CHƯƠNG 1 : LÝ LUẬN CHUNG VỀ LỢI NHUẬN TRONG DOANH NGHIỆP 1.Lý thuyết về doanh nghiệp Doanh nghiệp trong nền kinh tế thị trường. Theo điều 3 luật doanh nghiệp năm 1999 và luật doanh nghiệp năm 2005 định nghĩa : Doanh nghiệp là một tổ chức kinh tế có tên riêng, có tài sản, có trụ sở giao dịch ổn định, được đăng kí kinh doanh theo quy định của pháp luật nhằm mục đích thực hiện các hoạt động kinh doanh. Từ khái niệm trên đã nhấn mạnh doanh nghiệp phải là tổ chức kinh tế,mà không thể là tổ chức chính trị xã hội nào khác. Doanh nghiệp có nhiều loại đó là doanh nghiệp tư nhân, doanh nghiệp nhà nước, doanh nghiệp hỗn hợp .Mục đích là kinh doanh để tạo ra lợi nhuận hay là tạo ra giá trị thặng dư trong một thời gian nhất định.
Khi nề kinh tế ngày càng phát triển, các doanh nghiệp phải đối mặt với sực cạnh tranh. Lúc này các doanh nghiệp phải tự tìm cho mình nguồn chi phí hợp lý và dễ bù đắp nhất, phải linh động bám sát hoạt động sản xuất kinh doanh và bám sát thị trường, tự chủ trong việc huy động và sử dụng vốn trong một hành lang cho phép, không kinh doanh tràn lan,mà tập trung vào các lĩnh vực doanh nghiệp có thế mạnh, từ đấy xây dựng một hệ thống kinh doanh lành mạnh, vững chắc Mặc khác, chúng ta đều thấy mỗi một giai đoạn lại có một chu kỳ kinh tế khác nhau,chính vì vậy mà doanh nghiệp cần tân dụng khoảng thời gian có lợi để tung ra những sản phẩm dịch vụ độc đáo mang lại hiệu quả kinh tế cao. Đặc biệt trong giai đoạn như hiện nay các quy luật kinh tế được phát huy một cách đầy đủ hơn bao giờ hết, Đó là quy luật giá trị, quy luật cung cầu, quy luật cạnh tranh. Dưới tác động của quy luật trên, nếu doanh nghiệp nhân thức SV: Nguyễn Thị Lánh 3 Lớp: TCDN13B.02 Chuyên đề thực tập tốt nghiệp Đại học kinh tế quốc dân nhanh nhạy, thực hiện đúng yêu cầu của quy luật kinh tế sẽ thành công trong kinh doanh và ngược lại, Doanh nghiệp nào mà đi trái với quy luật sẽ bị đào thải ra khỏi guồng máy cơ chế thị trường.
Vì vậy mà các doanh nghiệp phải có các biện pháp kiểm tra giám sát để cho hoạt động sản xuất kinh doanh diễn ra hiệu quả nhất và lợi nhuận đạt được tốt nhất có thể 1.Lợi nhuận trong doanh nghiệp 1. Khái niệm về lợi nhuận Có rất nhiều quan điểm khác nhau về lợi nhuận : Theo Adamsmit cho rằng : Lợi nhuận là khoản khấu trừ vào giá trị sản phẩm do công nhân tạo ra, nguồn gốc của lợi nhuận là do toàn bộ tư bản đầu tư đẻ ra trong cả lĩnh vực sản suất và lưu thông Theo Davidricardo : Lợi nhuận là phần giá trị dư thừa ra ngoài giá trị hàng hóa do công nhân tao ra luôn luôn lớn hơn số tiền công mà công nhân được hưởng và phần chênh lệch đó chính là lợi nhuận. Như vậy ta thấy quan điểm của Davidricardo có phần tiến bộ hơn Adamsmit, vì ông đã chỉ ra nguồn gốc của lợi nhuận chính là phần ‘ giá trị thừa ‘ ngoài các chi phí trả cho công nhân và chính lợi nhuận do công nhân tạo ra chứ không phải do toàn bộ tư bản đầu tư đẻ ra. Kế thừa và phát huy có chọn lọc các quan điểm đi trước C.
Mác đã xây dựng thành công lý luận về hàng hóa.Mac : “Giá trị thặng dự được quan điểm là con đẻ của toàn bộ tư bản ứng ra mang hình thái biến tướng là lợi nhuận”. Như vậy lợi nhuận là biến tướng của giá trị thặng dư. Như vậy bản chất của lợi nhuận là hình thái biểu hiện của giá trị thặng dư,, là kết quả lao động không được trả công do nhả tư bản chiếm lấy. Tư bản thương nghiệp thuần túy mặc dù không tạo ra giá trị và giá trị thặng dư nhưng vẫn thu được lợi nhuận.
Sở dĩ có chuyện đấy là do tư bản công nghiệp nhường một phần giá trị thặng dư được tạo ra trong SV: Nguyễn Thị Lánh 4 Lớp: TCDN13B.02 Chuyên đề thực tập tốt nghiệp Đại học kinh tế quốc dân quá trình sản xuất để tư bản thương nghiệp thực hiện giá trị hàng hóa cho tư bản công nghiệp. Kinh tế học hiện đại dựa trên các quan điểm của trường phái và sự phân tích thực tế đã đưa ra kết luận : ‘ Thu nhập là do doanh nghiệp đầu tư cho kinh doanh, phần thưởng cho sự mạo hiểm sáng tạo, đổi mới cho doanh nghiệp và thu nhập độc quyền”. Theo thuật ngữ thương mại : Lợi nhuân là thu nhập dòng có được do sản xuất hay bán các hàng hóa và dịch vụ. Có nghĩa là số tiền còn lại sau khi đã thanh toán các khoản vốn, lãi suất đất đai, lao động, nguyên vật liệu thuế và khấu hao, nếu doanh nghiệp làm ăn kém cỏi , lợi nhuận có thế là những số âm và trong trường hợp đó chúng biến thành những khoản lỗ.
Khi tiến hành bất cứ một hoạt đông kinh doanh nào chúng ta đều phải hướng tới lợi nhuận của doanh nghiệp mà mình có thể thu được từ hoạt động đó. Và vạch ra phương thức thực hiện để đạt được lợi nhuận trong phạm vi mà doanh nghiệp đề ra. Công thức để xác định lợi nhuận Thực tế lợi nhuận là những chênh lệch giữa doanh thu và chi phí mà doanh nghiệp bỏ ra để có được doanh thu trong một thời kỳ nhất định. Lợi nhuận = Doanh thu – Chi phí tạo ra doanh thu Hoạt động sản xuất kinh doanh đạt được lợi nhuận có ý nghĩa rất quan trọng : Lợi nhuận giữ vị trí vô cùng quan trọng.
Nó quyết định đến sự tồn tại và phát triển của các doanh nghiệp, Nó là mục tiêu hàng đầu và là cái đích cuối cùng mà doanh nghiệp nào cũng muốn chạm tay tới. Nếu một doanh nghiệp thua lỗ kéo dài mà không có lợi nhuận thì sẽ sớm lâm vào tình trạng thua lỗ và dẫn tới phá sản. SV: Nguyễn Thị Lánh 5 Lớp: TCDN13B.02 Chuyên đề thực tập tốt nghiệp Đại học kinh tế quốc dân Lợi nhuận là nguồn tài chính quan trọng đảm bảo cho doanh nghiệp tăng trưởng một cách ổn định, vững chắc, và đồng thời là nguồn thu quan trọng của Ngân sách nhà nước. Lợi nhuận còn là nguồn lực tài chính chủ yếu để cải thiện đời sống vật chất và tinh thần của người lao động trong doanh nghiệp.
Lợi nhuận là một chỉ tiêu chất lượng tổng hợp phản ánh hiệu quả của toàn bộ hoạt động sản xuất kinh doanh, việc giảm chi phí sản xuất, hạ giá thành sản phẩm sẽ làm lợi nhuận tăng lên một cách trực tiếp khi các điều kiện khác không đổi. Do đó lợi nhuận lợi nhuận là một chỉ tiêu đánh giá chất lượng hoạt động sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp, Theo luật doanh nghiệp năm 1999 cho rằng : Kinh doanh là việc thực hiện một hoặc một số hoặc tất cả các công đoạn của quá trình đầu tư, từ sản xuất đến tiêu thụ sản phẩm hoặc cung ứng dịch vụ trên thị trường nhằm mục đích sinh lời. Do vậy doanh nghiệp là một tổ chức kinh tế độc lập, có tư các pháp nhân nhằm thực hiện một hoặc một số khâu trong quá trình đầu tư, từ khâu sản xuất cho đến tiêu thụ với mục tiêu là sinh lời. Doanh thu là toàn bộ khoản tiền thu được, hay sẽ thu được từ việc tiêu thụ sản phẩm, hàng hóa, dịch vụ trong một thời kỳ nhất định.
Thời điểm xác định doanh thu là thời điểm doanh nghiệp chuyển giao quyền sở hữu sản phẩm, hàng hóa, dịch vụ cho người mua và được người mua chấp nhận thanh toán, không kể đã thu được tiền hay chưa Doanh thu bán hàng được xác định theo công thức: Doanh thu = số lượng sản phẩm tiêu thụ trong kỳ * Giá bán đơn vị sản phẩm Doanh thu thuần = doanh thu bán hàng – khoản giảm trừ doanh thu Các khoản giảm trừ doanh thu bao gồm : + Giảm giá hàng bán : Phản ánh các khoản giảm giá hoặc triết khấu của doanh nghiệp khi bán hàng vì những lý do như hàng hóa sai quy cách, kém SV: Nguyễn Thị Lánh 6 Lớp: TCDN13B.02 Chuyên đề thực tập tốt nghiệp Đại học kinh tế quốc dân phẩm chất, không đạt yêu cầu về chất lượng, chủng loại trong hợp đồng, hoặc ưu tiên giảm giá cho các khách hàng mua thường xuyên liên tục hoặc mua với khối lượng lớn + Hàng bán bị trả lại : Phản ánh số sản phẩm, hàng hóa, dịch vụ đã tiêu thụ bị khách hàng trả lại do nguyên nhân là vi phạm cam kết, vi phạm hợp đồng kinh tế, hàng bị mất. kém phẩm chất + Thuế tiêu thụ đặc biệt, thuế giá trị gia tăng, thuế xuất nhập khẩu : Đây là các loại thuế gián thu tính vào các sản phẩm hàng hóa, dịch vụ, thuộc diện tiêu thụ đặc biệt ( hoặc được phép xuất nhập khẩu) Trị giá vốn hàng bán : Là toàn bộ chi phí mà doanh nghiệp bỏ ra để tạo nên sản phẩm hàng hóa dịch vụ. Chi phí bán hàng : Phản ánh những chi phí phát sinh trong quá trình tiêu thụ sản phẩm hàng hóa, dịch vụ. Đó là những chi phí về bảo quản, đóng gói, vận chuyển, quảng cáo giới thiệu sản phẩm cũng như hoạt động bảo hành sản phẩm của doanh nghiệp.
Chi phí quản lý doanh nghiệp : là các chi phí liên quan đến hoạt động quản lý doanh nghiệp, như tiền lương cho nhân viên quản lý phân xưởng, quản lý cửa hàng. Giá thành toàn bộ sản phẩm, hàng hóa trong kỳ,bao gồm toàn bộ chi phí bỏ ra để sản xuất sản phẩm và chi phí phục vụ cho việc tiêu thụ sản phẩm, hàng hóa… Doanh thu gồm “ Doanh thu từ hoạt động săn xuất kinh doanh, doanh thu từ hoạt động tài chính, doanh thu từ hoạt động bất thường Chi phí là khoản tiền mà doanh nghiệp bỏ ra để có đươc doanh thu Chi phí bao gồm : chi phí trực tiếp, chi phí gián tiếp,chi phí bán hàng, chi phí quản lý doanh nghiệp…Cụ thể các khoản chi phí đó là: Chi phí trực tiếp : đó là chi phí nguyên vật liệu, hàng hóa đầu vào SV: Nguyễn Thị Lánh 7 Lớp: TCDN13B.02 Chuyên đề thực tập tốt nghiệp Đại học kinh tế quốc dân Chi phí gián tiếp: Là các loại chi phí gián tiếp, tham gia vào quá trình cấu tạo nên sản phẩm, giá thành sản phẩm như chi phí sửa chữa, chi phí bảo dưỡng máy móc, chi phí sản xuất chung. Chi phí bán hàng: Phản ánh những chi phí phát sinh trong quá trình tiêu thụ sản phẩm hàng hóa, dịch vụ.