Hiện trạng và giải pháp quản lý tài nguyên vùng bờ tỉnh Quảng Ninh

Luận văn thạc sĩ môi trường phân tích quản lý tài nguyên và môi trường hiện trạng công tác quản lý sử dụng tài nguyên vùng bờ tỉnh quảng, đánh giá thực trạng, chỉ ra hạn chế, đề

• Tác giả: Nguyễn Thị Hồng Minh
• Người hướng dẫn: TS. Đào Đình Châm
• Trường học: Đại học Thái Nguyên
• Chuyên ngành: Quản lý tài nguyên và môi trường
• Đề tài: Hiện Trạng Công Tác Quản Lý, Sử Dụng Tài Nguyên Vùng Bờ Tỉnh Quảng Ninh Và Giải Pháp Nâng Cao Hiệu Quả Quản Lý, Sử Dụng Theo Định Hướng Quản Lý Tổng Hợp Vùng Đới Bờ
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2020
• Địa điểm: Thái Nguyên

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT
• DANH MỤC CÁC BẢNG, HÌNH VẼ
• MỞ ĐẦU
• Lý do lựa chọn đề tài
• Mục tiêu của nghiên cứu
• Ý nghĩa của đề tài
• 1. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN VỀ VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU
• 1.1. Một số quan niệm và khái niệm cơ bản
• 1.1.1. Đới bờ và vùng bờ
• 1.1.2. Quản lý tổng hợp vùng bờ
• 1.2. Một số kinh nghiệm thực hiện quản lý tổng hợp vùng bờ trên thế giới và Việt Nam
• 1.2.1. Trên thế giới
• 1.3. Giới thiệu chung về vùng nghiên cứu
• 1.3.1. Đặc điểm, khái quát về điều kiện tự nhiên tỉnh Quảng Ninh
• 1.3.2. Những thành tựu kinh tế - xã hội do lợi thế từ biển mang lại
• 2. CHƯƠNG 2: ĐỐI TƯỢNG, PHẠM VI, NỘI DUNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 2.1. Đối tượng nghiên cứu
• 2.2. Phạm vi nghiên cứu
• 2.3. Nội dung nghiên cứu
• 2.4. Phương pháp nghiên cứu
• 2.4.1. Phương pháp tổng hợp và phân tích số liệu, tài liệu
• 2.4.2. Phương pháp ma trận vấn đề
• 2.4.3. Phương pháp xin ý kiến chuyên gia
• 2.4.4. Phương pháp kế thừa
• 3. CHƯƠNG 3: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU VÀ THẢO LUẬN
• 3.1. Đánh giá hiện trạng công tác quản lý, sử dụng một số loại tài nguyên vùng bờ tỉnh Quảng Ninh
• 3.1.1. Hiện trạng tài nguyên vùng bờ tỉnh Quảng Ninh
• 3.1.2. Hiện trạng công tác quản lý, sử dụng tài nguyên vùng bờ tỉnh Quảng Ninh
• 3.1.3. Một số hạn chế trong công tác quản lý, sử dụng tài nguyên vùng bờ tỉnh Quảng Ninh
• 3.1.4. Nguyên nhân của hạn chế
• 3.2. Giải pháp nâng cao hiệu quả quản lý, sử dụng tài nguyên vùng bờ tỉnh Quảng Ninh theo hướng quản lý tổng hợp vùng bờ
• 3.2.1. Định hướng khuôn khổ hành động và những vấn đề ưu tiên trong quản lý tổng hợp vùng bờ biển
• 3.2.2. Đề xuất giải pháp nâng cao hiệu quả quản lý, sử dụng tài nguyên vùng bờ Quảng Ninh theo định hướng quản lý tổng hợp vùng bờ biển
• KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Giới thiệu về quản lý tài nguyên vùng bờ tỉnh Quảng Ninh

Tỉnh Quảng Ninh có vùng bờ biển dài và đa dạng, đóng vai trò quan trọng trong phát triển kinh tế - xã hội. Quản lý tài nguyên vùng bờ là một nhiệm vụ cấp thiết nhằm bảo vệ và phát triển bền vững các nguồn tài nguyên thiên nhiên. Vùng bờ không chỉ là nơi giao thoa giữa đất liền và biển mà còn là khu vực chịu tác động mạnh mẽ từ các hoạt động kinh tế, xã hội. Việc bảo vệ tài nguyên và phát triển bền vững là những yếu tố cần thiết để đảm bảo sự phát triển lâu dài cho tỉnh. Theo đó, việc đánh giá hiện trạng và đề xuất giải pháp quản lý là rất quan trọng.

1.1. Tình hình hiện tại của tài nguyên vùng bờ

Tài nguyên vùng bờ tỉnh Quảng Ninh đang phải đối mặt với nhiều thách thức. Việc khai thác tài nguyên chưa hợp lý dẫn đến tình trạng suy thoái, cạn kiệt một số nguồn tài nguyên như than và đá. Đánh giá tác động từ các hoạt động kinh tế chưa được thực hiện đầy đủ, gây ra sự mất cân đối trong việc sử dụng tài nguyên. Hơn nữa, thông tin về tài nguyên còn thiếu và chưa được chuẩn hóa, ảnh hưởng đến công tác quản lý môi trường và bảo tồn sinh thái.

II. Đánh giá hiện trạng công tác quản lý tài nguyên

Công tác quản lý tài nguyên vùng bờ tỉnh Quảng Ninh hiện nay còn nhiều hạn chế. Việc phân bổ nguồn lực chưa hợp lý, dẫn đến xung đột trong mục tiêu khai thác và sử dụng tài nguyên. Các chính sách quản lý môi trường chưa thực sự hiệu quả, chưa đáp ứng được yêu cầu phát triển bền vững. Đặc biệt, việc đánh giá tác động từ các dự án phát triển kinh tế chưa được thực hiện một cách đồng bộ, gây ra nhiều hệ lụy cho môi trường và tài nguyên. Cần có những biện pháp cụ thể để cải thiện tình hình này.

2.1. Những hạn chế trong công tác quản lý

Một số hạn chế trong công tác quản lý tài nguyên vùng bờ bao gồm việc thiếu sự phối hợp giữa các cơ quan chức năng, dẫn đến tình trạng quản lý chồng chéo và thiếu hiệu quả. Ngoài ra, việc bảo tồn tài nguyên và phát triển kinh tế chưa được cân bằng, gây ra áp lực lớn lên môi trường. Các chính sách hiện hành chưa đủ mạnh để giải quyết các vấn đề như biến đổi khí hậu và bảo tồn sinh thái. Cần có sự thay đổi trong cách tiếp cận quản lý để đảm bảo sự phát triển bền vững cho vùng bờ.

III. Giải pháp nâng cao hiệu quả quản lý tài nguyên

Để nâng cao hiệu quả quản lý tài nguyên vùng bờ tỉnh Quảng Ninh, cần thực hiện một số giải pháp cụ thể. Đầu tiên, cần xây dựng một hệ thống quy hoạch vùng bờ đồng bộ, đảm bảo sự tham gia của các bên liên quan. Thứ hai, cần tăng cường công tác bảo vệ tài nguyên và phát triển bền vững, thông qua việc áp dụng các công nghệ mới và phương pháp quản lý hiện đại. Cuối cùng, cần có các chính sách khuyến khích sự tham gia của cộng đồng địa phương trong công tác quản lý tài nguyên.

3.1. Đề xuất các giải pháp cụ thể

Các giải pháp cụ thể bao gồm việc xây dựng các chương trình giáo dục cộng đồng về quản lý tài nguyên và bảo vệ môi trường. Cần thiết lập các cơ chế hợp tác giữa các cơ quan nhà nước và cộng đồng trong việc quản lý tài nguyên. Hơn nữa, việc áp dụng các công nghệ tiên tiến trong quản lý môi trường sẽ giúp nâng cao hiệu quả sử dụng tài nguyên. Các chính sách cần được điều chỉnh để phù hợp với thực tiễn và yêu cầu phát triển bền vững của tỉnh Quảng Ninh.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Quảng Ninh sở hữu dải bờ biển uốn lượn đặc thù dài trên 250 km cùng 2.077 hòn đảo, chiếm khoảng 67% tổng số đảo của cả nước và vùng ngư trường rộng lớn hơn 6.100 km2. Không gian vùng bờ đóng vai trò là động lực tăng trưởng kinh tế then chốt khi tập trung khoảng 75% dân số, các đô thị trung tâm và hệ thống khu công nghiệp của toàn tỉnh. Dân số toàn tỉnh đạt 1.324.000 người với mật độ 198 người/km2, trong đó tỷ lệ đô thị hóa chạm mức 64,1% - thuộc nhóm 3 địa phương dẫn đầu cả nước. Bên cạnh lợi thế địa kinh tế vượt trội và cảnh quan Di sản thiên nhiên thế giới Vịnh Hạ Long, vùng bờ Quảng Ninh đang chịu áp lực nặng nề từ các hoạt động nhân sinh và tác động của biến đổi khí hậu.

Vấn đề nghiên cứu trọng tâm xuất phát từ thực trạng khai thác tài nguyên thiếu quy hoạch đồng bộ, làm nảy sinh xung đột lợi ích gay gắt giữa ngành công nghiệp khai khoáng than đá, dịch vụ du lịch, nuôi trồng thủy sản và tốc độ san lấp mặt bằng đô thị hóa. Nguồn lực tài nguyên biển chưa được phân bổ cân đối, dữ liệu quản lý còn phân tán và tình trạng suy thoái các hệ sinh thái ven bờ diễn ra nhanh chóng. Mục tiêu cụ thể của luận văn là đánh giá hiện trạng quản lý, sử dụng các dạng tài nguyên vùng bờ tỉnh Quảng Ninh, chỉ ra các nguyên nhân hạn chế từ góc độ thể chế, từ đó đề xuất hệ thống giải pháp nâng cao hiệu quả quản trị theo định hướng quản lý tổng hợp vùng bờ.

Phạm vi không gian nghiên cứu bao quát 93 xã, phường, thị trấn ven biển và dải biển ven bờ có ranh giới cách bờ 6 hải lý. Dữ liệu thực chứng được thu thập và phân tích trong giai đoạn từ năm 2012 đến năm 2019. Luận văn mang ý nghĩa khoa học và thực tiễn sâu sắc, cung cấp cơ sở dữ liệu quan trọng phục vụ công tác hoạch định chính sách, thúc đẩy chuyển dịch cơ cấu kinh tế xanh và hướng tới phát triển bền vững cho địa phương.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu vận dụng lý thuyết Quản lý tổng hợp vùng bờ do Chua Thia-Eng khởi xướng năm 2006 cùng mô hình điều phối của Cicin-Sain và Knecht năm 1995. Quản lý tổng hợp vùng bờ được định nghĩa là tiến trình liên tục, động và toàn diện nhằm đưa ra các quyết định điều phối đa ngành, khắc phục sự manh mún của phương thức quản lý truyền thống và đảm bảo phát triển bền vững các dịch vụ sinh thái. Song song với đó, đề tài kết hợp phương pháp tiếp cận hệ sinh thái và nguyên lý quản trị tài nguyên chia sẻ đa mục đích.

Bốn khái niệm cốt lõi được áp dụng xuyên suốt bao gồm: Đới bờ, Vùng bờ theo quy định tại Khoản 6 Điều 3 Luật Tài nguyên, Môi trường Biển và Hải đảo năm 2015, Tích hợp liên ngành theo chiều ngang và Tích hợp cấp quản lý theo chiều dọc. Cơ sở pháp trị của luận văn bám sát các văn bản quy phạm pháp luật quan trọng như Nghị định số 40/2016/NĐ-CP, Quyết định số 2295/QĐ-TTg về Chiến lược quản lý tổng hợp đới bờ Việt Nam và Quyết định số 914/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ.

Phương pháp nghiên cứu

Nguồn dữ liệu của luận văn được tổng hợp từ hệ thống Niên giám thống kê tỉnh Quảng Ninh từ năm 2010 đến năm 2019, các quy hoạch sử dụng đất, quy hoạch tài nguyên nước và báo cáo chuyên ngành từ Sở Tài nguyên và Môi trường, Chi cục Biển và Hải đảo tỉnh Quảng Ninh. Cỡ mẫu nghiên cứu bao phủ 93 đơn vị hành chính cấp xã ven biển thuộc 9 huyện, thị xã, thành phố giáp biển của tỉnh. Phương pháp chọn mẫu có chủ đích được sử dụng để khảo sát thực địa tại các địa bàn trọng điểm như Hạ Long, Cẩm Phả, Vân Đồn và Quảng Yên.

Bốn phương pháp nghiên cứu chính được triển khai gồm: Phương pháp tổng hợp và phân tích số liệu tài liệu, Phương pháp ma trận vấn đề, Phương pháp xin ý kiến chuyên gia và Phương pháp kế thừa khoa học. Trong đó, phương pháp ma trận vấn đề là công cụ trung tâm được lựa chọn nhằm đối chiếu các văn bản pháp lý, nhận diện rõ ràng các mâu thuẫn chồng lấn trong sử dụng không gian giữa ngành than, du lịch, giao thông cảng biển và nuôi trồng thủy sản. Phương pháp xin ý kiến chuyên gia thông qua các hội thảo giúp kiểm chứng tính chuẩn xác của các nhận định. Tiến trình thu thập và phân tích dữ liệu được triển khai tập trung trong giai đoạn 2018 đến 2020.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Thứ nhất, cơ cấu kinh tế ven biển Quảng Ninh có sự dịch chuyển mạnh mẽ khi tỷ trọng dịch vụ tăng từ 39,3% năm 2010 lên 41,2% năm 2017, công nghiệp - xây dựng chiếm 52,1% và nông lâm thủy sản giảm xuống 6,7%. Tổng sản lượng thủy sản toàn tỉnh đạt 117.114 tấn, gồm 62.870 tấn sản lượng khai thác và 54.245 tấn sản lượng nuôi trồng. Ngành du lịch biển đảo tăng trưởng vượt bậc với khoảng 70% trong tổng số gần 10 triệu lượt khách đến Quảng Ninh tham gia các tuyến tham quan biển đảo.

Thứ hai, nguồn tài nguyên khoáng sản và địa hình chịu tác động biến đổi sâu sắc. Quảng Ninh có trữ lượng than đạt 6,28 tỷ tấn, cung cấp hơn 90% sản lượng than khai thác của cả nước trên diện tích 1.000 km2. Hoạt động khai thác lộ thiên và đổ thải đã tạo áp lực bồi lắng bùn mịn và ô nhiễm bụi đối với Vịnh Hạ Long và Vịnh Bái Tử Long. Hoạt động san lấp lấn biển phát triển mạnh sau năm 2000 với diện tích lên tới 3.100 ha tại khu vực ven bờ, làm thay đổi dòng chảy ven duyên và làm suy giảm 2.100 ha rạn san hô viền bờ.

Thứ ba, hệ sinh thái rừng ngập mặn và bãi triều bị thu hẹp đáng kể. Dù tỉnh có 293.845 ha rừng ngập mặn phân bố kéo dài, diện tích này đã bị suy giảm do việc khai hoang đắp đầm nuôi thủy sản nước mặn lợ với diện tích lên tới 51.748 ha.

Thứ tư, tài nguyên nước ngọt đối mặt với tình trạng thiếu hụt cục bộ. Trữ lượng nước ngầm tầng đá gốc khu vực Hòn Gai - Cẩm Phả chỉ đạt 71.000 m3/ngày, trong khi hiện tượng nhiễm mặn tầng nông và ô nhiễm nguồn nước mặt diễn ra tại nhiều cửa sông do chịu ảnh hưởng từ nước thải công nghiệp.

Thảo luận kết quả

Nguyên nhân cốt lõi của các tồn tại trên xuất phát từ cơ chế quản lý đơn ngành biệt lập, thiếu sự kết nối ngang giữa các sở ngành phụ trách công thương, du lịch, nông nghiệp và môi trường. Ranh giới quản lý mặt biển chưa được số hóa phân định rõ ràng, dẫn đến tình trạng chồng chéo cấp phép quyền sử dụng vùng triều và mặt nước.

So với mô hình thí điểm quản lý tổng hợp vùng bờ tại Đà Nẵng của tổ chức PEMSEA và các khung quản trị quốc tế tại Hoa Kỳ hay Hàn Quốc, Quảng Ninh còn thiếu một cơ quan điều phối liên ngành đủ thẩm quyền và bộ chỉ số kiểm soát sức tải môi trường. Để trực quan hóa các dữ liệu nghiên cứu, kết quả có thể được thể hiện qua biểu đồ phân bổ cơ cấu GRDP theo ngành kinh tế biển, biểu đồ cột thể hiện tương quan giữa diện tích san lấp 3.100 ha và suy giảm sinh khối rừng ngập mặn, kết hợp bảng ma trận xung đột không gian vùng bờ để phân tích trực quan mức độ giao thoa giữa luồng hàng hải, khu bảo tồn rạn san hô và vùng nuôi thủy sản. Điều này khẳng định tính tất yếu của việc tích hợp quy hoạch không gian biển vào chiến lược quản lý dài hạn.

Đề xuất và khuyến nghị

Thứ nhất, thành lập Ban điều phối Quản lý tổng hợp vùng bờ cấp tỉnh do Ủy ban nhân dân tỉnh Quảng Ninh chỉ đạo trực tiếp và Sở Tài nguyên và Môi trường làm cơ quan thường trực. Đơn vị này chịu trách nhiệm ban hành quy chế phối hợp liên ngành nhằm giải quyết dứt điểm 50% các mâu thuẫn thẩm quyền cấp phép mặt nước, hoàn thiện khung thể chế trong giai đoạn 2021-2023.

Thứ hai, thiết lập Quy hoạch không gian biển và phân vùng chức năng vùng bờ theo quy định của Nghị định 40/2016/NĐ-CP. Mục tiêu cụ thể là khoanh định ranh giới bảo vệ nghiêm ngặt đối với 2.100 ha rạn san hô, bảo tồn 37 bãi đặc sản hải sản vùng triều và khôi phục tối thiểu 1.500 ha rừng ngập mặn phòng hộ ven biển trước năm 2025.

Thứ ba, kiểm soát chặt chẽ các nguồn thải công nghiệp và phục hồi môi trường mỏ than. Tập đoàn Công nghiệp Than - Khoáng sản Việt Nam phối hợp cùng cơ quan quản lý môi trường địa phương đầu tư hệ thống xử lý đạt chuẩn 100% nước thải mỏ trước khi xả ra vịnh, thực hiện hoàn nguyên sinh thái tại các bãi thải khai thác than lộ thiên theo lộ trình 2022-2026.

Thứ tư, xây dựng hệ thống cơ sở dữ liệu số hóa và mạng lưới quan trắc tài nguyên vùng bờ đồng bộ. Sở Tài nguyên và Môi trường cùng Chi cục Biển và Hải đảo chủ trì chuẩn hóa 100% dữ liệu về địa mạo, chất lượng nước biển và trữ lượng nước ngầm 71.000 m3/ngày, kết nối liên thông dữ liệu đa ngành vào hệ thống thông tin địa lý trước năm 2025.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Nhóm thứ nhất là các cơ quan quản lý nhà nước bao gồm Sở Tài nguyên và Môi trường, Sở Du lịch, Chi cục Biển và Hải đảo, cùng Ủy ban nhân dân 9 huyện, thị xã, thành phố ven biển của tỉnh Quảng Ninh. Luận văn cung cấp luận cứ khoa học và phương pháp luận ma trận giúp xây dựng quy hoạch không gian biển và kế hoạch hành động quản lý tổng hợp vùng bờ tại 93 xã, phường ven biển.

Nhóm thứ hai là các doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực khai thác khoáng sản, vận tải cảng biển, đầu tư du lịch và nuôi trồng thủy sản. Tài liệu hỗ trợ các chủ dự án nắm bắt các quy định của Luật Tài nguyên, Môi trường Biển và Hải đảo năm 2015, từ đó đánh giá tác động môi trường chính xác và xây dựng phương án kinh doanh thích ứng với định hướng kinh tế xanh.

Nhóm thứ ba là giảng viên, học viên cao học và nghiên cứu sinh thuộc các chuyên ngành Quản lý Tài nguyên và Môi trường, Địa lý học, Kinh tế biển. Công trình là tài liệu tham khảo giá trị về phương pháp đánh giá thực trạng vùng bờ tại địa phương có quy mô bể than lớn 6,28 tỷ tấn và hoạt động du lịch dịch vụ sôi động.

Nhóm thứ tư là các tổ chức quốc tế và phi chính phủ về môi trường như PEMSEA, IUCN và UNDP. Luận văn cung cấp số liệu thực chứng phục vụ việc thiết kế các dự án viện trợ bảo tồn đa dạng sinh học, phục hồi hệ sinh thái biển và chuyển đổi sinh kế bền vững cho cộng đồng ven biển miền Bắc.

Câu hỏi thường gặp

Quản lý tổng hợp vùng bờ có điểm gì khác biệt cốt lõi so với phương thức quản lý đơn ngành? Quản lý tổng hợp vùng bờ khắc phục sự manh mún của quản lý đơn ngành thông qua việc kết hợp các bên liên quan theo chiều ngang giữa các ngành và chiều dọc giữa các cấp chính quyền. Mô hình này giúp dung hòa lợi ích kinh tế và bảo vệ môi trường trên dải bờ biển dài hơn 250 km của tỉnh.

Tại sao Quảng Ninh cần khẩn trương áp dụng phương thức quản lý tổng hợp vùng bờ? Quảng Ninh tập trung 75% dân số tại vùng bờ, sở hữu 2.077 hòn đảo và bể than lớn 6,28 tỷ tấn. Tốc độ đô thị hóa 64,1% cùng lượng khách du lịch lớn tạo sức ép suy thoái sinh thái nghiêm trọng, đòi hỏi giải pháp quản lý tích hợp để giải quyết xung đột không gian.

Phạm vi không gian vùng bờ tỉnh Quảng Ninh trong nghiên cứu được xác lập như thế nào? Căn cứ Điều 8 Nghị định số 40/2016/NĐ-CP, phạm vi vùng bờ bao gồm vùng đất ven biển thuộc 93 xã, phường, thị trấn giáp biển và vùng biển ven bờ mở rộng 6 hải lý tính từ đường mép nước triều kiệt trung bình nhiều năm do Bộ Tài nguyên và Môi trường công bố.

Xung đột môi trường lớn nhất tại vùng ven biển Quảng Ninh là gì? Xung đột nghiêm trọng nhất diễn ra giữa hoạt động khai thác mỏ than cung cấp 90% sản lượng cả nước, san lấp 3.100 ha với yêu cầu bảo tồn Di sản Vịnh Hạ Long, 2.100 ha rạn san hô và 37 bãi giống thủy sản tự nhiên vùng triều do ô nhiễm bụi và bồi lắng trầm tích.

Phương pháp ma trận vấn đề mang lại giá trị phân tích gì cho luận văn? Phương pháp ma trận vấn đề giúp đối chiếu hiệu lực thực thi văn bản pháp luật, phân loại rõ ràng các xung đột lợi ích tài nguyên chia sẻ giai đoạn 2012-2019, làm cơ sở khoa học tin cậy để đề xuất hệ thống 4 nhóm giải pháp điều phối liên ngành.

Kết luận

Năm đóng góp và kết luận trọng tâm từ công trình nghiên cứu:

• Hệ thống hóa khung lý luận về quản lý tổng hợp vùng bờ phù hợp với địa bàn đặc thù có 2.077 hòn đảo và ngư trường rộng trên 6.100 km2 tại Quảng Ninh.
• Đánh giá toàn diện hiện trạng quản lý và khai thác tài nguyên sinh vật, khoáng sản, đất ngập nước trên địa bàn 93 xã, phường ven biển giai đoạn 2012-2019.
• Chỉ rõ các xung đột lợi ích sâu sắc giữa ngành công nghiệp than chiếm 90% sản lượng cả nước với hoạt động du lịch biển đảo thu hút 70% lượng khách của tỉnh.
• Xây dựng hệ thống giải pháp liên ngành đồng bộ về kiện toàn thể chế, phân vùng không gian biển và kiểm soát ô nhiễm nguồn thải.
• Đề xuất lộ trình triển khai chi tiết gồm hai giai đoạn: hoàn thiện thể chế quản lý tổng hợp giai đoạn 2021-2025 và thực thi toàn diện quy hoạch không gian biển giai đoạn 2026-2030.

Lộ trình tiếp theo đòi hỏi chính quyền tỉnh Quảng Ninh và các cơ quan chuyên môn nhanh chóng ban hành quy chế phối hợp liên ngành, triển khai khoanh vùng bảo tồn các hệ sinh thái rạn san hô và rừng ngập mặn. Công trình luận văn khẳng định sự cấp thiết của việc đổi mới tư duy quản trị tài nguyên biển, tạo tiền đề vững chắc cho mục tiêu phát triển bền vững kinh tế biển đảo của địa phương trong tương lai.

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG 1. TỔNG QUAN VỀ VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU 1. Một số quan niệm và khái niệm cơ bản 1. Đới bờ và vùng bờ 1.Brown (1997): “Đới bờ là một vùng chuyển tiếp mà ở đó môi trường biển và môi trường lục địa tương tác lẫn nhau và hình thành một môi trường thống nhất”.

Đây là một khái niệm được sử dụng khá rộng rãi, đơn giản và phản ánh bản chất của đới bờ.L (2003) cho rằng “Đới bờ (hay còn gọi là đới tương tác hiện tại giữa lục địa và biển) là một dải tiếp giáp đất – biển không rộng. Đới bờ có bản chất độc đáo tạo nên một hợp phần vỏ cảnh quan của Trái đất và là nơi xảy ra tác động tương hỗ phức tạp”. Theo Chương trình Tương tác Đại dương – Lục địa ở đới bờ (LOICZ), ở quy mô toàn cầu, đới bờ biển: “trải rộng từ đồng bằng ven biển tới mép thềm lục địa, được xem là vùng ngập chìm và phơi cạn luân đổi trong các kỳ dao động mực biển vào thời kỳ Đệ tứ muộn”. Xét về khía cạnh sinh thái học, đới bờ là hệ chuyển tiếp giữa biển và lục địa, có sự tiếp xúc giữa các quyển: thạch quyển, sinh quyển, thủy quyển, khí quyển của Trái đất và là nơi chứa đựng các hệ sinh thái có năng suất sinh học cao nhất.

Trong đới bờ có chứa nhiều hệ tự nhiên cấp nhỏ hơn như: cửa sông, đầm phá, vũng, vịnh nhỏ, các bãi biển, đất ngập triều, đất ngập nước, vùng đất ven biển,… Đây cũng là các hệ sinh thái – nơi cư trú tự nhiên của các loài, nơi cung cấp nguồn lợi thủy sản, nơi phân bố các khoáng sản, vì thế chúng cũng là đối tượng khai thác, sử dụng của các ngành. Các hệ thống bờ (coastal system) như vậy có bản chất tự nhiên, có giá trị tài nguyên và đặc điểm môi trường khác nhau, do đó đòi hỏi phải có những phương thức khai thác, sử dụng, bảo vệ, phát triển và quản lý phù hợp. Số hóa bởi Trung tâm Học liệu và Công nghệ thông tin – ĐHTN http://lrc.vn Nhìn từ góc độ quản lý, đới bờ là nơi giao kết của ba yếu tố môi trường cơ bản: môi trường biển, môi trường lục địa và môi trường kinh tế - xã hội (hoạt động của con người). Về phương diện quản lý, đới bờ biển bao gồm vùng nước ven bờ (gồm cả các phần đất nổi trên và nằm dưới) và vùng đất ven biển (gồm cả nước mặt và nước ngầm) tương tác mạnh mẽ với nhau; gồm cả một số đơn vị hành chính ven biển, các đảo, các khu chuyển tiếp, vùng triều, bãi lầy mặn, đất ngập nước và bãi biển.

Ở Việt Nam, giới hạn phía biển của đới thường được chọn ở khoảng độ sâu 30 - 50m nước tùy vùng và giới hạn phía lục địa được lấy theo địa giới hành chính các huyện ven biển. Vùng bờ Theo Nghị định thư về quản lý tổng hợp vùng bờ ở Địa Trung Hải (Nghị định thư) thì vùng bờ được định nghĩa như sau: “Vùng bờ là vùng địa mạo hai bên của bờ biển có sự tương tác giữa phần biển và đất liền, mà tại đây xuất hiện hình thái của các hệ thống tài nguyên và sinh thái phức tạp, cấu thành các thành phần sinh vật và phi sinh vật, cùng tồn tại và tương tác với cộng đồng dân cư và các hoạt động kinh tế - xã hội có liên quan”. Theo quy định tại Điều 1453 - 1 Luật quản lý vùng bờ năm 1972 của Hoa Kỳ, vùng bờ được hiểu là vùng biển ven bờ và vùng đất tiếp liền bờ biển có ảnh hưởng mạnh mẽ đến nhau, bao gồm: các đảo, vùng chuyển tiếp liên triều, đầm lầy nước mặn, vùng đất ngập nước và bãi biển.