CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN NGHIÊN CỨU Nghiên cứu về hiệu quả kinh doanh của doanh nghiệp là một trong những đề tài nghiên cứu phổ biến, đã có rất nhiều các nghiên cứu trong và ngoài nước đi sâu vào phân tích chủ đề này. Qua việc sử dụng các phương pháp và phạm vi nghiên cứu khác nhau, các nghiên cứu trước đây đều đưa ra được câu trả lời phù hợp với các câu hỏi nghiên cứu, góp phần đưa ra những giải pháp giúp nâng cao hiệu quả kinh doanh của doanh nghiệp. Tổng quan công trình nghiên cứu nước ngoài Lev (1983) tin rằng sự biến thiên của lợi nhuận theo thời gian có mối tương quan một cách có hệ thống với các yếu tố sau: quy mô, loại sản phẩm, mức độ thâm dụng vốn cũng như mức độ cạnh tranh của doanh nghiệp. Davidson & Duita (1991) tin rằng quy mô tài sản có ảnh hưởng lớn đến hiệu quả kinh doanh, theo đó khả năng sinh lời của các doanh nghiệp nhỏ thường thấp hơn so với các doanh nghiệp lớn.
Tuy nhiên, quy mô của doanh nghiệp càng lớn thì công tác quản lý càng khó khăn và tốn nhiều chi phí. Khi cung vượt quá cầu, lợi thế theo quy mô không còn hiệu quả và sẽ không làm gia tăng lợi nhuận (Goddard & cộng sự, 2005). Geroski & cộng sự (1997) đã chỉ ra mối quan hệ đồng biến giữa quy mô doanh nghiệp và tốc độ tăng trưởng với tỷ suất lợi nhuận khi nghiên cứu 271 doanh nghiệp lớn ở Anh giai đoạn 1976 - 1982. Sau đó, Fu & cộng sự (2002) cũng chứng minh rằng tốc độ tăng trưởng vốn và quy mô có mối tương quan dương với khả năng sinh lợi của doanh nghiệp, trong khi nợ vay tài chính lại có tác động ngược chiều đến khả năng sinh lợi.
Ngược lại, Glancey (1998) lại cho rằng doanh nghiệp muốn tăng trưởng quy mô thì cần phải gia tăng chi phí, nếu tốc độ tăng chi phí vượt quá tốc độ tăng trưởng sẽ dẫn đến lợi nhuận giảm. Nghiên cứu của Agiomirgianakis & cộng sự (2006) đã chứng minh mối quan hệ dương giữa quy mô, vòng quay tổng tài sản, tốc độ tăng trưởng tổng tài sản với khả năng sinh lời, đồng thời cũng chỉ ra khả năng thanh toán và tuổi đời doanh nghiệp có mối quan hệ âm với khả năng sinh lời. 5 Alghusin (2015) tin rằng việc sử dụng đòn bẩy tài chính sẽ ảnh hưởng xấu đến khả năng sinh lời ROA của doanh nghiệp, trong khi đó để tăng ROA doanh nghiệp nên tăng quy mô và tỷ lệ doanh thu trên tổng tài sản. Tuy nhiên, Anifowose (2010) lại cho rằng tỷ lệ nợ của doanh nghiệp càng lớn thì hoạt động kinh doanh càng kém hiệu quả, trong khi đó việc mở rộng quy mô lại tác động cùng chiều đến tỷ trọng nợ.
Tổng quan công trình nghiên cứu trong nước Hiệu quả kinh doanh của doanh nghiệp là một trong những tiêu chí quan trọng để đánh giá chất lượng của doanh nghiệp. Tại Việt Nam đã có rất nhiều các công trình nghiên cứu về hiệu quả kinh doanh tại các doanh nghiệp hoạt động trong các lĩnh vực, ngành nghề khác nhau trong nền kinh tế. Nguyễn Đình Hoàn (2017) với luận án tiến sĩ “Giải pháp nâng cao hiệu quả sản xuất kinh doanh tại các doanh nghiệp Xây dựng Việt Nam” đã đưa ra các tiêu chí để đánh giá hiệu quả kinh doanh của doanh nghiệp và thực trạng ngành xây dựng, từ đó đưa ra một số giải pháp nâng cao hiệu quả kinh doanh các doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực xây dựng tại Việt Nam. Điểm mới đáng chú ý trong luận án của Nguyễn Đình Hoàn là việc bổ sung các chỉ tiêu đo lường hiệu quả kinh doanh và sử dụng mô hình định lượng để đánh giá các nhân tố tác động đến khả năng sinh lời của doanh nghiệp.
Mai Thị Diệu Hằng (2019) đã thu thập dữ liệu của các doanh nghiệp ngành thủy sản nhằm nghiên cứu mức độ ảnh hưởng của các nhân tố đến hiệu quả kinh doanh. Luận án nghiên cứu cụ thể sự ảnh hưởng của các nhân tố bên trong và bên ngoài doanh nghiệp. Từ đó đưa ra các giải pháp nâng cao hiệu quả kinh doanh dựa vào kinh nghiệm thực tiễn gắn với các doanh nghiệp ngành thủy sản từ nhiều quốc gia khác nhau trên thế giới. Nguyễn Thị Loan (2018) với đề tài “Giải pháp tài chính nhằm nâng cao hiệu quả kinh doanh tại Công ty cổ phần Công nghệ Điện tử ứng dụng” đã đề xuất một loạt các giải pháp nhằm tăng doanh thu, giảm chi phí, nâng cao hiệu quả sử dụng vốn và sử dụng lao động cho doanh nghiệp.
Cùng với đề tài này, khi đi sâu phân tích hiệu quả kinh doanh tại Công ty Cổ phần Tập đoàn Công nghệ Thiên Sơn, tác giả Nguyễn Xuân Hồng Hạnh (2019) đã đưa ra một số giải pháp như kinh doanh trên mạng nhằm 6 giữ chân khách hàng hiện tại, thu hút khách hàng mới, giảm chi phí cung cấp dịch vụ nhằm nâng cao tỷ lệ sinh lời của doanh nghiệp. Vũ Khánh Huyền (2022) với luận án “Các giải pháp giúp nâng cao hiệu quả kinh doanh tại Công ty trách nhiệm hữu hạn Việt Loan” đã hệ thống được cơ sở lý luận về hiệu quả kinh doanh trong doanh nghiệp. Vận dụng cơ sở lý thuyết để phân tích hiệu quả kinh doanh của công ty, tác giả đã đề xuất các giải pháp về cơ cấu nguồn vốn, nâng cao hiệu quả tài sản, cải thiện công tác quản lý chi phí,. Bên cạnh đó, bài nghiên cứu cũng đề xuất một số kiến nghị với cơ quan Nhà nước, Hiệp hội Xăng dầu Việt Nam cũng như đối với doanh nghiệp.
Khoảng trống nghiên cứu Nhìn chung, các bài nghiên cứu ở cả trong và ngoài nước đã phân tích được hiệu quả kinh doanh tại những doanh nghiệp hoạt động trong các lĩnh vực, ngành nghề khác nhau. Các bài đi trước đều làm rõ được cơ sở lý thuyết về hiệu quả kinh doanh và áp dụng được kiến thức đó để phân tích, đánh giá hiệu quả kinh doanh tại các doanh nghiệp. Từ đó, tìm ra những mặt tồn tại và các giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả kinh doanh cho doanh nghiệp. Tuy nhiên, các đề tài nghiên cứu về các doanh nghiệp trong nước đều chỉ ra những mặt hạn chế đều đến từ cơ chế pháp lý và hệ thống quản lý của doanh nghiệp.
Trong đó, các giải pháp được đưa ra chủ yếu là chiến lược để cải thiện về doanh thu, chi phí, cơ cấu vốn,. Những bài nghiên cứu này chỉ mới đề ra phương án cho doanh nghiệp cụ thể mà chưa đề cập đến phạm vi rộng hơn như đưa ra đề xuất cho toàn ngành hoặc gợi ý với các cơ quan Nhà nước. Trong thời đại công nghệ hiện nay, các doanh nghiệp hoạt động trong ngành thủ công mỹ nghệ - ngành nghề chứa đựng nhiều giá trị văn hóa dân tộc đã gặp phải không ít những cơ hội và thách thức. Tuy nhiên, vẫn chưa có các bài nghiên cứu về nâng cao hiệu quả kinh doanh cho ngành thủ công mỹ nghệ nói chung và Công ty TNHH Tiger Lily Việt Nam nói riêng trong giai đoạn 2020 - 2022.
Vì vậy, có thể khẳng định đề tài: “Các giải pháp giúp nâng cao hiệu quả kinh doanh tại Công ty TNHH Tiger Lily Việt Nam” nghiên cứu không trùng lặp với bất kỳ công trình nghiên cứu nào đã được công bố trước đây. 7 CHƯƠNG 2: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ HIỆU QUẢ KINH DOANH CỦA DOANH NGHIỆP 2. Một số vấn đề cơ bản về doanh nghiệp và hiệu quả kinh doanh của doanh nghiệp 2. Khái niệm doanh nghiệp và hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp Theo Khoản 10, Điều 4, Luật doanh nghiệp Việt Nam 2020 quy định: “Doanh nghiệp là tổ chức có tên riêng, có tài sản, có trụ sở giao dịch, được thành lập hoặc đăng ký thành lập theo quy định của pháp luật nhằm mục đích kinh doanh”.
Điều này cũng đồng nghĩa với việc một doanh nghiệp có thể thực hiện một, một số hoặc tất cả các công đoạn của quá trình kinh doanh, từ khâu sản xuất đến tiêu thụ sản phẩm, cung ứng dịch vụ trên thị trường nhằm mục đích sinh lời. Hoạt động kinh doanh là các hoạt động chủ yếu giúp tạo ra doanh thu và lợi nhuận cho chính doanh nghiệp. Quá trình hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp là quá trình kết hợp các yếu tố đầu vào như nguyên vật liệu, thiết bị,. và sức lao động để tạo ra thành phẩm, tiêu thụ thành phẩm đó để thu lợi nhuận.
Hoạt động kinh doanh có các đặc trưng sau: - Do một chủ thể thực hiện gọi là chủ thể kinh doanh, chủ thể kinh doanh có thể là cá nhân, hộ gia đình, doanh nghiệp - Kinh doanh phải có sự vận động của đồng vốn: Vốn là yếu tố quyết định cho việc kinh doanh, là cơ sở đánh giá tiềm lực của doanh nghiệp. - Kinh doanh cần phải hướng tới thị trường. Thị trường kinh doanh phải được hiểu theo nghĩa rộng là một hệ thống bao gồm khách hàng sử dụng, các nhà cung cấp, mối quan hệ cung cầu của họ tác động qua lại để xác định giá cả, số lượng và chất lượng sản phẩm, dịch vụ - Mục đích chủ yếu và bao trùm của hoạt động kinh doanh là lợi nhuận 2. Khái niệm hiệu quả kinh doanh Trong xu hướng của thị trường hiện nay, mỗi một loại hình doanh nghiệp tùy từng giai đoạn và thời kỳ sẽ có những mục tiêu và phương hướng khác nhau.
Tuy 8 nhiên xét về lâu dài thì mục tiêu cuối cùng của các doanh nghiệp vẫn là kinh doanh có hiệu quả và tối đa hóa lợi nhuận. Khi đề cập tới hiệu quả kinh doanh, các nhà kinh tế học sẽ đứng trên những góc độ khác nhau để nhìn nhận và đưa ra kết luận. Vậy đầu tiên, để hiểu rõ bản chất của hiệu quả kinh doanh chúng ta cần hiểu rõ về phạm trù hiệu quả. Hiệu quả là kết quả mong muốn, kết quả mà con người chờ đợi và hướng tới; nó có nội dung khác nhau ở những lĩnh vực khác nhau.
Trong sản xuất, hiệu quả có nghĩa là hiệu suất, là năng suất. Trong kinh doanh, hiệu quả là lãi suất, lợi nhuận. Trong lao động nói chung hiệu quả lao động là năng suất lao động, được đánh giá bằng số thời gian hao phí để sản xuất ra một đơn vị sản phẩm, hoặc bằng số lượng sản phẩm sản xuất ra trong một đơn vị thời gian. Có một vài quan điểm chung về hiệu quả như sau: a) Quan điểm của nhà kinh tế học Adam Smith Theo Adam Smith: “Hiệu quả kinh doanh là kết quả đạt được trong quá trình kinh doanh, là doanh thu tiêu thụ hàng hóa”.
Với quan điểm này, hiệu quả được đồng nhất với chỉ tiêu phản ánh kết quả hoạt động kinh doanh.