CHƯƠNG 1. CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ KIỂM TRA, ĐÁNH GIÁ THỂ CHẤT SINH VIÊN Ở TRƯỜNG ĐẠI HỌC 1. Một số khái niệm liên quan đến đề tài 1. Kiểm tra Theo Từ điển Tiếng Việt, kiểm tra được hiểu là: Xem xét tình hình thực tế để đánh giá, nhận xét (Hoàng Phê- Từ điển Tiếng Việt.
NXB khoa học xã hội, H. Như vậy, việc kiểm tra sẽ cung cấp những dữ kiện, những thông tin cần thiết làm cơ sở cho việc đánh giá người học. [17] Trong giáo dục đại học, kiểm tra là quá trình tập hợp những dữ liệu cần thiết thông qua các hình thức, công cụ và kỹ thuật thu thập thông tin khác nhau nhằm miêu tả, tập hợp bằng chứng về kết quả học tập của SV, làm rõ các đặc trưng về số lượng và chất lượng của kết quả dạy học đại học theo mục tiêu dạy học đã được xác định. Đánh giá Theo Từ điển Tiếng Việt (1997), đánh giá được hiểu là nhận định giá trị.
Các kết quả kiểm tra thành tích học tập, rèn luyện của SV được thể hiện trong việc đánh giá những thành tích học tập, rèn luyện đó. [20] Đánh giá là quá trình hình thành những nhận định, phân đoán về kết quả của công việc, dựa vào sự phân tích những thông tin thu được, đối chiếu với những mục tiêu, tiêu chuẩn đã đề ra, nhằm đề xuất những quyết định thích hợp để cải tạo thực trạng, điều chỉnh năng cao chất lượng và hiệu quả công việc. Đánh giá là quá trình tập hợp và xem xét những thông tin từ nhiều nguồn khác nhau để có được nhận thức sâu sắc hơn về những điều SV biết, hiểu và hành động dựa trên tri thức được tích lũy trong quá trình giáo dục; quá trình này trở nên tối ưu khi mà kết quả của đánh giá được dùng để cải tiến việc học tập tiếp sau đó của SV. [26] Đánh giá kết quả học tập là “Xác định mức độ nắm được kiến thức, kỹ năng, kỹ xảo của SV so với yêu cầu của chương trình đề ra”.
Đánh giá bao gồm: - Đánh giá chẩn đoán (được tiến hành trước khi dạy xong một chương hay một vấn đề quan trọng nào đó nhằm giúp cho giáo viên nắm được tình hình kiến thức liên quan đã có của SV, những điểm mà SV đã nắm vững, những thiếu sót cần bổ khuyết…để quyết định cách dạy thích hợp). Luan van 5 - Đánh giá từng phần (được tiến hành nhiều lần trong dạy học nhằm cung cấp những thông tin ngược, qua đó, giảng viên (GV) và SV kịp thời điều chỉnh cách dạy và cách học, ghi nhận kết quả từng phần để tiếp tục thực hiện chương trình một cách vững chắc. - Đánh giá tổng kết (được tiến hành khi kết thúc môn học, năm học, khóa học bằng những kỳ thi nhằm đánh giá tổng quát kết quả học tập, đối chiếu với những mục tiêu đã đề ra). Thể chất và kiểm tra, đánh giá giáo dục thể chất Thể chất chỉ chất lượng cơ thể con người, được phát triển do bẩm sinh di truyền và điều kiện sống.
Phát triển thể chất là quá trình hình thành, thay đổi về hình thái và chức năng sinh học của cơ thể con người dưới ảnh hưởng của điều kiện sống và môi trường giáo dục. Phát triển thể chất đồng thời vừa là một quá trình tự nhiên vừa là một quá trình xã hội. Giáo dục thể chất là một loại hình giáo dục mà nội dung chuyên biệt là dạy học vận động (động tác) và phát triển có chủ định các tố chất vận động của con người. Tổng hợp quá trình đó xác định khả năng thích nghi thể lực của con người.
Giáo dục thể chất được chia thành hai mặt riêng biệt, dạy học động tác và giáo dục các tố chất vận động. Kiểm tra, đánh giá thể chất là cân đo, đong đếm các chỉ số hình thái (bao gồm chiều cao cân nặng, các chỉ số vòng ngực vòng eo, vòng đùi, vòng cổ, vòng bụng, chiều dài bàn tay bàn chân .) và chức năng (các chỉ số về sinh lý sinh hóa, sinh cơ trong cơ thể như: mạch đập lưu lượng phút, lưu lượng tâm thu, thông khí phổi, hệ cơ xương, thần kinh…). Mục đích, ý nghĩa, yêu cầu của kiểm tra, đánh giá giáo dục thể chất Mục đích của việc đánh giá thể chất SV nhằm: - Làm sáng tỏ mức độ đạt được và chưa đạt được về các mục tiêu dạy học, tình trạng kiến thức, kỹ năng, kỹ xão, thái độ của SV so với yêu cầu của chương trình; phát hiện những sai sót và nguyên nhân dẫn tới những sai sót đó, giúp SV điều chỉnh hoạt động học tập của mình. - Công khai hóa các nhận định về năng lực, kết quả học tập của từng cá nhân và cả tập thể lớp, tạo cơ hội cho SV có kỹ năng tự đánh giá, nhận ra sự tiến bộ của mình, khuyến khích động viên và thúc đẩy việc học tập ngày một tốt hơn.
- Giúp GV có cơ sở thực tế để nhận ra những điểm mạnh, điểm yếu của mình, tự điều chỉnh, hoàn thiện hoạt động giảng dạy, phấn đấu không ngừng nâng cao chất lượng và hiệu quả dạy học. Luan van 6 - Đánh giá kết quả rèn luyện thể lực toàn diện của người học trong nhà trường. Đẩy mạnh việc thường xuyên rèn luyện thân thể, nâng cao sức khỏe để học tập, xây dựng và bảo vệ Tổ quốc cho SV trong quá trình hội nhập quốc tế. Kiểm tra đánh giá thể chất phải đảm bảo những yêu cầu sau: Đánh giá được các năng lực khác nhau của SV; Tính khách quan; Tính công bằng; Tính toàn diện; Tính hệ thống; Tính công khai; Tính phát triển.
Việc đánh giá kết quả GDTC phải căn cứ vào mục tiêu và các yêu cầu cần đạt trong chương trình giáo dục thể chất: Bảo đảm toàn diện, khách quan, có phân hóa; Phải kết hợp giữa đánh giá thường xuyên và định kỳ, kết hợp giữa đánh giá của GV và tự đánh giá của SV để điểu chỉnh kịp thời hoạt động dạy - học. Đánh giá kết quả GDTC cần thúc đẩy và hỗ trợ người học phát triển các phẩm chất và năng lực chung, năng lực chuyên môn, chú trọng khả năng vận dụng kiến thức trong việc giải quyết các nhiệm vụ hoạt động vận động của SV, tạo được hứng thú và khích lệ tinh thần tập luyện của SV, qua đó khuyến khích các em tham gia các hoạt động thể thao ở trong và ngoài nhà trường. Đối tượng, nội dung đánh giá giáo dục thể chất Đối tượng, nội dung của đánh giá thể chất là các mặt thể lực (các tố chất vận động như: sức mạnh, sức nhanh, sức bền, mềm dẻo, khéo léo, phối hợp vận động…), kĩ năng vận động, kỹ thuật thực hiện động tác, các tiêu chí về chức năng tâm - sinh lý… của SV. Thói quen tập luyện TDTT và rèn luyện những phẩm chất, năng lực để trở thành người công dân phát triển hài hòa về thể chất và tinh thần.
Các hình thức kiểm tra đánh giá giáo dục thể chất Trong dạy học, thường sử dụng các hình thức kiểm tra sau: - Kiểm tra thường xuyên: Còn được gọi là kiểm tra hàng ngày nhằm kịp thời điều chỉnh hoạt động dạy học của người dạy và người học, thúc đẩy người học cố gắng tích cực làm việc một cách liên tục, có hệ thống; đồng thời tạo điều kiện vững chắc để quá trình dạy học chuyển dần sang những bước mới. - Kiểm tra định kỳ: Thường được tiến hàng sau khi SV học xong một số chương, một phần chương trình hay một học kỳ. Do kiểm tra sau một số bài, chương, học kỳ của một môn học nên khối lượng tri thức, kỹ năng, kỹ xảo nằm trong phạm vi kiểm tra là tương đối lớn. - Kiểm tra tổng kết: Được thực hiện vào cuối giáo trình, cuối môn học, cuối năm.
Kiểm tra tổng kết nhằm: Đánh giá kết quả chung; Củng cố, mở rộng toàn bộ tri thức đã học từ đầu năm, đầu môn học, đầu giáo trình; Tạo điều kiện để SV chuyển sang học môn học mới, năm học mới. Luan van 7 Các hình thức kiểm tra nêu trên được thực hiện bằng các PP kiểm tra: Kiểm tra miệng; Kiểm tra viết; Kiểm tra thực hành. Đối với môn học giáo dục thể chất (GDTC) thường có hai lần kiểm tra là quá trình và cuối kỳ với hình thức chủ yếu là thực hành kỹ thuật động tác và kiểm tra thể lực. Quy trình kiểm tra đánh giá môn học giáo dục thể chất cho sinh viên Đánh giá trong giáo dục và đối với môn học giáo dục thể chất nói riêng là một vấn đề phức tạp và tinh tế vì nó mang tính tổng hợp nhiều yếu tố.
Vì vậy để đánh giá chính xác một SV, một lớp, hay một khóa học, điều đầu tiên phải làm là xây dựng quy trình, lựa chọn một PP cũng như thu thập các thông tin cần thiết cho việc đánh giá. Theo Guber và Stuffebeam, quy trình đánh giá kết quả học tập nói chung gồm các bước sau đây: - Xác định mục tiêu đánh giá để xây dựng bộ câu hỏi; - Thu thập số liệu; - Tổ chức, sắp xếp và phân loại số liệu; - Phân tích số liệu; - Báo cáo kết quả để rút ra các kết luận cần thiết. Đối với đánh giá kết quả học tập GDTC cần tuân thủ các bước: - Căn cứ vào mục tiêu dạy học và mục đích học tập các học phần GDTC để xác định mục tiêu đánh giá kết quả học tập của SV; - Lượng hóa các mục tiêu dạy học để đặt ra các mức độ cần đạt về kiến thức, kỹ năng, thái độ. nhằm xác định nội dung và các tiêu chí đánh giá GDTC; - Lựa chọn PP đánh giá phù hợp với mục tiêu, nội dung đã đề ra trên cơ sở các đặc điểm của đối tượng được đo lường (năm học, giới tính, tình trạng sức khỏe…).
- Chuẩn bị công cụ đánh giá: Biên soạn bộ câu hỏi thảo luận và các test kiểm tra thể lực đối với học phần GDTC1; Trắc nghiệm lý thuyết đối với các học phần giảng dạy trên giảng đường như cờ vua; Các nội dung thực hành kỹ thuật đối với các học phần tự chọn (bóng đá, bóng chuyền, bóng rổ, cầu lông…. Cần lưu ý sắp xếp câu hỏi, nội dung kiểm tra theo hệ thống từ dễ đến khó, tính tương đương của các đề (nếu có nhiều đề) và duyệt lại đáp án. - Tiến hành kiểm tra, đo lường và ghi nhận kết quả (thành tích của SV). - Phân tích kết quả, đánh giá độ tin cậy và độ giá trị của bài kiểm tra/bài thi; - Điều chỉnh, bổ sung để hoàn thiện công cụ đánh giá.