Giải Pháp Phát Triển Kinh Tế Quận Liên Chiểu, Thành Phố Đà Nẵng

Luận văn thạc sĩ kinh tế nghiên cứu giải pháp phát triển kinh tế quận liên chiểu thành phố đà nẵng, khảo sát thực trạng, phân tích nguyên nhân, đề xuất giải pháp cải thiện thực

• Tác giả: Lê Hoàng Thị Ngân Hà
• Người hướng dẫn: PGS. Võ Xuân Tiến
• Trường học: Đại học Đà Nẵng
• Chuyên ngành: Kinh tế phát triển
• Đề tài: Giải Pháp Phát Triển Kinh Tế Quận Liên Chiểu, Đà Nẵng
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2012
• Địa điểm: Đà Nẵng

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• 1. CHƯƠNG 1: MỘT SỐ VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VỀ PHÁT TRIỂN KINH TẾ
• 1.1. KHÁI NIỆM VÀ Ý NGHĨA CỦA PHÁT TRIỂN KINH TẾ
• 1.1.1. Một số khái niệm
• 1.1.2. Ý nghĩa của phát triển kinh tế
• 1.2. NỘI DUNG VÀ TIÊU CHÍ PHÁT TRIỂN KINH TẾ ĐỊA PHƯƠNG
• 1.2.1. Gia tăng các cơ sở sản xuất kinh doanh
• 1.2.2. Chuyển dịch cơ cấu kinh tế
• 1.2.3. Sử dụng có hiệu quả các nguồn lực
• 1.2.4. Nâng cao kết quả kinh tế của địa phương
• 1.3. NHỮNG NHÂN TỐ ẢNH HƯỞNG ĐẾN VIỆC PHÁT TRIỂN KINH TẾ
• 1.3.1. Điều kiện tự nhiên
• 1.3.2. Điều kiện kinh tế
• 1.3.3. Điều kiện xã hội
• 2. CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG PHÁT TRIỂN KINH TẾ QUẬN LIÊN CHIỂU THỜI GIAN QUA
• 2.1. CÁC ĐẶC ĐIỂM VỀ ĐIỀU KIỆN TỰ NHIÊN, KINH TẾ - XÃ HỘI CỦA QUẬN LIÊN CHIỂU ẢNH HƯỞNG ĐẾN VIỆC PHÁT TRIỂN KINH TẾ
• 2.1.1. Đặc điểm về điều kiện tự nhiên
• 2.1.2. Đặc điểm về kinh tế
• 2.1.3. Đặc điểm về xã hội
• 2.2. TÌNH HÌNH PHÁT TRIỂN KINH TẾ QUẬN LIÊN CHIỂU TRONG THỜI GIAN QUA
• 2.2.1. Thực trạng gia tăng các cơ sở sản xuất kinh doanh
• 2.2.2. Chuyển dịch cơ cấu kinh tế của quận thời gian qua
• 2.2.3. Tình hình huy động và sử dụng các nguồn lực
• 2.2.3.1. Tình hình quản lý và sử dụng đất
• 2.2.3.2. Tình hình huy động và sử dụng vốn đầu tư
• 2.2.3.3. Tình hình phát triển cơ sở hạ tầng của quận
• 2.2.4. Thực hiện nghĩa vụ nộp thuế
• 2.2.5. Tình hình thu nhập bình quân đầu người
• 2.3. NGUYÊN NHÂN CỦA NHỮNG HẠN CHẾ TRONG PHÁT TRIỂN KINH TẾ QUẬN LIÊN CHIỂU
• 2.4. Phát triển khoa học công nghệ
• 2.5. Phát triển hệ thống hạ tầng kỹ thuật, xã hội
• 2.6. Tăng cường cải cách thủ tục hành chính
• 3. CHƯƠNG 3: MỘT SỐ GIẢI PHÁP PHÁT TRIỂN KINH TẾ QUẬN LIÊN CHIỂU THỜI GIAN ĐẾN
• 3.1. Kiến nghị

Tóm tắt

I. Tổng quan về Giải Pháp Phát Triển Kinh Tế Quận Liên Chiểu

Quận Liên Chiểu, một trong những quận trẻ của thành phố Đà Nẵng, đang đứng trước nhiều cơ hội và thách thức trong việc phát triển kinh tế. Với vị trí địa lý thuận lợi và tiềm năng phát triển mạnh mẽ, quận cần có những giải pháp cụ thể để thúc đẩy tăng trưởng kinh tế bền vững. Việc phát triển kinh tế không chỉ giúp nâng cao đời sống người dân mà còn góp phần vào sự phát triển chung của thành phố.

1.1. Đặc điểm kinh tế xã hội của Quận Liên Chiểu

Quận Liên Chiểu có nhiều đặc điểm nổi bật về kinh tế xã hội, bao gồm sự phát triển của các khu công nghiệp và dịch vụ. Điều này tạo ra nhiều cơ hội việc làm và thu hút đầu tư từ các doanh nghiệp trong và ngoài nước.

1.2. Tầm quan trọng của phát triển kinh tế địa phương

Phát triển kinh tế địa phương không chỉ nâng cao chất lượng cuộc sống mà còn tạo ra nguồn thu cho ngân sách nhà nước, từ đó hỗ trợ các chính sách xã hội và phát triển hạ tầng.

II. Những Thách Thức Trong Phát Triển Kinh Tế Quận Liên Chiểu

Mặc dù có nhiều tiềm năng, quận Liên Chiểu vẫn phải đối mặt với nhiều thách thức trong phát triển kinh tế. Tốc độ tăng trưởng kinh tế cao nhưng cơ cấu kinh tế chuyển dịch chậm, chất lượng tăng trưởng còn thấp. Hạ tầng chưa hoàn chỉnh và nguồn nhân lực còn hạn chế là những vấn đề cần được giải quyết.

2.1. Vấn đề về hạ tầng và giao thông

Hạ tầng giao thông chưa đồng bộ và hiện đại, gây khó khăn cho việc kết nối các khu vực trong quận và với các khu vực lân cận. Điều này ảnh hưởng đến khả năng thu hút đầu tư và phát triển kinh tế.

2.2. Chất lượng nguồn nhân lực

Nguồn nhân lực tại quận Liên Chiểu còn thiếu hụt về kỹ năng và trình độ chuyên môn. Việc đào tạo và nâng cao chất lượng nguồn nhân lực là rất cần thiết để đáp ứng yêu cầu phát triển kinh tế.

III. Phương Pháp Phát Triển Kinh Tế Bền Vững Tại Quận Liên Chiểu

Để phát triển kinh tế bền vững, quận Liên Chiểu cần áp dụng các phương pháp hiệu quả. Việc đầu tư vào hạ tầng, phát triển công nghiệp và dịch vụ, cùng với việc cải cách chính sách hỗ trợ doanh nghiệp là những giải pháp quan trọng.

3.1. Đầu tư vào hạ tầng giao thông

Cần có các dự án đầu tư lớn vào hạ tầng giao thông để kết nối các khu vực trong quận, tạo điều kiện thuận lợi cho việc di chuyển và giao thương.

3.2. Khuyến khích đầu tư và phát triển doanh nghiệp

Chính sách hỗ trợ doanh nghiệp cần được cải cách để thu hút đầu tư, tạo điều kiện cho các doanh nghiệp khởi nghiệp và phát triển bền vững.

IV. Ứng Dụng Thực Tiễn Các Giải Pháp Phát Triển Kinh Tế

Việc áp dụng các giải pháp phát triển kinh tế tại quận Liên Chiểu đã mang lại nhiều kết quả tích cực. Các dự án đầu tư hạ tầng và phát triển công nghiệp đã giúp tăng trưởng kinh tế và tạo ra nhiều việc làm cho người dân.

4.1. Kết quả từ các dự án đầu tư hạ tầng

Các dự án đầu tư hạ tầng đã giúp cải thiện đáng kể điều kiện sống và làm việc của người dân, đồng thời thu hút thêm nhiều nhà đầu tư đến với quận.

4.2. Tác động của phát triển công nghiệp

Sự phát triển của các khu công nghiệp đã tạo ra nhiều cơ hội việc làm, nâng cao thu nhập cho người dân và góp phần vào sự phát triển kinh tế chung của quận.

V. Kết Luận và Tương Lai Phát Triển Kinh Tế Quận Liên Chiểu

Phát triển kinh tế quận Liên Chiểu là một quá trình liên tục và cần sự nỗ lực từ nhiều phía. Với những giải pháp đúng đắn, quận có thể vượt qua các thách thức và đạt được mục tiêu phát triển bền vững trong tương lai.

5.1. Tầm nhìn phát triển trong tương lai

Quận Liên Chiểu cần xác định rõ tầm nhìn phát triển trong tương lai, tập trung vào việc nâng cao chất lượng cuộc sống và phát triển kinh tế bền vững.

5.2. Định hướng chính sách phát triển

Các chính sách phát triển cần được điều chỉnh để phù hợp với thực tiễn, nhằm tạo điều kiện thuận lợi cho sự phát triển kinh tế và xã hội của quận.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Phát triển kinh tế địa phương là một trong những mục tiêu trọng yếu nhằm nâng cao đời sống vật chất và tinh thần của người dân, đồng thời góp phần thúc đẩy sự phát triển chung của quốc gia. Quận Liên Chiểu, thành phố Đà Nẵng, được thành lập năm 1997, là một quận công nghiệp trẻ với nhiều lợi thế về vị trí địa lý, tài nguyên thiên nhiên và cơ sở hạ tầng. Theo số liệu thống kê, từ năm 2005 đến 2010, số lượng cơ sở sản xuất kinh doanh trên địa bàn quận tăng từ 3.106 lên 8.181 cơ sở, tương đương mức tăng 2,64 lần, với tốc độ tăng bình quân hàng năm đạt 21,37%. Tuy nhiên, quá trình phát triển kinh tế của quận vẫn còn nhiều hạn chế như chuyển dịch cơ cấu kinh tế chậm, chất lượng tăng trưởng thấp, hạ tầng chưa hoàn chỉnh và nguồn nhân lực chưa đáp ứng yêu cầu.

Mục tiêu nghiên cứu của luận văn là hệ thống hóa các vấn đề lý luận về phát triển kinh tế, phân tích thực trạng phát triển kinh tế quận Liên Chiểu trong giai đoạn vừa qua và đề xuất các giải pháp phát triển kinh tế trong khoảng 5 năm tới. Phạm vi nghiên cứu tập trung vào các nội dung cơ bản của phát triển kinh tế trên địa bàn quận Liên Chiểu, thành phố Đà Nẵng, với ý nghĩa thực tiễn nhằm nâng cao hiệu quả phát triển kinh tế địa phương, góp phần vào sự phát triển bền vững của thành phố và khu vực.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn dựa trên hai lý thuyết chính: lý thuyết tăng trưởng kinh tế và lý thuyết phát triển kinh tế địa phương. Lý thuyết tăng trưởng kinh tế tập trung vào sự gia tăng thu nhập và sản lượng quốc gia trong một khoảng thời gian nhất định, phản ánh qua các chỉ tiêu như GDP và GNP. Lý thuyết phát triển kinh tế địa phương mở rộng hơn, bao gồm cả sự chuyển dịch cơ cấu kinh tế, sử dụng hiệu quả các nguồn lực và nâng cao chất lượng cuộc sống của người dân.

Các khái niệm chính được sử dụng gồm:

• Tăng trưởng kinh tế: sự gia tăng về quy mô và tốc độ thu nhập của nền kinh tế.
• Phát triển kinh tế: quá trình biến đổi đồng bộ về lượng và chất của nền kinh tế, bao gồm cả các yếu tố kinh tế, xã hội và môi trường.
• Chuyển dịch cơ cấu kinh tế: sự thay đổi tỷ trọng các ngành kinh tế trong tổng sản lượng, phản ánh sự phát triển và hiện đại hóa nền kinh tế.
• Hiệu quả sử dụng nguồn lực: đo lường qua năng suất lao động, năng suất đất đai và hiệu quả vốn đầu tư.
• Nguồn lực phát triển: bao gồm tài nguyên thiên nhiên, lao động, vốn, khoa học công nghệ và cơ sở hạ tầng kinh tế - xã hội.

Phương pháp nghiên cứu

Luận văn sử dụng phương pháp nghiên cứu kết hợp giữa lý thuyết và thực tiễn, bao gồm:

• Phương pháp duy vật biện chứng và duy vật lịch sử để phân tích các mối quan hệ phát triển kinh tế trong bối cảnh lịch sử và xã hội.
• Phương pháp phân tích thực chứng và phân tích chuẩn tắc nhằm đánh giá thực trạng và đề xuất giải pháp phát triển kinh tế.
• Phương pháp thống kê, phân tích và so sánh được áp dụng trên các số liệu thu thập từ niên giám thống kê quận Liên Chiểu giai đoạn 2005-2010.

Nguồn dữ liệu chính bao gồm số liệu thống kê về dân số, lao động, vốn đầu tư, giá trị sản xuất các ngành kinh tế, cơ sở sản xuất kinh doanh và các báo cáo phát triển kinh tế địa phương. Cỡ mẫu nghiên cứu là toàn bộ các cơ sở sản xuất kinh doanh và lao động trên địa bàn quận trong giai đoạn nghiên cứu. Phân tích dữ liệu được thực hiện theo timeline từ năm 2005 đến 2010, nhằm đánh giá xu hướng phát triển và những hạn chế hiện tại.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Gia tăng số lượng cơ sở sản xuất kinh doanh: Từ năm 2005 đến 2010, số cơ sở sản xuất kinh doanh tăng từ 3.106 lên 8.181, tương đương tăng 164%, với tốc độ tăng bình quân 21,37%/năm. Lĩnh vực thương mại - dịch vụ chiếm trên 85% tổng số cơ sở, tăng gấp 2,7 lần; lĩnh vực vận tải tăng nhanh nhất với tốc độ bình quân 25,31%/năm.

2. Chuyển dịch cơ cấu kinh tế theo hướng công nghiệp hóa: Tỷ trọng giá trị sản xuất ngành công nghiệp tăng từ 71,63% năm 2005 lên 82,2% năm 2010, trong khi tỷ trọng ngành nông nghiệp giảm từ 6,41% xuống 0,94%. Ngành dịch vụ giảm nhẹ từ 21,96% xuống 16,86%. Trong nội bộ ngành nông nghiệp, tỷ trọng chăn nuôi tăng từ 39,03% lên 61,63%, trong khi trồng trọt giảm từ 60,97% xuống 38,37%.

3. Tăng trưởng vốn đầu tư và mối quan hệ với GDP: Tổng vốn đầu tư phát triển tăng từ 140,09 tỷ đồng năm 2005 lên 514,87 tỷ đồng năm 2010, tốc độ tăng bình quân 29,74%/năm. Tỷ lệ vốn đầu tư so với GDP tăng từ 20,56% lên khoảng 41% trong giai đoạn này, cho thấy sự đầu tư mạnh mẽ vào phát triển kinh tế địa phương.

4. Phát triển nguồn nhân lực và lao động: Lực lượng lao động tăng từ 43.457 người năm 2005 lên mức cao hơn trong các năm tiếp theo, với tỷ lệ lao động qua đào tạo tăng từ 40% lên 57%. Tỷ lệ thất nghiệp giảm từ 8,73% xuống 5,51%. Tuy nhiên, chất lượng nguồn nhân lực vẫn chưa đáp ứng đầy đủ yêu cầu phát triển kinh tế.

Thảo luận kết quả

Sự gia tăng nhanh chóng số lượng cơ sở sản xuất kinh doanh phản ánh sự năng động của thị trường địa phương và chính sách hỗ trợ doanh nghiệp hiệu quả. Tuy nhiên, tốc độ tăng trưởng số lượng cơ sở mới có xu hướng giảm dần, cho thấy sự bão hòa và cần nâng cao chất lượng hoạt động kinh doanh.

Chuyển dịch cơ cấu kinh tế theo hướng công nghiệp hóa là phù hợp với định hướng phát triển của quận Liên Chiểu, tận dụng lợi thế về vị trí địa lý và các khu công nghiệp lớn. Tuy nhiên, tỷ trọng dịch vụ giảm nhẹ cho thấy lĩnh vực này chưa phát triển tương xứng với tiềm năng, đặc biệt là các dịch vụ có giá trị gia tăng cao như tài chính, tư vấn.

Mối quan hệ tích cực giữa vốn đầu tư và GDP chứng tỏ hiệu quả huy động và sử dụng vốn đầu tư trong phát triển kinh tế. Việc tăng cường đầu tư vào cơ sở hạ tầng và công nghiệp chế biến đã góp phần thúc đẩy tăng trưởng kinh tế địa phương.

Nguồn nhân lực được cải thiện về số lượng và trình độ đào tạo, nhưng vẫn còn hạn chế về kỹ năng chuyên môn sâu và tay nghề, ảnh hưởng đến năng suất lao động và chất lượng tăng trưởng kinh tế. Điều này phù hợp với các nghiên cứu trong ngành phát triển kinh tế địa phương, nhấn mạnh vai trò của nguồn nhân lực chất lượng cao trong phát triển bền vững.

Dữ liệu có thể được trình bày qua biểu đồ tăng trưởng số lượng cơ sở sản xuất kinh doanh, biểu đồ chuyển dịch cơ cấu kinh tế theo ngành, bảng số liệu vốn đầu tư và GDP, cũng như biểu đồ tỷ lệ lao động qua đào tạo và thất nghiệp qua các năm.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Tăng cường phát triển dịch vụ chất lượng cao: Đẩy mạnh phát triển các ngành dịch vụ có hàm lượng chất xám và giá trị gia tăng cao như tài chính, tư vấn, công nghệ thông tin trong vòng 3-5 năm tới. UBND quận phối hợp với các sở ngành thành phố xây dựng chính sách ưu đãi thu hút đầu tư vào lĩnh vực này.

2. Nâng cao chất lượng nguồn nhân lực: Tăng cường đào tạo nghề, nâng cao kỹ năng chuyên môn cho lao động địa phương, đặc biệt là lao động trẻ dưới 35 tuổi. Đầu tư vào các trường đại học, cao đẳng và trung tâm đào tạo nghề trên địa bàn, với mục tiêu tăng tỷ lệ lao động qua đào tạo lên trên 70% trong 5 năm tới.

3. Hoàn thiện cơ sở hạ tầng kinh tế - xã hội: Tăng cường đầu tư xây dựng và nâng cấp hệ thống giao thông, điện, nước, viễn thông và các công trình công cộng nhằm tạo điều kiện thuận lợi cho sản xuất kinh doanh và thu hút đầu tư. Ưu tiên các dự án có khả năng kết nối khu công nghiệp với cảng biển và sân bay trong vòng 3 năm.

4. Đẩy mạnh cải cách hành chính và hỗ trợ doanh nghiệp: Rút ngắn thủ tục hành chính, tạo môi trường kinh doanh thuận lợi, minh bạch và công bằng cho các doanh nghiệp, đặc biệt là doanh nghiệp nhỏ và vừa. Tổ chức các chương trình hỗ trợ kỹ thuật, tư vấn thị trường và khởi nghiệp cho doanh nghiệp trong 2 năm tới.

5. Quản lý và sử dụng hiệu quả tài nguyên đất đai: Kiểm soát chặt chẽ việc chuyển đổi mục đích sử dụng đất, xử lý nghiêm các vi phạm xây dựng trái phép, đồng thời quy hoạch hợp lý để phát triển đô thị và công nghiệp bền vững. UBND quận phối hợp với các cơ quan chức năng rà soát, điều chỉnh quy hoạch đất đai định kỳ hàng năm.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Cơ quan quản lý nhà nước địa phương: Giúp hoạch định chính sách phát triển kinh tế, quản lý đất đai, đầu tư và phát triển nguồn nhân lực phù hợp với điều kiện thực tế của quận Liên Chiểu.

2. Các nhà đầu tư và doanh nghiệp: Cung cấp thông tin về tiềm năng phát triển kinh tế, cơ cấu ngành nghề và các chính sách hỗ trợ, giúp doanh nghiệp lựa chọn lĩnh vực đầu tư hiệu quả.

3. Các trường đại học, trung tâm đào tạo nghề: Tham khảo để xây dựng chương trình đào tạo phù hợp với nhu cầu phát triển kinh tế địa phương, nâng cao chất lượng nguồn nhân lực.

4. Nhà nghiên cứu và sinh viên chuyên ngành kinh tế phát triển: Là tài liệu tham khảo quý giá về lý thuyết và thực tiễn phát triển kinh tế địa phương, phương pháp nghiên cứu và phân tích số liệu kinh tế.

Câu hỏi thường gặp

1. Quận Liên Chiểu có những lợi thế gì để phát triển kinh tế?
   Quận có vị trí địa lý thuận lợi trên trục giao thông Bắc - Nam, gần cảng biển, sân bay quốc tế và nhà ga đường sắt. Ngoài ra, quận tập trung hai khu công nghiệp lớn và có nguồn tài nguyên thiên nhiên phong phú, đặc biệt là tài nguyên biển và rừng đặc dụng.

2. Tốc độ tăng trưởng kinh tế của quận trong giai đoạn 2005-2010 ra sao?
   Tốc độ tăng trưởng giá trị sản xuất công nghiệp bình quân đạt 47,4%/năm, tổng vốn đầu tư phát triển tăng bình quân 29,74%/năm, số lượng cơ sở sản xuất kinh doanh tăng 2,64 lần, cho thấy sự phát triển kinh tế năng động.

3. Những hạn chế chính trong phát triển kinh tế của quận là gì?
   Chuyển dịch cơ cấu kinh tế còn chậm, chất lượng tăng trưởng thấp, hạ tầng chưa hoàn chỉnh, nguồn nhân lực chưa đáp ứng yêu cầu phát triển, và việc quản lý sử dụng đất đai còn nhiều bất cập.

4. Làm thế nào để nâng cao chất lượng nguồn nhân lực tại địa phương?
   Cần tăng cường đào tạo nghề, nâng cao kỹ năng chuyên môn, phối hợp giữa các trường đại học, cao đẳng với doanh nghiệp để đào tạo theo nhu cầu thực tế, đồng thời thu hút nhân lực chất lượng cao từ bên ngoài.

5. Vai trò của vốn đầu tư trong phát triển kinh tế quận Liên Chiểu như thế nào?
   Vốn đầu tư đóng vai trò quyết định trong việc mở rộng quy mô sản xuất, nâng cao năng lực công nghiệp và hạ tầng, góp phần thúc đẩy tăng trưởng kinh tế với tỷ lệ vốn đầu tư so với GDP đạt khoảng 40% trong giai đoạn nghiên cứu.

Kết luận

• Quận Liên Chiểu có nhiều lợi thế về vị trí địa lý, tài nguyên thiên nhiên và cơ sở hạ tầng để phát triển kinh tế công nghiệp và dịch vụ.
• Số lượng cơ sở sản xuất kinh doanh tăng nhanh, cơ cấu kinh tế chuyển dịch theo hướng công nghiệp hóa, tuy nhiên dịch vụ phát triển chưa tương xứng.
• Vốn đầu tư phát triển tăng mạnh, góp phần thúc đẩy tăng trưởng kinh tế địa phương với tỷ lệ vốn đầu tư/GDP đạt trên 40%.
• Nguồn nhân lực được cải thiện về số lượng và trình độ đào tạo nhưng vẫn còn hạn chế về kỹ năng chuyên môn sâu.
• Các giải pháp đề xuất tập trung vào phát triển dịch vụ chất lượng cao, nâng cao nguồn nhân lực, hoàn thiện hạ tầng, cải cách hành chính và quản lý đất đai hiệu quả.

Tiếp theo, cần triển khai các giải pháp đề xuất trong vòng 3-5 năm tới, đồng thời theo dõi, đánh giá định kỳ để điều chỉnh phù hợp với thực tiễn phát triển kinh tế quận Liên Chiểu. Các cơ quan quản lý, doanh nghiệp và nhà nghiên cứu được khuyến khích tham khảo và áp dụng kết quả nghiên cứu nhằm thúc đẩy phát triển kinh tế bền vững tại địa phương.

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG 1 MỘT SỐ VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VỀ PHÁT TRIỂN KINH TẾ 1. KHÁI NIỆM VÀ Ý NGHĨA CỦA PHÁT TRIỂN KINH TẾ 1. Một số khái niệm a. Tăng trưởng kinh tế Mục tiêu cơ bản và quan trọng của các địa phương đó là tăng trưởng và phát triển kinh tế, đó cũng là thước đo chủ yếu về sự tiến bộ trong mỗi giai đoạn của các địa phương hay quốc gia.

Điều này càng có ý nghĩa đối với những quốc gia có điểm xuất phát thấp đang theo đuổi mục tiêu tiến kịp và hội nhập với các nước phát triển. Theo tác giả Vũ Thị Ngọc Phùng [11], tăng trưởng kinh tế là sự gia tăng thu nhập của nền kinh tế trong một khoảng thời gian nhất định (thường là một năm). Sự gia tăng được thể hiện ở quy mô và tốc độ. Quy mô tăng trưởng phản ánh sự gia tăng nhiều hay ít, còn tốc độ tăng trưởng được sử dụng với ý nghĩa so sánh tương đối và phản ánh sự gia tăng nhanh hay chậm giữa các thời kỳ.

Thu nhập của nền kinh tế có thể biểu hiện dưới dạng hiện vật hoặc giá trị. Thu nhập bằng giá trị phản ánh qua các chỉ tiêu GDP, GNI và được tính cho toàn thể nền kinh tế hoặc tính bình quân trên đầu người. Như vậy, bản chất của tăng trưởng kinh tế là phản ánh sự thay đổi về lượng của nền kinh tế. Ngày nay, yêu cầu tăng trưởng kinh tế được gắn liền với tính bền vững hay việc bảo đảm chất lượng tăng trưởng ngày càng cao.

Theo khía cạnh này, điều được nhấn mạnh nhiều hơn là sự gia tăng liên tục, có hiệu quả của chỉ tiêu quy mô và tốc độ tăng thu nhập bình quân đầu người. Hơn thế nữa, quá trình ấy phải được tạo nên bởi nhân tố đóng vai trò quyết định là khoa học, công nghệ và vốn nhân lực trong điều kiện một cơ cấu kinh tế hợp lý. Luan van 5 Gần đây, khái niệm này được định nghĩa theo hướng mở rộng: Tăng trưởng kinh tế là sự gia tăng sản lượng quốc gia trong một thời kỳ nhất định, đồng thời là sự gia tăng các nhân tố sản xuất được sử dụng trong điều kiện trạng thái kinh tế vĩ mô tương đối ổn định. Phát triển Theo quan điểm triết học, phát triển là quá trình vận động theo chiều hướng đi lên, từ thấp đến cao, từ đơn giản đến phức tạp, từ chưa hoàn thiện đến hoàn thiện.

Trong khái niệm này, phát triển phải là một quá trình lâu dài, luôn thay đổi và xu hướng thay đổi theo hướng ngày càng hoàn thiện. Như vậy, tăng trưởng và phát triển đều nói đến sự chuyển biến của sự vật theo hướng đi lên, tuy nhiên nó khác nhau về bản chất. Tăng trưởng hiểu một cách đơn giản thì nó là sự gia tăng về quy mô, về số lượng, tức là gia tăng về lượng. Phát triển nó bao gồm cả sự gia tăng về lượng và về chất của sự vật.

Do đó, khái niệm phát triển rộng hơn và có ý nghĩa lớn hơn. Phát triển kinh tế Nhiều người thường hay đánh đồng các thuật ngữ tăng trưởng kinh tế và phát triển kinh tế. Nói chung giữa chúng có mối quan hệ chặt chẽ với nhau nhưng chúng có sự khác biệt căn bản. Phần trên chúng ta đã nghiên cứu về tăng trưởng kinh tế, tiếp theo chúng ta xem xét về phát triển kinh tế.

Trước hết cần làm rõ khái niệm phát triển. Hiện nay mọi quốc gia đều phấn đấu vì mục tiêu phát triển kinh tế và trải qua thời gian, khái niệm về phát triển kinh tế cũng đã đi đến thống nhất. Theo quan điểm kinh tế truyền thống, xét theo nghĩa hoàn toàn về mặt kinh tế, phát triển kinh tế thường được coi là khả năng của một nền kinh tế quốc dân, mà điều kiện kinh tế ban đầu của nó gần như ở một trạng thái tĩnh trong một thời gian dài, có thể tạo ra và duy trì một mức tăng hàng năm trong tổng sản phẩm quốc dân với tốc độ cao và tương đối ổn định. Ví dụ: theo một Luan van 6 nghị quyết của Liên Hợp Quốc thì những năm 60 và 70 của thế kỷ XX được gọi là những thập kỷ phát triển và phát triển được hiểu phần lớn theo nghĩa là khả năng đạt tốc độ tăng GNP theo chỉ tiêu hàng năm là 6%.

Một chỉ tiêu phổ biến khác về phát triển là việc sử dụng chỉ tiêu GNP bình quân đầu người, để tính khả năng của một số quốc gia trong việc tăng sản lượng với tốc độ nhanh hơn mức tăng dân số. Theo quan điểm kinh tế mới về phát triển kinh tế, do phần lớn các nước đạt mục tiêu tăng trưởng về GNP và GNP bình quân đầu người theo mục tiêu chung của Liên Hợp Quốc, nhưng nhìn lại mức sống của đại đa số người dân vẫn phần lớn là không thay đổi, đã báo hiệu rằng có một điều gì đó sai lầm trong khái niệm về phát triển. Quan điểm mới của các nhà kinh tế là ngoài các vấn đề liên quan đến phát triển kinh tế theo quan điểm truyền thống thì phát triển còn phải tính đến cả vấn đề nghèo đói, thất nghiệp và phân phối lại thu nhập. Vì vậy, phát triển kinh tế được định nghĩa lại trên cơ sở hạn chế và xoá bỏ nạn đói nghèo, bất bình đẳng và thất nghiệp trong bối cảnh một nền kinh tế đang tăng trưởng.

Như vậy phát triển kinh tế, về bản chất, phải thể hiện sự thay đổi đồng bộ, trong đó xã hội đảm bảo những nhu cầu cơ bản, những mong muốn của các cá nhân, các nhóm dân cư trong xã hội đó; chuyển từ trạng thái mà người dân phải đối mặt với sự thiếu thốn, không thoả mãn sang trạng thái mọi người dân được hưởng cuộc sống vật chất cũng như tinh thần tốt hơn. Khái niệm phát triển kinh tế cũng được lý giải như là một quá trình thay đổi theo hướng hoàn thiện về mặt của nền kinh tế bao gồm kinh tế, xã hội, môi trường và thể chế trong một thời gian nhất định. Phát triển kinh tế được hiểu là quá trình tăng tiến về mọi mặt của nền kinh tế. Phát triển kinh tế được xem như là quá trình biến đổi về chất, nó là sự kết hợp một cách chặt chẽ quá trình hoàn thiện hai vấn đề kinh tế và xã hội ở Luan van 7 mỗi quốc gia [11].

Theo cách hiểu như vậy, phát triển kinh tế phải là quá trình lâu dài và do các nhân tố nội tại của nền kinh tế quyết định. Nội dung của phát triển kinh tế được khái quát theo ba tiêu thức: Một là, sự gia tăng tổng mức thu nhập của nền kinh tế và mức gia tăng thu nhập bình quân trên một đầu người. Đây là tiêu thức thể hiện quá trình biến đổi về lượng của nền kinh tế, là điều kiện cần để nâng cao mức sống vật chất của một quốc gia và thực hiện những mục tiêu khác của phát triển. Nền kinh tế có tăng trưởng thì ngân sách nhà nước ngày càng mở rộng, thu nhập dân cư cũng nâng lên và như vậy có điều kiện nâng cao mức hưởng thụ về vật chất cũng như tinh thần cho người dân (thông qua tăng cường ngân sách cho đầu tư cơ sở hạ tầng, giáo dục, chăm sóc y tế, xoá đói giảm nghèo…).

Hai là, sự biến đổi theo đúng xu thế của cơ cấu kinh tế. Đây là tiêu thức phản ánh sự biến đổi về chất của nền kinh tế một quốc gia. Để phân biệt các giai đoạn phát triển kinh tế hay so sánh trình độ phát triển kinh tế giữa các nước với nhau, người ta thường dựa vào dấu hiệu về dạng cơ cấu ngành kinh tế mà quốc gia đạt được. Thay đổi cơ cấu nền kinh tế gồm nhiều vấn đề rộng lớn, bao gồm những thay đổi về cấu trúc tỷ lệ trong tổng sản lượng quốc gia của ngành kinh tế, nguồn lao động, thành phần kinh tế, vùng kinh tế…Những thay đổi cơ cấu này phải theo xu hướng được đánh giá là ngày càng tiến bộ.

thực chất chuyển dịch từ một nền kinh tế nông nghiệp truyền thống sang nền kinh tế có công nghiệp hiện đại và các ngành dịch vụ được phát triển. Ba là, sự biến đổi ngày càng tốt hơn trong các vấn đề xã hội. Mục tiêu cuối cùng của sự phát triển kinh tế trong các quốc gia không phải là tăng trưởng hay chuyển dịch cơ cấu kinh tế, mà là xoá bỏ nghèo đói, suy dinh dưỡng, sự tăng lên của thọ bình quân, khả năng tiếp cận đến các dịch vụ y tế, nước sạch, trình độ dân trí giáo dục của quảng đại quần chúng nhân dân.Ở Luan van 8 đây muốn nhấn mạnh là đại bộ phận dân cư phải được hưởng lợi từ kết quả của quá trình phát triển. Hoàn thiện các tiêu chí trên là sự thay đổi về chất xã hội của quá trình phát triển kinh tế.

Ý nghĩa của phát triển kinh tế - Phát triển kinh tế sẽ tạo cơ sở vật chất để Chính phủ đề ra và thực thiện được các chính sách và chương trình xã hội hướng tới mục tiêu cải thiện đời sống cho nhân dân, xoá đói giảm nghèo, phát triển y tế, giáo dục, nông nghiệp nông thôn, hạn chế tệ nạn xã hội. Khó có một quốc gia nào thực hiện được điều đó nếu chỉ dựa vào nguồn lực giúp đỡ của nước ngoài. - Phát triển kinh tế làm tăng thu nhập quốc dân và phúc lợi xã hội, chất lượng cuộc sống của cộng đồng được cải thiện như giảm tỷ lệ suy dinh dưỡng và tử vong ở trẻ em, giảm bớt tình trạng đói nghèo. - Làm tăng khả năng tích tụ và tập trung vốn của các doanh nghiệp và tạo điều kiện để các doanh nghiệp vươn lên thành doanh nghiệp lớn góp phần giải quyết việc làm, giảm tỷ lệ thất nghiệp và đóng góp ngày càng lớn cho ngân sách nhà nước.

- Là tiền đề vật chất để phát triển văn hoá, giáo dục, y tế và các lĩnh vực khác của xã hội, đảm bảo ổn định về kinh tế, chính trị, xã hội. - Tạo điều kiện vật chất để củng cố an ninh, quốc phòng giữ vững chế độ chính trị, tăng hiệu lực quản lý của nhà nước, củng cố niềm tin của nhân dân vào sự lãnh đạo của Đảng. - Là điều kiện tiên quyết để khắc phục sự tụt hậu xa hơn về kinh tế so với các nước tiên tiến trên thế giới, xây dựng nền kinh tế độc lập tự chủ, mở rộng quan hệ quốc tế, định hướng XHCN. Góp phần thực hiện thắng lợi mục tiêu dân giàu, nước mạnh, xã hội dân chủ, công bằng, văn minh.