Luận văn thạc sĩ nghiên cứu đề xuất giải pháp nâng cao hiệu quả công tác thu hồi đất bồi thường giải phóng mặt bằng tại dự án đầu tư xây dựng tuyến đường đông khê 2 thành phố hải phòng

Luận văn thạc sĩ đề xuất giải pháp nâng cao hiệu quả thu hồi đất bồi thường giải phóng mặt bằng tại dự án đường Đông Khê 2 Hải Phòng.

• Tác giả: Trần Thị Thanh Phương
• Người hướng dẫn: TS. Chu Thị Quỳnh Diệp
• Trường học: Đại học Quốc gia Hà Nội
• Chuyên ngành: Quản lý đất đai
• Đề tài: Giải Pháp Nâng Cao Hiệu Quả Thu Hồi Đất Tại Hải Phòng
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2020
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI CẢM ƠN
• 1. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN VỀ VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU
• 1.1. Tổng quan các công trình nghiên cứu có liên quan
• 1.1.1. Các công trình nghiên cứu nước ngoài
• 1.1.2. Các công trình nghiên cứu trong nước
• 1.2. Cơ sở lý luận về thu hồi đất, bồi thường, giải phóng mặt bằng
• 1.2.1. Một số khái niệm cơ bản
• 1.2.2. Đặc điểm và ý nghĩa của công tác thu hồi đất, bồi thường, giải phóng mặt bằng
• 1.3. Các yếu tố tác động đến hiệu quả thu hồi đất, bồi thường, giải phóng mặt bằng
• 1.4. Tổng quan chính sách của nhà nước ta về thu hồi đất, bồi thường, giải phóng mặt bằng giai đoạn Luật đất đai 2003 và 2013
• 1.4.1. Từ khi có luật Đất đai 2003 đến trước Luật đất đai 2013
• 1.4.2. Từ khi có Luật đất đai 2013 đến nay
• 1.4.3. Những nội dung cơ bản của chính sách thu hồi đất, bồi thường, giải phóng mặt bằng theo Luật đất đai 2013
• 1.4.3.1. Thu hồi đất
• 1.4.3.2. Các điều kiện để được bồi thường đất
• 1.4.3.3. Nguyên tắc bồi thường, hỗ trợ khi Nhà nước thu hồi đất
• 1.4.3.4. Những quy định chủ yếu về bồi thường, hỗ trợ, tái định cư
• 1.5. Các văn bản pháp lý của thành phố Hải Phòng về thu hồi đất, bồi thường, giải phóng mặt bằng và tình hình thực hiện công tác này trong những năm gần đây
• 1.5.1. Các văn bản pháp lý của thành phố thực hiện Luật đất đai 2013 đến nay
• 1.5.2. Khái quát tình hình thực hiện công tác thu hồi đất, bồi thường, giải phóng mặt bằng của thành phố Hải Phòng trong những năm gần đây
• 2. CHƯƠNG 2: ĐÁNH GIÁ THỰC TRẠNG CÔNG TÁC THU HỒI ĐẤT, BỒI THƯỜNG, GIẢI PHÓNG MẶT BẰNG CỦA DỰ ÁN XÂY DỰNG TUYẾN ĐƯỜNG ĐÔNG KHÊ 2, QUẬN NGÔ QUYỀN, THÀNH PHỐ HẢI PHÒNG
• 2.1. Khái quát về điều kiện tự nhiên, kinh tế - xã hội khu vực nghiên cứu
• 2.1.1. Điều kiện tự nhiên
• 2.1.2. Điều kiện kinh tế - xã hội
• 2.1.3. Khái quát tình hình quản lý đất đai trên địa bàn quận Ngô Quyền
• 2.2. Khái quát về Dự án xây dựng tuyến đường Đông Khê 2, Quận Ngô Quyền, thành phố Hải Phòng
• 2.2.1. Khái quát chung về dự án
• 2.2.2. Cơ sở pháp lý thực hiện (thu hồi đất) của dự án
• 2.3. Đánh giá thực trạng công tác thu hồi đất, bồi thường, hỗ trợ và tái định cư của dự án
• 2.3.1. Đánh giá về tình hình thực hiện tiến độ thu hồi đất giai đoạn 2013 - 2019
• 2.3.2. Thực trạng bồi thường, hỗ trợ về đất và tài sản gắn liền với đất
• 2.3.3. Thực trạng thực hiện chính sách hỗ trợ tại dự án
• 2.3.4. Thực trạng chuẩn bị quỹ đất, quỹ nhà, giao nhà tái định cư và những vấn đề khó khăn, hạn chế
• 2.3.5. Tổng hợp ý kiến đánh giá của người dân về công tác bồi thường, hỗ trợ, tái định cư của dự án thông qua các phiếu điều tra
• 2.3.6. Đánh giá chung về thực trạng công tác thu hồi đất, bồi thường, GPMB của dự án
• 3. CHƯƠNG 3: ĐỀ XUẤT MỘT SỐ GIẢI PHÁP NÂNG CAO HIỆU QUẢ CÔNG TÁC THU HỒI ĐẤT, BỒI THƯỜNG, GIẢI PHÓNG MẶT BẰNG CỦA DỰ ÁN XÂY DỰNG TUYẾN ĐƯỜNG ĐÔNG KHÊ 2, THÀNH PHỐ HẢI PHÒNG
• 3.1. Định hướng thực hiện tiếp theo của công tác thu hồi đất, bồi thường, giải phóng mặt bằng của dự án xây dựng tuyến đường Đông Khê 2, thành phố Hải Phòng
• 3.1.1. Định hướng chung
• 3.1.2. Định hướng cụ thể
• 3.2. Đề xuất một số giải pháp nâng cao hiệu quả công tác thu hồi đất, bồi thường, giải phóng mặt bằng của dự án xây dựng tuyến đường Đông Khê 2, quận Ngô Quyền, thành phố Hải Phòng
• 3.2.1. Nhóm giải pháp về cơ chế, chính sách
• 3.2.2. Nhóm giải pháp về giá đất bồi thường, hỗ trợ tái định cư
• 3.2.3. Nhóm giải pháp về công tác chuẩn bị quỹ đất, quỹ nhà tái định cư
• 3.2.4. Nhóm giải pháp về công tác tổ chức thực hiện giải phóng mặt bằng
• 3.2.5. Một số giải pháp khác
• KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng quan về giải pháp thu hồi đất tại Hải Phòng

Công tác thu hồi đất tại Hải Phòng đang trở thành một vấn đề cấp thiết trong bối cảnh phát triển đô thị và công nghiệp hóa. Việc thu hồi đất không chỉ ảnh hưởng đến đời sống của hàng ngàn hộ dân mà còn tác động đến tiến độ thực hiện các dự án hạ tầng. Để nâng cao hiệu quả thu hồi đất, cần có những giải pháp đồng bộ và hiệu quả.

1.1. Tình hình thu hồi đất tại Hải Phòng hiện nay

Tình hình thu hồi đất tại Hải Phòng đang gặp nhiều khó khăn do sự thay đổi trong chính sách và quy định pháp luật. Nhiều dự án kéo dài hàng năm mà vẫn chưa hoàn thành công tác thu hồi, gây ảnh hưởng đến tiến độ phát triển.

1.2. Ý nghĩa của việc nâng cao hiệu quả thu hồi đất

Nâng cao hiệu quả thu hồi đất không chỉ giúp giải phóng mặt bằng nhanh chóng mà còn đảm bảo quyền lợi cho người dân bị ảnh hưởng. Điều này góp phần tạo ra môi trường đầu tư thuận lợi và thúc đẩy phát triển kinh tế địa phương.

II. Những thách thức trong công tác thu hồi đất tại Hải Phòng

Công tác thu hồi đất tại Hải Phòng đang đối mặt với nhiều thách thức lớn. Những vấn đề này không chỉ đến từ quy trình thu hồi mà còn từ sự phản ứng của người dân và các yếu tố pháp lý.

2.1. Vấn đề pháp lý trong thu hồi đất

Các quy định pháp luật về thu hồi đất thường xuyên thay đổi, gây khó khăn cho việc thực hiện. Sự không đồng bộ giữa các văn bản pháp lý cũng làm cho công tác thu hồi đất trở nên phức tạp.

2.2. Phản ứng của người dân đối với thu hồi đất

Nhiều hộ dân không đồng tình với chính sách bồi thường, dẫn đến khiếu kiện và phản đối. Điều này không chỉ làm chậm tiến độ dự án mà còn ảnh hưởng đến an ninh trật tự xã hội.

III. Phương pháp nâng cao hiệu quả thu hồi đất tại Hải Phòng

Để nâng cao hiệu quả thu hồi đất, cần áp dụng các phương pháp và giải pháp cụ thể. Những phương pháp này cần được thiết kế để phù hợp với thực tiễn địa phương.

3.1. Cải cách chính sách thu hồi đất

Cần có những cải cách mạnh mẽ trong chính sách thu hồi đất, đảm bảo tính minh bạch và công bằng trong bồi thường. Việc này sẽ giúp người dân cảm thấy hài lòng hơn với chính sách của Nhà nước.

3.2. Tăng cường công tác tuyên truyền

Tuyên truyền về chính sách thu hồi đất và bồi thường là rất cần thiết. Điều này giúp người dân hiểu rõ hơn về quyền lợi và nghĩa vụ của mình, từ đó giảm thiểu các tranh chấp.

IV. Ứng dụng thực tiễn và kết quả nghiên cứu tại Hải Phòng

Việc áp dụng các giải pháp nâng cao hiệu quả thu hồi đất đã mang lại những kết quả tích cực tại Hải Phòng. Nhiều dự án đã được triển khai nhanh chóng hơn nhờ vào những cải cách trong quy trình thu hồi.

4.1. Kết quả từ các dự án thu hồi đất thành công

Nhiều dự án lớn tại Hải Phòng đã hoàn thành công tác thu hồi đất một cách nhanh chóng, tạo điều kiện thuận lợi cho việc phát triển hạ tầng. Điều này đã góp phần nâng cao chất lượng cuộc sống cho người dân.

4.2. Bài học kinh nghiệm từ các dự án

Các bài học từ những dự án thành công cho thấy rằng việc lắng nghe ý kiến của người dân và cải cách chính sách là rất quan trọng. Những kinh nghiệm này cần được áp dụng rộng rãi hơn trong các dự án tiếp theo.

V. Kết luận và định hướng tương lai cho thu hồi đất tại Hải Phòng

Kết luận, việc nâng cao hiệu quả thu hồi đất tại Hải Phòng là một nhiệm vụ cấp thiết. Cần có những giải pháp đồng bộ và hiệu quả để đảm bảo quyền lợi cho người dân và thúc đẩy phát triển kinh tế.

5.1. Định hướng phát triển trong tương lai

Trong tương lai, Hải Phòng cần tiếp tục cải cách chính sách thu hồi đất, đảm bảo tính minh bạch và công bằng. Điều này sẽ giúp tạo ra môi trường đầu tư thuận lợi và phát triển bền vững.

5.2. Tầm quan trọng của sự tham gia của cộng đồng

Sự tham gia của cộng đồng trong quá trình thu hồi đất là rất quan trọng. Cần tạo điều kiện để người dân có thể đóng góp ý kiến và tham gia vào quá trình ra quyết định.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Trong bối cảnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa diễn ra mạnh mẽ tại Việt Nam, nhu cầu sử dụng đất để phát triển hạ tầng, công nghiệp và đô thị ngày càng tăng cao. Tại thành phố Hải Phòng, dự án xây dựng tuyến đường Đông Khê 2 có diện tích thu hồi đất lên tới 21,66 ha, bao gồm nhiều loại đất như đất nông nghiệp, đất hồ, đất ở và đất giao thông. Công tác thu hồi đất, bồi thường và giải phóng mặt bằng (GPMB) tại dự án này gặp nhiều khó khăn do sự thay đổi chính sách đất đai, quản lý lỏng lẻo và hạn chế về quỹ đất tái định cư. Từ năm 2013 đến 2018, công tác này đã ảnh hưởng trực tiếp đến tiến độ dự án và đời sống của hàng trăm hộ dân tại quận Ngô Quyền, thành phố Hải Phòng.

Mục tiêu nghiên cứu nhằm phân tích thực trạng công tác thu hồi đất, bồi thường, hỗ trợ và tái định cư tại dự án, từ đó đề xuất các giải pháp nâng cao hiệu quả công tác này. Phạm vi nghiên cứu tập trung vào dự án xây dựng tuyến đường Đông Khê 2, chủ yếu tại phường Đằng Giang và phường Gia Viên, quận Ngô Quyền, trong giai đoạn 2013-2018. Nghiên cứu có ý nghĩa quan trọng trong việc đảm bảo tiến độ dự án, ổn định đời sống người dân và góp phần phát triển kinh tế xã hội của thành phố Hải Phòng.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn dựa trên các lý thuyết và mô hình quản lý đất đai, bao gồm:

• Lý thuyết về thu hồi đất và bồi thường: Thu hồi đất là hành động của Nhà nước nhằm chấm dứt quyền sử dụng đất của người dân để phục vụ lợi ích công cộng, trong khi bồi thường là việc trả lại giá trị quyền sử dụng đất và tài sản gắn liền với đất cho người bị thu hồi theo quy định pháp luật.

• Mô hình quản lý bồi thường, hỗ trợ và tái định cư (BTHT&TĐC): Bao gồm các khái niệm về hỗ trợ di chuyển, hỗ trợ ổn định đời sống, hỗ trợ chuyển đổi nghề nghiệp và bố trí tái định cư nhằm đảm bảo quyền lợi và ổn định cuộc sống cho người dân bị ảnh hưởng.

• Khái niệm về giải phóng mặt bằng (GPMB): Quá trình tổ chức thu hồi đất, di dời nhà cửa, tài sản và dân cư để tạo mặt bằng sạch phục vụ dự án phát triển hạ tầng.

Các khái niệm chính được sử dụng gồm: thu hồi đất, bồi thường, hỗ trợ, tái định cư, giải phóng mặt bằng, giá đất bồi thường, chính sách đất đai.

Phương pháp nghiên cứu

• Nguồn dữ liệu: Số liệu thứ cấp được thu thập từ Sở Tài nguyên và Môi trường, Phòng Tài nguyên và Môi trường quận Ngô Quyền, Văn phòng đăng ký đất đai, Ban Quản lý dự án Đông Khê 2 và các văn bản pháp lý liên quan. Dữ liệu sơ cấp được thu thập qua khảo sát xã hội học với 100 hộ gia đình bị thu hồi đất tại phường Đằng Giang và Gia Viên.

• Phương pháp phân tích: Sử dụng phương pháp thống kê mô tả để tổng hợp số liệu về diện tích đất thu hồi, số hộ bị ảnh hưởng, kinh phí bồi thường và hỗ trợ. Phân tích định tính qua phỏng vấn sâu và khảo sát ý kiến người dân để đánh giá mức độ hài lòng và các khó khăn trong công tác BTHT&TĐC.

• Timeline nghiên cứu: Nghiên cứu tập trung vào giai đoạn 2013-2018, tương ứng với quá trình thực hiện dự án và các chính sách đất đai có hiệu lực trong thời gian này.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Diện tích thu hồi và thành phần đất: Tổng diện tích thu hồi là 21,66 ha, trong đó đất nông nghiệp chiếm khoảng 88,83%, đất ở chiếm 43,87%, đất giao thông và hạ tầng kỹ thuật chiếm 15,05%. Sự đa dạng về loại đất và phân bố trên nhiều phường tạo nên tính phức tạp trong công tác thu hồi và bồi thường.

2. Tiến độ thu hồi đất và bồi thường: Giai đoạn 2013-2017, dự án đã thu hồi khoảng 183.052,7 m2 đất, với 900 hộ gia đình và tổ chức bị ảnh hưởng, trong đó 834 hộ được bố trí tái định cư. Giai đoạn 2018-2020 tiếp tục thu hồi thêm 33.592,68 m2 với 257 hộ bị ảnh hưởng. Tuy nhiên, tiến độ bồi thường và GPMB còn chậm, gây ảnh hưởng đến tiến độ dự án.

3. Giá đất bồi thường và sự chênh lệch: Giá đất bồi thường do UBND thành phố quyết định không hoàn toàn phù hợp với giá thị trường, dẫn đến sự không đồng thuận của người dân. Một số hộ dân phản ánh mức bồi thường thấp hơn giá trị thực tế, gây khiếu kiện và trì hoãn bàn giao mặt bằng.

4. Ý kiến người dân về chính sách hỗ trợ: Qua khảo sát, khoảng 65% người dân cho rằng chính sách hỗ trợ tái định cư chưa đáp ứng được nhu cầu thực tế, đặc biệt về chất lượng nhà ở và vị trí tái định cư. Hơn 50% người dân gặp khó khăn trong việc chuyển đổi nghề nghiệp và ổn định đời sống sau khi bị thu hồi đất.

Thảo luận kết quả

Nguyên nhân chính của các khó khăn trong công tác thu hồi đất, bồi thường và GPMB là do sự thay đổi liên tục của chính sách đất đai, thiếu đồng bộ trong quản lý và phối hợp giữa các cơ quan chức năng. Việc định giá đất chưa sát với giá thị trường làm giảm sự đồng thuận của người dân, dẫn đến khiếu kiện kéo dài. So với các nghiên cứu trong nước và quốc tế, tình trạng này là phổ biến ở các dự án đô thị lớn, đặc biệt tại các khu vực có mật độ dân cư cao và quỹ đất hạn hẹp.

Dữ liệu có thể được trình bày qua biểu đồ thể hiện tỷ lệ các loại đất thu hồi, bảng tổng hợp tiến độ thu hồi đất và số hộ bị ảnh hưởng theo từng giai đoạn, cũng như biểu đồ khảo sát mức độ hài lòng của người dân về chính sách bồi thường và hỗ trợ. Những kết quả này nhấn mạnh tầm quan trọng của việc hoàn thiện chính sách, nâng cao năng lực cán bộ và tăng cường công tác tuyên truyền, vận động người dân.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Hoàn thiện chính sách bồi thường và hỗ trợ: Cần điều chỉnh giá đất bồi thường sát với giá thị trường, minh bạch trong quy trình định giá để tăng sự đồng thuận của người dân. Thời gian thực hiện điều chỉnh nên trong vòng 6 tháng, do UBND thành phố phối hợp với các cơ quan chuyên môn thực hiện.

2. Tăng cường công tác tuyên truyền, vận động: Đẩy mạnh phổ biến pháp luật đất đai và chính sách BTHT&TĐC đến người dân, nâng cao nhận thức và giảm thiểu khiếu kiện. Thực hiện liên tục trong suốt quá trình dự án, do UBND quận và các phường chủ trì.

3. Nâng cao năng lực cán bộ thực hiện GPMB: Tổ chức đào tạo, bồi dưỡng chuyên môn, kỹ năng giải quyết tranh chấp và giao tiếp với người dân cho cán bộ làm công tác thu hồi đất và bồi thường. Kế hoạch đào tạo trong 3 tháng, do Sở Tài nguyên và Môi trường phối hợp với UBND quận thực hiện.

4. Chuẩn bị quỹ đất và nhà tái định cư đồng bộ: Đảm bảo quỹ đất tái định cư đủ về diện tích và chất lượng, phù hợp với nhu cầu người dân, tránh tình trạng thiếu hụt hoặc chất lượng thấp. Thời gian chuẩn bị quỹ đất nên hoàn thành trước khi thu hồi đất, do Ban Quản lý dự án và Trung tâm phát triển quỹ đất phối hợp thực hiện.

5. Tăng cường phối hợp liên ngành: Thiết lập cơ chế phối hợp chặt chẽ giữa các cấp chính quyền, chủ đầu tư và các cơ quan liên quan để giải quyết kịp thời các vướng mắc phát sinh trong quá trình thu hồi đất và GPMB. Cơ chế này cần được xây dựng và vận hành ngay trong năm đầu tiên của dự án.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Cán bộ quản lý đất đai và chính quyền địa phương: Giúp nâng cao hiệu quả công tác thu hồi đất, bồi thường và tái định cư, từ đó đảm bảo tiến độ và chất lượng các dự án phát triển hạ tầng.

2. Chủ đầu tư và nhà thầu dự án xây dựng: Hiểu rõ các quy trình, khó khăn và giải pháp trong công tác GPMB để phối hợp tốt hơn với các cơ quan chức năng và người dân.

3. Nhà nghiên cứu và sinh viên chuyên ngành quản lý đất đai, quy hoạch đô thị: Cung cấp cơ sở lý luận và thực tiễn về công tác thu hồi đất, bồi thường và tái định cư tại các dự án đô thị lớn.

4. Người dân và cộng đồng bị ảnh hưởng bởi các dự án thu hồi đất: Nắm bắt quyền lợi, chính sách và các giải pháp hỗ trợ nhằm bảo vệ quyền lợi hợp pháp và ổn định cuộc sống.

Câu hỏi thường gặp

1. Công tác thu hồi đất tại dự án Đông Khê 2 gặp những khó khăn gì?
   Khó khăn chủ yếu là sự thay đổi chính sách đất đai, giá bồi thường chưa sát với thị trường, thiếu quỹ đất tái định cư và sự phối hợp chưa đồng bộ giữa các cơ quan chức năng.

2. Người dân bị thu hồi đất được hỗ trợ những gì?
   Người dân được hỗ trợ di chuyển, ổn định đời sống, chuyển đổi nghề nghiệp và bố trí tái định cư phù hợp với quy định của Luật Đất đai 2013 và các văn bản hướng dẫn.

3. Giá đất bồi thường được xác định như thế nào?
   Giá đất bồi thường do UBND cấp tỉnh quyết định dựa trên giá đất cụ thể tại thời điểm thu hồi, nhưng cần đảm bảo sát với giá thị trường để tránh khiếu kiện.

4. Làm thế nào để nâng cao hiệu quả công tác bồi thường, GPMB?
   Cần hoàn thiện chính sách, tăng cường tuyên truyền, nâng cao năng lực cán bộ, chuẩn bị quỹ đất tái định cư và phối hợp liên ngành chặt chẽ.

5. Thời gian thực hiện dự án Đông Khê 2 kéo dài bao lâu?
   Giai đoạn 1 thực hiện từ 2013 đến 2017, giai đoạn 2 từ 2018 đến 2020, tuy nhiên tiến độ bị ảnh hưởng do các khó khăn trong công tác thu hồi đất và bồi thường.

Kết luận

• Công tác thu hồi đất, bồi thường và giải phóng mặt bằng tại dự án Đông Khê 2 có vai trò quan trọng trong phát triển kinh tế xã hội của quận Ngô Quyền và thành phố Hải Phòng.
• Diện tích thu hồi lớn, đa dạng loại đất và số lượng hộ dân bị ảnh hưởng nhiều, tạo nên tính phức tạp trong quản lý và thực hiện.
• Các khó khăn chủ yếu liên quan đến chính sách bồi thường, giá đất, quỹ đất tái định cư và năng lực cán bộ thực hiện.
• Đề xuất các giải pháp hoàn thiện chính sách, nâng cao năng lực cán bộ, tăng cường tuyên truyền và phối hợp liên ngành nhằm nâng cao hiệu quả công tác thu hồi đất và GPMB.
• Các bước tiếp theo cần tập trung vào việc triển khai các giải pháp đề xuất, giám sát chặt chẽ tiến độ và hiệu quả thực hiện, đồng thời mở rộng nghiên cứu áp dụng cho các dự án tương tự trên địa bàn thành phố.

Hành động ngay hôm nay để đảm bảo quyền lợi người dân và tiến độ dự án phát triển hạ tầng bền vững tại Hải Phòng!

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG 1 TỔNG QUAN VỀ VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU 1.Tổng quan các công trình nghiên cứu có liên quan 1. Các công trình nghiên cứu nước ngoài Martin Ravallion và Dominique van de Walle (2010) “Đất đai trong thời kỳ chuyển đổi - Cải cách và nghèo đói ở nông thôn Việt Nam”, Ngân hàng thế giới, NXB Văn hóa thông tin [11]. Cuốn sách nghiên cứu những thay đổi về thể chế đất đai và công tác giao đất, thu hồi đất trong quá trình chuyển đổi ruộng đất ở Việt Nam đã tác động đến mức sống của người nghèo như thế nào, đặc biệt là người nghèo ở nông thôn. Các nhà nghiên cứu cũng đặt ra câu hỏi: Tình trạng không có đất gia tăng - dấu hiệu của thành công hay thất bại? Từ đó đưa ra những dẫn chứng để phân tích, đánh giá nhằm đi tìm câu trả lời thỏa đáng cho vấn đề này.

Hee Nam Jung (2014),“Mối liên hệ tam giác trong hệ thống đất đai ở Hàn Quốc: Quy hoạch, phát triển và đền bù sử dụng đất”, Hội nghị Khoa học chia sẻ kinh nghiệm quốc tế về quản lý đất đai do Bộ Tài nguyên và Môi trường tổ chức, ngày 10/09/2010 [8]. Tác giả đã nêu mối quan hệ giữa quy hoạch và nhu cầu thu hồi đất, quy trình và thực tiễn công tác đền bù khi thu hồi đất tại Hàn Quốc. Soo Choi (2015) “Quá trình đổi mới chính sách đất đai Hàn Quốc”, Hội nghị Khoa học [32]; Ủy ban Định giá Hàn Quốc (2010) “Hệ thống định giá và hệ thống bồi thường Hàn Quốc [33]; Park Hyun Young (2013)“Mô hình phát triển đất đai của Hàn Quốc và một số nước trong khu vực”[19]; Đây là những bài viết cung cấp các thông tin về thu hồi đất, bồi thường và tái định cư ở Hàn Quốc và một số nước trong khu vực như Singapore, Trung quốc, Thái Lan.2 Các công trình nghiên cứu trong nước Có một số công trình nghiên cứu liên quan đến đề tài, cụ thể như sau: Nguyễn Quốc Hùng (2011), “Đổi mới chính sách về chuyển đổi mục đích sử dụng đất đai trong quá trình công nghiệp hóa, đô thị hóa ở Việt Nam”, Nhà xuất bản Chính trị Quốc gia [12]. Cuốn sách đã phân tích cơ sở lý luận và thực tiễn của việc đổi mới chính sách thu hồi và chuyển đổi mục đích sử dụng đất trong điều kiện công nghiệp hóa, đô thị hóa ở Việt Nam; trong đó, làm nổi bật sự cần thiết 6 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] khách quan của quá trình chuyển đổi mục đích sử dụng đất trong điều kiện Việt Nam đang tiến hành CNH - HĐH.

Trong bài viết của mình tác giả đã chỉ ra hàng loạt những hạn chế trong công tác giải phóng mặt bằng, trong đó có hạn chế mặt cơ bản nhất là đền bù giải phóng mặt bằng còn chậm trễ, vướng mắc. Đồng thời, chỉ ra những tồn đọng trong công tác giải phóng mặt bằng các dự án đó là người dân chưa bằng lòng với chính sách hỗ trợ, đơn giá bồi thường về đất, tài sản, cây cối hoa màu. Ngoài ra còn một số công trình nghiên cứu khác như: Phạm Bình An (2003), “Một số kinh nghiệm của Singapore trong thu hồi, đền bù về đất đai”, Nội san Kinh tế tháng 12/2003 [20]; Nguyễn Thị Dung (2010), “Chính sách đền bù khi thu hồi đất của một số nước trong khu vực và Việt Nam” , Tạp chí Cộng sản, số 05. Đào Trung Chính (2014), “Nghiên cứu đề xuất đổi mới chính sách pháp luật về bồi thường, hỗ trợ và tái định cư khi Nhà nước thu hồi đất ở Việt Nam”, Luận án Tiến sỹ chuyên ngành Quản lý đất đai, Trường Đại học Nông nghiệp [6].

Tác giả đã hệ thống hóa chính sách pháp luật về thu hồi đất, BT,HT&TĐC ở nước ta qua các thời kỳ, phân tích thực trạng thực hiện công tác BT,HT&TĐC khi Nhà nước thu hồi đất theo luật đất đai 2003 và đề xuất một số đổi mới. Trần Đức Phương (2015) ,“Tái định cư ở thành phố Hà Nội: Nghiên cứu sự tác động đến đời sống kinh tế - xã hội của người dân”, Luận án tiến sỹ, trường Đại học kinh tế quốc dân Hà Nội [24]. Luận án đã hệ thống hóa và góp phần làm rõ hơn cơ sở lý luận về tái định cư và tác động của tái định cư đến đời sống kinh tế, xã hội của người dân. Luận án đã phân tích, đánh giá thực trạng vai trò quản lý của Nhà nước đối với vấn đề tái định cư và đảm bảo đời sống của người dân thông qua việc ban hành và thực hiện hệ thống các văn bản pháp lý về đất đai, về bồi thường, hỗ trợ, tái định cư khi nhà nước thu hồi đất để thực hiện các dự án phát triển.

Luận án 7 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] đã chỉ ra định hướng phát triển đô thị của thành phố Hà Nội trong tương lai, xác định mục tiêu phát triển, nhu cầu về tái định cư và đề xuất các quan điểm giải quyết vấn đề tái định cư và đảm bảo ổn định bền vững đời sống kinh tế, xã hội của người dân tái định cư. Luận án cũng đề xuất 7 nhóm giải pháp chủ yếu nhằm ổn định bền vững đời sống kinh tế, xã hội của người dân trong quá trình tái định cư Qua tổng quan các công trình nghiên cứu ở trên cho thấy đến nay chưa có đề tài nào nghiên cứu về công tác thu hồi đất, bồi thường, giải phóng mặt bằng tại dự án đầu tư xây dựng tuyến đường Đông Khê 2, thành phố Hải Phòng. Chính vì vậy, tác giả chọn đề tài “Nghiên cứu đề xuất giải pháp nâng cao hiệu quả công tác thu hồi đất, bồi thường, giải phóng mặt bằng tại dự án xây dựng tuyến đường Đông Khê 2, thành phố Hải Phòng” có tính thực tiễn cao. Cơ sở lý luận về thu hồi đất, bồi thường, giải phóng mặt bằng 1.

Một số khái niệm cơ bản 1.Thu hồi đất Theo LĐĐ 2003,“Thu hồi đất là việc Nhà nước ra quyết định hành chính để thu lại quyền sử dụng đất hoặc thu lại đất đã giao cho tổ chức, UBND xã, phường, thị trấn quản lý theo quy định của Luật này”. [30] Theo Khoản 11 Điều 3 LĐĐ 2013: “Nhà nước thu hồi đất là việc Nhà nước quyết định thu lại quyền sử dụng đất của người được Nhà nước trao quyền sử dụng đất hoặc thu lại đất của người sử dụng đất vi phạm pháp luật về đất đai”. [31] Tóm lại: Thu hồi đất là việc đưa ra văn bản hành chính của cơ quan nhà nước có thẩm quyền nhằm chấm dứt một quan hệ pháp luật đối với đất đai của người dân, tổ chức để phục vụ lợi ích của Nhà nước, của xã hội hoặc xử lý hành chính hành vi vi phạm pháp luật đất đai.Bồi thường, Theo Từ điển Tiếng Việt, năm 2012: Bồi thường là trả lại tương xứng giá trị hoặc công lao cho một chủ thể nào đó bị thiệt hại vì một hành vi của chủ thể khác. [25] Theo khoản 6 Điều 4 LĐĐ năm 2003 quy định: Bồi thường khi Nhà nước thu hồi đất là việc Nhà nước trả lại giá trị quyền sử dụng đất đối với diện tích đất bị thu hồi cho người bị thu hồi đất.

[30] 8 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] Theo Điều 3 LĐĐ 2013: “Bồi thường về đất là việc Nhà nước trả lại giá trị quyền sử dụng đất đối với diện tích đất thu hồi cho người sử dụng đất”. [31] Tóm lại: Bồi thường là việc thanh toán đầy đủ cho giá trị đất bị thu hồi và tài sản bị tổn thất của người bị ảnh hưởng bao gồm cả việc giao đất và nhà có giá trị tương đương cùng với khoản thanh toán bằng tiền mặt cho bất kỳ phần chênh lệch nào thuộc về người bị ảnh hưởng.Giải phóng mặt bằng Giải phóng mặt bằng là quá trình thực hiện các công việc liên quan đến di dời nhà cửa, các công trình xây dựng khác và dân cư trên phần đất được quy hoạch cho việc cải tạo, mở rộng hoặc xây dựng mới các công trình. [27] Giải phóng mặt bằng là công tác tổ chức thu hồi đất (gồm đất ở, đất nông nghiệp và các loại đất khác) trong vùng quy hoạch, nhằm tạo ra mặt bằng hay “quỹ đất sạch” cho các dự án phát triển hạ tầng, đô thị và công nghiệp – thương mại – dịch vụ. Giải phóng mặt bằng là quá trình tổ chức thực hiện thu hồi đất (gồm có đất nông nghiệp, đất phi nông nghiệp và đất chưa sử dụng); bồi thường, hỗ trợ và tái định cư cho người có đất bị thu hồi trong vùng quy hoạch; giải tỏa tài sản, công trình trên đất nhằm tạo ra mặt bằng hay “quỹ đất sạch” để triển khai các dự án phục vụ cho mục đích quốc phòng, an ninh, lợi ích quốc gia, lợi ích công cộng, mục đích phát triển kinh tế.

Tóm lại: Giải phóng mặt bằng là quá trình thực hiện các công việc liên quan đến việc di dời nhà cửa, cây cối, các công trình xây dựng và một bộ phận dân cư trên một phần đất nhất định được quy hoạch cho việc cải tạo, mở rộng hoặc xây dựng một công trình mới.Hỗ trợ khi thu hồi đất Theo khoản 7 Điều 4 LĐĐ năm 2003 quy định "Hỗ trợ khi Nhà nước thu hồi đất là việc Nhà nước giúp đỡ người bị thu hồi đất thông qua đào tạo nghề mới, bố trí việc làm mới, cấp kinh phí di dời đến địa điểm mới", [30]. Theo khoản 12 Điều 3 LĐĐ năm 2013 quy định: “Hỗ trợ khi Nhà nước thu hồi đất là việc Nhà nước trợ giúp cho người có đất thu hồi để ổn định đời sống, sản xuất và phát triển". Đồng thời, theo khoản 1, Điều 83, LĐĐ 2013: “Người sử dụng 9 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] đất khi Nhà nước thu hồi đất ngoài việc được bồi thường theo quy định của Luật này còn được Nhà nước xem xét hỗ trợ”. Việc hỗ trợ phải đảm bảo khách quan, công bằng, kịp thời, công khai và đúng quy định của pháp luật.

[31] Tóm lại: Hỗ trợ khi Nhà nước thu hồi đất là việc Nhà nước trợ giúp cho người có đất thu hồi để ổn định đời sống và phát triển.Tái định cư Theo điều 6 Nghị định 47/2014/NĐ-CP ngày 15/5/2014 của Chính phủ quy định về BTHT&TĐC khi Nhà nước thu hồi đất có quy định:"Trường hợp thu hồi hết đất ở hoặc phần diện tích đất ở còn lại sau thu hồi không đủ điều kiện để ở theo quy định.thì được bồi thường bằng đất ở hoặc nhà ở tái định cư", [3].