Hiện trạng và giải pháp quản lý chất thải rắn nguy hại của ngành chế biến mủ cao su tỉnh Đắk Lắk

Luận văn thạc sĩ HUS phân tích hiện trạng và đề xuất giải pháp quản lý chất thải rắn nguy hại trong ngành chế biến mủ cao su tỉnh Đắk Lắk.

• Tác giả: Nguyễn Thị Thanh Minh
• Người hướng dẫn: TS. Trịnh Văn Tuyên
• Trường học: Trường Đại học Khoa học Tự nhiên
• Chuyên ngành: Khoa học môi trường
• Đề tài: Hiện trạng và giải pháp quản lý chất thải rắn nguy hại của ngành chế biến mủ cao su tỉnh Đắk Lắk
• Loại tài liệu: Luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2014
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• MỞ ĐẦU
• 1. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN
• 1.1. Tổng quan về quản lý chất thải rắn nguy hại
• 1.2. Các khái niệm về chất thải
• 1.3. Khái niệm quản lý CTNH
• 1.4. Cơ sở pháp lý cho việc quản lý CTRNH
• 1.5. Một số thông tin về ngành chế biến mủ cao su tại Đắk Lắk
• 1.6. Điều kiện tự nhiên, kinh tế - xã hội tỉnh Đắk Lắk
• 1.7. Các cơ sở chế biến mủ cao su
• 1.8. Công nghệ chế biến mủ cao su
• 1.9. Chất thải của ngành chế biến mủ cao su
• 2. CHƯƠNG 2: NỘI DUNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 2.1. Địa điểm nghiên cứu
• 2.2. Đối tượng nghiên cứu
• 2.3. Nội dung nghiên cứu
• 2.4. Phương pháp nghiên cứu
• 2.4.1. Phương pháp nghiên cứu tài liệu
• 2.4.2. Phương pháp điều tra và khảo sát thực tế
• 2.4.3. Phương pháp phân tích định tính
• 2.4.4. Phương pháp lấy mẫu và phân tích định lượng
• 3. CHƯƠNG 3: KẾT QUẢ VÀ THẢO LUẬN
• 3.1. Hiện trạng phát sinh chất thải rắn nguy hại ngành chế biến mủ cao su trên địa bàn tỉnh Đắk Lắk
• 3.2. Xác định danh mục CTNH phát sinh
• 3.3. Khối lượng CTRNH
• 3.4. Đánh giá, phân tích và xác định ngưỡng nguy hại của bùn thải phát sinh từ hệ thống xử lý nước thải
• 3.5. Hiện trạng thu gom, lưu trữ CTRNH tại các cơ sở
• 3.6. Hiện trạng quản lý chất thải rắn nguy hại ngành chế biến mủ cao su tại tỉnh Đắk Lắk
• 3.7. Mô hình quản lý
• 3.8. Nguồn nhân lực
• 3.9. Hệ thống văn bản pháp luật
• 3.10. Cơ sở hạ tầng
• 3.11. Chi phí phục vụ công tác quản lý CTNH
• 3.12. Hiện trạng quản lý CTNH ngành chế biến mủ cao su
• 3.13. Đề xuất giải pháp quản lý hiệu quả CTRNH ngành chế biến mủ cao su
• 3.13.1. Quản lý CTRNH tại các cơ sở sản xuất
• 3.13.2. Nâng cao năng lực quản lý CTRNH của cơ quan quản lý
• KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng quan về quản lý chất thải rắn nguy hại trong chế biến mủ cao su

Ngành chế biến mủ cao su tại Đắk Lắk đang phát triển mạnh mẽ, tuy nhiên, việc quản lý chất thải rắn nguy hại (CTRNH) vẫn còn nhiều thách thức. Chất thải từ quá trình chế biến mủ cao su không chỉ ảnh hưởng đến môi trường mà còn tác động đến sức khỏe cộng đồng. Do đó, việc hiểu rõ về quản lý CTRNH là rất cần thiết.

1.1. Khái niệm về chất thải rắn nguy hại

Chất thải rắn nguy hại được định nghĩa là những chất thải có khả năng gây hại cho sức khỏe con người và môi trường. Theo quy định của pháp luật, CTRNH bao gồm các chất thải từ sản xuất, chế biến và sinh hoạt có tính độc hại cao.

1.2. Tình hình hiện tại của ngành chế biến mủ cao su tại Đắk Lắk

Đắk Lắk là một trong những tỉnh có diện tích trồng cao su lớn nhất Việt Nam. Tuy nhiên, ngành chế biến mủ cao su tại đây vẫn chưa phát triển tương xứng với tiềm năng, dẫn đến việc phát sinh nhiều chất thải rắn nguy hại.

II. Vấn đề và thách thức trong quản lý chất thải rắn nguy hại

Quản lý CTRNH trong chế biến mủ cao su tại Đắk Lắk đang đối mặt với nhiều thách thức. Các cơ sở chế biến thường thiếu hệ thống thu gom và xử lý chất thải hiệu quả, dẫn đến tình trạng ô nhiễm môi trường nghiêm trọng.

2.1. Các vấn đề phát sinh từ chất thải rắn nguy hại

Chất thải rắn nguy hại từ ngành chế biến mủ cao su thường chứa các hóa chất độc hại, gây ô nhiễm đất và nước. Việc xử lý không đúng cách có thể dẫn đến các vấn đề sức khỏe cho công nhân và cộng đồng xung quanh.

2.2. Thách thức trong việc thực hiện quy định pháp luật

Mặc dù có nhiều quy định pháp luật về quản lý CTRNH, nhưng việc thực hiện còn gặp nhiều khó khăn. Các cơ sở chế biến thường không tuân thủ đầy đủ các quy định, dẫn đến tình trạng quản lý kém.

III. Phương pháp quản lý chất thải rắn nguy hại hiệu quả

Để quản lý CTRNH trong chế biến mủ cao su hiệu quả, cần áp dụng các phương pháp khoa học và công nghệ hiện đại. Việc này không chỉ giúp giảm thiểu chất thải mà còn bảo vệ môi trường.

3.1. Quy trình xử lý chất thải rắn nguy hại

Quy trình xử lý CTRNH bao gồm các bước như phân loại, thu gom, vận chuyển và xử lý. Việc áp dụng công nghệ xử lý tiên tiến sẽ giúp giảm thiểu tác động xấu đến môi trường.

3.2. Tăng cường năng lực quản lý chất thải

Cần nâng cao năng lực cho các cơ quan quản lý và các cơ sở chế biến trong việc quản lý CTRNH. Điều này bao gồm đào tạo nhân lực và cải thiện cơ sở hạ tầng.

IV. Ứng dụng thực tiễn và kết quả nghiên cứu

Nghiên cứu về quản lý CTRNH trong chế biến mủ cao su tại Đắk Lắk đã chỉ ra nhiều giải pháp khả thi. Các mô hình quản lý hiệu quả đã được áp dụng tại một số cơ sở chế biến, mang lại kết quả tích cực.

4.1. Mô hình quản lý chất thải tại các cơ sở chế biến

Một số cơ sở chế biến đã áp dụng mô hình quản lý chất thải hiệu quả, giúp giảm thiểu lượng CTRNH phát sinh và cải thiện tình hình môi trường.

4.2. Kết quả từ các nghiên cứu thực tiễn

Các nghiên cứu cho thấy việc áp dụng công nghệ xử lý hiện đại đã giúp giảm thiểu ô nhiễm và nâng cao hiệu quả quản lý chất thải tại các cơ sở chế biến mủ cao su.

V. Kết luận và hướng đi tương lai cho quản lý chất thải rắn nguy hại

Quản lý CTRNH trong chế biến mủ cao su tại Đắk Lắk cần được cải thiện để đảm bảo an toàn cho sức khỏe cộng đồng và bảo vệ môi trường. Các giải pháp đã được đề xuất cần được thực hiện một cách đồng bộ và hiệu quả.

5.1. Đề xuất giải pháp quản lý chất thải

Cần xây dựng các chính sách và quy định rõ ràng về quản lý CTRNH, đồng thời tăng cường công tác thanh tra, kiểm tra để đảm bảo thực hiện đúng quy định.

5.2. Tương lai của ngành chế biến mủ cao su tại Đắk Lắk

Ngành chế biến mủ cao su tại Đắk Lắk có tiềm năng phát triển lớn, tuy nhiên, cần phải chú trọng đến việc quản lý chất thải để phát triển bền vững.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Ngành công nghiệp chế biến cao su thiên nhiên đóng vai trò trụ cột trong cơ cấu kinh tế nông nghiệp Việt Nam, với diện tích canh tác toàn quốc đạt xấp xỉ 850.000 ha và sản lượng khai thác đạt 811.000 tấn. Tại khu vực Tây Nguyên, tỉnh Đắk Lắk sở hữu vùng chuyên canh cao su rộng lớn với diện tích ổn định khoảng 23.100 ha đến 24.000 ha, đạt sản lượng khai thác trên 29.850 tấn mủ quy khô mỗi năm. Toàn tỉnh hiện có 3 doanh nghiệp nhà nước giữ vai trò chủ lực gồm Công ty TNHH MTV Cao su Đắk Lắk, Công ty TNHH MTV Cao su Ea H'Leo và Công ty TNHH MTV Cao su Krông Buk với tổng công suất thiết kế đạt 25.500 tấn sản phẩm mỗi năm.

Tuy nhiên, hoạt động gia công và chế biến mủ cao su phát sinh lượng chất thải đáng kể, đặc biệt là chất thải rắn nguy hại và bùn thải sau xử lý nước thải. Trung bình mỗi tháng, các nhà máy trên địa bàn thải ra khoảng 1.363,8 kg chất thải nguy hại các loại, trong đó bùn thải chiếm tới 1.046,9 kg/tháng. Việc chưa có cơ chế phân định rõ ràng khiến bùn thải bị mặc định coi là chất thải nguy hại theo Thông tư số 12/2011/TT-BTNMT, tạo gánh nặng lớn về chi phí lưu trữ và xử lý cho doanh nghiệp.

Đề tài được thực hiện nhằm đánh giá toàn diện hiện trạng phát sinh, công tác quản lý chất thải rắn nguy hại ngành cao su tại tỉnh Đắk Lắk giai đoạn 2012–2014. Qua đó, nghiên cứu tiến hành phân tích định lượng độc chất trong bùn thải và xây dựng hệ thống giải pháp quản lý tối ưu, giúp giảm thiểu rủi ro môi trường, tiết kiệm chi phí vận hành cho các nhà máy và nâng cao hiệu lực quản lý nhà nước tại địa phương.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu vận dụng Lý thuyết Quản lý chất thải tích hợp (Integrated Waste Management) và Nguyên lý Sản xuất sạch hơn (Cleaner Production) nhằm kiểm soát dòng vật chất từ khâu tiếp nhận nguyên liệu đến thải bỏ cuối cùng. Hệ thống lý thuyết tập trung vào 4 khái niệm cốt lõi:

• Chất thải nguy hại: Theo Luật Bảo vệ môi trường 2005 và Thông tư số 12/2011/TT-BTNMT, đây là các chất thải chứa yếu tố độc hại, dễ cháy nổ, ăn mòn hoặc lây nhiễm vượt ngưỡng an toàn.
• Phân định dòng thải: Phân chia thành chất thải nguy hại trong mọi trường hợp (ký hiệu **) và chất thải có khả năng là chất thải nguy hại (ký hiệu *).
• Ngưỡng nguy hại nồng độ ngâm chiết (TCLP/Ctc): Giá trị giới hạn nồng độ các chất độc hại hòa tan trong dung dịch ngâm chiết mẫu theo QCVN 07:2009/BTNMT và QCVN 50:2013/BTNMT.
• Vòng đời quản lý chất thải 5 giai đoạn: Kiểm soát tại nguồn phát sinh, thu gom phân loại, xử lý trung gian, vận chuyển chuyên dụng và thải bỏ an toàn.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu triển khai hệ thống phương pháp luận khoa học kết hợp giữa phân tích lý thuyết, điều tra xã hội học và thực nghiệm phân tích độc chất:

• Cỡ mẫu và phương pháp chọn mẫu: Khảo sát toàn diện 3/3 doanh nghiệp chế biến mủ cao su quy mô lớn trên địa bàn Đắk Lắk (đạt tỷ lệ bao phủ 100% các cơ sở quốc doanh có tổng công suất 25.500 tấn/năm). Phương pháp chọn mẫu chuyên gia và gửi phiếu điều tra kỹ thuật được áp dụng trực tiếp tại Nhà máy chế biến cao su Ea Khal thuộc Công ty TNHH MTV Cao su Ea H'Leo.
• Phương pháp lấy mẫu bùn thải: Thực hiện lấy mẫu bùn đơn lẻ tại bể chứa bùn của hệ thống xử lý nước thải nhà máy Ea Khal theo Tiêu chuẩn Việt Nam TCVN 6663-13:2000 về hướng dẫn lấy mẫu bùn nước và bùn thải. Mẫu được bảo quản trong túi nhựa khóa kín, vận chuyển bằng đường hàng không đến phòng thí nghiệm.
• Phương pháp phân tích và lý do lựa chọn: Phân tích 16 chỉ tiêu độc chất (pH, Xianua, Ag, As, Ba, Cd, Co, Pb, Hg, Ni, Se, Zn, Cr VI, Phenol, Benzen, Tổng dầu) tại Phòng Phân tích Độc chất Môi trường (VILAS 386) trực thuộc Viện Công nghệ Môi trường. Lý do lựa chọn phương pháp ngâm chiết là để đối chiếu trực tiếp với QCVN 50:2013/BTNMT mới ban hành, giúp xác định chính xác tính chất độc hại của bùn thải chế biến cao su.
• Timeline nghiên cứu: Quá trình thu thập tài liệu, khảo sát thực địa và phân tích thực nghiệm được thực hiện xuyên suốt giai đoạn 2012 đến 2014.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Kết quả điều tra thực tế và phân tích mẫu tại các cơ sở chế biến mủ cao su trên địa bàn tỉnh Đắk Lắk đã chỉ ra 4 phát hiện quan trọng:

• Cơ cấu phát sinh chất thải rắn nguy hại: Tổng lượng chất thải nguy hại phát sinh tại 3 công ty là 1.363,8 kg/tháng. Trong đó, bùn thải từ trạm xử lý nước thải chiếm tỷ trọng áp đảo 76,8% (tương đương 1.046,9 kg/tháng); bao bì dính hóa chất và thùng phuy dầu nhớt chiếm 22,7% (310 kg/tháng); bóng đèn huỳnh quang hỏng chiếm 0,21% (2,9 kg/tháng); giẻ lau dính dầu mỡ chiếm 0,29% (4,0 kg/tháng).
• Nồng độ độc chất trong bùn thải an toàn tuyệt đối: Kết quả phân tích 16 thông số của mẫu bùn tại Nhà máy chế biến cao su Ea Khal cho thấy toàn bộ chỉ tiêu đều thấp hơn hàng chục đến hàng trăm lần so với ngưỡng nguy hại quy định tại QCVN 50:2013/BTNMT. Cụ thể, Kẽm (Zn) đạt 1,324 mg/l (ngưỡng cho phép 250 mg/l); Chì (Pb) đạt 0,098 mg/l (ngưỡng 15 mg/l); Asen (As) đạt 0,022 mg/l (ngưỡng 2 mg/l); Thủy ngân (Hg) đạt 0,009 mg/l (ngưỡng 0,2 mg/l); Crôm VI đạt 0,009 mg/l (ngưỡng 5 mg/l); độ pH đạt 6,83 (nằm trong ngưỡng an toàn từ 2 đến 12,5).
• Hiệu quả xử lý nước thải đạt chuẩn: Lưu lượng nước thải chế biến dao động từ 300 m3/ngày đến 600 m3/ngày vào vụ cao điểm. Sau khi qua trạm xử lý công suất 800 m3/ngày sử dụng công nghệ kỵ khí kết hợp Aerotank và hồ sinh học, chỉ số BOD5 giảm từ 3.170 mg/l xuống còn 215,3 mg/l; hàm lượng Tổng Nitơ giảm từ 273 mg/l xuống 50,3 mg/l, đạt quy chuẩn xả thải QCVN 01:2008/BTNMT cột B.
• Thực trạng quản lý còn mang tính đối phó: Dù 100% cơ sở đã được cấp Sổ đăng ký chủ nguồn thải nguy hại, song bùn thải phát sinh thực tế (khoảng 1.230 kg/tháng tại Ea H'Leo) chưa được chuyển giao cho đơn vị xử lý chuyên nghiệp mà chủ yếu lưu giữ tạm thời hoặc bơm tưới trực tiếp ra vườn cao su do e ngại chi phí thu gom cao.

Thảo luận kết quả

Nguyên nhân chính khiến bùn thải chế biến cao su không chứa thành phần nguy hại là do quy trình sản xuất mủ ly tâm và mủ cốm chỉ sử dụng các hóa chất thông thường như axit axetic (5-6 kg/tấn), axit fomic (4-5 kg/tấn), amoniac (0,25-0,5 kg/tấn) để đánh đông và chống đông. Hệ thống xử lý nước thải sử dụng vôi bột (0,025 kg/m3), phức sắt và vi sinh tự nhiên, không đưa các kim loại nặng độc hại vào chu trình công nghệ.

Dữ liệu phân tích này có thể được trực quan hóa hiệu quả thông qua biểu đồ tròn thể hiện tỷ trọng các thành phần chất thải và bảng so sánh đa trục đối chiếu 16 chỉ tiêu thực nghiệm với ngưỡng giới hạn của QCVN 50:2013/BTNMT. So sánh với các nghiên cứu trước đây vốn áp dụng cứng nhắc QCVN 07:2009/BTNMT, việc chứng minh bùn thải không nguy hại theo QCVN 50:2013/BTNMT mở ra cơ hội lớn cho các nhà máy tái sử dụng nguồn bùn giàu hữu cơ này làm phân bón lót, giúp cắt giảm 100% chi phí xử lý chất thải nguy hại liên quan đến bùn.

Đề xuất và khuyến nghị

Nhằm hoàn thiện công tác quản lý chất thải rắn nguy hại ngành chế biến cao su tại Đắk Lắk, nghiên cứu đưa ra 4 nhóm giải pháp trọng tâm:

• Phân định và chứng nhận bùn thải không nguy hại: Các doanh nghiệp cao su chủ động lập hồ sơ phân định và ký hợp đồng quan trắc định kỳ 4 lần/năm với các đơn vị có chứng chỉ VILAS. Mục tiêu cắt giảm 100% khối lượng bùn thải (trung bình 1.046,9 kg/tháng) ra khỏi danh mục chất thải nguy hại, hoàn thành trong giai đoạn 2015–2016 do Ban Giám đốc các nhà máy chủ trì.
• Chuẩn hóa hệ thống thu gom và kho lưu chứa nội bộ: Tiến hành nâng cấp nhà kho lưu giữ chất thải nguy hại đạt chuẩn, trang bị thùng chứa chuyên dụng có dán biển cảnh báo theo TCVN 6707:2009 cho 100% các dòng thải gồm 310 kg/tháng bao bì hóa chất và 2,9 kg/tháng bóng đèn hỏng. Thời gian thực hiện trong vòng 6 tháng do bộ phận kỹ thuật môi trường nhà máy đảm trách.
• Tái sử dụng bùn thải làm phân bón hữu cơ vi sinh: Phối hợp với Viện nghiên cứu nông nghiệp triển khai công nghệ ủ compost kỵ khí từ bùn thải sau xử lý nước thải để phục vụ tái bón lót cho 23.100 ha vườn cây cao su. Target metric đạt tỷ lệ tái chế 85% lượng bùn thải phát sinh, lộ trình thực hiện từ năm 2015 đến 2018.
• Tăng cường kiểm tra và hỗ trợ kỹ thuật từ cơ quan quản lý: Sở Tài nguyên và Môi trường tỉnh Đắk Lắk, Chi cục Bảo vệ Môi trường tăng cường tổ chức tập huấn Thông tư 12/2011/TT-BTNMT và QCVN 50:2013/BTNMT cho 100% cán bộ môi trường doanh nghiệp; định kỳ thanh tra, giám sát 1 lần/năm nhằm ngăn chặn tình trạng đổ thải chưa qua xử lý ra môi trường.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Nội dung và kết quả nghiên cứu mang lại giá trị thực tiễn cao cho 4 nhóm đối tượng:

• Ban lãnh đạo và cán bộ môi trường tại các nhà máy chế biến cao su: Cung cấp bằng chứng khoa học và quy trình thực hiện hồ sơ phân định bùn thải, giúp tối ưu hóa chi phí vận hành hàng trăm triệu đồng mỗi năm và chuẩn hóa thủ tục pháp lý.
• Cơ quan quản lý nhà nước về môi trường: Cung cấp cơ sở dữ liệu thực địa về định mức phát thải CTRNH ngành cao su tại Đắk Lắk, hỗ trợ Sở TN&MT trong công tác lập quy hoạch bãi xử lý chất thải công nghiệp và ban hành hướng dẫn kỹ thuật cấp tỉnh.
• Kỹ sư thiết kế và tư vấn xử lý nước thải: Cung cấp thông số vận hành thực tế của hệ thống xử lý nước thải chế biến cao su công suất 800 m3/ngày, thông số bùn lắng và các giải pháp tách nước giảm thể tích bùn.
• Giảng viên, học viên cao học và sinh viên ngành Khoa học Môi trường: Tài liệu tham khảo chuẩn mực về phương pháp lấy mẫu bùn thải theo TCVN 6663-13:2000 và quy trình kiểm định 16 chỉ tiêu độc chất ngâm chiết theo chuẩn QCVN 50:2013/BTNMT.

Câu hỏi thường gặp

• Bùn thải từ trạm xử lý nước thải chế biến cao su có bắt buộc phải quản lý như chất thải nguy hại không? Theo Thông tư 12/2011/TT-BTNMT, bùn thải thuộc danh mục có khả năng là chất thải nguy hại (mã 12 06 06). Nếu doanh nghiệp không thực hiện phân tích mẫu, bùn sẽ bị mặc định là chất thải nguy hại. Ngược lại, nếu kết quả kiểm định 16 chỉ tiêu đạt dưới ngưỡng QCVN 50:2013/BTNMT, bùn sẽ được quản lý như chất thải công nghiệp thông thường.

• Khối lượng chất thải rắn nguy hại phát sinh phổ biến tại một nhà máy cao su ở Đắk Lắk là bao nhiêu? Theo khảo sát tại 3 nhà máy lớn ở Đắk Lắk, tổng khối lượng CTRNH phát sinh bình quân là 1.363,8 kg/tháng. Trong đó, bùn thải chiếm 1.046,9 kg/tháng, bao bì hóa chất và thùng dầu nhớt chiếm khoảng 85 đến 132 kg/tháng cho mỗi cơ sở, còn bóng đèn và giẻ lau dầu chiếm khoảng 1 đến 2 kg/tháng.

• Quy chuẩn kỹ thuật nào được dùng để xác định ngưỡng nguy hại của bùn thải chế biến cao su? Quy chuẩn kỹ thuật quốc gia QCVN 50:2013/BTNMT (có hiệu lực từ ngày 01/01/2014) được áp dụng trực tiếp để xác định ngưỡng nguy hại đối với bùn thải từ quá trình xử lý nước, thay thế cho việc áp dụng quy chuẩn chung QCVN 07:2009/BTNMT trước đây.

• Doanh nghiệp có được phép sử dụng bùn thải sau xử lý để bón trực tiếp cho vườn cây cao su không? Doanh nghiệp chỉ được phép bón bùn thải cho cây trồng sau khi đã có kết quả phân tích nồng độ ngâm chiết 16 thông số đạt chuẩn QCVN 50:2013/BTNMT và được cơ quan quản lý môi trường chấp thuận trong báo cáo giám sát định kỳ hoặc đề án bảo vệ môi trường đã phê duyệt.

• Quy trình công nghệ nào giúp xử lý nước thải chế biến cao su đạt QCVN 01:2008/BTNMT? Mô hình xử lý kết hợp hóa lý và sinh học bao gồm các công đoạn: hồ thu gom lắng mủ vụn, điều chỉnh pH bằng vôi, hồ kỵ khí có bổ sung phức sắt 2%, bể sục khí hóa chất, bể lắng bùn, hệ thống Aerotank vi sinh và hồ sinh học ổn định giúp xử lý hiệu quả BOD5 từ 3.170 mg/l về dưới 250 mg/l.

Kết luận

• Đánh giá toàn diện hiện trạng phát sinh 1.363,8 kg chất thải rắn nguy hại mỗi tháng tại 3 doanh nghiệp chế biến mủ cao su lớn nhất tỉnh Đắk Lắk với tổng công suất 25.500 tấn/năm.
• Xác định bùn thải chiếm tỷ trọng lớn nhất (76,8%) nhưng toàn bộ 16 chỉ tiêu kim loại nặng và độc chất hữu cơ đều an toàn dưới ngưỡng quy định của QCVN 50:2013/BTNMT (điển hình Zn đạt 1,324 mg/l so với ngưỡng 250 mg/l).
• Chỉ rõ những lỗ hổng trong công tác quản lý nội bộ khi doanh nghiệp vẫn lưu giữ tạm bợ và bơm bùn thải ra vườn cây mà chưa thực hiện đầy đủ thủ tục phân định pháp lý.
• Đề xuất lộ trình 4 bước hoàn thiện hồ sơ phân định bùn, chuẩn hóa kho lưu chứa theo TCVN 6707:2009 và tái chế bùn thải làm phân bón hữu cơ giai đoạn 2015–2018.
• Kêu gọi các doanh nghiệp cao su và cơ quan quản lý tỉnh Đắk Lắk nhanh chóng áp dụng khung quy chuẩn mới để vừa bảo vệ môi trường vừa giảm thiểu chi phí xử lý chất thải bền vững.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1 TỔNG QUAN 1. Tổng quan về quản lý chất thải rắn nguy hại 1. Các khái niệm về chất thải * Chất thải: Theo quy định tại khoản 10 Điều 3 LBVMT năm 2005 thì: “Chất thải là vật chất ở thể rắn, lỏng, khí được thải ra từ sản xuất, kinh doanh, dịch vụ, sinh hoạt hoặc hoạt động khác”. Phụ thuộc vào các tiêu chí khác nhau, chất thải có thể được phân chia thành các loại như sau: - Căn cứ vào nguồn phát sinh: có thể chia thành 3 loại: chất thải sinh hoạt, CTYT, chất thải công nghiệp.

- Căn cứ vào trạng thái tồn tại của chất thải có thể chia thành: CTR, chất thải lỏng, chất thải khí và các chất thải ở dạng khái khác. - Căn cứ vào độ độc hại của chất thải, chia thành 2 loại: chất thải thông thường và CTNH. * Chất thải rắn: Theo quy định tại khoản 2 điều 3 Nghị định số 59/2007/NĐ-CP ngày 9/4/2007 của Chính phủ về quản lý CTR thì “Chất thải rắn là chất thải ở thể rắn, được thải ra từ quá trình sản xuất, kinh doanh, dịch vụ, sinh hoạt hoặc các hoạt động khác. Chất thải rắn bao gồm chất thải rắn thông thường và chất thải rắn nguy hại”.

* Chất thải nguy hại: Theo quy định tạo khoản 11 Điều 3 Luật Bảo vệ môi trường 2005 quy định: “CTNH là chất thải chứa yếu tố độc hại, phóng xạ, dễ cháy, dễ nổ, dễ ăn mòn, dễ lây nhiễm, gây ngộ độc hoặc đặc tính nguy hại khác”. 4 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail. Khái niệm quản lý CTNH Khái niệm quản lý CTNH lần đầu tiên được quy định tại Khoản 3, Điều 3 quy chế quản lý CTNH ban hành kèm theo Quyết định số 155/1999/QĐ-TTg ngày 16/07/1999 của Thủ tướng Chính phủ, theo đó “Quản lý CTNH là các hoạt động kiểm soát CTNH trong suốt quá trình từ phát sinh đến thu gom, vận chuyển, quá cảnh, lưu giữ, xử lý và tiêu huỷ CTNH”. Trong Luật Bảo vệ môi trường 2005, quản lý CTNH được giải thích như sau: Quản lý chất thải là hoạt động phân loại, thu gom, vận chuyển, giảm thiểu, tái sử dụng, tái chế, xử lý, tiêu hủy, thải loại chất thải.

Sau đó, khái niệm này được chỉnh sửa lại tại Thông tư số 12/2012/TT- BTNMT ngày 14/4/2011 (sau đây gọi tắt là Thông tư 12) và được nêu tại khoản 1, Điều 3 như sau: Quản lý CTNH là các hoạt động liên quan đến việc phòng ngừa, giảm thiểu, phân định, phân loại, tái sử dụng trực tiếp, lưu giữ tạm thời, vận chuyển và xử lý CTNH Tại thông tư này, Các nhà làm luật đã liệt kê hàng loạt hoạt động của việc quản lý CTNH theo một quy trình chặt chẽ hơn, bao gồm cả những hoạt động liên quan đến việc phòng ngừa, giảm thiểu, phân loại CTNH. Như vậy, trách nhiệm quản lý chất thải của cơ quan Nhà nước và các tổ chức, cá nhân có liên quan đến việc quản lý CTNH không chỉ có từ khi chất thải đó phát sinh, mà các chủ thể trên còn có trách nhiệm trong việc phòng ngừa, giảm thiểu bằng việc áp dụng mọi biện pháp kĩ thuật hiện đại, công nghệ tiên tiến… nhằm hạn chế lượng CTNH phát sinh trên thực tế. Theo quy định trên, quản lý CTNH có những đặc điểm sau: (1) Trách nhiệm quản lý chất thải thuộc về cơ quan Nhà nước có thẩm quyền quản lý CTNH và các tổ chức, cá nhân có liên quan. Các cơ quan Nhà nước có trách nhiệm quản lý CTNH trong phạm vi chức năng luật định.

Các tổ chức, cá nhân có trách nhiệm quản lý CTNH là những chủ thể có những hoạt động liên quan trực tiếp đến CTNH như: chủ nguồn thải, chủ thu gom, vận chuyển, xử lý, tiêu huỷ. 5 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] (2) Nội dung quản lý CTNH là các hoạt động mà các cơ quan quản lý Nhà nước về bảo vệ môi trường và các tổ chức, cá nhân có liên quan phải thực hiện. Cụ thể là: các cơ quan Nhà nước có trách nhiệm xây dựng và hoàn thiện hệ thống pháp luật về quản lý CTNH, thanh tra, kiểm tra, phát hiện và xử lý kịp thời những sai phạm… các tổ chức, cá nhân có liên quan phải tiến hành những hoạt động phân loại, thu gom, vận chuyển, xử lý… CTNH. Quy trình quản lý CTNH được thực hiện theo 5 giai đoạn.

Đó là: Giai đoạn 1: Quản lý nguồn phát sinh CTNH. Đây là việc tiến hành các biện pháp để quản lý CTNH ngay tại chính nguồn phát sinh ra chất thải đó. Kiểm soát CTNH tại nguồn là một công việc khá phức tạp. Cách thông thường nhất được nhiều quốc gia sử dụng để giải quyết những vấn đề trên là tiến hành thủ tục đăng ký cấp giấy phép đối với các chủ nguồn thải CTNH, đặc biệt là trong ngành công nghiệp.

Giai đoạn 2: Phân lập, thu gom và vận chuyển CTNH. Giai đoạn này được thực hiện bằng việc phân loại, thu gom toàn bộ CTNH tại tất cả các nguồn phát sinh ra chúng. Sau khi tiến hành việc thu gom, chất thải sẽ được vận chuyển đến khu xử lý và thải bỏ hoặc đến trạm trung chuyển hay đến nơi lưu giữ tạm thời. Giai đoạn 3: Xử lý trung gian.

Giai đoạn này được tiến hành bởi những phương pháp xử lý khác nhau như: xử lý cơ học, xử lý hóa học, sinh học và nhiệt… nhằm làm giảm khối lượng CTNH, giảm thiểu hoặc loại bỏ độc tính để phù hợp hơn với khâu thải bỏ cuối cùng. Giai đoạn 4: Chuyên chở CTNH đi xử lý tiếp. CTNH sau khi xử lý trung gian sẽ được vận chuyển bằng những phương tiện chuyên dụng đến nơi xử lý cuối cùng của quy trình. Giai đoạn 5: Thải bỏ chất thải.

Những phần chất thải khi không còn được tái chế và tái sử dụng sẽ được thải bỏ bằng những cách thức khác nhau như:chôn lấp hoặc thiêu đốt. 6 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] Việc quản lý CTNH có thể được thực hiện bằng nhiều công cụ như: kinh tế, pháp lý, kĩ thuật… trong đó công cụ pháp lý được coi là phương tiện hiệu quả hàng đầu trong công tác quản lý CTNH, thông qua việc ban hành các văn bản quy phạm pháp luật và hệ thống các quy chuẩn kỹ thuật về môi trường. Kinh nghiệm của nhiều nước đã chứng minh rằng, muốn quản lý chất thải tốt thì phải đảm bảo các yếu tố sau: - Có hệ thống quản lý chất thải rõ ràng và hoạt động có hiệu quả; - Có cơ sở pháp lý để quản lý; - Có phương tiện và điều kiện để quản lý như thiết bị đo lường, kiểm tra, kiểm soát nguồn thải; - Có công nghệ xử lý chất thải thích hợp. Như vậy, hệ thống pháp lý quy định về quản lý CTNH chiếm vị trí đặc biệt quan trọng trong hệ thống các công cụ được sử dụng để quản lý CTNH mà các quốc gia trên thế giới cũng như Việt Nam đang sử dụng.

Do chất thải nguy hại thường có nguồn gốc phát sinh từ các hoạt động sản xuất kinh doanh thuộc nhiều lĩnh vực khác nhau nên pháp luật môi trường cũng quy định trách nhiệm của nhiều cơ quan khác nhau trong việc quản lý loại chất thải này. Cụ thể: - Bộ tài nguyên và môi trường thực hiện việc thống nhất quản lý nhà nước về chất thải nguy hại trong phạm vi toàn quốc; chịu trách nhiệm tổ chức, chỉ đạo các hoạt động quản lý chất thải nguy hại. Ban hành các chỉ tiêu môi trường cho việc lựa chọn bãi chôn lấp chất thải nguy hại các chỉ tiêu kỹ thuật cho việc thiết kế, xây dựng và vận hành các khu lưu giữ, các bãi chôn lấp chất thải nguy hại bảo đảm vệ sinh môi trường; lựa chọn và tư vấn các công nghệ xử lý chất thải nguy hại; phối hợp với Bộ Tài chính ban hành mức thu phí, lệ phí quản lý chất thải nguy hại. Hướng dẫn nội dung và thẩm định các báo cáo đánh giá tác động môi trường của cơ 7 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] sở thu gom, vận chuyển, lưu giữ, xử lý, tiêu hủy và các bãi chôn lấp chất thải nguy hại.

(Điều 21 Quy chế quản lý CTNH) - Bộ xây dựng có trách nhiệm Hướng dẫn các tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương trong việc quy hoạch xây dựng các khu xử lý chất thải nguy hại hợp vệ sinh, các bãi chôn lấp chất thải nguy hại phù hợp với quy hoạch phát triển kinh tế - xã hội của địa phương. Phối hợp với ủy ban nhân dân tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương trong việc chỉ đạo các Sở Giao thông Công chính trong việc lập quy hoạch và kế hoạch xây dựng các khu lưu giữ, các cơ sở xử lý, tiêu hủy, các bãi chôn lấp chất thải nguy hại hợp vệ sinh, lập kế hoạch và tổ chức thực hiện kế hoạch quản lý chất thải (bao gồm cả chất thải nguy hại) của địa phương. (Điều 22 Quy chế quản lý CTNH) - Bộ Công thương có trách nhiệm Giám sát, kiểm tra và triển khai các biện pháp hữu hiệu buộc các chủ nguồn thải phải tuân thủ các quy định của Quy chế. Trường hợp các chủ nguồn thải không có khả năng tự thực hiện được việc thu gom, xử lý, tiêu hủy chất thải nguy hại, thì yêu cầu các chủ nguồn thải phải ký hợp đồng với các chủ thu gom, vận chuyển, xử lý, tiêu hủy chất thải nguy hại.

Phối hợp với Bộ Tài nguyên và môi trường tổ chức điều tra, đánh giá mức độ ô nhiễm môi trường do chất thải nguy hại gây ra tại các cơ sở sản xuất, kinh doanh thuộc Bộ Công Thương quản lý. (Điều 23 Quy chế quản lý CTNH) - Bộ y tế có trách nhiệm Giám sát, kiểm tra và có các biện pháp hữu hiệu buộc các bệnh viện, trạm y tế, cơ sở dịch vụ y tế tuân thủ các quy định của Quy chế. Chủ trì, phối hợp với Bộ Tài nguyên và môi trường, Bộ Xây dựng trong việc quy hoạch, lựa chọn công nghệ, thiết bị, đầu tư xây dựng và vận hành hệ thống lò thiêu đốt chất thải y tế đạt tiêu chuẩn môi trường Việt Nam, ban hành quy chế quản lý chất thải y tế. (Điều 24 Quy chế quản lý CTNH) - Bộ quốc phòng, Bộ công an có trách nhiệm Giám sát, kiểm tra và triển khai thực hiện các biện pháp hữu hiệu buộc các chủ nguồn thải thuộc Bộ Quốc phòng, Bộ Công an tuân thủ các quy định về quản lý chất thải nguy hại.

Các chủ nguồn thải 8 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] chất thải được Bộ Quốc phòng, Bộ Công an xác nhận là các chủ nguồn thải hoạt động thuần túy trong lĩnh vực kinh tế phải chấp hành đầy đủ các quy định về quản lý chất thải nguy hại.