Giải Pháp Nâng Cao Hiệu Quả Hoạt Động Bảo Lãnh Tại Sở Giao Dịch Ngân Hàng TMCP Ngoại Thương Việt Nam

Chuyên khảo kinh tế phân tích Giải pháp cải thiện kết quả hoạt động bảo lãnh đối với sở giao dịch ngân hàng thương mại cổ phần, đánh giá các khía cạnh quan trọng, đề xuất hướng

• Tác giả: Nguyễn Ngọc Chiến
• Người hướng dẫn: TS. Nguyễn Thị Hồng Hải
• Trường học: Học viện Ngân hàng
• Chuyên ngành: Tài trợ thương mại
• Đề tài: Giải Pháp Nâng Cao Hiệu Quả Hoạt Động Bảo Lãnh Đối Với Sở Giao Dịch Ngân Hàng TMCP Ngoại Thương Việt Nam
• Loại tài liệu: khóa luận tốt nghiệp
• Năm xuất bản: 2013
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI CẢM ƠN
• 1. CHƯƠNG 1: NHỮNG VẤN ĐỀ LÍ LUẬN VỀ HIỆU QUẢ HOẠT ĐỘNG BẢO LÃNH CỦA NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI
• 1.1. Tổng quan về Bảo lãnh ngân hàng
• 1.1.1. Lịch sử ra đời, tồn tại và phát triển của nghiệp vụ Bảo lãnh ngân hàng
• 1.1.2. Khái niệm Bảo lãnh ngân hàng
• 1.1.3. Chủ thể trong hoạt động Bảo lãnh ngân hàng
• 1.1.4. Phân loại Bảo lãnh ngân hàng
• 1.1.5. Chức năng và vai trò của Bảo lãnh ngân hàng
• 1.1.6. Hiệu quả hoạt động Bảo lãnh ngân hàng
• 1.1.6.1. Khái niệm về hiệu quả hoạt động Bảo lãnh ngân hàng
• 1.1.6.2. Chỉ tiêu đánh giá hiệu quả hoạt động Bảo lãnh ngân hàng
• 1.1.7. Nhân tố tác động đến hiệu quả hoạt động Bảo lãnh ngân hàng
• 1.1.7.1. Nhân tố khách quan
• 1.1.7.2. Nhân tố chủ quan
• 1.1.8. Kinh nghiệm phát triển hoạt động Bảo lãnh của một số ngân hàng quốc tế
• 1.1.8.1. Kinh nghiệm phát triển hoạt động Bảo lãnh từ các ngân hàng quốc tế
• 1.1.8.2. Bài học cho Ngân hàng TMCP Ngoại thương Việt Nam
• 1.2. Kết luận chương 1
• 2. CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG HIỆU QUẢ HOẠT ĐỘNG BẢO LÃNH TẠI SỞ GIAO DỊCH NGÂN HÀNG TMCP NGOẠI THƯƠNG VIỆT NAM
• 2.1. Tổng quan về SGD Ngân hàng TMCP Ngoại thương Việt Nam
• 2.1.1. Sơ lược về lịch sử hình thành và phát triển của Ngân hàng TMCP Ngoại thương Việt Nam và SGD Ngân hàng TMCP Ngoại thương Việt Nam
• 2.1.2. Tổ chức bộ máy tại SGD Ngân hàng TMCP Ngoại thương Việt Nam
• 2.1.3. Tình hình hoạt động tại SGD Ngân hàng TMCP Ngoại thương Việt Nam
• 2.2. Thực trạng hiệu quả hoạt động Bảo lãnh tại SGD Ngân hàng TMCP Ngoại thương Việt Nam giai đoạn 2009 - 2012
• 2.2.1. Triển khai các văn bản pháp lý điều chỉnh hoạt động Bảo lãnh tại SGD
• 2.2.2. Thực trạng hiệu quả hoạt động Bảo lãnh tại SGD giai đoạn 2009 – 2012
• 2.2.3. Đánh giá thực trạng hiệu quả hoạt động Bảo lãnh tại SGD Ngân hàng TMCP Ngoại thương giai đoạn 2009 - 2012
• 2.2.3.1. Kết quả đạt được
• 2.2.3.2. Tồn tại và nguyên nhân
• 2.3. Kết luận chương 2
• 3. CHƯƠNG 3: GIẢI PHÁP NÂNG CAO HIỆU QUẢ HOẠT ĐỘNG BẢO LÃNH ĐỐI VỚI SỞ GIAO DỊCH NGÂN HÀNG TMCP NGOẠI THƯƠNG VIỆT NAM
• 3.1. Định hướng phát triển hoạt động Bảo lãnh tại SGD Ngân hàng TMCP Ngoại thương Việt Nam
• 3.2. Cơ hội phát triển và thách thức đặt ra cho hoạt động Bảo lãnh tại SGD Ngân hàng TMCP Ngoại thương Việt Nam
• 3.2.1. Cơ hội phát triển
• 3.2.2. Thách thức
• 3.3. Giải pháp nâng cao hiệu quả hoạt động Bảo lãnh đối với SGD Ngân hàng TMCP Ngoại thương Việt Nam
• 3.3.1. Giải pháp trước mắt
• 3.3.2. Giải pháp lâu dài
• 3.4. Kiến nghị đối với Ngân hàng TMCP Ngoại thương Việt Nam
• 3.5. Kiến nghị đối với NHNN và Chính phủ
• 3.6. Kiến nghị đối với khách hàng
• 3.7. Kết luận chương 3
• Danh mục tài liệu tham khảo

Tóm tắt

I. Tổng Quan Hoạt Động Bảo Lãnh Tại Vietcombank Giới Thiệu Chung

Hoạt động bảo lãnh ngân hàng Vietcombank đóng vai trò quan trọng trong việc hỗ trợ các giao dịch thương mại và đầu tư. Đây là một hình thức cấp tín dụng, trong đó Ngân hàng TMCP Ngoại Thương Việt Nam (Vietcombank) cam kết với bên nhận bảo lãnh về việc thực hiện nghĩa vụ tài chính thay cho bên được bảo lãnh nếu bên này không thực hiện đầy đủ nghĩa vụ của mình. Dịch vụ bảo lãnh giúp tăng cường uy tín của bên được bảo lãnh, đồng thời giảm thiểu rủi ro cho bên nhận bảo lãnh, tạo điều kiện thuận lợi cho các hoạt động kinh doanh. Vietcombank cung cấp đa dạng các loại hình bảo lãnh, đáp ứng nhu cầu khác nhau của khách hàng, từ bảo lãnh dự thầu, bảo lãnh thực hiện hợp đồng đến bảo lãnh thanh toán và bảo lãnh hoàn trả tiền ứng trước. Dịch vụ bảo lãnh không chỉ là công cụ tài chính mà còn là cầu nối quan trọng, thúc đẩy sự phát triển kinh tế. Thông tư số 28/2012/TT-NHNN ngày 03/10/2012 của Ngân hàng Nhà nước Việt Nam quy định rõ về hoạt động bảo lãnh ngân hàng.

1.1. Lịch Sử Hình Thành và Phát Triển Bảo Lãnh Tại Vietcombank

Nghiệp vụ bảo lãnh tại Việt Nam nói chung và Vietcombank nói riêng bắt đầu phát triển mạnh mẽ từ những năm cuối thập niên 80, khi nền kinh tế chuyển sang cơ chế thị trường. Ban đầu, bảo lãnh chủ yếu được sử dụng để hỗ trợ các doanh nghiệp nhà nước vay vốn. Tuy nhiên, theo thời gian, phạm vi áp dụng của bảo lãnh ngày càng mở rộng, bao gồm cả các giao dịch thương mại quốc tế và trong nước. Sự phát triển của thị trường bảo lãnh ngân hàng đi đôi với việc hoàn thiện khung pháp lý, tạo điều kiện cho các ngân hàng như Vietcombank cung cấp dịch vụ bảo lãnh một cách an toàn và hiệu quả hơn. Hiện nay, Vietcombank là một trong những ngân hàng hàng đầu trong lĩnh vực bảo lãnh tại Việt Nam.

1.2. Vai Trò và Lợi Ích của Dịch Vụ Bảo Lãnh Ngân Hàng Vietcombank

Dịch vụ bảo lãnh ngân hàng Vietcombank mang lại nhiều lợi ích cho cả bên được bảo lãnh và bên nhận bảo lãnh. Đối với bên được bảo lãnh, bảo lãnh giúp tăng cường uy tín, tạo điều kiện thuận lợi cho việc ký kết hợp đồng và tiếp cận nguồn vốn. Đối với bên nhận bảo lãnh, bảo lãnh giúp giảm thiểu rủi ro, đảm bảo thực hiện nghĩa vụ hợp đồng. Ngoài ra, hoạt động bảo lãnh còn góp phần thúc đẩy tăng trưởng tín dụng, hỗ trợ sự phát triển của doanh nghiệp và nền kinh tế nói chung. Vietcombank với vai trò là ngân hàng TMCP Ngoại Thương Việt Nam đóng góp vào sự ổn định tăng trưởng tín dụng bảo lãnh.

II. Phân Tích Thực Trạng Hiệu Quả Hoạt Động Bảo Lãnh Tại Vietcombank

Để đánh giá hiệu quả hoạt động bảo lãnh tại Vietcombank, cần xem xét các chỉ số tài chính, hiệu quả kinh doanh và quản lý rủi ro. Các chỉ số như doanh số phát hành bảo lãnh, số dư bảo lãnh, doanh thu từ hoạt động bảo lãnh và tỷ lệ nợ xấu liên quan đến bảo lãnh là những thước đo quan trọng. Phân tích báo cáo tài chính Vietcombank và so sánh với các đối thủ cạnh tranh giúp xác định vị thế của Vietcombank trên thị trường bảo lãnh ngân hàng. Đánh giá cũng cần chú trọng đến việc tuân thủ các quy định pháp luật về bảo lãnh ngân hàng, quy trình bảo lãnh ngân hàng và khả năng ứng dụng công nghệ trong bảo lãnh ngân hàng. Số liệu từ khóa luận tốt nghiệp cho thấy giai đoạn 2009-2012 có sự biến động đáng kể về doanh số và số dư bảo lãnh.

2.1. Các Chỉ Số Đánh Giá Hiệu Quả Hoạt Động Bảo Lãnh Vietcombank

Các chỉ số chính để đánh giá hiệu quả hoạt động bảo lãnh bao gồm doanh số phát hành bảo lãnh, số dư bảo lãnh, doanh thu từ hoạt động bảo lãnh, tỷ lệ phí bảo lãnh trên tổng doanh thu, lợi nhuận từ bảo lãnh, tỷ lệ nợ xấu liên quan đến bảo lãnh. Ngoài ra, cần xem xét các chỉ số về năng lực cạnh tranh của Vietcombank trong lĩnh vực bảo lãnh, mức độ hài lòng của khách hàng sử dụng dịch vụ bảo lãnh, và hiệu quả của công tác quản lý rủi ro tín dụng bảo lãnh. Các chỉ số này cần được phân tích trong mối tương quan với quy mô hoạt động, chiến lược kinh doanh và điều kiện thị trường.

2.2. Thực Trạng Triển Khai Quy Trình Bảo Lãnh Ngân Hàng Tại Vietcombank

Quy trình bảo lãnh ngân hàng tại Vietcombank bao gồm các bước: tiếp nhận và thẩm định hồ sơ, quyết định cấp bảo lãnh, phát hành cam kết bảo lãnh, quản lý bảo lãnh, và xử lý khiếu nại (nếu có). Đánh giá thực trạng triển khai quy trình này cần tập trung vào tính hiệu quả, minh bạch và tuân thủ quy định pháp luật. Cần xác định những điểm nghẽn, hạn chế trong quy trình, như thời gian xử lý hồ sơ, chi phí thực hiện, mức độ tự động hóa, và khả năng tích hợp với các hệ thống thông tin khác. Việc cải tiến quy trình bảo lãnh là yếu tố then chốt để nâng cao hiệu quả hoạt động và nâng cao năng lực cạnh tranh.

2.3. Phân Tích Rủi Ro Trong Hoạt Động Bảo Lãnh Ngân Hàng Vietcombank

Rủi ro trong hoạt động bảo lãnh tại Vietcombank bao gồm rủi ro tín dụng, rủi ro hoạt động, rủi ro pháp lý và rủi ro thị trường. Rủi ro tín dụng phát sinh khi bên được bảo lãnh không thực hiện được nghĩa vụ và Vietcombank phải thanh toán thay. Rủi ro hoạt động liên quan đến sai sót trong quy trình, gian lận, hoặc sự cố hệ thống. Rủi ro pháp lý phát sinh khi có tranh chấp về hợp đồng bảo lãnh hoặc vi phạm quy định pháp luật. Rủi ro thị trường liên quan đến biến động lãi suất, tỷ giá hối đoái và các yếu tố kinh tế vĩ mô khác. Việc quản lý rủi ro hiệu quả là yếu tố sống còn để đảm bảo an toàn và bền vững cho hoạt động bảo lãnh.

III. Giải Pháp Nâng Cao Hiệu Quả Hoạt Động Bảo Lãnh Tại Vietcombank

Để nâng cao hiệu quả hoạt động bảo lãnh tại Vietcombank, cần triển khai đồng bộ các giải pháp về chiến lược, quy trình, công nghệ và nguồn nhân lực. Về chiến lược, cần xác định rõ phân khúc thị trường bảo lãnh mục tiêu, phát triển sản phẩm bảo lãnh phù hợp với nhu cầu của từng phân khúc, và tăng cường hợp tác với các đối tác. Về quy trình, cần đơn giản hóa thủ tục, rút ngắn thời gian xử lý hồ sơ, và tăng cường kiểm soát rủi ro. Về công nghệ, cần ứng dụng các giải pháp chuyển đổi số hoạt động bảo lãnh, tự động hóa quy trình, và nâng cao khả năng phân tích dữ liệu. Về nguồn nhân lực, cần đào tạo, bồi dưỡng đội ngũ cán bộ có trình độ chuyên môn cao, kỹ năng quản lý rủi ro tốt, và tinh thần trách nhiệm cao.

3.1. Đổi Mới Quy Trình Thẩm Định và Cấp Bảo Lãnh Tại Vietcombank

Quy trình thẩm định và cấp bảo lãnh cần được đổi mới theo hướng đơn giản hóa, minh bạch và hiệu quả. Cần xây dựng hệ thống chấm điểm tín dụng tự động, dựa trên các tiêu chí khách quan, để đánh giá rủi ro của khách hàng. Áp dụng công nghệ thông tin để số hóa hồ sơ, giảm thiểu giấy tờ, và tăng tốc độ xử lý. Tăng cường phân cấp, ủy quyền để cán bộ cấp dưới có quyền chủ động hơn trong việc quyết định cấp bảo lãnh. Định kỳ rà soát, đánh giá quy trình để phát hiện những điểm nghẽn, hạn chế và có biện pháp khắc phục kịp thời.

3.2. Ứng Dụng Công Nghệ Số Vào Hoạt Động Bảo Lãnh Ngân Hàng Vietcombank

Ứng dụng công nghệ trong bảo lãnh ngân hàng là xu hướng tất yếu để nâng cao hiệu quả hoạt động và nâng cao năng lực cạnh tranh. Cần triển khai các giải pháp như chữ ký số, xác thực điện tử, và cổng thông tin trực tuyến để khách hàng có thể dễ dàng nộp hồ sơ, theo dõi tiến độ xử lý, và nhận thông báo. Xây dựng hệ thống quản lý dữ liệu tập trung để phân tích rủi ro, dự báo xu hướng, và đưa ra quyết định kinh doanh. Nghiên cứu, ứng dụng các công nghệ mới như blockchain, trí tuệ nhân tạo (AI), và học máy (Machine Learning) để tự động hóa quy trình, phát hiện gian lận, và cải thiện trải nghiệm khách hàng.

IV. Tăng Cường Quản Lý Rủi Ro Tín Dụng Bảo Lãnh Tại Vietcombank

Quản lý rủi ro tín dụng bảo lãnh là yếu tố then chốt để đảm bảo an toàn và bền vững cho hoạt động bảo lãnh. Cần xây dựng hệ thống cảnh báo sớm để phát hiện những dấu hiệu bất thường, có nguy cơ dẫn đến nợ xấu. Tăng cường kiểm tra, giám sát việc sử dụng vốn bảo lãnh của khách hàng. Xây dựng quy trình xử lý nợ xấu hiệu quả, bao gồm thu hồi nợ, phát mại tài sản, và khởi kiện. Nâng cao năng lực của cán bộ quản lý rủi ro, đào tạo về các kỹ năng phân tích rủi ro, đánh giá tài sản, và xử lý nợ xấu.

4.1. Hoàn Thiện Hệ Thống Cảnh Báo Sớm Rủi Ro Bảo Lãnh Vietcombank

Hệ thống cảnh báo sớm rủi ro cần dựa trên các chỉ số tài chính, phi tài chính, và thông tin thị trường. Các chỉ số tài chính bao gồm tỷ lệ nợ trên vốn chủ sở hữu, khả năng thanh toán lãi vay, và dòng tiền hoạt động. Các chỉ số phi tài chính bao gồm uy tín của khách hàng, năng lực quản lý, và tình hình kinh doanh. Thông tin thị trường bao gồm biến động giá cả, cạnh tranh, và chính sách. Hệ thống cảnh báo sớm cần được cập nhật liên tục và có khả năng phân tích dữ liệu lớn để phát hiện những dấu hiệu bất thường một cách kịp thời.

4.2. Nâng Cao Năng Lực Cán Bộ Quản Lý Rủi Ro Tín Dụng Bảo Lãnh

Cán bộ quản lý rủi ro cần được đào tạo về các kỹ năng phân tích rủi ro, đánh giá tài sản, và xử lý nợ xấu. Đào tạo cần kết hợp giữa lý thuyết và thực tiễn, thông qua các khóa học, hội thảo, và chương trình thực tập. Cần xây dựng lộ trình phát triển nghề nghiệp rõ ràng cho cán bộ quản lý rủi ro, tạo động lực để họ không ngừng học hỏi, nâng cao trình độ. Khuyến khích cán bộ tham gia các chứng chỉ chuyên môn về quản lý rủi ro do các tổ chức uy tín cấp.

V. Mở Rộng Thị Trường và Phát Triển Sản Phẩm Bảo Lãnh Vietcombank

Để tăng trưởng hoạt động bảo lãnh, Vietcombank cần mở rộng thị trường và phát triển sản phẩm. Cần tập trung vào các phân khúc thị trường tiềm năng như doanh nghiệp vừa và nhỏ (SME), dự án cơ sở hạ tầng, và thương mại quốc tế. Phát triển các sản phẩm bảo lãnh phù hợp với nhu cầu của từng phân khúc, như bảo lãnh vay vốn, bảo lãnh dự thầu, bảo lãnh thực hiện hợp đồng, và bảo lãnh thanh toán. Tăng cường quảng bá, giới thiệu sản phẩm bảo lãnh đến khách hàng, thông qua các kênh truyền thông, hội thảo, và sự kiện.

5.1. Nghiên Cứu Thị Trường và Phân Khúc Khách Hàng Bảo Lãnh Tiềm Năng

Nghiên cứu thị trường bảo lãnh ngân hàng để xác định xu hướng, cơ hội, và thách thức. Phân khúc khách hàng theo quy mô, ngành nghề, và nhu cầu sử dụng bảo lãnh. Tìm hiểu nhu cầu của từng phân khúc để phát triển sản phẩm bảo lãnh phù hợp. Xây dựng cơ sở dữ liệu về khách hàng tiềm năng để tiếp cận và giới thiệu sản phẩm một cách hiệu quả.

5.2. Phát Triển Các Sản Phẩm Bảo Lãnh Ngân Hàng Mới Tại Vietcombank

Phát triển các sản phẩm bảo lãnh mới, đáp ứng nhu cầu đa dạng của khách hàng. Ví dụ: bảo lãnh cho các dự án năng lượng tái tạo, bảo lãnh cho các giao dịch thương mại điện tử, và bảo lãnh cho các khoản vay tiêu dùng. Thiết kế sản phẩm bảo lãnh linh hoạt, có thể tùy chỉnh theo yêu cầu của từng khách hàng. Đảm bảo sản phẩm bảo lãnh tuân thủ quy định pháp luật và có mức phí cạnh tranh.

VI. Kết Luận và Triển Vọng Phát Triển Bảo Lãnh Tại Vietcombank

Hoạt động bảo lãnh đóng vai trò quan trọng trong việc hỗ trợ sự phát triển của doanh nghiệp và nền kinh tế. Vietcombank có nhiều cơ hội để nâng cao hiệu quả hoạt động bảo lãnh và tăng cường năng lực cạnh tranh trên thị trường. Triển vọng phát triển bảo lãnh tại Vietcombank là rất lớn, đặc biệt trong bối cảnh hội nhập kinh tế quốc tế và sự phát triển mạnh mẽ của công nghệ số. Để đạt được thành công, Vietcombank cần triển khai đồng bộ các giải pháp về chiến lược, quy trình, công nghệ, nguồn nhân lực, và quản lý rủi ro.

6.1. Đánh Giá Tổng Quan Về Hiệu Quả Hoạt Động Bảo Lãnh Hiện Tại

Đánh giá tổng quan về những thành tựu và hạn chế trong hoạt động bảo lãnh của Vietcombank. Nhấn mạnh những yếu tố then chốt ảnh hưởng đến hiệu quả hoạt động. Xác định những cơ hội và thách thức trong tương lai. Đưa ra khuyến nghị cho Vietcombank về các bước đi tiếp theo để phát triển hoạt động bảo lãnh một cách bền vững.

6.2. Triển Vọng và Định Hướng Phát Triển Bảo Lãnh Tại Vietcombank

Phân tích triển vọng của thị trường bảo lãnh ngân hàng trong nước và quốc tế. Xác định những xu hướng phát triển mới, như bảo lãnh xanh, bảo lãnh số, và bảo lãnh chuỗi cung ứng. Đề xuất các định hướng phát triển hoạt động bảo lãnh cho Vietcombank, phù hợp với chiến lược kinh doanh tổng thể của ngân hàng. Khuyến nghị Vietcombank đầu tư vào công nghệ, nguồn nhân lực, và quản lý rủi ro để khai thác tối đa tiềm năng của hoạt động bảo lãnh.

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG 1 NHỮNG VẮN ĐỀ LÍ LUẬN VỀ HIỆU QUẢ HOẠT ĐỘNG BẢO LÃNH CỦA NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI 1. Tổng quan về Bảo lãnh ngân hàng 1. Lịch sử ra đời, tồn tại và phát triển của nghiệp vụ Bảo lãnh ngân hàng 1. Trên thế giới Bảo lãnh xuất hiện đầu tiên ở Mĩ vào giữa những năm 60 của thế kỉ 20 như là một dạng của thư tín dụng dự phòng (Standby Letter of Credit).

Bảo lãnh sau đó được sử dụng trong các giao dịch thương mại quốc tế vào khoảng những năm 70, khi các nước sản xuất dầu mỏ ở Trung Đông thường ký kết các hợp đồng kinh tế lớn với đối tác là các nước phương Tây. Giá trị hợp đồng lớn và thế mạnh về tài chính cho phép các nước Trung Đông đòi hỏi phải có một sự đảm bảo chắc chắn về phía đối tác khi tham gia vào các thương vụ giao dịch. Từ thập kỉ 70 trở đi, phạm vi áp dụng và doanh số thực hiện nghiệp vụ bảo lãnh ngày càng tăng, với việc bảo lãnh được áp dụng cả trong những hợp đồng kí kết trong nước, trong cả các giao dịch tài chính, thuê mua, liên doanh bên cạnh các hợp đồng thương mại. Vị trí của bảo lãnh ngân hàng ngày càng được củng cố một cách vững chắc.

Có thể khẳng định rằng hầu hết các giao dịch lớn trong phạm vi quốc tế cũng như trong nội địa đều có sự hỗ trợ của bảo lãnh ngân hàng. Tại Việt Nam Trong giai đoạn chuyển tiếp sang nền kinh tế thị trường vào cuối những năm 80 của thế kỷ trước, nghiệp vụ bảo lãnh được áp dụng tại Việt Nam do nhu cầu vay vốn của các doanh nghiệp quốc doanh tại ngân hàng không được bảo đảm bằng tài sản tăng lên, hai bên đã vận dụng bảo lãnh của phía thứ ba nhằm khai thông ách tắc trong thể chế tín dụng. Do sự “tự phát” đó nên tính chất của bảo lãnh lúc bấy giờ bị sai lệch: Bảo lãnh không dựa trên cơ sở pháp lý về khả năng tài chính mà dựa vào uy tín, vị thế của người bảo lãnh. Hợp Nguyễn Ngọc Chiến Lớp TTQTD – K12 Học viện Ngân hàng -5- Khóa luận tốt nghiệp đồng tín dụng thậm chí có thể được bảo lãnh bởi cơ quan quản lý các cấp như: Ủy ban Nhân dân cấp huyện, tỉnh, hoặc bởi các cơ quan của Đảng, các tổ chức quần chúng như Mặt trận, Đoàn thanh niên… Do vậy, bảo lãnh luôn là hình thức nhằm giúp ngân hàng hợp lý hóa các khoản vay.

Kết cục là không ít trường hợp người bảo lãnh không bao giờ có thể trả thay cho doanh nghiệp vay nợ, dẫn đến việc các bên phải đưa nhau ra tòa. Điều này cũng dễ hiểu đối với một nước có tốc độ phát triển kinh tế thị trường nhanh hơn tốc độ hoàn thiện hệ thống pháp luật như Việt Nam. Những năm gần đây, các Luật và văn bản dưới luật của nước ta đều đề cập đến bảo lãnh nhằm tạo ra một cơ sở pháp lý cho loại hình giao dịch này, đáp ứng nhu cầu tăng mạnh của giao lưu quốc tế. Mặc dù chưa hoàn thiện nhưng hệ thống pháp luật Việt Nam đã bước đầu đáp ứng được yêu cầu đặt ra và xây dựng một hành lang pháp lý cho loại hình giao dịch mới này.

Khái niệm Bảo lãnh ngân hàng Hiện nay, chưa có một cách định nghĩa thống nhất về thuật ngữ Bảo lãnh ngân hàng – BLNH – (Bank Guarantee) trong luật pháp quốc tế cũng như trong các thông lệ được sử dụng một cách phổ biến trên thế giới. Tuy nhiên khái niệm về BLNH có thể được hiểu như sau: Bảo lãnh ngân hàng là một biện pháp bảo đảm mang tính dự phòng, theo đó, định chế tài chính phát hành hay còn gọi là Bên bảo lãnh (the Guarantor) cam kết sẽ thực hiện nghĩa vụ tài chính cho Bên nhận bảo lãnh (the Beneficiary) thay cho khách hàng – Bên được bảo lãnh – (the Principal) khi khách hàng vi phạm nghĩa vụ đã cam kết. Tại Việt Nam, theo quy định tại Thông tư số 28/2012/TT-NHNN ngày 03/10/2012 quy định về BLNH thì BLNH được hiểu: Là hình thức cấp tín dụng, theo đó bên bảo lãnh cam kết bằng văn bản với bên nhận bảo lãnh sẽ thực hiện nghĩa vụ tài chính thay cho bên được bảo lãnh khi bên được bảo lãnh không thực hiện hoặc thực hiện không đầy đủ nghĩa vụ đã cam kết với bên nhận bảo lãnh; bên được bảo lãnh phải nhận nợ và hoàn trả cho bên bảo lãnh theo thỏa thuận. Nguyễn Ngọc Chiến Lớp TTQTD – K12 Học viện Ngân hàng -6- Khóa luận tốt nghiệp 1.

Chủ thể trong hoạt động Bảo lãnh ngân hàng 1. Chủ thể tham gia hoạt động Bảo lãnh ngân hàng Trong một Bảo lãnh ngân hàng thường có ít nhất 3 thành phần sau:  Bên bảo lãnh (Ngân hàng bảo lãnh) – the Guarantor: Là NHTM phát hành cam kết bảo lãnh, có chức năng phát hành bảo lãnh và được bên thụ hưởng chấp nhận. Bên bảo lãnh có thể là một NHTM phục vụ bên được bảo lãnh (trường hợp bảo lãnh trực tiếp) hoặc nhiều NHTM cùng tham gia (trường hợp bảo lãnh gián tiếp).  Bên được bảo lãnh – the Principal: Là khách hàng được NHTM bảo lãnh.

Bên được bảo lãnh có thể là tổ chức hoặc cá nhân, trong hoặc ngoài nước và có đủ điều kiện để được ngân hàng bảo lãnh. Bên được bảo lãnh có thể là: - Người xuất khẩu (trường hợp bảo lãnh thực hiện hợp đồng). - Người nhập khẩu (trường hợp bảo lãnh thanh toán). - Người đi vay, người mua hàng trả chậm (trường hợp bảo lãnh thanh toán).

- Người tham gia dự thầu (trường hợp bảo lãnh dự thầu).  Bên thụ hưởng (Bên nhận bảo lãnh) – the Beneficiary: Là tổ chức, cá nhân trong và ngoài nước có quyền thụ hưởng bảo lãnh của NHTM. Bên nhận bảo lãnh có thể là: - Người nhập khẩu (trường hợp bảo lãnh thực hiện hợp đồng và trường hợp bảo lãnh tiền đặt cọc, tiền ứng trước). - Người xuất khẩu, người cho vay (trường hợp bảo lãnh thanh toán).

- Người mời thầu, chủ đầu tư (trong trường hợp bảo lãnh dự thầu). Ngoài ra, có thể còn có các bên liên quan khác như : bên bảo lãnh đối ứng, bên xác nhận bảo lãnh, bên bảo đảm cho nghĩa vụ của bên được bảo lãnh. Nguyễn Ngọc Chiến Lớp TTQTD – K12 Học viện Ngân hàng -7- Khóa luận tốt nghiệp 1. Mối quan hệ giữa các chủ thể trong hoạt động Bảo lãnh ngân hàng a.

Quan hệ giữa bên được bảo lãnh và bên nhận bảo lãnh Đây là mối quan hệ gốc, là cơ sở phát sinh yêu cầu bảo lãnh, được thể hiện dưới dạng: hợp đồng mua bán, hợp đồng thi công, hồ sơ mời thầu, đơn dự thầu… Trong mối quan hệ này, bên được bảo lãnh có nghĩa vụ bắt buộc phải thực hiện cam kết đối với bên nhận bảo lãnh. Quan hệ giữa bên được bảo lãnh và bên bảo lãnh (NHTM) Dựa vào mối quan hệ gốc, NHTM phát hành cam kết bảo lãnh theo yêu cầu của bên được bảo lãnh, thể hiện thông qua Hợp đồng cấp bảo lãnh. Đây là văn bản thỏa thuận giữa NHTM với bên được bảo lãnh và các bên liên quan (nếu có) về quyền và nghĩa vụ của các bên trong việc thực hiện bảo lãnh của NHTM. Trong trường hợp bên được bảo lãnh vi phạm các điều khoản được bảo lãnh và bên nhận bảo lãnh đòi tiền ngân hàng thì bên được bảo lãnh có nghĩa vụ hoàn trả cho ngân hàng số tiền ngân hàng phải thanh toán cho bên nhận bảo lãnh theo cam kết bảo lãnh.

Quan hệ giữa bên bảo lãnh (NHTM) và bên nhận bảo lãnh NHTM có trách nhiệm thanh toán cho bên nhận bảo lãnh khi bên được bảo lãnh vi phạm các nghĩa vụ đã cam kết với bên nhận bảo lãnh, thể hiện thông qua cam kết bảo lãnh. Đây là văn bản bảo lãnh của NHTM, được phát hành dưới dạng Thư bảo lãnh hoặc Hợp đồng bảo lãnh. Thư bảo lãnh là cam kết đơn phương bằng văn bản của NHTM; còn Hợp đồng bảo lãnh là thỏa thuận bằng văn bản giữa NHTM và bên nhận bảo lãnh, hoặc giữa NHTM, bên nhận bảo lãnh, bên được bảo lãnh và các bên liên quan về việc NHTM sẽ thực hiện nghĩa vụ tài chính thay cho bên được bảo lãnh khi bên được bảo lãnh không thực hiện hoặc thực hiện không đúng nghĩa vụ đã cam kết với bên nhận bảo lãnh. Phân loại Bảo lãnh ngân hàng Có thể phân chia Bảo lãnh ngân hàng theo nhiều cách khác nhau, tùy thuộc vào việc lựa chọn tiêu thức phân loại.

Sau đây là một số tiêu thức phân loại: Nguyễn Ngọc Chiến Lớp TTQTD – K12 Học viện Ngân hàng -8- Khóa luận tốt nghiệp 1. Căn cứ vào phương thức phát hành bảo lãnh a. Bảo lãnh trực tiếp (Direct Guarantee) - Là loại bảo lãnh trong đó ngân hàng của bên được bảo lãnh cam kết bồi thường không hủy ngang trực tiếp cho bên nhận bảo lãnh - người thụ hưởng. Sau khi đã bồi thường cho người thụ hưởng, ngân hàng truy đòi bồi hoàn trực tiếp bên được bảo lãnh.

- Thông thường có ba bên tham gia là: Bên bảo lãnh, bên được bảo lãnh và người thụ hưởng. Khi người thụ hưởng ở nước ngoài, thường có thêm một ngân hàng ở nước người thụ hưởng tham gia làm đại lý cho bên bảo lãnh với nhiệm vụ thông báo thư bảo lãnh cho người thụ hưởng. Sơ đồ bảo lãnh trực tiếp Ngân hàng phát hành (4) Ngân hàng thông báo (Issuing Bank) (Advising Bank) (3) (2) (4) Bên được bảo lãnh (1) Người thụ hưởng (The Principal) ( The Beneficiary) Trong đó: (1)Hợp đồng cơ sở (Underlying contract) ký kết bởi bên được bảo lãnh và bên nhận bảo lãnh. (2) Trên cơ sở hợp đồng cơ sở, bên được bảo lãnh yêu cầu ngân hàng phục vụ mình phát hành thư bảo lãnh.

(3) Trường hợp không có ngân hàng đại lý (thường là khi bên được bảo lãnh và người thụ hưởng ở cùng quốc gia), ngân hàng phát hành thư bảo lãnh và chuyển trực tiếp cho người thụ hưởng. (4) Trường hợp có ngân hàng đại lý (thường là khi bên được bảo lãnh và người thụ hưởng ở 2 quốc gia khác nhau), ngân hàng phát hành thư bảo lãnh và chuyển cho bên nhận bảo lãnh thông qua ngân hàng đại lý. Nguyễn Ngọc Chiến Lớp TTQTD – K12 Học viện Ngân hàng -9- Khóa luận tốt nghiệp b. Bảo lãnh gián tiếp (Indirect Guarantee) - Là loại bảo lãnh trong đó bên được bảo lãnh yêu cầu ngân hàng phục vụ mình (gọi là ngân hàng chỉ thị) đề nghị ngân hàng ở nước người thụ hưởng (gọi là ngân hàng bảo lãnh) phát hành thư bảo lãnh (gọi là bảo lãnh chính hay bảo lãnh gốc) và chuyển cho người thụ hưởng.