phần mở đầu, kết luận, tài liệu tham khảo và phụ lục, nội dung chính của luận văn đƣợc kết cấu thành ba chƣơng: Chƣơng 1: Cơ sở lý luận về nhận thức nghề nghiệp và thái độ học tập. Chƣơng 2: Thực trạng nhận thức nghề nghiệp và thái độ học tập của sinh viên khối ngành sƣ phạm tại trƣờng Đại học Sƣ phạm Kỹ thuật Tp. Hồ Chí Minh. Chƣơng 3: Đề xuất giải pháp nâng cao nhận thức nghề nghiệp và nâng cao thái độ học tập của sinh viên sƣ phạm tại trƣờng Đại học Sƣ phạm Kỹ thuật Tp.
Hồ Chí Minh. 4 CHƢƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN CỦA NHẬN THỨC NGHỀ NGHIỆP VÀ THÁI ĐỘ HỌC TẬP 1. Lịch sử nghiên cứu vấn đề 1. Trên thế giới Qua nghiên cứu và tham khảo các tài liệu tác giả nhận thấy rằng có rất ít các tài liệu hay bài báo, các công trình nghiên cứu trên thế giới về vấn đề nhận thức nghề nghiệp và thái độ học tập của học sinh sinh viên trong quá trình tham gia học tập để có nghề nghiệp trong tƣơng lai, có lẽ một phần do trong quá trình hƣớng nghiệp học sinh của nƣớc ngoài đƣợc định hƣớng tƣơng đối kỹ trƣớc khi quyết định theo đuổi hay học tập một nghề nào đó.
Song quá trình nghiên cứu tác giả cũng đã tham khảo đƣợc một số tài liệu có liên quan sau tới việc đào tạo giáo viên sau đây: - Ahmet Güneyli và Canan Aslan. Evaluation of Turkish prospective teachers’ attitudes towards teaching profession (Near East University case)” (Đánh giá thái độ của giáo sinh Thổ Nhỉ Kỳ đối với nghề dạy học) [23]. - Davut Köğce, Mehmet Aydın và Cemalettin YILDIZ. Freshman and Senior Pre- service Mathematics Teachers’Attitudes Toward Teaching Profession (Thái độ của sinh viên năm đầu và năm cuối khoa Toán đối với nghề dạy học) [25].
Turkish Language Teaching Students’ Attitudes towards Teaching Profession - (Thái độ của giáo sinh Ngữ văn Thổ Nhỉ Kỳ đối với nghề dạy học) [26]. - An assessment of teachers' attitude towards teaching profession in Midwestern Nigeria - (Đánh giá thái độ của giáo đối với nghề dạy học ở vùng Trung tây Nigeria) [28]. Tác giả của những bài báo nêu trên đều có đồng quan điểm và đồng ý cho rằng thái độ đóng một vai trò quan trọng trong việc hình thành lòng yêu nghề và tay nghề cho giáo viên. Nói cách khác, muốn đào tạo những nhà giáo tƣơng lai với đầy đủ các phẩm chất và năng lực, những nhà quản lý và các nhà giáo dục cần quan tâm đến thái độ của sinh viên đối với nghề dạy học.
Eagly & Shelly Chaiken (1993). The Psychology of Attitudes. Orlando: Harcourt Brace & Company. Đây là một quyển sách chuyên sâu về thái độ 5 gồm các quan điểm của nhiều tác giả theo thời gian.
Đặc biệt, tác giả trình bày sâu về các lý thuyết vế thái độ [22].O Lawa (2012) với bài báo “Attitude of studients toward Technical Education in Osun State, Nigeria” đã nghiên cứu khảo sát về sở thích nghề nghiệp của giáo sinh và những mối liên hệ giữa thái độ và hành vi của sinh viên trong các trƣờng đại học Nigeria. Bài báo đƣa ra những kết quả cho thấy [24]: + Hầu hết sinh viên có thái độ tích cực rất cao đối với giáo dục kỹ thuật. + Hầu hết sinh viên cảm thấy rằng thực tế việc học tập là khá vất vả, khó khăn và tốn kém. + Một số các sinh viên cho rằng họ vào học ngành giáo dục kỹ thuật vì họ thích nghề nghiệp theo định hƣớng thực tiễn.
+ Đa số cho là việc học ngành giáo dục kỹ thuật chỉ vì mong ƣớc cho bản thân sự nghiệp bền vững trong tƣơng lai. + Sinh viên có một thái độ tích cực đối với chƣơng trình, nhƣng nam sinh viên có khuynh hƣớng yêu thích các khóa học định hƣớng thực tiễn hơn nữ sinh viên. + Ngoài ra, kết quả nghiên cứu khác trong nghiên cứu cho thấy rằng sự khác biệt về thái độ học tập của sinh viên khu vực nông thôn là không đáng kể so với những ngƣời ở thành phố. Nhƣng ở một một góc nhìn khác lại cho thấy rằng các sinh viên trong các trƣờng cao đẳng nông thôn có tích cực hơn trong học tập.
+ Những kết quả khảo sát cho thấy rằng không có mối quan hệ tích cực giữa thái độ của sinh viên và hành vi của họ. - Person , f mi y, nd c demic f ctors ffecting ow chievement in second ry schoo ” của Antonia Lozano Diaz (2003) đã chỉ ra ảnh hƣởng của các yếu tố đến kết quả học tập của HS. Đó là trình độ học vấn của cha mẹ, giới tính, động lực học tập, mối quan hệ giữa các HS và với những ngƣời khác. Bằng phân tích hồi quy và kiểm định ANOVA, nghiên cứu kết luận: môi trƣờng và động lực học tập có ảnh hƣởng đến kết quả học tập còn trình độ học vấn của ngƣời mẹ thì không [25].
Nhìn chung, qua nghiên cứu của các tác giả, những vấn đề liên quan tới Nhận thức nghề nghiệp và Thái độ học tập của sinh viên đƣợc nghiên cứu theo nhiều chiều hƣớng khác nhau. Với các nƣớc đang phát triển trên thế giới, những vấn đề về nhận thức nghề nghiệp của sinh viên hầu nhƣ họ không nghiên cứu nhiều vì ở họ những tƣ vấn hƣớng 6 nghiệp đƣợc hình thành từ rất sớm, những định hƣớng nghề nghiệp đƣợc các trƣờng khá coi trọng, thông tin về ngành nghề, những đặc điểm, những yêu cầu về ngành nghề trong xã hội đƣợc giới thiệu chi tiết và kỹ lƣỡng trong quá trình định hƣớng nghề nghiệp cho học sinh từ khối các lớp THPT, cái họ quan tâm nhiều đó là thái độ học tập của sinh viên trong quá trình học tập, các yếu tố tác động tới thái độ học tập, những biểu hiện học tập thông qua hành vi, kết quả học tập. Tại Việt Nam Vấn đề về nhận thức nghề nghiệp và thái độ học tập của sinh viên ở nƣớc ta không phải là vấn đề mới đƣợc đề cập, đây là chủ đề cũng đã đƣợc nhiều nhà nghiên cứu tập trung làm rõ để có cái nhìn tổng quát về quá trình nhận thức nghề nghiệp và thái độ học tập của sinh viên trong quá trình đƣợc đào tạo tại trƣờng học. Qua tìm hiểu, ngƣời nghiên cứu đƣợc biết có nhiều tác giả quan tâm nghiên cứu vấn đề này dƣới nhiều hình thức, nhiều khía cạnh đa dạng và phong phú: - Nguyễn Thị Kim Liên (2000) với đề tài “Th c trạng nhận thức và thái độ h c nghề cắt may của h c sinh trư ng Trung h c kinh tế kỹ thuật Lâm đồng” Luận văn thạc sĩ ngành GDH; Trƣờng Đại học Sƣ phạm Kỹ thuật Tp.
Theo tác giả mục tiêu dạy nghề là tạo ra nguồn nhân lực kỹ thuật đáp ứng yêu cầu công nghiệp hóa, nội dung dạy nghề phải tập trung vào năng lực thực hành, hình thức đào tạo nghề rất đa dạng và phong phú phù hợp với nhu cầu ngƣời học trong qua quá trình hiện đại hóa đất nƣớc; Mục đích của lao động là tạo ra các sản phẩm phục vụ nhu cầu con ngƣời. [8] - Nguyễn Thị Ngân (2007) với đề tài Th c trạng và giải pháp nâng cao nhận thức, thái độ đối với h c nghề của h c sinh trư ng dạy nghề số 8”. Luận văn thạc sĩ ngành GDH, trƣờng Đại học Sƣ phạm Kỹ thuật TP. Trong đề tài này, tác giả đã chỉ ra phần lớn sinh viên chọn nghề là do sở thích cá nhân, còn mang nhiều cảm tính do các em thiếu nguồn thông tin về nghề chính vì thế khả năng nhận thức chƣa đầy đủ về nghề nghiệp dẫn tới chƣa có thái độ tích cực, tự giác trong quá trình học tập.
Đồng thời, nội dung chƣơng trình đào tạo chƣa phù hợp với thực tiễn, cơ sở vật chất còn thiếu, phƣơng pháp giảng dạy của giáo viên chƣa phát huy đƣợc tính tích cực ở ngƣời học, học sinh còn thiếu thực tế nên ảnh hƣởng tới hứng thú học tập, kết quả học tập cho nên chất lƣợng đào tạo nghề chƣa cao, chƣa đáp ứng đƣợc yêu cầu nghề nghiệp trong xã hội [9]. 7 - Bùi Thị Bình (2016) với bài báo Nhận thức, thái độ củ sinh viên trư ng Cao đẳng Sư phạm Lào C i đối với hoạt động nghiên cứu khoa h c”. Tác giả nhấn mạnh nhận thức và thái độ của con ngƣời luôn có mối quan hệ biện chứng với nhau. Thái độ thể hiện mối quan hệ giữa cá nhân với hiện thực, nó cho thấy sự gắn bó hay không, chấp nhận hay phản đối của cá nhân với hiện thực.
Thái độ của cá nhân có đƣợc do sự nhận thức của họ và có liên quan đến nhu cầu của bản thân với hiện thực khách quan. Thái độ có tác dụng thúc đẩy hoặc kìm hãm tính tích cực hoạt động của con ngƣời. Để thực hiện đƣợc hoạt động nghiên cứu khoa học, ngƣời sinh viên cần phải nắm đƣợc đầy đủ, chính xác những yêu cầu của hoạt động này và phải hiểu đƣợc khả năng của chính mình đối với yêu cầu của hoạt động. Mặt khác, sinh viên còn phải có thái độ tích cực đối với hoạt động.
Bởi lẽ, thái độ sẽ quyết định cách mà chúng ta hành động. Nếu mỗi ngƣời đều nhìn nhận khó khăn với cái nhìn tích cực, con ngƣời có thể sẽ vƣợt qua. Thái độ say mê, hứng thú của sinh viên đối với hoạt động nghiên cứu khoa học sẽ giúp họ khắc phục khó khăn, trở ngại để gặt hái thành công và ngƣợc lại, thái độ thờ ơ, không thích thú sẽ làm giảm hiệu quả của hoạt động [2]. - Đoàn Văn Điều (2012) với đề tài “ Nhận thức và thái độ sinh viên trư ng Đại h c Sư phạm TP.HCM đối với nghề dạy h c”.
Đề tài nghiên cứu khoa học và công nghệ cấp cơ sở; Mã số: CS 2011. Đề tài trình bày khá sâu về các cơ sở lý luận Nhận thức và Thái độ, qua khảo sát nhận thức và tháí độ của sinh viên Trƣờng Đại học Sƣ phạm Thành phố Hồ Chí Minh đối với nghề dạy học tác giả đã rút ra đƣợc những nhận xét đánh giá khách quan về thực trạng nhận thức và thái độ đối với các đặc điểm của nghề dạy học, từ đó đề tài xây dựng một thang đánh giá đặc điểm phẩm chất ngƣời giáo viên [5]. - Nguyễn Quý Thanh và cộng sự (2008) đã nghiên cứu “ Nhận thức, thái độ và th c hành của sinh viên với phương pháp h c tích c c”. Kết quả phân tích đã cho thấy sinh viên vẫn còn thụ động trong quá trình học tập, chƣa có những chuyển hóa tích cực trong nhận thức và thái độ học tập để hình thành nên hành vi tích cực [13].