ, bio «qin sin phẩm. Hơn nữa, trong điều kiện nề Linh t thị trường có sự cạnh tranh như "hiện nay, ngoài các chi phí tiêu thụ trên, doanh nghiệp còn phải bỏ ra chi phí để nghiên cứu thị trường, chỉ phí quảng cáo để giới thiệu sản phẩm, chi phí bảo hành sản phẩm.
Những khoản chi phí nảy phát sinh trong lĩnh vực lưu thông sản phẩm nên được gọi là chỉ phí tiêu thụ hay chi phí lưu thông sản phẩm Ngoài những chỉ phí êu trên, doanh nghiệp còn phải thực hiện được nghĩa vụ của mình với Nha nước như nộp thuế giá tị gia tăng, thu xuất nhập khẩu, thu tiêu thụ đặc biệt, thuế khai thác tài nguyên. Những khoản chỉ phí này đều diễn ra trong quá trình kinh doanh vì thể đó cũng là khoản chỉ phí kinh doanh cửa doanh nghiệp, “Trong luận văn này, khái niệm về chỉ phí sản xuất được hiểu như sau: chỉ phí sản xuất kinh doanh của một doanh nghiệp là toàn bộ chỉ phí sản xuất, chỉ phí tiêu thụ sản phẩm, các khoản tiễn thuế và các chỉ phí bằng tiền khác mà doanh nghiệp phải bỏ ra 48 thực hiện hoạt động sản xuất kinh doanh trong một thời kỳ nhất định. Chỉ phí của doanh nghiệp là chỉ phí cá biệt, chịu sự kiểm soát quản lý của doanh nghiệp. Do vậy ‘quan lý tốt chỉ phí đông vai trồ quan trọng trong hoạt động quản trị doanh nghiệp.2, Phân loại chi phi sản xuất kinh doanh trong doanh nghiệp Chi phí sản xuất kinh doanh trong doanh nghiệp gồm nhiều loại chỉ phí và phát sinh thường xuyên trong quá trình sản xuất kính doanh, mỗi loại chỉ phí có đặc inh công dụng khác nhau do vậyyêu cầu quản lý đối với từng loại cũi 1 khá nhau.
Để quản lý tốt hỉ phí sin xuất kính doanh, doanh nghiệp cin phải tiến hành phân loại chi phí để đáp ứng đầy đủ những thông tin cin thiết cho việc tính toán hiệu quả các phương án sản xuất, phục vụ tốt cho công tác kiểm ta, giám sit chỉ phí sản xuất ánh doanh của doanh nghiệp. Phân loại chi phí sin xuất kinh doanh có nhiều cách phân loại như sau: 1. Phân loại chi phi theo yêu tổ chi phí Phan loại chi phí theo yéu tố chi phí tức là phân loại theo nội dung, tính chất kinh tế của chỉ phí, cách phân loại này cho biết kết cầu, tỷ trọng của từng loại chỉ phí mà doanh nghiệp đã chi ra giúp cho việc xây dụng và phân tích định mức vốn lưu động căng như việc lập. kiểm tra và phân tích dự tin chỉ phí để phục vụ cho vige tập hop quản lý các chỉ phí theo nội dung kinh tế ban đầu đồng nhất của né mà không xét đến địa điểm phát sinh và chỉ phí được đùng cho mục địch gì trong sản xuất.
hân loi này chi phí sin xuất kinh doanh (SXKD) được cha thành các chỉ phí sa + Chỉ phí nguyên liệu, vật liệu bao gồm toàn bộ giá trị tài nguyên, vật liệu chính, nguyên vật lệu phụ. phụ tầng thay th, công cụ dụng cụ sử dụng vào sản xuất kinh doanh tong kỳ oại nữ giá tỉ dùng không hét nhập lại kho và ph iệu thu hồi cùng với nhiên liệu động lực). + Chỉ phí nhiên iệu, động lực mua ngoài sử dụng vào quá tình sin xuất kính doanh trong kỳ (trừ số dùng không hết nhập lại kho và phế liệu thu hồi). + Chỉ phí tiền lương và các khoản phụ cấp lương: phản ánh tổng số tiền lương, và phụ cấp mang tính chất lương chủ doanh nghiệp phải trả cho cán bộ công nhân viên.
chức và người lao động + Chỉ phí bảo hiểm xã hội, bảo hiểm y tế, kinh phí công đoàn trích theo tỷ lệ quy định trên tổng số tiền lương và phụ cắp lương chủ doanh nghiệp phải trả cho công nhân viên chức và người lao động. + Chỉ phí hao tài sản tịnh: phản ánh tổng số khẩu hao tài sản cổ định. phải trích trong ky của tất cả t sản cố định sử dụng cho sin xuất kinh doanh trong kỳ, + Chỉ phí dịch vụ mua ngoài: là số tiền trả cho dịch vụ mua ngoài phục vụ cho. hoạt động sản xuất của doanh nghiệp.
++ Chỉ phí khác bằng ti Tà toàn bộ c chỉ phí khác bằng ỉ chưa phản ánh vào các yếu tố trên dùng vào quá trình sản xuất kinh doanh trong kỷ. Phân loại chi phi theo khoản mục chỉ phí ‘Theo cách phân loại này, những khoản chi phí có cùng công dụng kinh tế, cùng mục. dich sử dụng được xếp thành một khoản mục, không phân bit tính chit kinh tế. Phân loại chỉ phí sản xuất theo cách này giúp quản lý định mức chỉ phí, cung cắp sổ liêu cho công ác tinh giá thành sin phẩm của doanh nghiệp, có ba khoản mục chỉ phí sau = Chi phí nguyên vật liệu trực tiếp: gdm các chỉ phí về nguyên liệu, vit liệu, nhiên liệu trực tiếp dùng vào san xuất kinh doanh.
CChỉ phí nhân công trực tiếp: là ác chỉ phí phải trả cho công nhân trực tp sin xuất sản phẩm như tiền lương, các khoản phy các khoản bảo hiểm xã hội, bảo hiểm y té kinh phi công đoàn trích theo tién lương của công nhân trực tiếp. ~ Chỉ phí sử dụng máy ti công: mấy móc thi sông à loại máy phục vụ sản xuắt CChi phí này bao gồm chỉ phí cho các mấy nhằm thực hiện khối lượng sẵn xuất bing máy.