Giải pháp nâng cao hiệu quả kiểm toán nội bộ trong ngân hàng thương mại Việt Nam

Chuyên khảo kinh tế phân tích Những giải pháp nhằm cải thiện kết quả công tác kiểm toán nội bộ trong các ngân hàng thương mại nhà, đánh giá các khía cạnh quan trọng, đề xuất hướng

• Tác giả: Nguyễn Thị Hiên Nhũng
• Người hướng dẫn: TS. Nguyễn Thạc Hoát
• Trường học: Học viện Ngân hàng
• Chuyên ngành: Kinh tế tài chính ngân hàng
• Đề tài: Giải Pháp Nâng Cao Hiệu Quả Kiểm Toán Nội Bộ Trong Các Ngân Hàng Thương Mại Nhà Nước Ở Việt Nam
• Loại tài liệu: luận án tiến sĩ
• Năm xuất bản: 2009
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI CẢM ƠN
• 1. CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ KIỂM TOÁN VÀ HIỆU QUẢ KIỂM TOÁN NỘI BỘ TRONG CÁC NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI
• 1.1. LÝ LUẬN CHUNG VỀ CÔNG TÁC KIỂM TOÁN
• 1.1.1. Sự hình thành và phát triển của kiểm toán
• 1.2. PHÂN LOẠI KIỂM TOÁN
• 1.3. CHỨC NĂNG, VAI TRÒ KIỂM TOÁN TRONG NỀN KINH TẾ
• 1.4. ỦY BAN KIỂM TOÁN, KIỂM TOÁN VIÊN VÀ HIỆP HỘI KIỂM TOÁN VIÊN
• 1.5. KIỂM TOÁN NỘI BỘ CÁC NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI TRONG NỀN KINH TẾ THỊ TRƯỜNG
• 1.6. NGUYÊN TẮC CHUẨN MỰC VỀ TỔ CHỨC VÀ HOẠT ĐỘNG KIỂM TOÁN NỘI BỘ TRONG CÁC NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI
• 2. CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG VỀ HIỆU QUẢ CÔNG TÁC KIỂM TOÁN NỘI BỘ TRONG CÁC NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI NHÀ NƯỚC Ở VIỆT NAM
• 2.1. KHÁI QUÁT HOẠT ĐỘNG KINH DOANH CỦA CÁC NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI NHÀ NƯỚC
• 2.2. THỰC TRẠNG VỀ HIỆU QUẢ KIỂM TOÁN NỘI BỘ TRONG CÁC NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI NHÀ NƯỚC Ở VIỆT NAM
• 2.2.1. Thực trạng về nguồn nhân lực kiểm toán nội bộ
• 2.2.2. Thực trạng về kết quả công tác kiểm toán nội bộ trong các Ngân hàng Thương mại Nhà nước
• 2.3. ĐÁNH GIÁ THỰC TRẠNG HIỆU QUẢ KIỂM TOÁN NỘI BỘ TRONG CÁC NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI NHÀ NƯỚC
• 2.4. NGUYÊN NHÂN CỦA THỰC TRẠNG
• 3. CHƯƠNG 3: NHỮNG GIẢI PHÁP NHẰM NÂNG CAO HIỆU QUẢ CÔNG TÁC KIỂM TOÁN NỘI BỘ TRONG CÁC NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI NHÀ NƯỚC Ở VIỆT NAM
• 3.1. SỰ CẦN THIẾT PHẢI NÂNG CAO HIỆU QUẢ KIỂM TOÁN NỘI BỘ TRONG CÁC NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI NHÀ NƯỚC Ở VIỆT NAM
• 3.2. QUAN ĐIỂM VÀ ĐỊNH HƯỚNG CHIẾN LƯỢC NÂNG CAO HIỆU QUẢ CÔNG TÁC KIỂM TOÁN NỘI BỘ TRONG CÁC NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI NHÀ NƯỚC Ở VIỆT NAM
• 3.3. NHỮNG GIẢI PHÁP NHẰM NÂNG CAO HIỆU QUẢ CÔNG TÁC KIỂM TOÁN NỘI BỘ TRONG CÁC NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI NHÀ NƯỚC Ở VIỆT NAM
• 3.3.1. Đổi mới về mô hình tổ chức Kiểm toán nội bộ
• 3.3.2. Phát triển nguồn nhân lực có chất lượng cao
• 3.3.3. Hoàn thiện quy chế Kiểm toán nội bộ theo chuẩn mực tiên tiến
• 3.3.4. Đầu tư ứng dụng công nghệ tin học tiên tiến, hiện đại vào Kiểm toán nội bộ
• 3.3.5. Đổi mới nội dung xây dựng kế hoạch kiểm toán định hướng theo rủi ro
• 3.3.6. Đổi mới phương pháp kiểm toán và chuẩn hóa quy trình kiểm toán
• 3.4. PHẦN KIẾN NGHỊ
• KẾT LUẬN
• DANH MỤC CÁC CÔNG TRÌNH KHOA HỌC CỦA TÁC GIẢ ĐÃ CÔNG BỐ
• DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO
• CÁC PHỤ LỤC
• DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT
• DANH MỤC CÁC BẢNG, BIỂU
• DANH MỤC CÁC SƠ ĐỒ

Tóm tắt

I. Tổng Quan Kiểm Toán Nội Bộ Ngân Hàng Thương Mại

Kiểm toán nội bộ (KTNB) đóng vai trò then chốt trong việc đảm bảo an toàn và hiệu quả hoạt động của ngân hàng thương mại. Nó giúp ngăn ngừa rủi ro, gian lận và sai sót, bảo vệ quyền lợi của người gửi tiền, cổ đông và toàn xã hội. Đặc biệt trong bối cảnh Việt Nam hội nhập sâu rộng vào nền kinh tế thế giới và chuyển đổi số diễn ra mạnh mẽ, vai trò của KTNB càng trở nên quan trọng hơn bao giờ hết. Theo đánh giá của các chuyên gia, một trong những vấn đề tồn tại lớn nhất của Việt Nam là hoạt động kiểm tra kiểm soát và KTNB còn yếu, thiếu tính độc lập; hệ thống thông tin báo cáo tài chính, kế toán và thông tin quản lý (MIS) còn chưa đạt tới các chuẩn mực và thông lệ quốc tế.

1.1. Sự Hình Thành và Phát Triển Kiểm Toán Nội Bộ

Kiểm toán xuất hiện từ rất sớm, khoảng thế kỷ thứ 3 trước Công nguyên. Thuật ngữ “Audit” bắt nguồn từ tiếng Latinh, có nghĩa là “người nghe”. Ban đầu, KTNB tập trung vào việc xác minh tính trung thực của báo cáo tài chính và việc tuân thủ trách nhiệm của các cá nhân trong tổ chức. Tuy nhiên, theo thời gian, phạm vi và vai trò của KTNB đã mở rộng đáng kể, bao gồm đánh giá rủi ro, kiểm soát nội bộ và hiệu quả hoạt động.

1.2. Vai Trò và Chức Năng Kiểm Toán Nội Bộ Ngân Hàng

KTNB trong ngân hàng không chỉ đơn thuần là kiểm tra số liệu mà còn là đánh giá toàn diện hệ thống kiểm soát nội bộ, quản lý rủi ro, tuân thủ quy định pháp luật và hiệu quả hoạt động. Chức năng chính của KTNB bao gồm: đánh giá rủi ro, kiểm tra tính tuân thủ, đánh giá hiệu quả hoạt động, tư vấn và hỗ trợ quản lý. Theo luận án, KTNB có vai trò quan trọng để các NHTM Việt Nam cạnh tranh và hội nhập, tạo uy tín trên thị trường Quốc tế.

II. Thách Thức Hiệu Quả Kiểm Toán Nội Bộ Ngân Hàng

Mặc dù KTNB đóng vai trò quan trọng, song hiệu quả của nó trong nhiều ngân hàng thương mại Việt Nam vẫn còn hạn chế. Nhiều vấn đề tồn tại như thiếu tính độc lập, năng lực chuyên môn hạn chế, sử dụng công nghệ chưa hiệu quả và thiếu sự hỗ trợ từ ban lãnh đạo. Điều này làm giảm khả năng phát hiện và ngăn chặn rủi ro, gian lận, gây ảnh hưởng tiêu cực đến hoạt động kinh doanh của ngân hàng. Theo đánh giá của các nhà khoa học vằ các chuyên gia Ngân hàng Thế giói thì hiện tại một trong những vấn đề tồn tại lớn nhất của Việt Nam là hoạt động kiểm tra kiểm soát và kiểm toán nội bộ còn yếu, thiếu tính độc lập

2.1. Thiếu Tính Độc Lập và Khách Quan Kiểm Toán Nội Bộ

Tính độc lập là yếu tố then chốt để đảm bảo tính khách quan và tin cậy của KTNB. Tuy nhiên, trong nhiều trường hợp, KTNB vẫn chịu sự chi phối của ban lãnh đạo hoặc các bộ phận khác trong ngân hàng, dẫn đến việc che giấu hoặc bỏ qua các sai phạm. Điều này làm giảm hiệu quả của KTNB và tăng nguy cơ xảy ra rủi ro.

2.2. Năng Lực Chuyên Môn Hạn Chế Kiểm Toán Viên Ngân Hàng

Đội ngũ KTNB cần có kiến thức chuyên môn sâu rộng về tài chính, ngân hàng, quản lý rủi ro và pháp luật. Tuy nhiên, nhiều KTNB viên còn thiếu kinh nghiệm thực tế, chưa được đào tạo bài bản về các kỹ năng kiểm toán hiện đại, dẫn đến việc khó khăn trong việc phát hiện và đánh giá các rủi ro phức tạp.

2.3. Ứng Dụng Công Nghệ Còn Hạn Chế Kiểm Toán Ngân Hàng

Trong thời đại số, việc ứng dụng công nghệ thông tin vào KTNB là vô cùng quan trọng. Tuy nhiên, nhiều ngân hàng thương mại Việt Nam vẫn chưa đầu tư đủ vào các công cụ và phần mềm kiểm toán hiện đại, dẫn đến việc KTNB còn thủ công, tốn nhiều thời gian và công sức, đồng thời bỏ lỡ nhiều cơ hội phát hiện fraud detection và sai sót.

III. Giải Pháp Nâng Cao Hiệu Quả Kiểm Toán Nội Bộ NH

Để nâng cao hiệu quả KTNB, cần có các giải pháp đồng bộ từ việc tăng cường tính độc lập, nâng cao năng lực chuyên môn, ứng dụng công nghệ, hoàn thiện quy trình kiểm toán và tăng cường sự hỗ trợ từ ban lãnh đạo. Các giải pháp này cần được triển khai một cách có hệ thống và phù hợp với đặc điểm của từng ngân hàng. Tác giả cho rằng con người là yếu tố quan trọng nhất quyết định đến hiệu quả KTNB. Trên cơ sở đó sẽ có những kết luận, tìm nguyên nhân của thực trạng, rút ra những mặt mạnh, mặt yếu, những vấn đề đã làm được và những vấn đề còn tồn tại trong công tác kiểm toán nội bộ của Việt Nam nói chung và của các NHTMNN nói riêng từ đó đưa ra các giải pháp và kiến nghị nhằm hoàn thiện và nâng cao hiệu quả công tác Kiểm toán nội bộ trong các NHTMNN ở Việt Nam.

3.1. Tăng Cường Tính Độc Lập Khách Quan Kiểm Toán Nội Bộ

Để tăng cường tính độc lập, KTNB cần trực thuộc trực tiếp Hội đồng quản trị hoặc Ủy ban kiểm toán. Đồng thời, cần xây dựng quy trình đánh giá và kiểm soát xung đột lợi ích, đảm bảo KTNB viên không bị chi phối bởi các mối quan hệ cá nhân hoặc lợi ích riêng.

3.2. Đầu Tư Phát Triển Nguồn Nhân Lực Kiểm Toán Chất Lượng

Ngân hàng cần đầu tư vào việc đào tạo và phát triển đội ngũ KTNB viên có trình độ chuyên môn cao, am hiểu về tài chính, ngân hàng, quản lý rủi ro, pháp luật và các kỹ năng kiểm toán hiện đại. Đồng thời, cần tạo môi trường làm việc khuyến khích sự sáng tạo, học hỏi và phát triển bản thân.

3.3. Ưu Tiên Ứng Dụng Công Nghệ Kiểm Toán Ngân Hàng

Ngân hàng cần đầu tư vào các công cụ và phần mềm kiểm toán hiện đại, như phần mềm phân tích dữ liệu, phần mềm quản lý rủi ro, phần mềm kiểm tra tính tuân thủ. Việc ứng dụng công nghệ giúp KTNB thực hiện các công việc kiểm toán một cách nhanh chóng, chính xác và hiệu quả hơn.

IV. Hoàn Thiện Quy Trình Kiểm Toán Nội Bộ Ngân Hàng

Để đảm bảo hiệu quả, quy trình kiểm toán nội bộ cần được xây dựng một cách khoa học, bài bản và tuân thủ các chuẩn mực quốc tế. Quy trình này cần bao gồm các bước: lập kế hoạch kiểm toán, thực hiện kiểm toán, báo cáo kết quả kiểm toán và theo dõi khắc phục. Vấn đề là phải tìm ra những giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả công tác kiểm toán nội bộ. Đó là điều kiện cần thiết, cấp bách để các Ngân hàng Thương mại Việt Nam cạnh tranh và hội nhập, tạo uy tín cho ngành ngân hàng nói chung và cho các Ngân hàng Thương mại Nhà nước nói riêng trên thị trường Quốc tế.

4.1. Xây Dựng Kế Hoạch Kiểm Toán Dựa Trên Đánh Giá Rủi Ro

Kế hoạch kiểm toán cần được xây dựng dựa trên đánh giá rủi ro, tập trung vào các lĩnh vực có rủi ro cao nhất. Việc đánh giá rủi ro cần được thực hiện một cách thường xuyên và cập nhật để đảm bảo kế hoạch kiểm toán luôn phù hợp với tình hình thực tế.

4.2. Chuẩn Hóa Phương Pháp Kiểm Toán và Bằng Chứng Kiểm Toán

Cần chuẩn hóa các phương pháp kiểm toán và thu thập bằng chứng kiểm toán đầy đủ, tin cậy để đảm bảo tính khách quan và tin cậy của kết quả kiểm toán. Đồng thời, cần xây dựng quy trình lưu trữ và quản lý hồ sơ kiểm toán một cách khoa học và bảo mật.

4.3. Theo Dõi và Đánh Giá Hiệu Quả Khắc Phục Sai Phạm

KTNB cần theo dõi và đánh giá hiệu quả khắc phục các sai phạm được phát hiện trong quá trình kiểm toán. Điều này giúp đảm bảo các sai phạm được khắc phục triệt để và không tái diễn trong tương lai.

V. Ứng Dụng Thực Tiễn và Kết Quả Nghiên Cứu Kiểm Toán

Kết quả nghiên cứu và các giải pháp đề xuất có thể được ứng dụng vào thực tiễn hoạt động của các ngân hàng thương mại Việt Nam. Việc áp dụng các giải pháp này sẽ giúp nâng cao hiệu quả KTNB, giảm thiểu rủi ro, gian lận và sai sót, góp phần vào sự phát triển bền vững của ngành ngân hàng. Theo luận án, các giải pháp về đổi mới mô hình tổ chức, giải pháp phát triển nguồn nhân lực và giải pháp về công nghệ là trọng tâm cần được chú trọng.

5.1. Mô Hình Tổ Chức Kiểm Toán Nội Bộ Tiên Tiến

Áp dụng các mô hình tổ chức KTNB tiên tiến, đảm bảo tính độc lập và hiệu quả hoạt động. Các mô hình này có thể bao gồm mô hình tập trung, mô hình phân tán hoặc mô hình kết hợp, tùy thuộc vào quy mô và đặc điểm của từng ngân hàng.

5.2. Đào Tạo Nâng Cao Năng Lực Kiểm Toán Viên Ngân Hàng

Tổ chức các khóa đào tạo, tập huấn chuyên sâu về các kỹ năng kiểm toán hiện đại, quản lý rủi ro, pháp luật và các chuẩn mực quốc tế. Đồng thời, khuyến khích KTNB viên tham gia các khóa học chứng chỉ nghề nghiệp quốc tế như CIA (Certified Internal Auditor).

VI. Kết Luận và Tương Lai Kiểm Toán Nội Bộ Ngân Hàng

KTNB đóng vai trò ngày càng quan trọng trong bối cảnh ngành ngân hàng Việt Nam đang đối mặt với nhiều thách thức và cơ hội mới. Việc nâng cao hiệu quả KTNB là yếu tố then chốt để đảm bảo an toàn, hiệu quả và phát triển bền vững của các ngân hàng thương mại. Trong tương lai, KTNB sẽ tiếp tục phát triển theo hướng chuyên nghiệp hóa, ứng dụng công nghệ và tích hợp với quản lý rủi ro toàn diện.Luận án đã có phương pháp nghiên cứu của riêng mình về thực trạng hiệu quả công tác KTNB trong các NHTMNN bằng cách nghiên cứu thực trạng từ 3 mảng vấn đề có liên quan trực tiếp đến hiệu quả KTNB là: (Thực trạng về mô hình tổ chức KTNB; Thực trạng về nguồn nhân lực KTNB; và thực trạng về kết quả công việc của KTNB) đó là những nhân tố ảnh hưởng cơ bản đến hiệu quả KTNB và cũng chính là các tiếu chí để đánh giá hiệu quả KTNB vì các tiếu chí này có ảnh hưởng trực tiếp đến hiệu quả KTNB.

6.1. Phát Triển Kiểm Toán Nội Bộ Theo Chuẩn Mực Quốc Tế

Áp dụng các chuẩn mực KTNB quốc tế, như chuẩn mực của IIA (Institute of Internal Auditors), để nâng cao chất lượng và hiệu quả hoạt động. Các chuẩn mực này bao gồm các quy định về tính độc lập, năng lực chuyên môn, phạm vi công việc, quy trình kiểm toán và báo cáo kết quả.

6.2. Tích Hợp Kiểm Toán Nội Bộ Với Quản Lý Rủi Ro Toàn Diện

Tích hợp KTNB với quản lý rủi ro toàn diện của ngân hàng, giúp đánh giá và kiểm soát rủi ro một cách hiệu quả hơn. Điều này đòi hỏi sự phối hợp chặt chẽ giữa KTNB và các bộ phận quản lý rủi ro khác trong ngân hàng.

Trích đoạn nội dung tài liệu

lời mở đầu “giải thích các chuẩn mực kiểm toán” của Vương Quốc Anh thì: "K iểm toán là s ự kiểm tra đ ộ c lập và là s ự b à y tỏ ý kiêh v ề những bản khai tài chính của m ộ t x í nghiệp do m ộ t kiểm toán viên được b ổ nhiệm đ ể thực hiện nhứng công việc đó theo đúng với bất c ứ nghĩa vụ p h á p định có liên quan ”. Theo quan niệm hiện đại của các chuyên gia kiểm toán Hoa Kì : "K iểm toán là quá trình m à theo đó m ột cá nhân độc lập, có nghiệp vụ tập hợp và đánh giá r ỗ rà n g th ô n g tin cố th ể lượng hoá có liên quan đến m ộ t chủ th ể kinh t ế riêng b iệt nhằm m ục đ ích x á c định và báo cáo m ức dộ p h ù hợp giữa các thông tin có th ể lượng hoá với cá c tiêu chuẩn 'đ ã được thiết lập”. [22tr34] Còn theo quan niệm trong giáo dục và đào tạo Kiểm toán ở Cộng hoà Pháp thì: "K iểm toán là việc nghiên cứu và kiểm tra các tài khoản niên độ của m ột tổ chức do m ộ t người đ ộ c lập, đủ danh nghĩa gọi là m ột kiểm toán viên tiến hành đ ể khảng định rằng những tài khoản đó p h ả n ảnh đúng đắn tình hình tài chính thực tế, không che d ấ u s ự gian lận và chúng được trình bầy theo m ẫu chính thức của lu ậ t định ”.[22tr34] Các định nghĩa trên tuy có khác nhau về từ ngữ với ý nghĩa cụ thể xác định song chung quy đều bao hàm vào khái niệm KT với 5 yếu tố cơ bản là: Chức năng KT; Đối tượng trực tiếp của KT; Khách thể KT; Chủ thể KT (người thực hiện hoạt động) và Cơ sở thực hiện KT. Vì thế theo quan điểm chung nhất về kiểm toán của các nhà kiểm toán chuyên nghiệp thế giói thì kiểm toán được hiểu như sau: K iểm toán là quá trình các chuyên gia độc lập và có thẩm quyền, có k ỹ năng nghiệp vụ, thu thập và đánh giá cá c bằng chứng v ề các thông tin có th ể định lượng của m ột đơn vị nhằm m ục đích xá c nhận và báo cáo v ề m ức độ p h ù họp giữa các thông tin này với các chuẩn m ực đ ã được x â y dựng.

9 Cho đến nay, hoạt động kiểm toán đã dần đi đúng quỹ đạo và phát triển rất mạnh ở hầu khắp các nước trên thế giổi. Trên thế giới có những hãng kiểm toán, liên đoàn, Hội kiểm toán xuyên Quốc gia như: cơ quan kiểm toán tối cao Châu Á (ASOSAI), cơ quan kiểm toán tối cao Quốc tế (INTOSAI) hoạt động nổi tiếng vì đạt đến chuẩn mực nghiệp vụ và kỹ năng nghề nghiệp trong kiểm toán. Việt Nam đang trên con đường phát triển với mục tiêu công nghiệp hoá - hiện đại hoá, công tác kiểm toán cần được tăng cường và phát huy vai trò của nó, việc học hỏi kinh nghiệm kiểm toán của các tổ chức kiểm toán phát triển trên thế giới là một việc làm thiết thực, đưa kinh tế Việt Nam phát triển, hoà nhập với nền kinh tế thế giới. Phân loại Kiểm toán Hoạt động kiểm toán có thể được phân loại theo nhiều tiêu thức khác nhau.

Điều này cũng chính là đáp ứng yêu cầu tổ chức tốt công tác kiểm toán đồng thời giải quyết nhiệm vụ cơ bản của tổ chức kiểm toán. Việc phân loại kiểm toán dựa trên sự khác biêt tương đối trong các hoạt động kiểm toán và cơ cấu tổ chức kiểm toán, trong đó chủ yếu là: 1.1, Phân loại theo loại hình kiểm toán M ột là: Kiểm toán hoạt động Kiểm toán hoạt động là sự xem xét lại tất cả các thủ tục và phương pháp hoạt động của một tổ chức nhằm mục đích đánh giá tính hiệu quả, tính hiệu lực và hiệu năng trong hoạt động. Kiểm toán hoạt động có thể thực hiện việc kiểm tra việc huy động phân phối và sử dụng nguồn lực một cách hiệu quả, kiểm tra hiệu quả của việc sản xuất kinh doanh, phân phối và sử dụng các khoản thu nhập, bảo toàn và phát triển vốn, kiểm tra và đánh giá hiệu quả của từng bộ phận, chức năng trong quá trình thực hiện mục tiêu kinh doanh của doanh nghiệp. Điều có ý nghĩa to lớn và quyết định đối với kiểm toán hoạt động là việc xác định chuẩn mực, các thông số để đánh giá hiệu quả, hiệu năng của một tổ chức, một chức năng trong quá trình hoạt động.

Đây là vấn đề quản lý đồng thời là vấn đề kinh tế, kỹ thuật và nghiệp vụ phức tạp. 10 Kết quả của kiểm toán hoạt động chủ yếu phục vụ cho chính bản thân đơn vị. Vì vậy các chuẩn mực đặt ra hết sức đa dạng, phong phú, không có chuẩn mực chung cụ thể. Việc lựa chọn chuẩn mực phụ thuộc rất nhiều vào ý kiến chủ quan của kiểm toán viên.

H ai là: Kiểm toán tuân thủ Kiểm toán tuân thủ hay còn gọi là kiểm toán quy tắc, là loại kiểm toán nhằm đánh giá việc chấp hành pháp luật, chính sách của nhà nước, các quy định của cơ quan có thẩm quyền, hay nội quy, quy chế của nội bộ đơn vị. Các chuẩn mực của kiểm toán tuân thủ là các chính sách của nhà nước, các quy định về chế độ tài chính kế toán, thuế hay quyết định, nghị quyết của Hội đổng quản trị, Ban giám đốc. Kết quả cuối cùng của nó là phục vụ cho các nhà quản lý và các cơ quan thẩm quyền liên quan. Ba là: Kiểm toán báo cáo tài chính Kiểm toán báo cáo tài chính là việc kiểm tra xác nhận tính trung thực và hợp lý của các thông tin trên báo cáo tài chính và việc các báo cáo tài chính đó có được lập theo đúng các nguyên tắc, chuẩn mực kế toán hiện hành hay không.

ở các nước có nền kinh tế phát triển, kiểm toán báo cáo tài chính thường do các tổ chức kiểm toán chuyên nghiệp thực hiện để phục vụ cho các nhà quản lý, các chủ thể đầu tư tài chính, chính phủ, cơ quan thuế, ngân hàng, khách hàng có yêu cầu. Phân loại theo chủ thể kiểm toán M ột là: Kiểm toán Nhà nước (State A u dit) Kiểm toán Nhà nước là việc kiểm toán do các cơ quan quản lý chức năng của Nhà nước (Tài chính, thuế .) và cơ quan kiểm toán Nhà nước chuyên trách tiến hành. Đối tượng của kiểm toán nhà nước là các đơn vị sử dụng vốn và kinh phí của nhà nước. Kiểm toán Nhà nước thường tiến hành các cuộc kiểm toán tuân thủ, xem xét việc chấp hành các chính sách, luật lệ và chế độ của Nhà nước tại các đơn vị có sử dụng vốn là kinh phí của Nhà nước.

Ngoài ra, kiểm toán Nhà nước còn 11 thực hiện kiểm toán hoạt động để đánh giá tính hiệu lực và hiệu quả của các đơn vị nói trên. Thực hiện việc kiểm toán Nhà nước là nhằm đánh giá, xem xét việc chấp hành các chính sách, chế độ và nguyên tắc quản lý kinh tế tài chính của Nhà nước, xác nhận tính đúng đắn, hớp pháp của tài liệu, số liệu kế toán, báo cáo quyết toán của các đơn vị, định giá tính hiệu quả trong việc sử dụng vốn và nguồn kinh phí của nhà nước. Từ đó, có những góp ý, yêu cầu đơn vị được kiểm toán sửa chữa sai phạm, kiến nghị với cấp có thẩm quyền những mặt còn hạn chế trong quản lý kinh doanh, hoặc có đề xuất với Chính phủ về việc sửa đổi, cải tiến cơ chế quản lý kinh tế, tài chính và chế độ kế toán nếu cần thiết. H ai là: Kiểm toán độc lâp (Independent A u d it) K iể m toán độc lập là hình thức kiểm toán được tiến hành bởi các kiểm toán viên độc lập hành nghề trong các tổ chưc kiểm toán chuyên nghiệp như các công ty, các hãng kiểm toán và các văn phòng kiểm toán chuyên nghiệp.

Thực chất kiểm toán độc lập là loại hoạt động dịch vụ tư vấn nên được pháp luật thừa nhận và bảo bộ. Kiểm toán độc lập hoạt động chủ yếu trong lĩnh vực kiểm toán báo cáo tài chính, ngoài ra tuỳ thuộc vào yêu cầu của khách hàng, kiểm toán độc lập còn có thể thực hiện kiểm toán hoạt động, kiểm toán tuân thủ hoặc tiến hành các dịch vụ tư vấn tài chính, kế toán. Mặt khác, một cuộc kiểm toán được tiến hành bed những kiểm toán viên độc lập còn nằm trong kế hoạch, chủ chương của Nhà nước khi có yêu cầu. Khi muốn có được những thông tin kế toán chính xác, trung thực, lãnh đạo Ngân hàng không chỉ dựa vào những số liệu do bộ phận kế toán đưa ra, mà cần phải kết hợp với sự xác nhận một cách khách quan, trung thực về số liệu trên báo cáo tài chính đó của kiểm toán độc lập.

Trong trường hợp khác, nếu cơ quan Nhà nước cấp trên muốn biết chính xác về những thông tin phản ánh tình hình kinh doanh của một Ngân hàng thương mại nào đó, cơ quan Nhà nước đó có thể thuê một hãng kiểm toán độc lập tại địa bàn ngân hàng đó đang hoạt động hoặc một hãng kiểm toán độc lập ở một địa phương khác đến kiểm toán Ngân hàng đó (thường là thuê hãng kiểm toán cùng địa bàn vì lượng thông tin nắm bắt về ngân 12 hàng này sẽ lớn hơn, chính xác và tổng hợp hơn). Kinh phí thuê hãng kiểm toán này do cơ quan Nhà nước cấp trên đó chi trả. Các kiểm toán viên nội bộ, hệ thống kiểm soát nội bộ trong NHTM có trách nhiệm cung cấp đầy đủ thông tin theo yêu cầu của kiểm toán viên bên ngoài có thông qua ý kiến cấp lãnh đạo của NHTM đó. Ba là: Kiểm toán nội bộ (Internal Audit - KTNB) Có nhiều khái niệm về kiểm toán nội bộ, nhưng một khái niệm chung nhất được thừa nhận và sử dụng rộng rãi là: “Kiểm toán nội bộ là một chức năng thẩm định độc lập được thiết lập bên trong một tổ chức đ ể xem xét và đánh giá hoạt động của tổ chức đó với tư cách là một sự trợ giúp đối vói tổ chức đó”.[lltr9 ] Kiểm toán nội bộ là công việc do các kiểm toán viên chuyên trách hoặc kiêm nhiệm của một tổ chức thực hiện, là chức năng đánh giá một cách độc lập và khách quan cơ cấu kiểm soát nội bộ của đơn vị, Phạm vi của kiểm toán nội bộ bao gồm tất cả các hoạt động của đơn vị ở tất cả các cấp quản lý khác nhau.