Giải Pháp Nâng Cao Hiệu Quả Hoạt Động Cho Vay Tại Ngân Hàng Thương Mại Cổ Phần Hàng Hải Việt Nam

Hoạt động cho vay tại Ngân hàng Thương mại Cổ phần Hàng Hải Việt Nam (Maritime Bank) đóng vai trò quan trọng trong việc… 76 trang · Học viện Ngân hàng · 2018.

• Tác giả: Hoàng Quốc Việt
• Người hướng dẫn: ThS. Vũ Ngọc Hương
• Trường học: Học viện Ngân hàng
• Chuyên ngành: Tài trợ thương mại
• Đề tài: Giải Pháp Nâng Cao Hiệu Quả Hoạt Động Cho Vay Tại Ngân Hàng Thương Mại Cổ Phần Hàng Hải Việt Nam
• Loại tài liệu: khóa luận tốt nghiệp
• Năm xuất bản: 2018
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI MỞ ĐẦU
• 1. CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ HIỆU QUẢ HOẠT ĐỘNG CHO VAY CỦA NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI
• 1.1. Tổng quan về hoạt động kinh doanh của ngân hàng thương mại
• 1.2. Tổng quan về ngân hàng thương mại
• 1.3. Tổng quan về hoạt động kinh doanh của NHTM
• 1.4. Tổng quan về hoạt động cho vay của ngân hàng thương mại
• 1.5. Khái niệm cho vay
• 1.6. Đặc điểm của hoạt động cho vay
• 1.7. Vai trò của hoạt động cho vay
• 1.8. Nguyên tắc cho vay
• 1.9. Phân loại hoạt động cho vay
• 1.10. Tổng quan về hiệu quả hoạt động cho vay của NHTM
• 1.11. Khái niệm về hiệu quả hoạt động cho vay
• 1.12. Ý nghĩa của việc nâng cao hiệu quả hoạt động cho vay
• 1.13. Các chỉ tiêu đánh giá hiệu quả hoạt động cho vay
• 1.14. Các nhân tố ảnh hưởng đến hiệu quả hoạt động cho vay
• 2. CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG HIỆU QUẢ HOẠT ĐỘNG CHO VAY CỦA NHTMCP HÀNG HẢI VIỆT NAM
• 2.1. Giới thiệu về NHTMCP Hàng Hải Việt Nam
• 2.2. Thông tin chung về NHTMCP Hàng Hải Việt Nam
• 2.3. Quá trình hình thành và phát triển
• 2.4. Cơ cấu tổ chức
• 2.5. Tình hình hoạt động kinh doanh của NHTMCP Hàng Hải Việt Nam
• 2.6. Thực trạng đánh giá hiệu quả hoạt động cho vay của NHTMCP Hàng Hải Việt Nam
• 2.7. Chính sách cho vay
• 2.8. Các chỉ tiêu định tính
• 2.9. Các chỉ tiêu định lượng
• 2.10. Đánh giá hiệu quả hoạt động của NHTMCP Hàng Hải Việt Nam
• 2.11. Những thành tựu đã đạt được
• 2.12. Những hạn chế còn tồn tại và nguyên nhân
• 3. CHƯƠNG 3: ĐỀ XUẤT MỘT SỐ BIỆN PHÁP KHẮC PHỤC NHỮNG TỒN TẠI VÀ NÂNG CAO HIỆU QUẢ HOẠT ĐỘNG CHO VAY TẠI NHTMCP HÀNG HẢI VIỆT NAM
• 3.1. Định hướng hoạt động của NHTMCP Hàng Hải Việt Nam năm 2018
• 3.2. Đề xuất một số giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả hoạt động cho vay tại NHTMCP Hàng Hải Việt Nam
• 3.3. Một số kiến nghị với Chính phủ và Ngân hàng Nhà Nước để nâng cao hiệu quả hoạt động cho vay của Hệ thống Ngân hàng tại Việt Nam
• 3.3.1. Kiến nghị đối với Chính Phủ
• 3.3.2. Kiến nghị đối với Ngân hàng Nhà Nước và các Bộ, Ban ngành có liên quan
• LỜI MỞ ĐẦU

Tóm tắt

I. Tổng quan về hiệu quả hoạt động cho vay tại Maritime Bank

Hoạt động cho vay tại Ngân hàng Thương mại Cổ phần Hàng Hải Việt Nam (Maritime Bank) đóng vai trò quan trọng trong việc cung cấp vốn cho nền kinh tế. Hiệu quả hoạt động cho vay không chỉ ảnh hưởng đến lợi nhuận của ngân hàng mà còn tác động đến sự phát triển của các doanh nghiệp và nền kinh tế quốc gia. Việc nâng cao hiệu quả cho vay là một thách thức lớn trong bối cảnh cạnh tranh ngày càng gia tăng và rủi ro tín dụng tiềm ẩn.

1.1. Khái niệm và vai trò của hoạt động cho vay

Hoạt động cho vay là nghiệp vụ chủ yếu của ngân hàng, giúp cung cấp vốn cho các doanh nghiệp và cá nhân. Nó không chỉ tạo ra lợi nhuận cho ngân hàng mà còn góp phần thúc đẩy sự phát triển kinh tế. Theo nghiên cứu của Nguyễn Việt Phương, hiệu quả cho vay còn phản ánh năng lực quản lý và uy tín của ngân hàng.

1.2. Các chỉ tiêu đánh giá hiệu quả cho vay

Để đánh giá hiệu quả hoạt động cho vay, cần xem xét các chỉ tiêu như tỷ lệ nợ xấu, tỷ lệ thu nhập lãi, và tỷ lệ chi phí hoạt động. Những chỉ tiêu này giúp ngân hàng nhận diện được các vấn đề trong quy trình cho vay và từ đó có những điều chỉnh kịp thời.

II. Thách thức trong hoạt động cho vay tại Maritime Bank

Maritime Bank đang đối mặt với nhiều thách thức trong hoạt động cho vay, bao gồm rủi ro tín dụng, cạnh tranh từ các ngân hàng khác và sự biến động của nền kinh tế. Những yếu tố này ảnh hưởng trực tiếp đến hiệu quả cho vay và khả năng sinh lời của ngân hàng.

2.1. Rủi ro tín dụng và ảnh hưởng đến hiệu quả cho vay

Rủi ro tín dụng là một trong những yếu tố chính ảnh hưởng đến hiệu quả cho vay. Theo nghiên cứu của Lê Tấn Phước, việc quản lý rủi ro tín dụng kém có thể dẫn đến nợ xấu gia tăng, ảnh hưởng đến lợi nhuận và uy tín của ngân hàng.

2.2. Cạnh tranh trong ngành ngân hàng

Cạnh tranh giữa các ngân hàng thương mại ngày càng gia tăng, đặc biệt là trong lĩnh vực cho vay. Các ngân hàng phải không ngừng cải tiến dịch vụ và chính sách cho vay để thu hút khách hàng, đồng thời đảm bảo hiệu quả hoạt động.

III. Giải pháp nâng cao hiệu quả hoạt động cho vay tại Maritime Bank

Để nâng cao hiệu quả hoạt động cho vay, Maritime Bank cần áp dụng các giải pháp đồng bộ, từ cải tiến quy trình cho vay đến ứng dụng công nghệ ngân hàng hiện đại. Những giải pháp này không chỉ giúp giảm thiểu rủi ro mà còn nâng cao trải nghiệm khách hàng.

3.1. Tối ưu hóa quy trình cho vay

Tối ưu hóa quy trình cho vay giúp giảm thời gian xử lý và nâng cao trải nghiệm khách hàng. Việc áp dụng công nghệ thông tin vào quy trình này sẽ giúp ngân hàng quản lý thông tin khách hàng hiệu quả hơn.

3.2. Ứng dụng công nghệ ngân hàng trong cho vay

Công nghệ ngân hàng như AI và Big Data có thể giúp Maritime Bank phân tích dữ liệu khách hàng, từ đó đưa ra quyết định cho vay chính xác hơn. Điều này không chỉ giảm thiểu rủi ro mà còn tăng cường khả năng cạnh tranh.

IV. Ứng dụng thực tiễn và kết quả nghiên cứu tại Maritime Bank

Việc áp dụng các giải pháp nâng cao hiệu quả cho vay đã mang lại những kết quả tích cực cho Maritime Bank. Các chỉ tiêu về nợ xấu và thu nhập từ hoạt động cho vay đã có sự cải thiện rõ rệt, cho thấy sự hiệu quả trong quản lý và điều hành.

4.1. Kết quả đạt được từ các giải pháp

Sau khi áp dụng các giải pháp, Maritime Bank đã giảm tỷ lệ nợ xấu xuống dưới mức trung bình của ngành. Điều này cho thấy sự cải thiện trong quy trình thẩm định và quản lý rủi ro tín dụng.

4.2. Phân tích dữ liệu và hiệu quả cho vay

Phân tích dữ liệu cho thấy rằng việc ứng dụng công nghệ đã giúp ngân hàng nâng cao khả năng dự đoán rủi ro và tối ưu hóa danh mục cho vay, từ đó tăng cường hiệu quả hoạt động.

V. Kết luận và triển vọng tương lai của hoạt động cho vay tại Maritime Bank

Hoạt động cho vay tại Maritime Bank có nhiều tiềm năng phát triển trong tương lai. Tuy nhiên, ngân hàng cần tiếp tục cải tiến quy trình và ứng dụng công nghệ để duy trì và nâng cao hiệu quả hoạt động cho vay.

5.1. Triển vọng phát triển hoạt động cho vay

Với sự phát triển của công nghệ và nhu cầu vay vốn ngày càng tăng, Maritime Bank có cơ hội lớn để mở rộng hoạt động cho vay. Ngân hàng cần nắm bắt xu hướng này để phát triển bền vững.

5.2. Đề xuất hướng đi cho Maritime Bank

Maritime Bank nên tiếp tục đầu tư vào công nghệ và đào tạo nhân viên để nâng cao chất lượng dịch vụ. Điều này sẽ giúp ngân hàng không chỉ tăng cường hiệu quả cho vay mà còn nâng cao vị thế cạnh tranh trên thị trường.

Nội dung chính

Bối cảnh và vấn đề nghiên cứu

Trong hệ thống tài chính hiện đại, ngân hàng thương mại đóng vai trò huyết mạch của nền kinh tế thông qua ba nhóm nghiệp vụ nền tảng: nghiệp vụ nợ (huy động vốn), nghiệp vụ có (sử dụng vốn) và nghiệp vụ môi giới trung gian. Trong đó, nghiệp vụ cho vay là hoạt động tạo ra doanh thu và lợi nhuận trực tiếp lớn nhất cho các tổ chức tín dụng, thường đóng góp từ 70% đến 90% tổng doanh thu tại các quốc gia đang phát triển. Tuy nhiên, đây đồng thời là nghiệp vụ tiềm ẩn mức độ rủi ro cao nhất, chi phối trực tiếp đến khả năng thanh khoản, sự an toàn vốn và năng lực tồn tại của chính ngân hàng.

Tại Việt Nam, trước áp lực hội nhập kinh tế quốc tế và cạnh tranh thị phần gay gắt giữa hệ thống các ngân hàng thương mại cổ phần, việc cân đối giữa quy mô tăng trưởng dư nợ và chất lượng an toàn tín dụng là thách thức lớn. Ngân hàng Thương mại Cổ phần Hàng Hải Việt Nam (Maritime Bank) sau mốc tái cấu trúc và sáp nhập với Ngân hàng Thương mại Cổ phần Phát triển Mê Kông năm 2015 đã bước vào giai đoạn điều chỉnh chiến lược quản trị danh mục tài sản. Xuất phát từ kỳ thực tập thực tế tại Chi nhánh Sở giao dịch của Maritime Bank, tác giả Hoàng Quốc Việt đã thực hiện khóa luận tốt nghiệp nhằm đánh giá toàn diện hiệu quả hoạt động cấp tín dụng của đơn vị.

Khóa luận xác định rõ ba mục tiêu nghiên cứu cụ thể:

1. Hệ thống hóa các cơ sở lý luận chung về hoạt động cho vay và hiệu quả hoạt động cho vay của ngân hàng thương mại.
2. Phân tích, đánh giá thực trạng hiệu quả hoạt động cho vay tại Ngân hàng Thương mại Cổ phần Hàng Hải Việt Nam trong giai đoạn 2015 – 2017.
3. Đề xuất hệ thống các giải pháp và kiến nghị nhằm khắc phục những tồn tại, nâng cao hiệu quả hoạt động cho vay của Maritime Bank trong các năm tiếp theo.

Đối tượng và phạm vi nghiên cứu của đề tài được giới hạn như sau:

• Đối tượng nghiên cứu: Hiệu quả hoạt động cho vay của ngân hàng thương mại.
• Phạm vi không gian: Ngân hàng Thương mại Cổ phần Hàng Hải Việt Nam (toàn hệ thống và gắn liền với thực tiễn hoạt động tại Chi nhánh Sở giao dịch).
• Phạm vi thời gian: Tập trung phân tích dữ liệu, số liệu tài chính giai đoạn 2015 – 2017; các định hướng đề xuất đến năm 2018.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp

Khóa luận xây dựng khung lý thuyết dựa trên các chuẩn mực kinh tế học tiền tệ - ngân hàng và hệ thống văn bản pháp lý chuyên ngành. Cơ sở pháp lý chính được vận dụng bao gồm Luật Các tổ chức tín dụng số 47/2010/QH12 (khoản 2 Điều 4 về khái niệm ngân hàng; khoản 16 Điều 4 về bản chất nghiệp vụ cho vay có nguyên tắc hoàn trả cả gốc và lãi). Tác giả tổng hợp các định nghĩa học thuật về ngân hàng thương mại và tín dụng từ tài liệu "Quản trị NHTM" của Peter S. Rose, quan điểm trung gian tài chính của David Begg, Luật Ngân hàng Pháp năm 1941, cùng giáo trình Tiền tệ - Ngân hàng và Tài chính học của Học viện Ngân hàng.

Về mặt tổng quan học thuật, đề tài kế thừa và phân tích các nhóm nghiên cứu đi trước:

• Nghiên cứu quốc tế: Cuốn Effective credit control & debt recovery handbook của Stephan Cowan, Glen Bullivant, Robert Addlestone (nhấn mạnh nguyên nhân suy yếu ngân hàng từ quản lý tín dụng lỏng lẻo và nợ xấu); công trình Strategic credit management của Rolfes Jr (xây dựng chiến lược quản trị danh mục cho vay và đào tạo nhân sự tín dụng).
• Nghiên cứu trong nước: Luận văn thạc sĩ của Nguyễn Việt Phương (2012) tại VietinBank Tây Hà Nội; nghiên cứu của Nguyễn Thùy Dương về thực trạng tín dụng giai đoạn 2012 – 2015; luận án của Lê Tấn Phước về bảo đảm an toàn tín dụng tại các ngân hàng thương mại cổ phần; luận văn của Thiều Phương Anh tại SHB Ba Đình về kiểm soát rủi ro cho vay.

Phương pháp nghiên cứu thực tế được tác giả triển khai là phương pháp nghiên cứu định tính kết hợp phân tích định lượng dữ liệu tài chính thứ cấp, bao gồm:

• Phương pháp thu thập số liệu: Khai thác từ các báo cáo thường niên, báo cáo tài chính, báo cáo quản trị nội bộ do Phòng Tài chính - Kế toán của Maritime Bank cung cấp trong ba năm 2015, 2016, 2017.
• Phương pháp thống kê mô tả và phân tích so sánh: So sánh chuỗi số liệu theo thời gian (tuyệt đối và tương đối) nhằm chỉ ra xu hướng biến động của cơ cấu nguồn vốn, quy mô dư nợ, cơ cấu kỳ hạn, phân khúc khách hàng, tỷ lệ nợ quá hạn và khả năng sinh lời.

Hệ thống chỉ tiêu được tác giả xây dựng bao gồm hai nhóm:

• Chỉ tiêu định tính: Quy trình cho vay, hệ thống thông tin phục vụ xét duyệt tín dụng, uy tín thương hiệu của ngân hàng.
• Chỉ tiêu định lượng: Tỷ số Vốn huy động / Tổng nguồn vốn; Tỷ số Vốn huy động theo kỳ hạn / Tổng vốn huy động; Doanh số và dư nợ cho vay; Tốc độ tăng trưởng dư nợ; Tỷ số Tổng dư nợ / Tổng nguồn vốn; Tỷ số Tổng dư nợ / Vốn huy động; Tỷ lệ nợ quá hạn (phân tách thành nợ có khả năng thu hồi và nợ không có khả năng thu hồi); Các chỉ tiêu thu nhập lãi (Tỷ lệ thu nhập từ hoạt động cho vay, Tỷ lệ thu lãi, Thu nhập lãi / Dư nợ bình quân, Thu nhập lãi / Vốn huy động bình quân, Tỷ lệ Chi phí / Thu nhập lãi, và Chênh lệch lãi suất).

Nội dung chính theo từng chương

CHƯƠNG I: Cơ sở lý luận về hiệu quả hoạt động cho vay của ngân hàng thương mại

Chương đầu tiên tập trung làm rõ bản chất kinh tế của tổ chức tín dụng và nghiệp vụ cấp tín dụng. Tác giả phân tích ba chức năng trụ cột của ngân hàng thương mại: chức năng trung gian tín dụng (điều hòa vốn nhàn rỗi và vốn thiếu hụt), chức năng trung gian thanh toán (đóng vai trò thủ quỹ xã hội, giảm thiểu chi phí giao dịch tiền mặt), và chức năng tạo tiền (mở rộng phương tiện thanh toán phi tiền mặt qua hệ thống tiền gửi ghi sổ).

Về nghiệp vụ cho vay, tác giả phân tích ba nguyên tắc bắt buộc: nguyên tắc quản lý mục đích tiền vay, nguyên tắc hoàn trả (đảm bảo đầy đủ cả gốc và lãi đúng hạn), và nguyên tắc tài sản bảo đảm. Hoạt động cho vay được phân loại chi tiết theo bốn tiêu chí:

• Theo thời hạn: Ngắn hạn (đến 12 tháng), trung hạn (trên 12 tháng đến 60 tháng), dài hạn (trên 60 tháng).
• Theo mục đích: Cho vay sản xuất kinh doanh và cho vay tiêu dùng.
• Theo hình thức bảo đảm: Cho vay có bảo đảm bằng tài sản (cầm cố, thế chấp của bên vay hoặc bên thứ ba) và cho vay không có bảo đảm bằng tài sản (tín chấp).
• Theo phương thức hoàn trả và xuất xứ: Cho vay trả góp, phi trả góp, hoàn trả theo yêu cầu (thấu chi, thẻ tín dụng); cho vay trực tiếp và cho vay gián tiếp (chiết khấu giấy tờ có giá, mua nợ).

Tác giả xác lập luận điểm: hiệu quả hoạt động cho vay không đơn thuần là sự gia tăng về quy mô dư nợ, mà là sự cân đối hài hòa giữa khả năng sinh lời và mức độ an toàn vốn. Hiệu quả này chịu sự tác động đan xen của các nhân tố khách quan (chu kỳ kinh tế, khung pháp lý, cạnh tranh ngành, chính sách tiền tệ vĩ mô, thiên tai) và các nhân tố chủ quan (chiến lược kinh doanh, chính sách tín dụng, quy trình thẩm định, chất lượng nguồn thông tin, năng lực quản trị chi phí và trình độ cán bộ tín dụng).

CHƯƠNG II: Thực trạng hiệu quả hoạt động cho vay của NHTMCP Hàng Hải Việt Nam

Chương II phản ánh toàn diện bức tranh tài chính và thực trạng hoạt động cấp tín dụng của Maritime Bank trong giai đoạn bản lề 2015 – 2017. Maritime Bank được thành lập ngày 12/07/1991 tại Hải Phòng, chuyển Hội sở chính về 54A Nguyễn Chí Thanh (Hà Nội) năm 2005. Mốc biến động cấu trúc lớn nhất là sự kiện sáp nhập nguyên trạng NHTMCP Phát triển Mê Kông vào ngày 12/08/2015, nâng tổng tài sản lên 104.311 tỷ đồng, vốn điều lệ đạt 11.750 tỷ đồng, mạng lưới gồm gần 300 chi nhánh/phòng giao dịch và gần 500 máy ATM.

Thực trạng huy động vốn và chuyển dịch cơ cấu nguồn vốn Trong giai đoạn 2015 – 2017, Maritime Bank chủ trương chuyển hướng huy động sang nhóm khách hàng cá nhân và giảm thiểu tỷ trọng vốn từ các tổ chức kinh tế (TCKT). Tuy nhiên, tốc độ suy giảm từ khối TCKT diễn ra quá nhanh khiến tổng nguồn vốn huy động bị sụt giảm:

Chỉ tiêu	Năm 2015 (Tỷ đồng)	Năm 2016 (Tỷ đồng)	Năm 2017 (Tỷ đồng)	Chênh lệch 2016/2015 (%)	Chênh lệch 2017/2016 (%)
Tổng nguồn vốn huy động	63.029	62.431	57.417	-0,95%	-8,03%
Vốn huy động từ TCKT	26.631	22.714	13.555	-14,71%	-40,32%
Vốn huy động từ cá nhân	36.136	39.455	43.585	+9,18%	+10,47%
Vốn huy động khác	262	262	305	0,00%	+16,62%

Về cơ cấu thời hạn, nguồn tiền gửi có kỳ hạn luôn chiếm tỷ trọng áp đảo (78,24% năm 2015; 80,97% năm 2016; 81,00% năm 2017). Tiền gửi không kỳ hạn duy trì quanh mức 18% – 21%. Tổng nguồn vốn chung của ngân hàng năm 2017 giảm 11,22% so với 2016 do ngân hàng giảm bớt các khoản vay mượn liên ngân hàng từ các TCTD khác để nâng cao tính tự chủ của nguồn vốn chủ sở hữu.

Thực trạng quy mô và cơ cấu dư nợ cho vay Trái ngược với đà giảm của nguồn vốn huy động, dư nợ cho vay của Maritime Bank ghi nhận mức tăng trưởng cao liên tục qua ba năm:

Phân loại dư nợ	Năm 2015 (Tỷ đồng)	Năm 2016 (Tỷ đồng)	Năm 2017 (Tỷ đồng)	Cơ cấu 2015 (%)	Cơ cấu 2016 (%)	Cơ cấu 2017 (%)
Theo thời hạn:
- Cho vay ngắn hạn	6.074	8.358	12.503	26,38%	30,24%	36,19%
- Cho vay trung và dài hạn	16.954	19.288	22.057	73,62%	69,76%	63,81%
Theo đối tượng:
- Tổ chức kinh tế	20.731	20.656	24.414	87,58%	73,03%	69,04%
- Cá nhân	2.297	7.632	10.952	12,32%	26,97%	30,96%
- Khác	24	0	0	0,10%	0,00%	0,00%
Tổng dư nợ cho vay	23.028	27.646	34.560	100,00%	100,00%	100,00%

Dư nợ tín dụng năm 2017 tăng trưởng 25,02% so với 2016 và tăng hơn 49% so với 2015. Động lực tăng trưởng chính xuất phát từ mảng khách hàng cá nhân (tăng vọt 161% trong năm 2016 và tiếp tục tăng 43,50% trong năm 2017). Mảng khách hàng doanh nghiệp tuy tốc độ tăng chậm hơn nhưng vẫn chiếm tỷ trọng chi phối (69,04% năm 2017). Về cơ cấu kỳ hạn, ngân hàng đang tích cực chuyển dịch giảm dần tỷ trọng cho vay trung - dài hạn (từ 73,62% năm 2015 xuống 63,81% năm 2017) và tăng tỷ trọng cho vay ngắn hạn lên 36,19% để giảm áp lực rủi ro thanh khoản.

Chỉ tiêu hiệu quả sử dụng vốn và kết quả kinh doanh Do quy mô dư nợ tăng nhanh trong khi nguồn vốn huy động sụt giảm, hệ số an toàn và sử dụng vốn có sự biến động lớn:

• Tỷ lệ Tổng dư nợ / Vốn huy động tăng mạnh từ 37,19% (năm 2015) lên 44,86% (năm 2016) và chạm mức 60,98% (năm 2017).
• Tỷ lệ Tổng dư nợ / Tổng nguồn vốn tăng đều từ 22,52% (2015) lên 26,93% (2016) và 37,92% (2017).

Chỉ tiêu kết quả kinh doanh	Năm 2015 (Tỷ đồng)	Năm 2016 (Tỷ đồng)	Năm 2017 (Tỷ đồng)	Tăng trưởng 2016 (%)	Tăng trưởng 2017 (%)
Tổng thu nhập hoạt động	~2.180	2.500	3.811	+14,60%	+52,57%
Tổng chi phí hoạt động	-2.018	-2.342	-3.647	+16,00%	+55,86%
Tổng lợi nhuận trước thuế	162	158	164	-2,46%	+3,80%

Tổng thu nhập năm 2017 tăng trưởng 52,57% (chủ yếu từ thu lãi cho vay). Tuy nhiên, tốc độ tăng của chi phí hoạt động cao hơn (tăng 55,86% năm 2017), trong đó khoản mục chi phí dự phòng rủi ro tín dụng chiếm tỷ trọng lớn nhất, khiến lợi nhuận trước thuế chỉ tăng nhẹ 3,80% (đạt 164 tỷ đồng).

Đánh giá định tính và những hạn chế nội tại Về mặt chính sách, ngân hàng áp dụng mức lãi suất cho vay phổ biến 9,0% – 11%/năm đối với kỳ hạn dưới 12 tháng, triển khai các gói sản phẩm ưu đãi giảm lãi suất 2% – 3% như Mproduct, FTP Revived. Tuy nhiên, tác giả chỉ ra các điểm yếu căn bản:

• Quy trình tín dụng còn thiếu vắng khâu marketing, tiếp thị chủ động; thiếu quy trình thu thập và phân tích dữ liệu lịch sử khách hàng sau khi thanh lý hợp đồng.
• Hệ thống thông tin tín dụng lưu trữ phân tán tại nhiều phòng ban (kiểm soát tín dụng, kinh doanh, kế hoạch dự án), thiếu tính nhất quán và chậm trễ trong truyền đạt dữ liệu thẩm định.
• Chi phí dự phòng rủi ro bào mòn lợi nhuận do công tác kiểm tra, giám sát sau cấp tín dụng chưa đủ chặt chẽ.

CHƯƠNG III: Đề xuất một số biện pháp khắc phục những tồn tại và nâng cao hiệu quả hoạt động cho vay tại NHTMCP Hàng Hải Việt Nam

Dựa trên phân tích thực trạng, chương III đưa ra hệ thống định hướng và khuyến nghị đồng bộ:

• Định hướng hoạt động năm 2018 của Maritime Bank: Tiếp tục định hướng cân bằng danh mục, tập trung kiểm soát nợ quá hạn, tái cấu trúc nguồn vốn huy động nhằm thu hẹp khoảng cách sụt giảm từ khối khách hàng tổ chức kinh tế.
• Nhóm giải pháp nội bộ đối với Maritime Bank:
  1. Hoàn thiện quy trình tín dụng: Tích hợp nghiệp vụ tiếp thị, marketing khách hàng vào các bước ban đầu của quy trình; thiết lập hệ thống lưu trữ thông tin phản hồi sau khi hợp đồng tín dụng tất toán để rút ngắn thời gian thẩm định cho các khoản vay tái cấp.
  2. Nâng cấp hệ thống thông tin quản lý (MIS): Tập trung hóa dữ liệu khách hàng từ các phòng ban riêng lẻ về một đầu mối tập trung, đảm bảo tính cập nhật, giảm thiểu rủi ro thông tin bất đối xứng.
  3. Tái cơ cấu kỳ hạn tín dụng và nguồn vốn: Đẩy mạnh các sản phẩm huy động vốn có lãi suất cạnh tranh; kiểm soát tỷ trọng dư nợ trung - dài hạn, tiếp tục gia tăng tỷ trọng cho vay ngắn hạn nhằm tối ưu hóa vòng quay vốn.
  4. Tăng cường giám sát sau cho vay và xử lý nợ quá hạn: Kiểm tra định kỳ và đột xuất mục đích sử dụng vốn vay của doanh nghiệp; nâng cao hiệu lực định giá tài sản bảo đảm nhằm giảm thiểu trích lập dự phòng rủi ro.
  5. Đào tạo nhân sự: Nâng cao năng lực chuyên môn thẩm định tài chính dự án và đạo đức nghề nghiệp của cán bộ tín dụng.
• Kiến nghị vĩ mô: Kiến nghị Chính phủ duy trì ổn định kinh tế vĩ mô, hoàn thiện hành lang pháp lý về xử lý nợ xấu và thị trường mua bán nợ; kiến nghị Ngân hàng Nhà nước linh hoạt trong điều hành công cụ hạn mức tín dụng (credit room), tái cấp vốn và hoàn thiện cổng thông tin tín dụng quốc gia (CIC).

Kết quả và đóng góp

Khóa luận đã khái quát hóa một cách có hệ thống tình hình kinh doanh của một ngân hàng thương mại cổ phần quy mô lớn trong giai đoạn tái cơ cấu:

• Kết quả thực nghiệm bằng số liệu: Làm rõ bức tranh tương phản giữa tốc độ tăng trưởng dư nợ (tổng dư nợ tăng từ 23.028 tỷ đồng năm 2015 lên 34.560 tỷ đồng năm 2017) và xu hướng suy giảm của nguồn vốn huy động (giảm từ 63.029 tỷ đồng xuống 57.417 tỷ đồng). Khóa luận chỉ ra rằng mức tăng trưởng dư nợ cho vay cá nhân ấn tượng (từ 2.297 tỷ đồng lên 10.952 tỷ đồng) là trụ cột giúp Maritime Bank duy trì mức sinh lời, bù đắp sự thu hẹp nguồn vốn huy động từ khối tổ chức kinh tế (giảm từ 26.631 tỷ xuống 13.555 tỷ đồng).
• Phát hiện về quản trị tài chính: Chỉ ra nguyên nhân sâu xa khiến lợi nhuận ngân hàng tăng trưởng chậm (chỉ đạt 164 tỷ đồng năm 2017) là do áp lực từ chi phí hoạt động tăng 55,86%, trong đó chi phí dự phòng rủi ro tín dụng gia tăng do những tồn đọng trong công tác quản lý nợ trung - dài hạn và nợ quá hạn.
• Đóng góp học thuật tự nêu: So với các nghiên cứu trước đây chỉ khảo sát một mảng tín dụng chuyên biệt hoặc một chi nhánh nhỏ lẻ của Maritime Bank, tác giả là người tổng hợp toàn diện hoạt động cho vay trên quy mô toàn ngân hàng trong 3 năm hậu sáp nhập MDB; bổ sung hệ thống chỉ tiêu phân tích sâu về thu nhập lãi và chênh lệch lãi suất.

Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp

Khóa luận tồn tại một số giới hạn do điều kiện nghiên cứu thực tế:

• Hạn chế dữ liệu: Dữ liệu nghiên cứu dừng lại ở mốc cuối năm 2017, chưa phản ánh được các giai đoạn chuyển đổi số mạnh mẽ của Maritime Bank (sau này đổi nhận diện thương hiệu thành MSB). Một số chỉ tiêu chi tiết về phân loại nợ từ nhóm 1 đến nhóm 5 theo Thông tư của Ngân hàng Nhà nước chưa được trình bày đầy đủ bảng số liệu cụ thể do tính bảo mật thông tin nội bộ của ngân hàng.
• Hướng mở rộng đề tài: Các nghiên cứu tiếp theo có thể mở rộng chuỗi dữ liệu sau năm 2018; ứng dụng các mô hình kinh tế lượng (như hồi quy OLS, FEM/REM) để định lượng chính xác mối quan hệ giữa tỷ lệ nợ xấu, quy mô vốn chủ sở hữu và hiệu quả sinh lời (ROA, ROE); đồng thời so sánh đối sánh vị thế cạnh tranh của Maritime Bank với các ngân hàng thương mại cổ phần có cùng quy mô vốn.

Giá trị tham khảo

Bản khóa luận có giá trị tham khảo thiết thực đối với:

• Sinh viên chuyên ngành Tài chính - Ngân hàng, Tài trợ Thương mại: Cung cấp tài liệu mẫu mực về cấu trúc phân tích một nghiệp vụ kinh doanh ngân hàng, phương pháp tính toán các tỷ số tài chính tín dụng (Dư nợ/Vốn huy động, thu nhập lãi biên, cơ cấu kỳ hạn).
• Cán bộ phân tích tín dụng và quản trị rủi ro: Tham khảo bức tranh thực tế về rủi ro mất cân đối kỳ hạn khi nguồn vốn huy động giảm nhưng dư nợ tín dụng tăng trưởng nóng; bài học thực tiễn về kiểm soát chi phí dự phòng rủi ro sau các thương vụ sáp nhập ngân hàng.

Câu hỏi thường gặp

1. Khóa luận nghiên cứu số liệu của Maritime Bank trong khoảng thời gian nào?
Khóa luận sử dụng các số liệu tài chính và báo cáo tín dụng nội bộ của Maritime Bank trong giai đoạn 3 năm liên tiếp từ năm 2015 đến năm 2017.

2. Tỷ lệ Tổng dư nợ cho vay / Vốn huy động của Maritime Bank biến động như thế nào qua các năm?
Tỷ lệ này tăng liên tục qua các năm: đạt 37,19% năm 2015, tăng lên 44,86% năm 2016 và đạt 60,98% vào năm 2017 (tăng 16,12% chỉ riêng trong năm 2017). Sự gia tăng này phản ánh việc ngân hàng tối ưu hóa nguồn vốn huy động để mở rộng cho vay, dù nguồn vốn huy động có xu hướng suy giảm.

3. Phân khúc khách hàng nào đóng góp lớn nhất vào tốc độ tăng trưởng dư nợ của Maritime Bank giai đoạn 2015 – 2017?
Khách hàng cá nhân là phân khúc có tốc độ tăng trưởng nhảy vọt. Dư nợ cho vay cá nhân tăng từ 2.297 tỷ đồng (năm 2015) lên 7.632 tỷ đồng (năm 2016, tăng hơn 161%) và đạt 10.952 tỷ đồng (năm 2017, tăng 43,50%), đưa tỷ trọng mảng cá nhân từ 12,32% lên 30,96% tổng dư nợ.

4. Tại sao tổng lợi nhuận của Maritime Bank năm 2017 chỉ tăng nhẹ 3,80% dù thu nhập hoạt động tăng tới 52,57%?
Nguyên nhân chủ yếu do tốc độ tăng của chi phí hoạt động lên tới 55,86% (tăng từ 2.342 tỷ đồng lên 3.647 tỷ đồng). Trong đó, chi phí trích lập dự phòng rủi ro tín dụng tăng cao do các hạn chế trong khâu thẩm định, giám sát nợ và xử lý nợ quá hạn.

5. Những khiếm khuyết chính trong quy trình cho vay được tác giả chỉ ra là gì?
Tác giả chỉ rõ quy trình cho vay của Maritime Bank còn thiếu hoạt động marketing tiếp cận khách hàng chủ động; chưa có khâu lưu trữ, phân tích dữ liệu lịch sử khách hàng sau thanh lý hợp đồng; đồng thời hệ thống thông tin tín dụng bị lưu trữ phân tán, thiếu nhất quán giữa các phòng ban.

Kết luận

Khóa luận tốt nghiệp của tác giả Hoàng Quốc Việt đã hệ thống hóa hoàn chỉnh cơ sở lý luận về hiệu quả tín dụng và phản ánh chân thực thực trạng cho vay tại Ngân hàng Thương mại Cổ phần Hàng Hải Việt Nam giai đoạn 2015 – 2017. Thông qua hệ thống số liệu định lượng phong phú, công trình đã làm nổi bật nỗ lực tái cơ cấu danh mục tín dụng theo hướng gia tăng tỷ trọng khách hàng cá nhân và cho vay ngắn hạn, đồng thời chỉ ra điểm nghẽn nghiêm trọng về chi phí dự phòng rủi ro và sụt giảm vốn huy động doanh nghiệp. Các nhóm giải pháp hoàn thiện quy trình, tập trung hóa dữ liệu quản lý và kiểm soát chất lượng nợ được đề xuất mang tính đồng bộ, sát hợp với yêu cầu phát triển an toàn của ngân hàng thương mại.

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG I: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ HIỆU QUẢ HOẠT ĐỘNG CHO VAY CỦA NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI 1. Tổng quan về hoạt động kinh doanh của ngân hàng thương mại: 1. Tổng quan về ngân hàng thương mại: 1. Khái niệm NHTM: Trên thế giới, mỗi quốc gia khác nhau sẽ đều có những điểm khác biệt về văn hóa, phong tục tập quán dẫn đến việc những khái niệm, quan niệm, định nghĩa về NH cũng rất đa dạng và phong phú.

Theo tài liệu “Quản trị NHTM” của Peter S.Rose: “NH là một loại hình tổ chức có vai trò quan trọng đối với nền kinh tế nói chung và đối với cộng đồng nói riêng. Các NH có thể được định nghĩa thông qua các chức năng mà chúng được thực hiện trong nền kinh tế. Theo đó, NH là một loại hình tổ chức tài chính cung cấp một danh mục các dịch vụ tài chính đa dạng nhất, đặc biệt là tín dụng, tiết kiệm và dịch vụ thanh toán, thực hiện nhiều chức năng tài chính nhất so với bất kỳ một tổ chức kinh doanh nào trong nền kinh tế”. Theo Luật NH Pháp năm 1941 định nghĩa: “NHTM là những xí nghiệp hay cơ sở mà nghề nghiệp thường xuyên là nhận tiền bạc của công chúng dưới hình thức ký thác, hoặc dưới các hình thức khác và sử dụng tài nguyên đó cho chính họ trong các nghiệp vụ về chiết khấu, tín dụng và tài chính”.

Theo pháp luật của Hoa Kỳ, bất cứ một tổ chức nào cung cấp các tài khoản tiền gửi, cho phép khách hàng rút tiền theo yêu cầu (ví dụ như séc viết tay hoặc rút tiền điện tử) và có hoạt động cho các tổ chức kinh doanh hay cá nhân vay với mục đích thương mại, tiêu dùng,… thì cũng được coi là một NH. Theo định nghĩa của nhà kinh tế học David Begg: “NHTM là trung gian tài chính, có giấy phép kinh doanh của Chính phủ để cho vay tiền và mở tài khoản tiền gửi, kể cả các khoản tiền gửi mà dựa vào đó có thể phát hành séc”. Còn theo Khoản 2 Điều 4 Luật các TCTD năm 2010 của Việt Nam, thì quy định: “NH là loại hình TCTD có thể được thực hiện tất cả các hoạt động ngân hàng theo quy định của Luật này. Theo tính chất và mục tiêu hoạt động, các loại hình NH bao gồm NHTM, NHCS, NHHTX”.

Ngoài ra, trong Luật còn quy định thêm: “Hoạt -8- KHÓA LUẬN TỐT NGHIỆP động NH là việc kinh doanh, cung ứng thường xuyên một hoặc một số các nghiệp vụ nhận tiền gửi, cấp tín dụng và cung ứng dịch vụ thanh toán qua tài khoản”. Tổng quát lại, NHTM là một loại định chế tài chính mà hoạt động chủ yếu là cung ứng các sản phẩm và dịch vụ tài chính cơ bản như nhận tiền gửi, cho vay khách hàng và trung gian thanh toán. Chức năng của NHTM: NHTM có những chức năng chính sau đây: - Chức năng trung gian tín dụng: Đây là chức năng cơ bản nhất và cũng là chức năng quan trọng nhất của NHTM, giúp đóng góp và thúc đẩy vào sự phát triển của nền kinh tế. Khi thực hiện chức năng này, NHTM đóng vai trò là “cầu nối” giữa bên có nguồn vốn nhàn rỗi (thừa vốn) và bên có nhu cầu cần vốn (thiếu vốn).

Nhờ đó, NHTM đã điều hòa được sự luân chuyển của nguồn vốn trong nền kinh tế, giúp quá trình lưu thông vốn trở nên trôi chảy, từ đó nền kinh tế hoạt động trơn tru và hiệu quả hơn. - Chức năng trung gian thanh toán: NH đóng vai trò là “thủ quỹ” cho các doanh nghiệp và cá nhân, thực hiện các giao dịch theo yêu cầu của khách hàng như trích tiền từ tài khoản tiền gửi để thanh toán, nhập nguồn tiền vào tài khoản tiền gửi của họ bằng các phương tiện thanh toán tiện lợi như: séc, ủy nhiệm chi, ủy nhiệm thu, thẻ thanh toán, thẻ rút tiền, thẻ tín dụng,… Chắc năng này vừa giúp khách hàng tiết kiệm được các chi phí trong giao dịch (đặc biệt là các khoản giao dịch xa), vừa kiểm soát và đảm bảo an toàn nguồn tiền của khách hàng, thúc đẩy quá trình lưu thông tiền tệ, cải thiện tốc độ luân chuyển chu kỳ hoạt động của nền kinh tế. - Chức năng “tạo tiền”: Phản ánh rõ nhất bản chất của NH, chức năng này đã tạo ra “nguồn tiền” mới cho nền kinh tế dựa trên cơ sở của hai chức năng khác, đó là chức năng trung gian tín dụng và chức năng trung gian thanh toán. Khi những nguồn vốn huy động của NH được đem đi cho vay để tiêu dùng, mua hàng hóa, đáp ứng những nhu cầu khác nhau của khách hàng, mà không cần dùng đến tiền mặt hay phương tiện hữu hình nào khác.

Vô hình chung, chức năng này đã làm tăng tổng nguồn thanh toán của nền kinh tế, đáp ứng những yêu cầu chi trả, thanh toán một cách nhanh chóng và thuận tiện. Phân loại các NHTM: -9- KHÓA LUẬN TỐT NGHIỆP  Theo hình thức chủ sở hữu: - NHTM Quốc doanh: Là NHTM có 100% nguồn vốn chủ sở hữu thuộc về Nhà Nước. Trong xu thế kinh tế hội nhập, để thu hút được nhiều nguồn vốn thì NHTM Quốc doanh ban hành nhiều hình thức tăng vốn như phát hành trái phiếu, cổ phần hóa ngân hàng,… - NHTM Cổ phần: Là NHTM được thành lập dưới sự góp vốn của hai hay nhiều cá nhân hoặc pháp nhân theo hình thức cổ phần. Trong đó, mỗi cá nhân hay pháp nhân chỉ được sở hữu một số cổ phần hạn định theo quy định của NHNN Việt Nam.

- Ngân hàng liên doanh (thuộc loại hình tổ chức tín dụng liên doanh): là NHTM được thành lập bằng vốn giữa các ngân hàng với nhau, một bên là NHTM Việt Nam với bên khác là NHTM nước ngoài có trụ sở đặt tại Việt Nam, hoạt động như những NHTM Việt Nam. - Chi nhánh ngân hàng nước ngoài: Là NHTM được thành lập do vốn của nước ngoài theo pháp luật của nước ngoài nhưng được phép đặt chi nhánh tại Việt Nam, và hoạt động theo pháp luật của Việt Nam. - NHTM 100% vốn nước ngoài: là NHTM được thành lập tại Việt Nam với nguồn vốn điều lệ hoàn toàn từ nước ngoài, do sự sở hữu của nước ngoài. Và có thể hoạt động dưới các hình thức như công ty TNHH MTV hoặc từ hai thành viên trở lên, là pháp nhân Việt Nam, có trụ sở chính tại Việt Nam.

 Theo chiến lược kinh doanh: - Ngân hàng bán buôn: là loại hình ngân hàng chủ yếu giao dịch và cung cấp các sản phẩm, dịch vụ cho những doanh nghiệp lớn, các công ty tài chính,… và không giao dịch với khách hàng là cá nhân. - Ngân hàng bán lẻ: là loại hình ngân hàng chỉ giao dịch và cung cấp các sản phẩm, dịch vụ cho những khách hàng là cá nhân. - Ngân hàng hỗn hợp: là loại hình ngân hàng kết hợp việc giao dịch và cung cấp sản phẩm, dịch vụ cho cả khách hàng là cá nhân và khách hàng là pháp nhân.  Theo tính chất hoạt động: - Ngân hàng chuyên doanh: là loại ngân hàng chỉ hoạt động chuyên về một lĩnh vực nhất định như nông nghiệp, xuất nhập khẩu, đầu tư,… - 10 - KHÓA LUẬN TỐT NGHIỆP - Ngân hàng kinh doanh tổng hợp: là loại hình ngân hàng hoạt động ở tất cả các lĩnh vực kinh tế và thực hiện gần như tất cả các nghiệp vụ mà một ngân hàng được phép thực hiện theo quy định của pháp luật Việt Nam.

Tổng quan về hoạt động kinh doanh của NHTM: NHTM có thể coi là một loại hình tổ chức tài chính được phép hoạt động kinh doanh đa dạng nhất trên thị trường tài chính. Những hoạt động chủ yếu của NHTM gồm: - Hoạt động huy động vốn: Đây là hoạt động thường xuyên và liên tục của NH, có hình thức đa dạng, từ nguồn vốn của cá nhân, cho đến các doanh nghiệp, tổ chức trong và cả ngoài nước. Nguồn vốn huy động này, là nguồn vốn chính, dùng để đáp ứng các nhu cầu phát sinh trong NH. Các hình thức huy động vốn phổ biến như nhận tiền gửi tiết kiệm, tiền gửi có kỳ hạn và không kỳ hạn của các tổ chức, cá nhân và các TCTD,… - Hoạt động sử dụng vốn: Đây được coi là hoạt động quan trọng nhất trong tất cả những hoạt động kinh doanh của NH, vì nó là hoạt động tạo ra lợi nhuận chủ yếu, cũng như quyết định đến sự tồn tại của NH.

Hoạt động này thường bao gồm cho vay, đầu tư, dự trữ nhằm mục đích sinh lời và đảm bảo khả năng thanh toán. Ngoài ra hoạt động này có thể phân chia theo nhiều tiêu chí như theo thời hạn, theo mục đích, theo chủ thể,… - Hoạt động dịch vụ thanh toán và ngân quỹ: Đây là hoạt động mà các cá nhân, tổ chức mở những tài khoản tiền gửi không kỳ hạn, phục vụ cho việc thanh toán thông qua hệ thống NH. Các hoạt động dịch vụ thanh và ngân quỹ thường bao gồm hoạt động thu hộ, chi hộ; thanh toán trong nước và quốc tế;… Ngoài các hoạt động chính đã nếu ở trên, NHTM còn thực hiện một số hoạt động khác bao gồm: - Tư vấn tài chính - Kinh doanh ngoại hối - Dịch vụ liên quan đến bảo lãnh, ủy thác - Dịch vụ bảo hiểm … - 11 - KHÓA LUẬN TỐT NGHIỆP 1. Tổng quan về hoạt động cho vay của ngân hàng thương mại 1.

Khái niệm cho vay: Hoạt động cho vay là một phần của hoạt động tín dụng trong ngân hàng. Hoạt động này đã ra đời từ lâu và là nghiệp vụ kinh doanh chủ yếu của NHTM để tạo ra lợi nhuận, và nguồn lợi nhuận từ hoạt động này luôn chiếm tỷ trọng lớn đối với ngân hàng. Hoạt động cho vay của NHTM được định nghĩa: “Nghiệp vụ cho vay là nghiệp vụ cung ứng vốn của ngân hàng trực tiếp cho các nhu cầu sản xuất, tiêu dùng trên cơ sở thỏa mãn các điều kiện vay vốn của ngân hàng” (Theo giáo trình Tiền tệ - Ngân hàng, Học việc Ngân Hàng). Khi thực hiện nghiệp vụ cho vay, ngân hàng có thể thường xuyên và trực tiếp kiểm soát được mục đích sử dụng của những khoản vay đó.

Theo Luật các TCTD năm 2010 thì “Cho vay là hình thức cấp tín dụng, theo đó bên cho vay giao hoặc cam kết giao cho khách hàng một khoản tiền để sử dụng vào mục đích xác định trong một thời gian nhất định theo thỏa thuận với nguyên tắc có hoàn trả cả gốc và lãi.