CHƯƠNG 1:LÝ LUẬN CHUNG VỀ TÀI TRỢ XUẤT NHẬP KHẨU THEO PHƯƠNG THỨC TÍN DỤNG CHỨNG TỪ CỦA NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI 1. Khái quát chung về hoạt động tài trợ xuất nhập khẩu của ngân hàng thương mại. Khái niệm về tài trợ xuất nhập khẩu. Thực tế cho thấy, với lợi thế cạnh tranh, mỗi quốc gia sẽ định hình nên một nền sản xuất cho riêng mình.
Tuy nhiên, nếu chỉ dựa vào nguồn lực trong nước, sẽ rất khó để có thể đáp ứng được hoàn toàn nhu cầu ngày càng đa dạng của xã hội. Chính vì điều đó, sự xuất hiện của thương mại quốc tế đang dần trở thành một quy luật tất yếu khách quan và được xem như là tiền đề cho sự phát triển kinh tế của các nước trên toàn thế giới. Mặc dù lợi ích mà giao dịch thương mại quốc tế đem lại tương đối rõ ràng, tuy nhiên các doanh nghiệp tham gia vào quá trình này không phải luôn có thể tự mình kinh doanh một cách có hiệu quả. Hoạt động ngoại thương đang ngày mở rộng hơn về quy mô với số lượng các nước tham gia ngày một nhiều.
Điều này khiến cho sự cạnh tranh ngày càng trở nên gay gắt hơn bao giờ hết. Và đó là lý do vì sao hoạt động tài trợ của các ngân hàng thương mại – những tổ chức có năng lực tài chính lớn, uy tín cao, có sự am hiểu về thị trường quốc tế - là vô cùng cần thiết. Tài trợ thương mại quốc tế ở đây có thể được lý giải ở nhiều góc độ khác nhau, tuy nhiên xét về bản chất, tài trợ được hiểu là sự hỗ trợ từ phía ngân hàng nhằm thúc đẩy quá trinh giao dịch thương mại quốc tế diễn ra một cách thuận lợi hơn, đem lại lợi ích cho đối tượng nhận được tài trợ. Từ đó có thể hiểu sự hỗ trợ này không chỉ về vốn tín dụng mà còn cả hỗ trợ phi vốn như uy tín thông qua dịch vụ bảo lãnh hay dịch vụ hỗ trợ tư vấn nghiệp vụ … Vì vậy, một cách tổng quát, khái niệm tài trợ thương mại quốc tế được phát biểu như sau: 4 Theo GS.TS Nguyễn Văn Tiến, TS.
Nguyễn Thị Hồng Hải, Tài trợ xuất nhập khẩu(XNK) là tập hợp các chính sách, biện pháp và hình thức hỗ trợ về mặt tài chính hoặc uy tín hoặc cả hai theo phương thức trực tiếp hoặc gián tiếp cho các bên tham gia giao dịch thương mại quốc tế trong một, một số hoặc tất cả các công đoạn của quy trình từ đầu tư, sản xuất đến tiêu thụ sản phẩm hoặc cung ứng dịch vụ nhằm mục đích sinh lợi. Đặc điểm của hoạt động tài trợ thương mại quốc tế của các ngân hàng thương mại: Tài trợ thương mại quốc tế là một khái niệm rất rộng, nó không chỉ bao gồm hoạt động tài trợ hữu hình như cấp vốn, tín dụng hoặc cho vay để bổ sung vốn trực tiếp mà còn thông qua việc sử dụng các chính sách, biện pháp kinh tế hoặc các hình thức tài trợ vô hình khác nhằm tạo ra các điều kiện và cơ hội kinh doanh có lợi cho doanh nghiệp hoạt động thương mại quốc tế nhằm mục đích sinh lợi. Tài trợ thương mại quốc tế phải lấy hợp đồng XNK làm cơ sở. Mỗi hợp dồng XNK là một thương vụ kinh doanh giữa hai đối tượng ở các quốc gia khác nhau.
Hoạt động tài trợ XNK bao gồm tất cả các hoạt động làm phát sinh quan hệ tín dụng liên quan đến hợp đồng XNK. Mục đích sinh lợi ở đây có phạm trù rộng hơn so với mục đích sinh lời. Có những hoạt động tài trợ thương mại chỉ sinh ra lợi, còn sinh ra lời hay không còn phụ thuộc vào nhiều yếu tố khác nhau như số lượng, chất lượng hay việc vận dụng có linh hoạt và hiệu quả hay không. Các sản phẩm, dịch vụ tài trợ thường liên quan đến sự phối hợp giữa nhiều phòng ban trong ngân hàng.
Thời hạn tài trợ chủ yếu là ngắn hạn và trung hạn. Tài trợ dài hạn chiếm tỷ trọng khá thấp. Tài sản đảm bảo cho các khoản tài trợ có thể là lô hàng xuất nhập khẩu hoặc bộ chứng từ thanh toán. Đôi khi ngân hàng sẽ yêu cầu khách hàng ký quỹ để đưa ra các sản phẩm tài trợ.
Chứng từ sử dụng trong quá trình tài trợ xuất nhập khẩu đa dạng và phong phú. 5 Hoạt động tài trợ thường gắn liền với hoạt động thanh toán quốc tế. Vai trò của hoạt động tài trợ xuất nhập khẩu của ngân hàng thương mại. Đối với các doanh nghiệp XNK Thứ nhất, tài trợ xuất nhập khẩu đem đến các giải pháp hỗ trợ về vốn cho các doanh nghiệp.
Trong tất cả các khâu từ quá trình vận hành sản xuất đến tiêu thụ sản phẩm, các doanh nghiệp đều cần vốn để đáp ứng được các điều kiện phát sinh. Vì thế mà giới hạn chật hẹp về nguồn vốn có thể kìm hãm sự phát triển của hoạt động kinh doanh vốn đòi hỏi sự rộng lớn về quy mô, chất lượng kỹ thuật công nghệ, sự nhạy bén về vấn đề chuyển dịch cơ cấu sản xuất và tiêu thụ sản phẩm. Do đó, với hệ thống cơ chế tài trợ của mình, các NHTM đã phần nào giảm bớt gánh nặng trên cho các doanh nghiệp, đem đến sự hỗ trợ to lớn về kinh tế giúp các doanh nghiệp tự do phát triển hơn. Thứ hai, tài trợ xuất nhập khẩu giúp gia tăng lợi ích kinh tế cho tất cả các bên tham gia giao dịch.
Một hình thức tài trợ về kinh tế cho một bên đều có thể đem đến những lợi ích đi kèm cho bên còn lại như là việc thúc đẩy hoạt động giao thương thuận lợi theo đúng nguyện vọng của các bên. Về bản chất, đó cũng chính là một hình thức tài trợ gián tiếp của ngân hàng. Thứ ba, tài trợ xuất nhập khẩu làm tăng tính an toàn cho các doanh nghiệp tham gia ngoại thương. Thông qua việc bảo lãnh, kiểm soát bộ chứng từ, tư vẫn nghiệp vụ, … hoạt động thương mại diễn ra một cách chặt chẽ và quy củ hơn, đảm bảo thời gian và giảm thiểu rủi ro.
Thứ tư, tài trợ xuất nhập khẩu là một hình thức giúp nâng cao uy tín của các bên tham gia trên thị trường quốc tế. Việc nhận được sự tài trợ đó mở ra nhiều cơ hội làm ăn của các doanh nghiệp với các đối tác, từ đó họ có thể gia tăng được uy tín của mình, mở rộng quan hệ đối ngoại trên thị trường thế giới. Cuối cùng, nhờ có hoạt động tài trợ thương mại mà các hoạt động giao thương quốc tế trở nên linh hoạt hơn. Các doanh nghiệp có thể nắm bắt các cơ hội kinh doanh một cách chủ động, tích cực và hiệu quả hơn.
Đối với ngân hàng Đầu tiên, hoạt động tài trợ đem lại cho ngân hàng nguồn thu đáng kể từ các khoản phí và lãi. Thứ hai, tài trợ xuất nhập khẩu đảm bảo việc vốn được sử dụng đúng mục đích. Ngân hàng chịu trách nhiệm kiểm tra bộ chứng từ và tư vấn cho doanh nghiệp – hoạt động này xuyên suốt trong quá trình thương vụ kinh doanh được diễn ra. Hơn nữa ngân hàng cũng quản lý tài khoản của khách hàng nên việc sử dụng sai mục đích được hạn chế.
Thứ ba, hoạt động này giúp ngân hàng hạn chế rủi ro về thanh khoản. Thực tế cho thấy, thời gian tài trợ ngoại thương thường trong ngắn hạn và trung hạn. Điều này phù hợp với kỳ hạn huy động vốn thường dưới một năm của ngân hàng. Thứ tư, tài trợ xuất nhập khẩu là hoạt động mang tính hỗ trợ, thúc đẩy các nghiệp vụ khác của ngân hàng phát triển.
Nhờ có sự giúp đỡ của ngân hàng, các doanh nghiệp có thể mở rộng và phát triển kinh doanh. Từ đó, các doanh nghiệp này sẽ tiếp tục sử dụng các sản phẩm khác của ngân hàng cũng như có thể giúp ngân hàng mở rộng mạng lưới khách hàng của mình. Cuối cùng, rõ ràng, thông qua hoạt động tài trợ xuất nhập khẩu mà ngân hàng có thể thường xuyên duy trì và mở rộng quan hệ với các ngân hàng khác trên thế giới. Từ đó, uy tín và vị thế của ngân hàng sẽ ngày càng được củng cố và nâng cao trên trường quốc tế.
Đối với nền kinh tế Hoạt động tài trợ ngoại thương sẽ góp phần tăng tính năng động của nền kinh tế. Đây là công cụ giúp cho quá trình giao thương diễn ra thuận lợi và suôn sẻ. Hơn nữa nó còn giúp các doanh nghiệp tập trung vào sản xuất kinh doanh, mang lại những lợi ích cho nền kinh tế. Tài trợ xuất nhập khẩu thúc đẩy sự luân chuyển hàng hóa đi các nước, từ đó cũng dẫn đến sự luân chuyển ngoại tệ, giúp cải thiện cán cân thương mại và GDP quốc gia.
Hoạt động tài trợ này cũng góp phần nâng cao hình ảnh quốc gia trên thị trường quốc tế, mở rộng quan hệ ngoại giao với các nước. Các hình thức tài trợ xuất nhập khẩu 1. Dựa vào thời hạn cho vay Tài trợ xuất nhập khẩu được chia thành ba loại căn cứ vào thời hạn tài trợ đó là: tài trợ ngắn hạn, trung hạn và dài hạn. Tài trợ ngắn hạn: thời gian tài trợ dưới 1 năm Tài trợ trung hạn: thời gian tài trợ từ 1 đến 5 năm Tài trợ dài hạn: thời gian tài trợ trên 5 năm Trong đó, tỷ trọng của tài trợ ngắn hạn và trung hạn chiếm ưu thế tại các ngân hàng thương mại.
Dựa vào phương thức thanh toán Hiện nay, các phương thức thanh toán quốc tế chủ yếu là: Chuyển tiền, Nhờ thu, Tín dụng chứng từ, Ghi sổ, Ứng trước. Đối với từng loại hình khác nhau, ngân hàng sẽ đưa ra các điều kiện cụ thể về trường hợp áp dụng. Sau khi phân tích ưu nhược điểm của mỗi hình thức thanh toán, các bên tham gia trong hợp đồng mua bán hàng hóa quốc tế sẽ thương thảo để đưa ra phương thức phù hợp nhất. Tuy nhiên, trong quá trình thực hiện hợp đồng, những nhu cầu phát sinh khiến cho việc sử dụng hình thức thanh toán đã lựa chọn chưa hẳn đáp ứng được hoàn toàn kỳ vọng của các danh nghiệp.
Các nhu cầu tài trợ chính đáng xuất hiện đòi hỏi ngân hàng cần đưa ra các hình thức tài trợ đa dạng nhằm hỗ trợ khách hàng của mình. a) Tài trợ ứng trước hóa đơn theo phương thức chuyển tiền. Chuyển tiền là hình thức thanh toán mà trong đó, người mua yêu cầu ngân hàng phục vụ mình chuyển một số tiền nhất định để thanh toán hóa đơn cho người bán.