Luận văn về các giải pháp nâng cao hiệu quả sử dụng vốn đầu tư xây dựng cơ bản tại tỉnh Nam Định

Tài liệu nghiên cứu Luận văn các giải pháp cải thiện kết quả sử dụng vốn đầu tư xây dựng cơ bản từ ngân sách nhà nước, tổng hợp lý thuyết và thực hành, cung cấp kiến thức chuyên

• Tác giả: Bùi Quốc Tiến
• Chuyên ngành: Kinh tế
• Đề tài: Giải pháp nâng cao hiệu quả sử dụng vốn đầu tư xây dựng tại Nam Định
• Loại tài liệu: Luận văn tốt nghiệp

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• 1. CHƯƠNG 1: ĐẦU TƯ - XÂY DỰNG CƠ BẢN VÀ SỬ DỤNG CÓ HIỆU QUẢ VỐN ĐT – XDCB TỪ NGÂN SÁCH NHÀ NƯỚC
• 1.1. Khái niệm ĐT-XDCB
• 1.2. Vai trò của đầu tư – xây dựng cơ bản đối với tăng trưởng nền kinh tế
• 1.3. Đặc điểm ĐT-XDCB từ NSNN
• 1.4. Hiệu quả vốn ĐT-XDCB từ NSNN
• 1.5. Kết luận chương 1
• 2. CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG HIỆU QUẢ SỬ DỤNG VỐN ĐẦU TƯ – XÂY DỰNG CƠ BẢN TỪ NGÂN SÁCH NHÀ NƯỚC TRÊN ĐỊA BÀN TỈNH NAM ĐỊNH
• 2.1. TỔNG QUAN TÌNH HÌNH KINH TẾ - XÃ HỘI CỦA TỈNH NAM ĐỊNH
• 2.2. THỰC TRẠNG ĐT-XDCB VÀ HIỆU QUẢ SỬ DỤNG VĐT-XDCB TỪ NSNN TRÊN ĐỊA BÀN TỈNH NAM ĐỊNH GIAI ĐOẠN 2008-2012
• 2.3. Kết luận chương 2
• 3. CHƯƠNG 3: CÁC GIẢI PHÁP NÂNG CAO HIỆU QUẢ SỬ DỤNG VỐN ĐẦU TƯ - XÂY DỰNG CƠ BẢN TỪ NGÂN SÁCH NHÀ NƯỚC TRÊN ĐỊA BÀN TỈNH NAM ĐỊNH
• 3.1. MỤC TIÊU ĐỊNH HƯỚNG PHÁT TRIỂN KINH TẾ - XÃ HỘI TỈNH NAM ĐỊNH GIAI ĐOẠN 2013-2018 VÀ PHƯƠNG HƯỚNG ĐẾN NĂM 2020
• 3.2. HỆ THỐNG QUAN ĐIỂM VỀ HIỆU QUẢ SỬ DỤNG VĐT-XDCB TỪ NSNN
• 3.3. CÁC GIẢI PHÁP NHẰM NÂNG CAO HIỆU QUẢ SỬ DỤNG VĐT- XDCB TỪ NSNN TRÊN ĐỊA BÀN TỈNH NAM ĐỊNH GIAI ĐOẠN 2007-2011
• 3.4. ĐIỀU KIỆN ĐỂ THỰC HIỆN ĐƯỢC CÁC GIẢI PHÁP
• 3.5. Kết luận chương 3
• DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Giới thiệu về vốn đầu tư xây dựng tại Nam Định

Vốn đầu tư xây dựng cơ bản (vốn đầu tư) từ ngân sách nhà nước đóng vai trò quan trọng trong việc phát triển kinh tế - xã hội tại tỉnh Nam Định. Việc sử dụng hiệu quả vốn đầu tư không chỉ giúp nâng cao chất lượng công trình mà còn góp phần vào sự phát triển bền vững của tỉnh. Để đạt được điều này, cần có những giải pháp cụ thể nhằm nâng cao hiệu quả sử dụng vốn đầu tư. Theo đó, việc phân tích thực trạng và đề xuất các giải pháp là rất cần thiết.

1.1. Tình hình sử dụng vốn đầu tư tại Nam Định

Trong giai đoạn 2008-2012, tỉnh Nam Định đã có những bước tiến trong việc sử dụng vốn đầu tư xây dựng cơ bản. Tuy nhiên, hiệu quả sử dụng vốn vẫn chưa đạt yêu cầu. Các chỉ tiêu đánh giá hiệu quả sử dụng vốn đầu tư cho thấy nhiều dự án vẫn còn tồn tại những hạn chế như lãng phí, thất thoát và không đạt được mục tiêu đề ra. Việc phân tích các nhân tố tác động đến hiệu quả sử dụng vốn là cần thiết để tìm ra nguyên nhân và giải pháp khắc phục.

II. Phân tích hiệu quả sử dụng vốn đầu tư

Hiệu quả sử dụng vốn đầu tư xây dựng cơ bản (hiệu quả sử dụng vốn) được đánh giá qua nhiều chỉ tiêu khác nhau. Các chỉ tiêu này không chỉ phản ánh tình hình tài chính mà còn cho thấy mức độ hoàn thành các mục tiêu phát triển kinh tế - xã hội. Việc phân tích hiệu quả sử dụng vốn đầu tư từ ngân sách nhà nước giúp xác định rõ những điểm mạnh và điểm yếu trong công tác quản lý và sử dụng vốn. Đặc biệt, cần chú trọng đến việc đánh giá các dự án đầu tư để có cái nhìn tổng quan về tình hình đầu tư tại tỉnh.

2.1. Các chỉ tiêu đánh giá hiệu quả sử dụng vốn

Các chỉ tiêu đánh giá hiệu quả sử dụng vốn đầu tư xây dựng cơ bản bao gồm tỷ lệ hoàn thành dự án, chi phí trên mỗi đơn vị sản phẩm, và thời gian hoàn vốn. Những chỉ tiêu này giúp xác định mức độ hiệu quả của từng dự án và từ đó đưa ra các giải pháp cải thiện. Việc phân tích các chỉ tiêu này không chỉ giúp nâng cao hiệu quả sử dụng vốn mà còn góp phần vào việc phát triển kinh tế bền vững tại Nam Định.

III. Giải pháp nâng cao hiệu quả sử dụng vốn đầu tư

Để nâng cao hiệu quả sử dụng vốn đầu tư xây dựng cơ bản tại Nam Định, cần thực hiện một số giải pháp cụ thể. Trước hết, cần cải thiện công tác quản lý vốn đầu tư, từ khâu lập kế hoạch đến thực hiện và giám sát. Thứ hai, cần đổi mới chính sách đầu tư, tạo điều kiện thuận lợi cho các nhà đầu tư tham gia vào các dự án xây dựng. Cuối cùng, việc tăng cường đào tạo nguồn nhân lực trong lĩnh vực quản lý dự án cũng là một yếu tố quan trọng để nâng cao hiệu quả sử dụng vốn đầu tư.

3.1. Cải thiện công tác quản lý vốn đầu tư

Cải thiện công tác quản lý vốn đầu tư là một trong những giải pháp quan trọng nhất. Cần xây dựng một hệ thống quản lý chặt chẽ, minh bạch và hiệu quả để theo dõi và đánh giá tình hình sử dụng vốn. Việc áp dụng công nghệ thông tin trong quản lý dự án cũng sẽ giúp nâng cao hiệu quả và giảm thiểu rủi ro trong quá trình đầu tư. Đồng thời, cần có các cơ chế kiểm tra, giám sát thường xuyên để phát hiện và xử lý kịp thời các vấn đề phát sinh.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Trong bối cảnh công cuộc công nghiệp hóa, hiện đại hóa và hội nhập quốc tế, vốn đầu tư xây dựng cơ bản (ĐT-XDCB) từ ngân sách Nhà nước (NSNN) giữ vai trò then chốt trong việc phát triển cơ sở hạ tầng và các công trình kinh tế - xã hội. Tại tỉnh Nam Định, vốn ĐT-XDCB từ NSNN đã góp phần quan trọng thúc đẩy tăng trưởng kinh tế, tuy nhiên hiệu quả sử dụng vốn còn nhiều hạn chế. Giai đoạn 2008-2012, tổng vốn đầu tư trên địa bàn đạt khoảng 51.054 tỷ đồng, trong đó vốn NSNN chiếm 41,6% năm 2012. Tốc độ tăng trưởng GDP bình quân của tỉnh đạt 10,46%, cao hơn mức bình quân cả nước (9,04%), nhưng hiệu suất sử dụng vốn đầu tư thấp hơn, với hệ số ICOR trung bình 1,83 so với 1,72 của cả nước.

Mục tiêu nghiên cứu nhằm đánh giá thực trạng hiệu quả sử dụng vốn ĐT-XDCB từ NSNN trên địa bàn tỉnh Nam Định trong giai đoạn 2008-2012, đồng thời đề xuất các giải pháp nâng cao hiệu quả sử dụng vốn trong giai đoạn 2013-2017. Phạm vi nghiên cứu tập trung vào vốn ĐT-XDCB từ NSNN của trung ương và địa phương trên địa bàn tỉnh Nam Định. Ý nghĩa nghiên cứu thể hiện qua việc cung cấp cơ sở khoa học cho việc hoạch định chính sách, nâng cao hiệu quả đầu tư, góp phần thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội bền vững của tỉnh.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn dựa trên các lý thuyết và mô hình kinh tế về đầu tư phát triển và hiệu quả sử dụng vốn, bao gồm:

• Lý thuyết đầu tư xây dựng cơ bản (ĐT-XDCB): ĐT-XDCB là hoạt động đầu tư nhằm tạo ra tài sản cố định, cơ sở vật chất kỹ thuật cho xã hội, đóng vai trò quyết định trong nâng cao năng lực sản xuất và phát triển kinh tế. ĐT-XDCB có đặc điểm vốn lớn, thời gian hoàn vốn dài, rủi ro cao và sản phẩm cố định tại chỗ.

• Mô hình đánh giá hiệu quả vốn đầu tư: Sử dụng các chỉ tiêu kinh tế như hiệu suất tài sản cố định (HFA), hiệu suất vốn đầu tư (Hi), hệ số gia tăng vốn - sản phẩm (ICOR), thời gian hoàn vốn, giá trị hiện tại thuần (NPV), tỷ suất hoàn vốn nội bộ (IRR), tỷ số lợi ích/chi phí (B/C) và điểm hòa vốn để đánh giá hiệu quả sử dụng vốn ĐT-XDCB.

• Khái niệm hiệu quả vốn đầu tư: Hiệu quả vốn đầu tư được hiểu là mối quan hệ giữa lợi ích kinh tế - xã hội thu được và khối lượng vốn đầu tư bỏ ra, bao gồm lợi ích kinh tế (tăng trưởng GDP, lợi nhuận, tiết kiệm chi phí) và lợi ích xã hội (chính trị, quốc phòng, văn hóa, môi trường).

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng phương pháp duy vật lịch sử, tư duy trừu tượng kết hợp với phân tích thống kê số liệu thực tế. Cỡ mẫu nghiên cứu bao gồm toàn bộ số liệu vốn ĐT-XDCB từ NSNN trên địa bàn tỉnh Nam Định giai đoạn 2008-2012. Phương pháp chọn mẫu là tổng hợp số liệu thứ cấp từ các báo cáo thống kê, ngân sách và các tài liệu chính thức của tỉnh.

Phân tích dữ liệu sử dụng các công cụ thống kê mô tả, so sánh chỉ tiêu hiệu quả vốn đầu tư qua các năm và so sánh với mức trung bình cả nước. Các bảng biểu và biểu đồ được sử dụng để minh họa xu hướng tăng trưởng, cơ cấu vốn đầu tư và hiệu quả sử dụng vốn. Timeline nghiên cứu tập trung vào giai đoạn 2008-2012 cho thực trạng và 2013-2017 cho đề xuất giải pháp.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Tăng trưởng kinh tế ổn định nhưng hiệu quả vốn đầu tư thấp: Tốc độ tăng trưởng GDP bình quân giai đoạn 2008-2012 đạt 10,46%, cao hơn mức bình quân cả nước (9,04%). Tuy nhiên, hiệu suất sử dụng vốn đầu tư (Hi) của tỉnh chỉ đạt 0,56 năm 2012, thấp hơn mức 1,07 của cả nước cùng kỳ. Hệ số ICOR của tỉnh là 1,80 năm 2012, cao hơn mức 0,94 của cả nước, cho thấy tỉnh cần nhiều vốn hơn để tạo ra một đồng GDP.

2. Hiệu suất tài sản cố định giảm dần: Hiệu suất sử dụng tài sản cố định (HFA) giảm từ 1,87 năm 2009 xuống còn 0,54 năm 2012, phản ánh sự giảm sút hiệu quả khai thác tài sản do vốn đầu tư tạo ra.

3. Cơ cấu đầu tư chưa hợp lý theo ngành và vùng: Đầu tư tập trung chủ yếu vào vùng đô thị (49,5%) trong khi vùng đồng bằng ven biển chỉ chiếm 20,2%, chưa tương xứng với tiềm năng phát triển kinh tế mũi nhọn như công nghiệp đóng tàu, chế biến thủy sản. Hiệu suất sử dụng tài sản cố định ngành nông lâm thủy sản cao hơn nhiều so với ngành dịch vụ, nhưng ngành công nghiệp xây dựng có xu hướng giảm hiệu quả.

4. Nguồn vốn đầu tư tăng nhưng phụ thuộc ngân sách trung ương: Vốn ĐT-XDCB từ NSNN tăng gấp 2,9 lần từ năm 2008 đến 2012, đạt 6.515 tỷ đồng năm 2012, chiếm 41,6% tổng vốn đầu tư toàn xã hội. Tuy nhiên, thu ngân sách địa phương chỉ đáp ứng khoảng 21-27% nhu cầu chi tiêu, cho thấy sự phụ thuộc lớn vào ngân sách trung ương.

Thảo luận kết quả

Hiệu quả sử dụng vốn ĐT-XDCB tại Nam Định còn thấp do nhiều nguyên nhân. Thứ nhất, công tác quy hoạch và kế hoạch đầu tư chưa đồng bộ, dẫn đến đầu tư dàn trải, thiếu trọng điểm, gây lãng phí nguồn lực. Thứ hai, năng lực quản lý đầu tư xây dựng và bộ máy hành chính còn hạn chế, thủ tục hành chính phức tạp làm tăng chi phí và kéo dài thời gian thực hiện dự án. Thứ ba, cơ cấu đầu tư chưa phù hợp với định hướng phát triển kinh tế, chưa khai thác tối đa tiềm năng vùng ven biển và các ngành kinh tế mũi nhọn.

So sánh với các nước trong khu vực như Singapore, Nhật Bản, Đức và Malaysia, Nam Định còn nhiều điểm yếu về hiệu quả sử dụng vốn đầu tư. Các nước này chú trọng đầu tư cơ sở hạ tầng hiện đại, hỗ trợ doanh nghiệp vừa và nhỏ qua các chính sách tín dụng ưu đãi và bảo lãnh vốn, đồng thời có hệ thống quản lý đầu tư chặt chẽ, minh bạch. Việc áp dụng các bài học kinh nghiệm này sẽ giúp Nam Định nâng cao hiệu quả sử dụng vốn ĐT-XDCB.

Dữ liệu có thể được trình bày qua biểu đồ xu hướng tăng trưởng GDP, biểu đồ so sánh hiệu suất vốn đầu tư giữa Nam Định và cả nước, bảng phân tích cơ cấu vốn đầu tư theo vùng và ngành, giúp minh họa rõ nét các vấn đề và xu hướng.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Tăng cường công tác quy hoạch và lập kế hoạch đầu tư: Xác định rõ các dự án trọng điểm, ưu tiên đầu tư vào các ngành kinh tế mũi nhọn và vùng có tiềm năng phát triển cao như vùng đồng bằng ven biển. Thời gian thực hiện: 2013-2017. Chủ thể: Sở Kế hoạch và Đầu tư, UBND tỉnh.

2. Nâng cao năng lực quản lý đầu tư xây dựng: Đào tạo, bồi dưỡng cán bộ quản lý dự án, áp dụng công nghệ thông tin trong quản lý dự án để tăng tính minh bạch và hiệu quả. Thời gian: 2013-2017. Chủ thể: Ban Quản lý dự án, các sở ngành liên quan.

3. Đổi mới chính sách tài chính và tín dụng hỗ trợ đầu tư: Xây dựng cơ chế ưu đãi về thuế, hỗ trợ lãi suất vay vốn cho các dự án đầu tư phát triển cơ sở hạ tầng và doanh nghiệp vừa và nhỏ. Thời gian: 2013-2017. Chủ thể: Sở Tài chính, Ngân hàng Nhà nước chi nhánh tỉnh.

4. Tăng cường kiểm tra, giám sát và thanh tra sử dụng vốn: Thiết lập hệ thống kiểm soát chặt chẽ nhằm hạn chế thất thoát, lãng phí vốn đầu tư từ NSNN. Thời gian: liên tục. Chủ thể: Thanh tra tỉnh, Kiểm toán Nhà nước.

5. Khuyến khích huy động vốn ngoài ngân sách: Phát triển các hình thức đầu tư BOT, BTO, BT để thu hút nguồn lực xã hội tham gia đầu tư phát triển cơ sở hạ tầng. Thời gian: 2013-2020. Chủ thể: UBND tỉnh, các sở ngành liên quan.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Cơ quan quản lý nhà nước về đầu tư và xây dựng: Giúp nâng cao hiệu quả quản lý vốn đầu tư, xây dựng chính sách phù hợp và kiểm soát chặt chẽ nguồn vốn.

2. Các chủ đầu tư và Ban quản lý dự án: Cung cấp cơ sở khoa học để cải thiện công tác lập dự án, quản lý thi công và sử dụng vốn hiệu quả.

3. Các nhà nghiên cứu và sinh viên ngành kinh tế, quản lý đầu tư: Là tài liệu tham khảo chuyên sâu về lý thuyết và thực tiễn hiệu quả sử dụng vốn đầu tư xây dựng cơ bản.

4. Doanh nghiệp và nhà đầu tư: Hiểu rõ cơ chế, chính sách và thực trạng đầu tư tại địa phương để đưa ra quyết định đầu tư hợp lý, góp phần phát triển kinh tế tỉnh Nam Định.

Câu hỏi thường gặp

1. Vốn đầu tư xây dựng cơ bản từ ngân sách Nhà nước là gì?
   Vốn ĐT-XDCB từ NSNN là nguồn vốn do Nhà nước sở hữu và chi phối, dùng để đầu tư các công trình cơ sở hạ tầng, dự án phát triển kinh tế - xã hội, quốc phòng an ninh không có khả năng thu hồi vốn.

2. Hiệu quả sử dụng vốn đầu tư được đánh giá bằng những chỉ tiêu nào?
   Các chỉ tiêu phổ biến gồm hiệu suất tài sản cố định (HFA), hiệu suất vốn đầu tư (Hi), hệ số ICOR, thời gian hoàn vốn, giá trị hiện tại thuần (NPV), tỷ suất hoàn vốn nội bộ (IRR), tỷ số lợi ích/chi phí (B/C) và điểm hòa vốn.

3. Nguyên nhân chính dẫn đến hiệu quả sử dụng vốn đầu tư thấp tại Nam Định?
   Bao gồm quy hoạch đầu tư chưa hợp lý, năng lực quản lý còn hạn chế, cơ cấu đầu tư chưa phù hợp, thủ tục hành chính phức tạp và sự phụ thuộc lớn vào ngân sách trung ương.

4. Các bài học kinh nghiệm từ nước ngoài có thể áp dụng cho Nam Định là gì?
   Tập trung đầu tư cơ sở hạ tầng hiện đại, hỗ trợ doanh nghiệp vừa và nhỏ qua tín dụng ưu đãi, quản lý đầu tư minh bạch và hiệu quả, huy động vốn xã hội qua các hình thức BOT, BTO, BT.

5. Làm thế nào để nâng cao hiệu quả sử dụng vốn đầu tư xây dựng cơ bản?
   Cần tăng cường quy hoạch và kế hoạch đầu tư, nâng cao năng lực quản lý, đổi mới chính sách tài chính, kiểm soát chặt chẽ vốn, đồng thời huy động thêm nguồn vốn ngoài ngân sách.

Kết luận

• Đầu tư xây dựng cơ bản từ ngân sách Nhà nước là yếu tố quyết định trong phát triển kinh tế - xã hội tỉnh Nam Định, nhưng hiệu quả sử dụng vốn còn thấp so với mức trung bình cả nước.
• Giai đoạn 2008-2012, vốn đầu tư tăng mạnh nhưng hiệu suất sử dụng tài sản cố định và vốn đầu tư có xu hướng giảm, hệ số ICOR cao cho thấy hiệu quả chưa tối ưu.
• Nguyên nhân chủ yếu do quy hoạch đầu tư chưa hợp lý, năng lực quản lý hạn chế, cơ cấu đầu tư chưa phù hợp và sự phụ thuộc lớn vào ngân sách trung ương.
• Đề xuất các giải pháp trọng tâm gồm nâng cao công tác quy hoạch, cải thiện quản lý dự án, đổi mới chính sách tài chính, tăng cường kiểm soát vốn và huy động vốn ngoài ngân sách.
• Nghiên cứu cung cấp cơ sở khoa học cho các nhà quản lý, chủ đầu tư và nhà nghiên cứu nhằm nâng cao hiệu quả sử dụng vốn ĐT-XDCB, góp phần thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội bền vững của tỉnh Nam Định trong giai đoạn tiếp theo.

Các cơ quan chức năng cần triển khai ngay các giải pháp đề xuất, đồng thời tiếp tục theo dõi, đánh giá hiệu quả sử dụng vốn để điều chỉnh chính sách phù hợp, đảm bảo nguồn vốn đầu tư phát huy tối đa hiệu quả.

Trích đoạn nội dung tài liệu

mở đầu của mọi quá trình sản xuất và tái sản xuất nhằm tạo năng lực sản xuất cho kinh tế. ĐT-XDCB chính là một phần tiết kiệm những tiêu dùng hiện tại của xã hội thay vì bằng những tiêu dùng lớn hơn trong tương lai. Để tạo ra tài sản cố định cho nền kinh tế là những điều kiện kỹ thuật cần thiết đảm bảo cho sự tăng trưởng và phát triển kinh tế: Xây dựng hệ thống hạ tầng, các nhà máy, mua sắm các thiết bị, dây chuyền công nghệ tiên tiến hiện đại v.v…ĐT- XDCB cần một lượng vốn lớn. Muốn đáp ứng được điều đó các Quốc gia phải phát huy mọi tiềm năng nguồn lực trong nước như: Tiết kiệm từ nội bộ nền kinh tế, các nguồn lực trong các tầng lớp dân cư.

Đồng thời phải tìm mọi giải pháp để thu các nguồn lực nước ngoài: vốn ODA, FDI, NGO.v… Xuất phát từ đặc điểm này đòi hỏi chúng ta trong việc huy động và sử dụng VĐT-XDCB phải giải quyết mối quan hệ giũa tích kuỹ và tiêu dùng, nếu không giải quyết tốt mối quan hệ này sẽ xuất hiện mâu thuẫn gay gắt giữa đầu tư và tiêu dùng. 7 Thứ hai: Quá trình ĐT-XDCB phải trải qua một quá trình lao động rất dài mới có thể sử dụng được, thời gian hoàn vốn lâu vì sản phẩm XDCB mang tính chất đặc biệt và tổng hợp. Sản xuất không theo một dây chuyền hàng loạt mà mỗi một công trình dự án có kiểu cách, tính chất khác nhau lại phụ thuộc nhiều yếu tố điều kiện tự nhiên, địa điểm hoạt động thay đổi liên tục phân tán. Thời gian khai thác và sử dụng lâu dài thường là 10 năm, 20 năm, 50 năm hoặc lâu dài tuỳ thuộc vào tính chất dự án.

Quá trình ĐT-XDCB gồm 3 giai đoạn : Xây dựng dự án, thực hiện dự án và khai thác dự án. Giai đoạn xây dựng dự án, giai đoạn thực hiện dự án là giai đoạn kéo dài thời gian nhưng không tạo ra sản phẩm. Đây là nguyên nhân chính gây ra mâu thuẫn giữa đầu tư và tiêu dùng. Các nhà kinh tế cho rằng đầu tư là quá trình làm bất động hoá một số vốn nhằm thu lợi nhuận trong nhiều thời kỳ nối tiếp sau này.

Muốn nâng cao hiệu quả VĐT-XDCB cần chú ý tập trung các điều kiện đầu tư có trọng điểm nhằm đưa nhanh các dự án đầu tư vào khai thác sử dụng. Khi xem xét hiệu quả VĐT-XDCB cần quan tâm xem xét cả 3 giai đoạn của quá trình đầu tư, tránh tình trạng thiên lệch, chỉ tập trung vào giai đoạn thực hiện dự án, tức là việc đầu tư vào xây dựng các dự án mà không chú ý thời gian khai thác dự án. Việc coi trọng hiệu quả kinh tế do ĐT-XDCB mang lại là hết sức cần thiết nên phải có phương án lựa chọn tối ưu, đảm bảo trình tự XDCB. Chính vì chu kỳ sản xuất kéo dài nên việc hoàn vốn được các nhà đầu tư đặc biệt quan tâm, phải lựa chọn trình tự bỏ vốn cho thích hợp để giảm đến mức tối đa thiệt hai do ứ đọng vốn ở sản phẩm dở dang.

Thứ ba: Đầu tư là lĩnh vực có mức độ rủi ro lớn và mạo hiểm, đầu tư chính là việc đánh đổi những tiêu dùng chắc chắn của hiện tại để mong nhận được những tiêu dùng lớn hơn nhưng chưa thật chắc chắn trong tương lai. “chưa thật chắc chắn” chính là yếu tố rủi ro mạo hiểm. Vì vậy có nhà kinh tế nói rằng đầu tư là đánh bạc với tương lai. 8 Rủi ro trong lĩnh vực ĐT-XDCB chủ yếu do thời gian của quá trình đầu tư kéo dài.

Trong thời gian này các yéu tố kinh tế, chính trị, và cả tự nhiên ảnh hưởng sẽ gây nên những tổn thất mà các nhà đầu tư không lường định hết được khi lập dư án. Các yếu tố như bão lụt, động đất, chiên tranh có thể tàn phá các công trình được đầu tư. Sư thay đổi chính sách như quốc hữu hoá các cơ sở sản xuất, thay đổi chính sách thuế, mức lãi suất, sự thay đổi thị trường, thay đổi nhu cầu sản phẩm cũng có thể gây nên thiệt hại cho các nhà đầu tư. Đặc điểm này chỉ ra rằng, muốn khuyến khích đầu tư cần phải quan tâm đến lợi ích của các nhà đầu tư.

Lợi ích mà các nhà đầu tư quan tâm nhất là hoàn đủ vốn đầu tư cho họ và lợi nhuận tối đa thu được nhờ hạn chế và tránh được rủi ro. Do đó họ mong hoàn vốn nhanh và có lãi. Vì vậy các chính sách khuyến khích đầu tư cần quan tâm đến ưu đãi, miễn giảm thuê, về khấu hao cao, lãi suất vốn vay thấp, cơ chế thanh toán nhanh kịp thời.v… Thứ tư: Sản phẩm của ĐT-XDCB có tính cố định gắn liền với đất đai nơi sản xuất và sử dụng, sau khi xây dựng xong cố định tại một chỗ. “Các thành quả của hoạt động ĐT-XDCB là các công trình xây dựng sẽ hoạt động ngay nơi mà nó được tạo dựng nên.

Do đó các điều kiện địa hình tại nơi đó có ảnh hưởng rất lớn đến quá trình thực hiện dự án đầu tư cũng như tác dụng sau này của các kết quả đầu tư”. Quá trình sản xuất thường tiến hành ngoài trời bị ảnh hưởng rất lớn do điều kiện thiên nhiên. Vật liệu xây dựng nhiều, có trọng lượng lớn nhất là xây đựng phần thô chủ yếu là vật liệu nặng, nhu cầu vận chuyển lớn, chi phí vận chuyển cao. Đòi hỏi phải có tổ chức cung ứng vật tư kỹ thuật đặc biệt; phải đưa vật liệu tới tận công trình theo tiến độ thi công, chỉ tổ chức kho trung gian cho những vật liệu dùng trong công tác hoàn hiện.

Đối với vật liệu có khối lượng lớn không thể dự trữ ở kho nhiều. Không thể dự trữ vật liệu và bán thành phẩm đảm bảo cho sản xuất như các ngành công nghiệp khác. Nơi làm việc và lực lượng lao động không ổn định, điều kiện bất lợi cho quá trình XDCB dẫn tới nhiều thời gian ngừng việc, chờ đợi, năng sất lao động thấp; dễ 9 gây tâm lý tạm bợ, tuỳ tiện trong làm việc và sinh hoạt của cán bộ công nhân ở công trường. Để thực hiện một dự án ĐT-XDCB phải trải qua nhiều giai đoạn, có rất nhiều đơn vị tham gia thực hiện.

Trên một công trường có hàng chục đơn vị làm các công việc khác nhau; các đơn vị này cùng hoạt động trên một không gian, thời gian, trong tổ chức thi công cần phải phối hợp chặt chẽ với nhau bằng các hợp đồng giao nhận thầu xây dựng nhưng nói chung cách thức giao nhận thầu chưa được cải tiến, giá bán được định trước khi chế tạo sản phẩm tức là trước khi nhà thầu biết giá thành thực tế của mình, ước lượng đúng đắn giá cả và các phương tiện thi công rất khó khăn vì phải dựa trên những giả thiết mà rất có thể khi thi công thực tế bị phủ nhận. Điều phụ thuộc này buộc các nhà thầu phải nắm chắc dự toán và kiểm tra thường xuyên trong quá trình thi công. Ngoài những đặc điểm của ĐT-XDCB nói chung thì ĐT-XDCB từ NSNN còn có đặc điểm riêng, đó là quyền sở hữu và quyền sử dụng vốn ĐT-XDCB bị tách rời nhau. Vốn ĐT-XDCB từ NSNN là thuộc quyền sở hữu của Nhà nước.

Nhà nước là chủ thể có quyền chi phối và định đoạt nguồn vốn NSNN dành cho ĐT-XDCB , và là người đề ra chủ trương đầu tư, có thẩm quyền quyết định đầu tư, phê duyệt thiết kế dự toán (tổng dự toán). Song, quyền sử dụng vốn ĐT-XDCB Nhà nước lại giao cho một tổ chức khác bằng việc thành lập các Chủ đầu tư, các Ban quản lý dự án. Chủ đầu tư, các Ban quản lý dự án là người được Nhà nước giao trách nhiệm trực tiếp quản lý và sử dụng vốn để thực hiện đầu tư theo qui định của pháp luật. Xuất phát từ đặc điểm này mà quản lý vốn ĐT-XDCB từ NSNN dễ bị thất thoát.

Nếu các Chủ đầu tư, các Ban quản lý dự án không nâng cao tinh thần trách nhiệm, trình độ chuyên môn nghiệp vụ không đáp ứng được yêu cầu quản lý; Nhà nước không tăng cường công tác thanh tra, kiểm tra bằng những cơ chế chính sách ràng buộc trách nhiệm thì thất thoát lãng phí trong ĐT-XDCB từ vốn NSNN là không thể tránh khỏi.4 Phân loại ĐT-XDCB. Để đáp ứng yêu cầu và mục đích nghiên cứu việc sử dụng vốn ĐT-XDCB các nhà nghiên cứu đã tiến hành phân loại ĐT-XDCB theo những tiêu thức khác nhau, sau đây là một số cách phân loại chủ yếu: Một là, dựa vào công dụng, ĐT-XDCB trước hết được phân thành khu vực: - ĐT vào khu vực 1. - ĐT vào khu vực 2. - ĐT vào khu vực 3.

Theo phân loại này ĐT-XDCB còn được chia thành đầu tư vào các ngành và các phân ngành cụ thể. Phân loại ĐT-XDCB theo tiêu thức này tạo điều kiện cho việc xây dựng một cơ cấu đầu tư cân đối hợp lý giữa các khu vực và các ngành của nền kinh tế quốc dân. Hai là, dựa vào loại hình xây dựng, ĐT-XDCB được chia thành: - Đầu tư xây dựng mới: là việc đầu tư để xây dựng những đối tượng hoàn toàn mới không gắn liền với các cơ sở sẵn có đang hoạt động. Đây là hình thức TSXMR TSCĐ.

Nhờ hình thức này mà năng lực sản xuất được tăng lên cả về số lượng và chất lượng. - Đầu tư xây dựng mở rộng và đổi mới máy móc thiết bị: Là đầu tư để mở rộng năng lực sản xuất hiện có đang hoạt động (đầu tư mở rộng), hoặc thay thế những máy móc cũ hiện có bằng những máy móc, thiết bị mới tiên tiến hiện đại hơn (đổi mới máy móc thiết bị). Đây cũng là hình thức TSXMR TSCĐ và được coi là đầu tư chiều sâu. - Đầu tư khôi phục: Là việc đầu tư nhằm khôi phục những đối tượng vốn đang hoạt động nhưng vì một lý do nào đó(thiên tai, chiến tranh v.v…) mà bị hư hỏng không hoạt động được nữa.

Đây là hình thức TSXNR TSCĐ. Phân loại theo hình thức này giúp ta quan sát quá trình đầu tư trong mối quan hệ đầu tư chiều sâu và đầu tư chiều rộng, qua đó thấy được những nét chung về chất lượng tài sản cố định và hiệu quả đầu tư. Ba là, dựa vào cấu thành, ĐT-XDCB được chia thành: 11 - Đầu tư xây lắp: bao gồm đầu tư cho việc xay dựng nhà cửa vật kiến trúc, lắp đặt máy móc thiết bị, đầu tư sửa chữa nhà cửa vật kiến trúc v.v… - Đầu tư thiết bị: Là việc đầu tư mua sắm máy móc thiết bị, bao gồm thiết bị không cần lắp và thiết bị cần lắp.