Chương 1. Một số vấn đề lý luận về du lịch và phát triển du lịch. Thực trạng phát triển du lịch trên địa bàn tỉnh Oudomxay, Cộng hòa Dân chủ Nhân dân Lào giai đoạn 2015 – 2020. Phương hướng và giải pháp đẩy mạnh phát triển du lịch tỉnh Oudomxay, nước Cộng hòa Dân chủ Nhân dân Lào trong thời gian tới.
iv Chƣơng 1 - MỘT SỐ VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VỀ DU LỊCH VÀ PHÁT TRIỂN DU LỊCH 1. Tổng quan về du lịch và phát triển du lịch 1. Khái niệm, đặc điểm của du lịch - Du lịch là cuộc hành trình và lưu trú tạm thời của con người ở một nơi khác cách xa nơi ở thường xuyên nhằm các mục đích như nghỉ dưỡng, chữa bệnh, giải trí, thỏa mãn các nhu cầu về văn hóa, nghệ thuật, lịch sử, trao đổi công việc… - Du lịch là tập hợp các hoạt động kinh doanh như hoạt động tổ chức hướng dẫn du lịch, sản xuất, trao đổi hàng hóa và dịch vụ của những doanh nghiệp và của người dân nhằm hỗ trợ, giúp đỡ, thực hiện tốt nhất mọi nhu cầu của khách du lịch. - Đặc điểm: + Du lịch vừa là hoạt động kinh tế, vừa là hoạt động văn hóa tinh thần + Du lịch gắn liền với điều kiện tự nhiên, khí hậu và phong tục tập quán.
+ Sản phẩm du lịch và dịch vụ du lịch được hình thành từ nhiều yếu tố - Các loại hình du lịch + Căn cứ vào phạm vi địa lý lãnh thổ, có thể chia ra làm ba loại hình du lịch sau: (1) Du lịch nội địa: Khách du lịch thực hiện chuyến đi du lịch trong phạm vi quốc gia của mình. (2) Du lịch quốc tế chủ động hay còn gọi là xuất khẩu dịch vụ, là việc đón khách du lịch nước ngoài đến tham quan và du lịch. (3) Du lịch quốc tế thụ động hay còn gọi là nhập khẩu dịch vụ, là việc đưa công dân của một nước đi du lịch nước ngoài. + Căn cứ vào mục đích của chuyến đi du lịch, có thể phân loại: (1) Du lịch tham quan văn hoá - lịch sử, theo đó, con người khi đi du lịch với những mục đích khác nhau, nhưng cái cốt lõi vẫn là tìm hiểu truyền thống văn hoá, phong tục tập quán, nếp sống của cộng đồng dân cư nơi họ đến du lịch; (2) Du lịch nghỉ dưỡng: Du lịch được coi như một phương tiện nhằm tái hồi sức lao động của con người sau những tháng, năm lao động vất vả, có thể nghỉ dưỡng ven biển đảo, vùng núi hoặc vùng nước khoáng; (3) Du lịch công vụ, là loại hình du lịch của những người đi công tác, dự các cuộc hội nghị, hội thảo, tham dò đầu tư, thương mại và kết hợp với v mục đích du lịch; (4) Du lịch thăm thân nhân; (5) Du lịch chữa bệnh; (6) Du lịch thể thao; (7) Du lịch tôn giáo;… - Căn cứ theo vị trí địa lý, có thể phân loại: (1) Du lịch biển là loại hình du lịch gắn liền với biển, thuận lợi cho việc tổ chức các hoạt động tắm biển, thể thao biển.
Loại hình này thường có tính mùa vụ rõ rệt nên thường được tổ chức vào mùa nóng với nhiệt độ nước biển và không khí trên 200C; (2) Du lịch núi là loại hình du lịch gắn liền với các khu vực có địa hình cao. Hoạt động du lịch ở đây thuận lợi để nghỉ mát vào mùa hè ở các nước nhiệt đới và nghỉ đông ở các nước xứ lạnh với nhiều hoạt động thể thao (trượt tuyết, trượt băng.); (3) Du lịch đô thị là loại hình du lịch mà điểm đến thường là các thành phố, các trung tâm kinh tế với nhiều công trình kiến trúc lớn, khu thương mại, đầu mối giao thông, công viên giải trí. Khái niệm phát triển du lịch PTDL là sự gia tăng sản lượng và doanh thu cùng mức độ đóng góp của ngành du lịch cho nền kinh tế, đồng thời có sự hoàn thiện về mặt cơ cấu kinh doanh, thể chế và chất lượng kinh doanh của ngành du lịch đảm bảo sự phát triển bền vững của du lịch. Vai trò của phát triển du lịch trong nền kinh tế - Thứ nhất, PTDL đóng góp vào phát triển kinh tế của địa phương và quốc gia - Thứ hai, PTDL đóng góp tích cực vào thực hiện mục tiêu ổn định chính trị - xã hội và tiến bộ xã hội, bảo tồn và tôn vinh các giá trị văn hóa truyền thống của địa phương.
- Thứ ba, PTDL tạo điều kiện và đóng góp tích cực cho bảo vệ và phát triển tài nguyên thiên nhiên, bảo vệ môi trường - Thứ tư, PTDL bền vững góp phần nâng cao năng lực hội nhập quốc tế cho địa phương, đất nước. Nội dung và tiêu chí đánh giá phát triển du lịch 1. Mở rộng quy mô hoạt động du lịch * Nội dung: vi Việc mở rộng quy mô các hoạt động du lịch có vài trò thiết yếu tới sự PTDL. Lượng khách ngày càng đông đòi hỏi sự đầu tư mở rộng các điểm tham quan du lịch, các hệ thống nhà hàng, khách sạn, nhà nghỉ,… để đáp ứng nhu cầu nghỉ dưỡng, giải trí của du khách một cách nhanh chóng nhất.
* Tiêu chí đánh giá: - Tổng doanh thu ngành du lịch tăng thêm qua các năm - Giá trị sản xuất ngành du lịch tăng lên qua các năm - Số lượng và quy mô các cơ sở lưu trú gia tăng - Gia tăng số lượng hoặc mở rộng quy mô phục vụ của các nhà hàng, khách sạn và các cơ sở ăn uống khác - Gia tăng các điểm vui chơi giải trí, mở rộng các địa điểm du lịch, phát triển mới các chương trình du lịch; - Số lượng lao động trong ngành du lịch tăng lên - Số vốn đầu tư cho ngành du lịch tăng thêm - Gia tăng số lương và quy mô các công ty, đại lý du lịch 1. Gia tăng chất lượng các dịch vụ du lịch * Nội dung Bên cạnh việc mở rộng quy mô, việc gia tăng chất lượng các dịch vụ du lịch cũng trở thành nền tảng cơ bản để đánh giá hiệu quả và sự PTDL. Chất lượng dịch vụ là khoảng cách giữa sự mong đợi của khách hàng về những tiện ích mà dịch vụ sẽ mang lại cho họ và nhận thức cảm nhận của họ về kết quả thu được sau khi đã sử dụng dịch vụ đó. * Tiêu chí đánh giá - Mức tăng lượt khách du lịch (khách quốc tế và khách nội địa) - Tốc độ tăng doanh thu du lịch qua các năm - Gia tăng số ngày lưu trú của khách du lịch - Gia tăng sự hài lòng của du khách 1.
Thúc đẩy chuyển dịch cơ cấu hoạt động kinh doanh du lịch * Nội dung: vii Thúc đẩy chuyển dịch cơ cấu hoạt động kinh doanh du lịch được đánh giá là một trong những nhiệm vụ trọng tâm cơ bản cần thực hiện để PTDL trong xu thế hội nhập như hiện nay. Cơ cấu của ngành du lịch chuyển dịch theo hướng hiệu quả khi doanh thu của ngành du lịch ngày càng dựa chủ yếu vào các sản phẩm du lịch đặc trưng bền vững của địa phương và các dịch vụ có giá trị gia tăng cao. Đây chính là động thái cơ bản của PTDL bền vững so với PTDL không bền vững. Doanh thu của ngành du lịch tăng nhanh, tỷ trọng giá trị tăng thêm ngành du lịch ngày càng chiếm cao trong GDP của địa phương.
* Tiêu chí đánh giá - Gia tăng số lượng lao động chuyển dịch từ các ngành khác sang ngành du lịch - Tỷ trọng GDP các ngành kinh tế có sự thay đổi theo hương tăng dần về dịch vụ, giảm dần các ngành khác. Tăng cường các hoạt động dịch vụ hỗ trợ * Nội dung: Quá trình PTDL gắn với việc khuyến khích, thu hút, hỗ trợ cộng đồng tham gia vào các hoạt động du lịch, gồm cả hoạt động đầu tư kinh doanh du lịch, huy động sự tham gia của người dân trong các sự kiện phục vụ du lịch có chủ đề về văn hóa hoặc di sản địa phương; xây dựng những chuỗi cung cấp các dịch vụ hàng hóa tại chỗ và tự chủ một phần sản phẩm, đặc biệt là sản phẩm truyền thống của địa phương để người dân cùng có cơ hội bình đẳng tham gia sản xuất, cung ứng sản phẩm, dịch vụ phục vụ du lịch và hưởng lợi từ du lịch; tạo điều kiện để người dân thực sự được tham gia đóng góp vào quy hoạch, có tiếng nói trong quá trình triển khai thực hiện và quản lý các dự án PTDL tại địa phương. * Tiêu chí đánh giá: Gia tăng các hoạt động hỗ trợ du lịch như chuỗi bán lẻ hàng hóa, sản xuất đồ lưu niệm, hoạt động lữ hành, các dịch vụ y tế, dịch vụ vận chuyển, dịch vụ bảo hiểm, hỗ trợ tư vấn, thể thao, giải trí,… viii 1. Gia tăng kết quả và hiệu quả của hoạt động du lịch * Nội dung: Kết quả và hiệu quả của hoạt đọng du lịch được thể hiện ở sự gia tăng thu nhập từ du lịch và đóng góp tử du lịch đối với sự phát triển của nền kinh tế địa phương; thu nhập từ du lịch phản ánh chính xác nhất kết quả và hiệu quả đem lại từ hoạt động kinh doanh du lịch.
Các loại thu nhập này bao gồm tất cả các khoản tiêu dùng mà khách du lịch đã chi trả cho các sản phẩm du lịch, như: Chi trả cho dịch vụ tham quan, giải trí, nghỉ dưỡng, lưu trú, ăn uống, vận chuyển, mua sắm hàng hoá, đồ lưu niệm. và các sản phẩm du lịch bổ sung khác * Tiêu chí đánh giá: - Gia tăng thu nhập cho lao động trong ngành du lịch - Tỷ lệ giữa hàng hóa địa phương với tổng giá trị hàng hóa tiêu dùng cho du lịch tăng lên - Các tiêu chí về tài nguyên môi trường như mức độ ô nhiễm môi trường ở địa phương do hoạt động du lịch gây ra; lượng chất thải chưa được thu gom và xử lý. - Các tiêu chí về xã hội như tạo công ăn việc làm cho cộng đồng địa phương, mức độ đóng góp của du lịch vào quá trình phát triển kinh tế - xã hội của địa phương. Các nhân tố ảnh hƣởng đến phát triển du lịch 1.
Yếu tố về điều kiện tự nhiên (tài nguyên du lịch) Tài nguyên du lịch tự nhiên bao gồm những công trình được hình thành dưới kiến tạo của tự nhiên, con người có thể khai thác nhằm thoả mãn nhu cầu của du khách. Các sản phẩm của tự nhiên mà con người có thể khai thác bao gồm các yếu tố địa hình, địa chất, khí hậu, thuỷ văn, hệ sinh thái, cảnh quan thiên nhiên.