Luận văn thạc sĩ hay nghiên cứu một số giải pháp nhằm phát triển tài nguyên lâm sản ngoài gỗ ở 2 xã bình thanh thung nai huyện cao phong tỉnh hòa bình

Luận văn thạc sĩ nghiên cứu hay nghiên cứu một số giải pháp nhằm phát triển tài nguyên lâm sản ngoài gỗ ở 2 xã bình thanh thung, khảo sát thực trạng, phân tích nguyên nhân, đề

• Tác giả: Nguyễn Thị Thanh Nguyên
• Người hướng dẫn: PTS. Lê Sỹ Việt
• Trường học: Trường Đại học Lâm nghiệp
• Chuyên ngành: Lâm Nghiệp
• Đề tài: Nghiên cứu một số giải pháp nhằm phát triển tài nguyên LSNG ở 2 xã Bình Thanh–Thung Nai, huyện Cao Phong, tỉnh Hòa Bình
• Loại tài liệu: luận văn
• Năm xuất bản: 2006
• Địa điểm: Xuân Mai

Mục lục chi tiết

• 1. CHƯƠNG 1: ĐẶT VẤN ĐỀ
• 2. CHƯƠNG 2: TỔNG QUAN VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU
• 2.1. Nhận thức về LSNG
• 2.2. Vai trò và giá trị của LSNG
• 2.3. Các nghiên cứu liên quan đến LSNG
• 3. CHƯƠNG 3: MỘT SỐ NHẬN XÉT CHUNG VỀ PHÁT TRIỂN THỰC VẬT CHO LSNG Ở KHU VỰC NGHIÊN CỨU

Tóm tắt

I. Tổng quan về phát triển tài nguyên lâm sản ngoài gỗ tại Bình Thanh và Thung Nai

Tài nguyên lâm sản ngoài gỗ (LSNG) đóng vai trò quan trọng trong phát triển kinh tế bền vững tại khu vực Bình Thanh và Thung Nai. Việc khai thác và phát triển các loại tài nguyên này không chỉ giúp nâng cao thu nhập cho người dân mà còn bảo vệ môi trường sinh thái. Theo nghiên cứu, LSNG có thể tạo ra nguồn thu nhập đáng kể cho các hộ gia đình, đồng thời góp phần bảo tồn đa dạng sinh học trong khu vực.

1.1. Định nghĩa và vai trò của tài nguyên lâm sản ngoài gỗ

Tài nguyên lâm sản ngoài gỗ bao gồm các sản phẩm như thảo dược, nấm, quả, và các loại cây khác không phải gỗ. Chúng có giá trị kinh tế cao và có thể được khai thác bền vững, giúp cải thiện đời sống cho cộng đồng địa phương.

1.2. Tình hình hiện tại của tài nguyên lâm sản ngoài gỗ tại Bình Thanh và Thung Nai

Hiện nay, tài nguyên LSNG tại Bình Thanh và Thung Nai đang bị khai thác một cách không bền vững. Nhiều loại cây quý hiếm đang có nguy cơ tuyệt chủng do sự khai thác quá mức và thiếu quản lý hiệu quả.

II. Vấn đề và thách thức trong phát triển tài nguyên lâm sản ngoài gỗ

Mặc dù tài nguyên LSNG có tiềm năng lớn, nhưng việc phát triển chúng gặp nhiều thách thức. Các vấn đề như khai thác không bền vững, thiếu chính sách quản lý và nhận thức của cộng đồng về giá trị của LSNG đang cản trở sự phát triển bền vững.

2.1. Khai thác không bền vững và tác động đến môi trường

Khai thác LSNG không bền vững dẫn đến suy giảm nguồn tài nguyên và ảnh hưởng tiêu cực đến hệ sinh thái. Việc này không chỉ làm giảm đa dạng sinh học mà còn ảnh hưởng đến sinh kế của người dân địa phương.

2.2. Thiếu chính sách và quản lý hiệu quả

Chính sách quản lý tài nguyên LSNG hiện tại còn thiếu đồng bộ và chưa hiệu quả. Điều này dẫn đến tình trạng khai thác bừa bãi và không có sự giám sát chặt chẽ từ cơ quan chức năng.

III. Phương pháp phát triển bền vững tài nguyên lâm sản ngoài gỗ

Để phát triển bền vững tài nguyên LSNG, cần áp dụng các phương pháp quản lý hiệu quả và nâng cao nhận thức cộng đồng. Việc kết hợp giữa bảo tồn và phát triển sẽ giúp tối ưu hóa lợi ích từ tài nguyên này.

3.1. Xây dựng chính sách quản lý tài nguyên hiệu quả

Cần thiết lập các chính sách rõ ràng và cụ thể về quản lý tài nguyên LSNG, bao gồm việc quy định các khu vực bảo tồn và khai thác hợp lý.

3.2. Tăng cường giáo dục và nâng cao nhận thức cộng đồng

Giáo dục cộng đồng về giá trị và tầm quan trọng của LSNG là rất cần thiết. Các chương trình đào tạo và hội thảo có thể giúp người dân hiểu rõ hơn về cách khai thác bền vững.

IV. Ứng dụng thực tiễn và kết quả nghiên cứu về tài nguyên lâm sản ngoài gỗ

Nhiều nghiên cứu đã chỉ ra rằng việc phát triển tài nguyên LSNG có thể mang lại lợi ích kinh tế lớn cho cộng đồng. Các mô hình phát triển bền vững đã được áp dụng thành công tại một số địa phương, tạo ra nguồn thu nhập ổn định cho người dân.

4.1. Mô hình phát triển bền vững tại một số địa phương

Một số địa phương đã áp dụng mô hình phát triển LSNG thành công, giúp tăng thu nhập cho người dân và bảo vệ môi trường. Các mô hình này có thể được nhân rộng ra các khu vực khác.

4.2. Kết quả nghiên cứu về giá trị kinh tế của tài nguyên lâm sản ngoài gỗ

Nghiên cứu cho thấy giá trị kinh tế từ LSNG có thể chiếm tới 15% tổng thu nhập của các hộ gia đình. Điều này chứng tỏ tầm quan trọng của LSNG trong việc cải thiện đời sống người dân.

V. Kết luận và tương lai của tài nguyên lâm sản ngoài gỗ tại Bình Thanh và Thung Nai

Tài nguyên lâm sản ngoài gỗ có tiềm năng lớn trong phát triển kinh tế bền vững tại Bình Thanh và Thung Nai. Tuy nhiên, để phát triển bền vững, cần có sự phối hợp chặt chẽ giữa các bên liên quan và áp dụng các biện pháp quản lý hiệu quả.

5.1. Tầm quan trọng của việc bảo tồn tài nguyên lâm sản ngoài gỗ

Bảo tồn tài nguyên LSNG không chỉ giúp duy trì đa dạng sinh học mà còn đảm bảo nguồn thu nhập ổn định cho người dân trong tương lai.

5.2. Định hướng phát triển bền vững trong tương lai

Cần xây dựng các chiến lược phát triển bền vững cho tài nguyên LSNG, bao gồm việc áp dụng công nghệ mới và tăng cường hợp tác quốc tế trong lĩnh vực này.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Lêi nãi ®Çu Sau 3 n¨m häc tËp vµ rÌn luyÖn t¹i tr­êng §¹i häc L©m nghiÖp, ®Õn nay kho¸ häc 2003-2006 ®· kÕt thóc. §Ó ®¸nh gi¸ kÕt qu¶ häc tËp, ban chñ nhiÖm khoa ®· ph©n c«ng t«i thùc hiÖn ®Ò tµi tèt nghiÖp “Nghiªn cøu mét sè gi¶i ph¸p nh»m ph¸t triÓn tµi nguyªn LSNG ë 2 x· B×nh Thanh–Thung Nai, huyÖn Cao Phong, tØnh Hoµ B×nh” Nh©n dÞp nµy cho phÐp t«i ®­îc bÇy tá lßng biÕt ¬n ch©n thµnh vµ s©u s¾c ®Õn c¸c thÇy c« gi¸o trong Tr­êng ®Æc biÖt lµ thÇy gi¸o T.S Lª Sü ViÖt, ng­êi ®· hÕt lßng h­íng dÉn, d×u d¾t gióp ®ì t«i hoµn thµnh b¶n luËn v¨n nµy. T«i xin ch©n thµnh c¸m ¬n UBND hai x· B×nh Thanh, Thung Nai-huyÖn Cao Phong, TØnh Hoµ B×nh, c¸n bé kü thuËt L©m Tr­êng S«ng §µ ®· nhiÖt t×nh gióp ®ì t«i trong suèt thêi gian qua. MÆc dï ®· lµm viÖc víi tÊt c¶ nç lùc, nh­ng do h¹n chÕ vÒ tr×nh ®é vµ thêi gian nªn luËn v¨n kh«ng tr¸nh khái nh÷ng thiÕu sãt nhÊt ®Þnh.

T«i rÊt mong ®­îc sù chØ b¶o ®ãng gãp ý kiÕn cña c¸c thÇy c« gi¸o vµ bÌ b¹n ®Ó b¶n kho¸ luËn cã ý nghÜa thùc tÕ h¬n. T«i xin ch©n thµnh c¸m ¬n! Xu©n Mai, th¸ng 08 n¨m 2006 Häc viªn NguyÔn ThÞ Thanh Nguyªn LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] 2 Ch­¬ng 1 §Æt vÊn ®Ò Còng nh­ c¸c n­íc nhiÖt ®íi kh¸c, rõng n­íc ta cã nguån tµi nguyªn l©m s¶n ngoµi gç (LSNG) rÊt phong phó vµ ®a d¹ng. Tµi nguyªn LSNG ®ãng vai trß rÊt quan träng trong ®êi sèng cña céng ®ång d©n téc thiÓu sè, sèng phô thuéc vµo rõng. Theo Pitamber Sharma (1995), th¸ch thøc lín nhÊt ®èi víi viÖc ph¸t triÓn miÒn nói trong giai ®o¹n hiÖn nay lµ lµm sao gi¶m ®­îc t×nh tr¹ng ®ãi nghÌo, t¹o c¬ héi viÖc lµm vµ b¶o tån ®­îc m«i tr­êng vµ sinh c¶nh vïng nói, ®¶m b¶o sù ph©n bæ c«ng b»ng, th«ng qua viÖc thu hót sù chó ý cña phô n÷, c¸c nhãm cã liªn quan hoÆc bÞ thiÖt thßi.

Trong ®iÒu kiÖn miÒn nói ë n­íc ta LSNG ®­îc coi lµ mét trong sè c¸c tµi nguyªn rÊt quan trong, cã quan hÖ phô thuéc víi c¸c nguån tµi nguyªn kh¸c ®Ó t¹o thµnh mét hÖ sinh th¸i hoµn chØnh. C«ng tr×nh thuû ®iÖn Hßa B×nh ®­îc khëi c«ng x©y ®ùng tõ n¨m 1979 vµ sù ra ®êi cña c«ng tr×nh nµy ®· lµm thay ®æi cuéc sèng cña ng­êi d©n xung quanh vïng lßng Hå. Trong ®ã, sù thay ®æi lín nhÊt lµ ng­êi d©n mÊt ®i t­ liÖu s¶n xuÊt chñ yÕu lµ ®Êt canh t¸c vµ c¸c nguån lîi kh¸c tõ rõng. Sù thay ®æi nµy kÕt hîp víi tËp qu¸n canh t¸c l¹c hËu vµ tr×nh ®é d©n trÝ thÊp ®· lµm cho cuéc sèng ng­êi d©n vèn ®· khã kh¨n l¹i cµng khã kh¨n h¬n.

VÊn ®Ò mÊu chèt ë ®©y lµ ph¶i t×m ra ®­îc gi¶i ph¸p h÷u hiÖu nhÊt ®Ó võa cã thÓ n©ng cao ®êi sèng cho ng­êi d©n, gãp phÇn xo¸ ®ãi gi¶m nghÌo võa b¶o vÖ ®­îc hÖ sinh th¸i rõng phßng hé ®Çu nguån cho c«ng tr×nh Thñy ®iÖn Hoµ B×nh. LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] 3 XuÊt ph¸t tõ mèi quan t©m ®ã, trong gÇn 2 thËp kû qua c¸c ch­¬ng tr×nh quèc gia vÒ trång rõng phßng hé vµ æn ®Þnh d©n c­ vïng hå Thuû ®iÖn Hoµ B×nh ®· ®­îc triÓn khai mét c¸ch réng kh¾p trªn toµn vïng nh»m n©ng cao ®é che phñ cña rõng, t¹o nguån thu nhËp vµ xo¸ ®ãi gi¶m nghÌo cho c¸c céng ®ång d©n c­ ë ®©y. Nh÷ng kÕt qu¶ b­íc ®Çu cña c¸c ch­¬ng tr×nh nµy ®· gãp phÇn ®¸ng kÓ vµo viÖc c¶i thiÖn ®iÒu kiÖn sèng cña ng­êi d©n, g¾n liÒn víi môc tiªu ph¸t triÓn rõng bÒn v÷ng vµ b¶o vÖ m«i tr­êng. Trong hµng lo¹t c¸c gi¶i ph¸p ®· ®­îc ¸p dông, gi¶i ph¸p vÒ ph¸t triÓn LSNG ®­îc coi lµ m«t trong nh÷ng gi¶i ph¸p kh¶ thi ®Ó gi¶i quyÕt mèi quan t©m trªn.

L©m s¶n ngoµi gç ®· vµ ®ang ®­îc thõa nhËn nh­ lµ mét nh©n tè mµ th«ng qua nã viÖc chia sÎ lîi Ých tõ rõng gi÷a nhµ n­íc vµ ng­êi d©n ®­îc ®¶m b¶o. Ngoµi ra, viÖc ph¸t triÓn LSNG cßn thu hót ®­îc céng ®ång d©n c­ tham gia vµo c«ng t¸c b¶o vÖ rõng v× lîi Ých cña chÝnh hä. Tõ xa x­a con ng­êi ®· th­êng xuyªn sö dông LSNG phôc vô cho lîi Ých cña hä song hä ch­a nhËn thøc ®­îc vai trß to lín cña LSNG. Víi ®iÒu kiÖn thiªn nhiªn ­u ®·i vÒ khÝ hËu, ®Êt ®ai cho viÖc ph¸t triÓn nguån tµi nguyªn LSNG song cho ®Õn nay nguån tµi nguyªn nµy vÉn ch­a ®­îc qu¶n lý vµ sö dông mét c¸ch cã hiÖu qu¶.

HÖ qu¶ cña t×nh tr¹ng ®ã tµi nguyªn LSNG ngµy cµng bÞ suy gi¶m c¶ vÒ sè l­îng vµ chÊt l­îng, nh÷ng loµi quý hiÕm ®· bÞ khai th¸c qu¸ møc vµ ®ang ®øng tr­íc nguy c¬ tuyÖt chñng, nguån thu cña ng­êi d©n tõ tµi nguyªn LSNG còng ngµy mét Ýt dÇn. XuÊt ph¸t tõ thùc tÕ ®ã, viÖc nghiªn cøu c¸c gi¶i ph¸p ®Ó ph¸t triÓn tµi nguyªn LSNG t¹i khu vùc lßng hå ®ang trë thµnh mét yªu cÇu rÊt bøc thiÕt bëi c¸c lý do sau ®©y: LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] 4 - LSNG cã tÇm quan träng vÒ KT-XH, chóng cã gi¸ trÞ lín vµ cã thÓ t¹o ra ®­îc c«ng ¨n viÖc lµm. Thu nhËp b×nh qu©n tõ LSNG chiÕm kho¶ng 15% tæng thu nhËp trong c¸c hé gia ®×nh. - Ph¸t triÓn LSNG cßn gãp phÇn lµ t¨ng thªm tÝnh ®a d¹ng sinh häc vµ b¶o tån c¸c nguån gen quý hiÕm trong c¸c khu rõng nhiÖt ®íi ë n­íc ta nãi chung vµ trong rõng phßng hé S«ng §µ nãi riªng.

- Cïng víi sù suy tho¸i cña rõng bëi qu¸ tr×nh khai th¸c bÊt hîp lý vµ hiÖn t­îng du canh, du c­, ®èt n­¬ng lµm rÉy v.v… nguån tµi nguyªn LSNG ë n­íc ta ®ang bÞ c¹n kiÖt víi tèc ®é hÕt søc nhanh chãng. - Còng nh­ nhiÒu céng ®ång d©n c­ kh¸c ë vïng cao, céng ®ång d©n ë 2 x· Thung Nai vµ B×nhThanh ®· vµ ®ang sö dông LSNG ngµy mét nhiÒu h¬n v× diÖn tÝch ®Êt s¶n xuÊt n«ng nghiÖp cßn l¹i rÊt Ýt (b×nh qu©n kh«ng qu¸ 60 m 2/®Çu ng­êi). Thu nhËp hiÖn t¹i cña phÇn ®«ng ng­êi d©n lµ dùa vµo rõng, nh­ng rõng ë ®©y l¹i chñ yÕu lµ rõng phßng hé. Nªn con ®­êng duy nhÊt ®Ó t¹o nguån thu nhËp cho ng­êi d©n n¬i ®©y lµ ph¸t triÓn c¸c loµi thùc vËt cho l©m s¶n ngoµi gç cã gi¸ trÞ kinh tÕ ®Ó æn ®Þnh ®êi s«ng d©n c­, ®ång thêi gãp phÇn b¶o vÖ ®­îc rõng phßng hé ®Çu nguån.

Víi nh÷ng lý do trªn, chóng t«i thùc hiÖn ®Ò tµi: “Nghiªn cøu mét sè gi¶i ph¸p nh»m ph¸t triÓn tµi nguyªn LSNG ë 2 x· B×nh Thanh-Thung Nai, huyÖn Cao Phong, tØnh Hoµ B×nh” trong khu«n khæ mét b¶n luËn v¨n tèt nghiÖp Cao häc t¹i tr­êng ®¹i häc L©m nghiÖp. LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] 5 Ch­¬ng 2 Tæng quan vÊn ®Ò nghiªn cøu 2. Trªn thÕ giíi NhËn thøc ®­îc tÇm quan träng cña LSNG, héi nghÞ M«i tr­êng vµ ph¸t triÓn cña liªn hîp quèc (UNCED), häp t¹i Rio de Janero n¨m 1992, ®· th«ng qua ch­¬ng tr×nh nghÞ sù vµ c¸c nguyªn t¾c vÒ rõng, ®· x¸c ®Þnh LSNG lµ mét ®èi t­îng quan träng, mét nguån lîi m«i tr­êng cho ph¸t triÓn l©m nghiÖp bÒn v÷ng cÇn ®­îc chó träng h¬n n÷a. Tõ ®ã ®Õn nay, viÖc ph¸t triÓn LSNG ®­îc c¸c nhµ khoa häc bµn luËn s«i næi, c¶ trong lÜnh vùc nghiªn cøu lý luËn lÉn thùc tiÔn s¶n xuÊt.

Tõ viÖc ph©n tÝch vµ tæng luËn c¸c quan ®iÓm, quan niÖm cña hµng lo¹t t¸c gi¶ trªn thÕ giíi vÒ LSNG. §Ò tµi ®· h×nh thµnh nhËn thøc vÒ LSNG nh­ sau: - ThuËt ng÷ vÒ l©m s¶n ngoµi gç lµ mét thuËt ng÷ cã tÝnh khoa häc cao, cã triÓn väng ®­îc sö dông thèng nhÊt vµ phï hîp víi c¸c yÕu tè cã thÓ l­îng ho¸ trong viÖc x¸c ®Þnh c¸c s¶n phÈm kh¸c gç cña rõng (forest products other than wood). LSNG (NWFPs) bao gåm tÊt c¶ c¸c s¶n phÈm cã nguån gèc sinh häc vµ c¸c dÞch vô thu ®­îc tõ rõng hoÆc tõ bÊt kú vïng ®Êt nµo cã kiÓu sö dông ®Êt t­¬ng tù, lo¹i trõ gç ë tÊt c¶ c¸c h×nh th¸i cña nã. Tuy cã sù kh¸c biÖt gi÷a hai thuËt ng÷ sö dông trong tiÕng Anh lµ Non-timber forest products (NTFPs) vµ Non-wood forest products (NWFPs) song c¶ hai thuËt ng÷ nµy ®Òu ®­îc hiÓu b»ng tiÕng viÖt lµ LSNG.

Tuy nhiªn, nÕu hiÓu mét c¸ch chÝnh x¸c h¬n th× NTFPs lµ nh»m chØ c¸c l©m s¶n ngoµi gç lín (Timber-gç lín), cßn NWFPs nh»m chØ c¸c loµi l©m s¶n ngoµi gç nãi chung. V× LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] 6 vËy, mét sè lo¹i s¶n phÈm nh­ gç nhá, gç cñi, ngän c©y. cã thÓ xÕp vµo NTFPs, nh­ng kh«ng thÓ xem chóng lµ NWFPs, nh­ ®Þnh nghÜa trªn ®· nªu. - Trong thùc tÕ, cã nhiÒu lo¹i s¶n phÈm cïng lo¹i víi LSNG ®­îc s¶n xuÊt trªn ®Êt kh«ng cã rõng (nh­ nÊm, méc nhÜ, m¨ng, qu¶ tr¸m, h¹t giæi, th¶o d­îc,v.) nh­ng chóng kh«ng ph¶i lµ LSNG bëi v×: c¸c l©m s¶n bao gåm nh÷ng s¶n phÈm cã nguån gèc sinh häc tõ rõng hoÆc tõ mét hÖ thèng sö dông ®Êt t­¬ng tù rõng theo ®Þnh h­íng l©m nghiÖp.

Khi ph©n tÝch vÒ sù cÇn thiÕt ph¸t triÓn LSNG, c¸c nghiªn cøu chØ ra r»ng: - HÖ sinh th¸i rõng Èm nhiÖt ®íi lµ mét hÖ thèng rõng hoµn h¶o vµ ®Çy ®ñ, víi khu hÖ ®éng thùc vËt phong phó vµ ®a d¹ng vµo bËc nhÊt trªn hµnh tinh, lµm cho c¸c nhµ khoa häc ph¶i s÷ng sê vµ ngì ngµng. §óng nh­ Van Stennis (1995) ®· viÕt ’’D­íi con m¾t cña c¸c nhµ thùc vËt hoc «n ®íi, nh÷ng c©y cá ë miÒn nhiÖt ®íi ®­îc xem nh­ mét k× quan, nh÷ng qu¸i dÞ, nh÷ng sinh vËt sai quy c¸ch; mµ lÏ ra ph¶i xem chóng nh­ nh÷ng sinh vËt b×nh th­êng, ®¹i diÖn cho bé phËn to lín cña thÕ giíi thùc vËt trªn tr¸i ®Êt. V× v©y, viÖc t©n dông triÖt ®Ó mäi tiÒm n¨ng cña rõng nhiÖt ®íi Èm ®Ó kinh doanh toµn diÖn, lîi dông tæng hîp. - Gi¸ trÞ kinh tÕ-x· héi cña LSNG thÓ hiÖn ë nhiÒu khÝa c¹nh kh¸c nhau, tõ cung cÊp l­¬ng thùc, thùc phÈm, vËt liÖu x©y dùng, nguyªn liÖu lµm thñ c«ng mü nghÖ, d­îc phÈm, ®Õn gi¶i quyÕt c«ng ¨n, viÖc lµm, ph¸t triÓn ngµnh nghÒ, b¶o tån vµ ph¸t huy kiÕn thøc b¶n ®Þa, t«n t¹o nÐt ®Ñp v¨n ho¸, xo¸ ®ãi gi¶m nghÌo, n©ng cao ®êi sèng nhiÒu mÆt cho ng­êi d©n, ®Æc biÖt lµ d©n nghÌo (FAO,1994; Sharma,1995).

LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.