Khóa Luận Cử Nhân Kinh Tế: Quản Trị Rủi Ro Tín Dụng Tại Ngân Hàng Thương Mại Cổ Phần Kiên Long

Chuyên khảo kinh tế phân tích Giải pháp cải thiện kết quả hoạt động quản trị rủi ro tín dụng tại ngân hàng tmcp kiên long, đánh giá các khía cạnh quan trọng, đề xuất hướng nghiên

• Tác giả: Đinh Văn Nghĩa
• Người hướng dẫn: TS. Nguyễn Thị Uyên Uyên
• Trường học: Đại Học Kinh Tế - Tài Chính TPHCM
• Chuyên ngành: Tài Chính - Ngân Hàng
• Đề tài: Quản Trị Rủi Ro Tín Dụng Tại Ngân Hàng Thương Mại Cổ Phần Kiên Long
• Loại tài liệu: khóa luận tốt nghiệp
• Năm xuất bản: 2013
• Địa điểm: TP. Hồ Chí Minh

Mục lục chi tiết

• LỜI CẢM ƠN
• XÁC NHẬN CỦA ĐƠN VỊ THỰC TẬP
• XÁC NHẬN CỦA GIẢNG VIÊN HƯỚNG DẪN
• MỤC LỤC
• DANH MỤC BẢNG
• DANH MỤC HÌNH
• DANH MỤC TỪ VIẾT TẮT
• LỜI MỞ ĐẦU
• 1. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN VỀ RỦI RO TÍN DỤNG VÀ QUẢN TRỊ RỦI RO TÍN DỤNG CỦA HỆ THỐNG NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI
• 1.1. Rủi ro tín dụng trong hoạt động của Ngân hàng Thương mại
• 1.2. Khái niệm về rủi ro tín dụng
• 1.3. Phân loại rủi ro tín dụng
• 1.4. Đặc điểm của rủi ro tín dụng
• 1.5. Nguyên nhân dẫn đến rủi ro tín dụng tại Ngân hàng Thương mại
• 1.5.1. Nguyên nhân chủ quan
• 1.5.2. Nguyên nhân khách quan
• 1.5.2.1. Từ phía khách hàng vay
• 1.5.2.2. Từ phía Ngân hàng cho vay
• 1.6. Những căn cứ chủ yếu để xác định mức độ rủi ro tín dụng
• 1.6.1. Tỷ lệ nợ quá hạn
• 1.6.2. Tỷ lệ nợ xấu
• 1.6.3. Hệ số rủi ro tín dụng
• 1.7. Hậu quả của rủi ro tín dụng
• 1.8. Quản trị rủi ro tín dụng tại Ngân hàng Thương mại
• 1.8.1. Sự cần thiết của hoạt động quản trị rủi ro tín dụng
• 1.8.2. Các mô hình trong quản trị rủi ro tín dụng
• 1.8.2.1. Mô hình điểm số Z (Z – Score)
• 1.8.2.2. Mô hình chất lượng 6C
• 1.8.2.3. Mô hình xếp hạng của Moody’s
• 1.8.2.4. Tỷ lệ an toàn vốn tối thiểu (CAR)
• 1.8.2.5. Mô hình cho điểm tín dụng tiêu dùng
• 1.8.2.6. Mô hình quản trị rủi ro theo Basel II
• 1.9. Nghiên cứu bài học kinh nghiệm về quản trị rủi ro tín dụng
• 1.9.1. Kinh nghiệm quản trị rủi ro tín dụng từ các nước trên Thế giới
• 1.9.1.1. Kinh nghiệm từ Thái Lan
• 1.9.1.2. Kinh nghiệm từ Indonesia
• 1.9.1.3. Kinh nghiệm từ Mỹ
• 1.9.1.4. Kinh nghiệm từ vụ án EPCO_Minh Phụng (1997) tại Việt Nam
• 1.10. Kết luận chương 1
• 2. CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG RỦI RO TÍN DỤNG VÀ QUẢN TRỊ RỦI RO TÍN DỤNG TẠI NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI CỔ PHẦN KIÊN LONG
• 2.1. Tổng quan về Ngân hàng TMCP Kiên Long
• 2.1.1. Lịch sử hình thành và phát triển
• 2.1.2. Các sản phẩm dịch vụ, tín dụng
• 2.1.3. Cơ cấu tổ chức bộ máy quản lý của KienLong Bank
• 2.1.4. Vị thế của Ngân hàng TMCP Kiên Long so với các Ngân hàng TMCP khác tại Việt Nam
• 2.2. Thực trạng rủi ro tín dụng và quản trị rủi ro tín dụng tại Ngân hàng TMCP Kiên Long giai đoạn 2010 – 2012
• 2.2.1. Tình hình hoạt động tín dụng tại Ngân hàng TMCP Kiên Long
• 2.2.2. Tình hình huy động vốn
• 2.2.3. Tình hình cho vay
• 2.2.4. Phân tích rủi ro tín dụng tại Ngân hàng TMCP Kiên Long trong giai đoạn năm 2010 – 2012
• 2.2.4.1. Tình hình dư nợ tín dụng
• 2.2.4.2. Tình hình chất lượng tín dụng
• 2.2.5. Nguyên nhân dẫn đến rủi ro tín dụng tại Ngân hàng TMCP Kiên Long
• 2.2.5.1. Nguyên nhân khách quan từ môi trường kinh doanh tại KienLong Bank
• 2.2.5.2. Nguyên nhân chủ quan từ phía khách hàng của KienLong Bank
• 2.2.5.3. Nguyên nhân chủ quan từ phía Ngân hàng TMCP Kiên Long
• 2.2.6. Thực trạng quản trị rủi ro tín dụng tại Ngân hàng TMCP Kiên Long
• 2.2.6.1. Việc ứng dụng mô hình quản trị rủi ro tại KienLong Bank
• 2.2.6.2. Quy trình xét duyệt cho vay tại KienLong Bank
• 2.2.6.3. Bộ phận phòng ngừa, phát hiện và hạn chế rủi ro tín dụng tại Ngân hàng TMCP Kiên Long
• 2.3. Kết luận chương 2
• 3. CHƯƠNG 3: GIẢI PHÁP NÂNG CAO HIỆU QUẢ HOẠT ĐỘNG QUẢN TRỊ RỦI RO TÍN DỤNG TẠI NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI CỔ PHẦN KIÊN LONG
• 3.1. Quan điểm và định hướng phát triển kinh doanh và quản trị rủi ro tín dụng tại Ngân hàng TMCP Kiên Long trong thời gian tới
• 3.1.1. Định hướng phát triển
• 3.2. Giải pháp góp phần nâng cao hiệu quả hoạt động quản trị rủi ro tín dụng tại Ngân hàng TMCP Kiên Long
• 3.2.1. Giải pháp nâng cao chất lượng tín dụng tại KienLong Bank
• 3.2.2. Hoạt động huy động vốn tại Ngân hàng TMCP Kiên Long
• 3.2.3. Hoạt động cho vay tại KienLong Bank
• 3.2.4. Giải pháp nhằm hạn chế và giảm thiểu rủi ro tín dụng tại Ngân hàng TMCP Kiên Long
• 3.2.4.1. Hoàn thiện tổ chức bộ máy cấp dụng và quy trình tín dụng
• 3.2.4.2. Xây dựng chính sách tín dụng hiệu quả
• 3.2.4.3. Giải pháp hạn chế nợ xấu
• 3.2.4.4. Giải pháp xử lý nợ xấu
• 3.2.4.5. Giải pháp hạn chế rủi ro đạo đức
• 3.2.4.6. Giải pháp hạn chế rủi ro trong hoạt động hậu kiểm
• 3.2.5. Một số ý kiến khác
• 3.2.6. Kiến nghị với Ngân hàng Nhà nước
• 3.2.6.1. Nâng cao chất lượng quản lý, điều hành
• 3.2.6.2. Nâng cao hiệu quả hoạt động CIC
• 3.2.6.3. Tăng cường hoạt động thanh tra, giám sát
• 3.2.7. Kiến nghị với Chính phủ
• 3.3. Kết luận chương 3
• KẾT LUẬN CHUNG
• TÀI LIỆU THAM KHẢO
• PHỤ LỤC

Tóm tắt

I. Tổng Quan Rủi Ro Tín Dụng Ngân Hàng Kiên Long Khái Niệm

Rủi ro tín dụng (RRTD) là một phần không thể thiếu trong hoạt động của Ngân hàng Thương mại. Nó ảnh hưởng trực tiếp đến lợi nhuận và sự ổn định của ngân hàng. Theo A.Lange, RRTD là khoản lỗ tiềm tàng khi ngân hàng cấp tín dụng, tức là khả năng các luồng thu nhập dự kiến không được thực hiện đầy đủ. Timothy W.Koch định nghĩa RRTD là sự thay đổi tiềm ẩn của thu nhập thuần do khách hàng không thanh toán hoặc thanh toán trễ hạn. Tại Việt Nam, theo Quyết định 493/2005/QĐ-NHNN, RRTD là khả năng tổn thất do khách hàng không thực hiện nghĩa vụ. Nói tóm lại, RRTD xảy ra khi người vay không trả nợ đúng hạn. Điều này dẫn đến tổn thất tài chính, giảm thu nhập ròng và thậm chí là phá sản. Vì vậy, quản trị rủi ro tín dụng là hoạt động cực kỳ quan trọng đối với Ngân hàng Kiên Long và các ngân hàng khác.

1.1. Phân loại rủi ro tín dụng Các loại rủi ro cơ bản

Rủi ro tín dụng có thể được phân loại theo nhiều tiêu chí khác nhau, tùy thuộc vào mục đích phân tích. Một cách phân loại phổ biến là dựa trên nguồn gốc của rủi ro: Rủi ro giao dịch, Rủi ro danh mục, Rủi ro lựa chọn, Rủi ro đảm bảo, Rủi ro nghiệp vụ và Rủi ro nội tại. Mỗi loại rủi ro này đòi hỏi các biện pháp quản lý và phòng ngừa khác nhau. Việc hiểu rõ các loại rủi ro này giúp Ngân hàng Kiên Long xây dựng chiến lược quản trị rủi ro tín dụng hiệu quả hơn. Các hình thức phòng ngừa sẽ được đề cập chi tiết hơn trong các chương sau.

1.2. Đặc điểm rủi ro tín dụng Tính gián tiếp phức tạp

Rủi ro tín dụng mang tính gián tiếp vì nó phụ thuộc vào hoạt động kinh doanh của khách hàng vay. Nếu khách hàng gặp khó khăn, ngân hàng sẽ đối mặt với nguy cơ không thu hồi được nợ. Rủi ro tín dụng cũng rất đa dạng và phức tạp do Ngân hàng là trung gian tài chính. Đồng thời Rủi ro tín dụng là tất yếu. Thông tin bất cân xứng khiến ngân hàng khó nắm bắt đầy đủ rủi ro. Do đó, kinh doanh ngân hàng thực chất là kinh doanh rủi ro ở mức phù hợp để đạt lợi nhuận. Ngân hàng cần phải nhận biết những đặc điểm này để phòng ngừa rủi ro tốt nhất.

1.3. Nguyên nhân rủi ro tín dụng Chủ quan Khách quan

Rủi ro tín dụng phát sinh từ nhiều nguyên nhân, cả chủ quan lẫn khách quan. Nguyên nhân chủ quan bao gồm: Môi trường kinh tế vĩ mô biến động, môi trường pháp lý chưa hoàn thiện, lãi suất và tỷ giá thay đổi. Nguyên nhân khách quan đến từ phía khách hàng: Quản lý kinh doanh kém hiệu quả, sử dụng vốn sai mục đích. Còn đến từ phía Ngân hàng: Cho vay thiếu căn cứ, kỹ thuật tín dụng lạc hậu, cán bộ tín dụng cấu kết với khách hàng. Xác định rõ nguyên nhân giúp Ngân hàng Kiên Long có biện pháp phòng ngừa phù hợp.

II. Cách Xác Định Mức Độ Rủi Ro Tín Dụng 3 Tiêu Chí Quan Trọng

Việc xác định mức độ rủi ro tín dụng là bước quan trọng để đánh giá chất lượng hoạt động tín dụng của Ngân hàng Kiên Long. Có ba tiêu chí chính để xác định mức độ rủi ro: Tỷ lệ nợ quá hạn, Tỷ lệ nợ xấu, và Hệ số rủi ro tín dụng. Các chỉ số này phản ánh khả năng trả nợ của khách hàng và mức độ an toàn của danh mục tín dụng. Theo quy định của NHNN, tỷ lệ nợ quá hạn trên tổng dư nợ trên 7% được coi là Ngân hàng yếu kém. Các chỉ số này rất quan trọng để phòng tránh các rủi ro.

2.1. Tỷ lệ nợ quá hạn Đo lường khả năng trả nợ

Tỷ lệ nợ quá hạn là tỷ lệ phần trăm giữa số tiền mà khách hàng chưa trả (cả gốc lẫn lãi) so với tổng dư nợ. Tỷ lệ này cao cho thấy khả năng trả nợ của khách hàng kém và rủi ro cho ngân hàng tăng. Chỉ tiêu này càng lớn, thể hiện sự thâm hụt vốn tự có càng nhiều do chất lượng tín dụng bị giảm sút. Khi chỉ tiêu này vượt quá so với quy định thì Ngân hàng không có khả năng thanh toán. Theo quy định của NHNN thì tỷ lệ nợ quá hạn trên tổng dư nợ > 7% được xem là Ngân hàng yếu kém.

2.2. Tỷ lệ nợ xấu Chỉ số đánh giá chất lượng tín dụng

Tỷ lệ nợ xấu là tỷ lệ phần trăm giữa các khoản nợ có vấn đề (nợ nhóm 3, 4, 5) so với tổng dư nợ. Nợ xấu là các khoản nợ không có khả năng thu hồi hoặc khó thu hồi. NHNN cho phép dư nợ xấu của các NHTM không quá 5%. Nợ xấu là nợ có vấn đề, nợ không lành mạnh, nợ khó đòi, nợ không thể đòi. Khách hàng không thực hiện nghĩa vụ trả nợ; tình hình tài chính của khách hàng xấu, tài sản đảm bảo không đủ trang trải nợ.

2.3. Hệ số rủi ro tín dụng Mức độ tập trung tín dụng

Hệ số rủi ro tín dụng cho biết tỷ trọng của các khoản mục tín dụng trong tổng tài sản có. Tỷ lệ này càng cao, lợi nhuận càng lớn, nhưng rủi ro cũng cao. Tổng dư nợ cho vay của Ngân hàng được chia thành ba nhóm: Nhóm chất lượng tốt, nhóm chất lượng trung bình và nhóm chất lượng xấu. Nhóm dư nợ của các khoản tín dụng có chất lượng tốt là những khoản cho vay có mức độ rủi ro thấp nhưng có thể mang lại thu nhập không cao cho Ngân hàng.

III. Hậu Quả Rủi Ro Tín Dụng Ảnh Hưởng Đến Ngân Hàng Kiên Long

Rủi ro tín dụng gây ra nhiều hậu quả nghiêm trọng cho các bên liên quan. Đối với khách hàng vay, RRTD có thể dẫn đến mất khả năng chi trả và phá sản. Đối với Ngân hàng Kiên Long, RRTD làm tăng chi phí trích lập dự phòng, giảm lợi nhuận, mất cân đối thu chi, mất khả năng thanh khoản và suy giảm uy tín. Ngân hàng sẽ khó thu hồi vốn và lãi. Điều này làm cho Ngân hàng mất cân đối thu chi, mất khả năng thanh khoản. Đối với nền kinh tế, RRTD có thể gây ra khủng hoảng tài chính và suy thoái kinh tế.

3.1. Ảnh hưởng đến ngân hàng cho vay Thua lỗ mất uy tín

Khi xảy ra thất thoát vốn từ rủi ro tín dụng, Ngân hàng sẽ phải trích lập dự phòng cho những rủi ro đó, làm gia tăng chi phí và có thể dẫn đến thua lỗ. Ngân hàng sẽ khó thu hồi được vốn tín dụng đã cấp và lãi cho vay, những Ngân hàng phải trả vốn và lãi cho khoản tiền huy động khi đến hạn, điều này làm cho Ngân hàng mất cân đối thu chi, mất khả năng thanh khoản, làm mất lòng tin đến người gửi tiền.

3.2. Tác động đến nền kinh tế Khủng hoảng tài chính

Ngân hàng có mối quan hệ chặt chẽ với nền kinh tế, là kênh thu hút và bơm tiền cho nền kinh tế, vì vậy RRTD dẫn đến đóng băng tín dụng, làm giảm mức đầu tư và sản xuất, gây ảnh hưởng đến tăng trưởng kinh tế, làm tăng tỷ lệ thất nghiệp và bất ổn xã hội. Rủi ro tín dụng gây ra những hậu quả tiêu cực đến sự phát triển chung của toàn bộ nền kinh tế.

IV. Quản Trị Rủi Ro Tín Dụng Mô Hình Bài Học Kinh Nghiệm

Quản trị rủi ro tín dụng (QTRRTD) là hoạt động cần thiết để đảm bảo an toàn và hiệu quả hoạt động tín dụng của Ngân hàng Kiên Long. QTRRTD bao gồm việc xác định, đo lường, giám sát và kiểm soát rủi ro. Có nhiều mô hình QTRRTD khác nhau, như mô hình điểm số Z, mô hình chất lượng 6C, mô hình xếp hạng của Moody's, tỷ lệ an toàn vốn tối thiểu (CAR), mô hình cho điểm tín dụng tiêu dùng và mô hình quản trị rủi ro theo Basel II. Việc áp dụng các mô hình này giúp ngân hàng đánh giá và quản lý rủi ro hiệu quả hơn. Tham khảo kinh nghiệm quản trị rủi ro của các ngân hàng trên thế giới sẽ giúp Ngân hàng Kiên Long hoàn thiện hệ thống QTRRTD của mình.

4.1. Sự cần thiết của QTRRTD An toàn và bền vững

Quản trị RRTD là một bộ phận không thể thiếu trong hệ thống quản lý hoạt động kinh doanh của NHTM. Hoạt động QTRRTD có hiệu quả sẽ giúp NHTM hoạt động an toàn, ổn định và phát triển bền vững, tối đa hóa giá trị cho các cổ đông của NHTM. NHTM phải tích cực, chủ động thực hiện QTRRTD một cách có hệ thống và hiệu quả theo một quy trình khoa học nhằm bảo vệ lợi nhuận và nâng cao giá trị NHTM.

4.2. Các mô hình QTRRTD Z Score Basel II

Có nhiều mô hình QTRRTD khác nhau, mỗi mô hình có ưu và nhược điểm riêng. Một số mô hình phổ biến bao gồm: Mô hình điểm số Z (Z – Score); Mô hình chất lượng 6C; Mô hình xếp hạng của Moody’s; Tỷ lệ an toàn vốn tối thiểu (CAR); Mô hình cho điểm tín dụng tiêu dùng; Mô hình quản trị rủi ro theo Basel II. Ngân hàng Kiên Long có thể lựa chọn mô hình phù hợp nhất với điều kiện và mục tiêu của mình.

4.3. Bài học kinh nghiệm QTRRTD Thái Lan Indonesia Mỹ

Nghiên cứu kinh nghiệm của các nước trên thế giới giúp Ngân hàng Kiên Long hoàn thiện QTRRTD. Kinh nghiệm quản trị rủi ro tín dụng từ các nước trên Thế giới như: Kinh nghiệm từ Thái Lan; Kinh nghiệm từ Indonesia; Kinh nghiệm từ Mỹ. Kinh nghiệm từ vụ án EPCO_Minh Phụng (1997) tại Việt Nam cũng là một bài học lớn. Học hỏi từ các bài học thành công và thất bại giúp Ngân hàng Kiên Long tránh được những sai lầm tương tự.

V. Thực Trạng Rủi Ro Tín Dụng Tại Ngân Hàng TMCP Kiên Long

Việc đánh giá thực trạng rủi ro tín dụng tại Ngân hàng TMCP Kiên Long trong giai đoạn 2010-2012 là vô cùng quan trọng. Phân tích tình hình hoạt động tín dụng, huy động vốn và cho vay sẽ giúp xác định được các điểm yếu và nguy cơ tiềm ẩn. Tình hình dư nợ tín dụng và chất lượng tín dụng cần được xem xét kỹ lưỡng để có biện pháp phòng ngừa hiệu quả. Đồng thời, việc làm rõ các nguyên nhân khách quan và chủ quan dẫn đến rủi ro tín dụng là cơ sở để xây dựng các giải pháp phù hợp. Ngân hàng Kiên Long cần đánh giá toàn diện để đưa ra các quyết định chiến lược.

5.1. Tổng quan về Ngân hàng TMCP Kiên Long Lịch sử và phát triển

Để đánh giá thực trạng rủi ro, cần có cái nhìn tổng quan về Ngân hàng TMCP Kiên Long. Lịch sử hình thành và phát triển, các sản phẩm dịch vụ, tín dụng, cơ cấu tổ chức bộ máy quản lý, vị thế của Ngân hàng TMCP Kiên Long so với các Ngân hàng TMCP khác tại Việt Nam cần được xem xét. Tổng quan về ngân hàng sẽ giúp hiểu rõ hơn về hoạt động của Ngân hàng Kiên Long.

5.2. Tình hình hoạt động tín dụng Huy động vốn cho vay

Phân tích tình hình hoạt động tín dụng, bao gồm tình hình huy động vốn và tình hình cho vay, sẽ giúp xác định xu hướng và rủi ro tiềm ẩn. Các số liệu thống kê về tăng trưởng tín dụng, cơ cấu tín dụng theo ngành và kỳ hạn cần được xem xét kỹ lưỡng. Tốc độ tăng trưởng huy động vốn của KienLong Bank trong giai đoạn năm 2010 – 2012 cần được xem xét.

5.3. Nguyên nhân dẫn đến rủi ro Khách quan chủ quan

Xác định các nguyên nhân dẫn đến rủi ro tín dụng là bước quan trọng để đưa ra giải pháp phòng ngừa. Nguyên nhân khách quan từ môi trường kinh doanh, từ phía khách hàng và nguyên nhân chủ quan từ phía Ngân hàng cần được phân tích. Hiểu rõ các nguyên nhân giúp Ngân hàng Kiên Long có biện pháp khắc phục hiệu quả.

VI. Giải Pháp Quản Trị Rủi Ro Tín Dụng Hiệu Quả Kiên Long

Nâng cao hiệu quả QTRRTD tại Ngân hàng TMCP Kiên Long đòi hỏi sự kết hợp giữa các giải pháp về định hướng phát triển kinh doanh, nâng cao chất lượng tín dụng, hạn chế và giảm thiểu rủi ro, và kiến nghị với NHNN và Chính phủ. Hoàn thiện tổ chức bộ máy cấp dụng và quy trình tín dụng là vô cùng quan trọng. Một chiến lược toàn diện sẽ giúp Ngân hàng Kiên Long đối phó với các thách thức và cơ hội trong tương lai, đồng thời đảm bảo sự phát triển bền vững.

6.1. Định hướng phát triển và QTRRTD Chiến lược tương lai

Xác định rõ định hướng phát triển kinh doanh và QTRRTD trong thời gian tới là yếu tố then chốt. Định hướng phát triển của Ngân hàng Kiên Long cần phù hợp với bối cảnh kinh tế vĩ mô và chiến lược phát triển của ngành ngân hàng. Đồng thời, QTRRTD cần được tích hợp vào chiến lược kinh doanh để đảm bảo an toàn và hiệu quả.

6.2. Giải pháp nâng cao chất lượng tín dụng Huy động cho vay

Nâng cao chất lượng tín dụng là một trong những giải pháp quan trọng nhất để QTRRTD hiệu quả. Hoạt động huy động vốn và hoạt động cho vay cần được cải thiện để đảm bảo nguồn vốn an toàn và sử dụng vốn hiệu quả. Điều này liên quan đến việc nâng cao chất lượng thẩm định dự án, tăng cường giám sát tín dụng và đa dạng hóa danh mục cho vay.

6.3. Hạn chế và giảm thiểu rủi ro Nợ xấu đạo đức

Các giải pháp nhằm hạn chế và giảm thiểu rủi ro tín dụng bao gồm hoàn thiện tổ chức bộ máy cấp dụng, xây dựng chính sách tín dụng hiệu quả, giải pháp hạn chế và xử lý nợ xấu, giải pháp hạn chế rủi ro đạo đức và rủi ro trong hoạt động hậu kiểm. Việc triển khai đồng bộ các giải pháp này sẽ giúp Ngân hàng Kiên Long giảm thiểu nguy cơ rủi ro và nâng cao hiệu quả hoạt động.

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN VỀ RỦI RO TÍN DỤNG VÀ QUẢN TRỊ RỦI RO TÍN DỤNG CỦA HỆ THỐNG NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI 1. Rủi ro tín dụng trong hoạt động của Ngân hàng Thương mại 1. Khái niệm về rủi ro tín dụng Có rất nhiều khái niệm về rủi ro tín dụng từ các chuyên gia trong lĩnh vực tài chính trên Thế giới như: Trong tài liệu “Financial Institutions Management – A Modern Perspective”, A.Lange định nghĩa RRTD là khoản lỗ tiềm tàng khi Ngân hàng cấp tín dụng cho một khách hàng, nghĩa là khả năng các luồng thu nhập dự tính mang lại từ khoản cho vay của ngân hàng không thể được thực hiện đầy đủ về cả số lượng và thời hạn. Hay theo Timothy W.Koch: Một khi Ngân hàng nắm giữ tài sản sinh lợi, rủi ro xảy ra khi khách hàng sai hẹn – có nghĩa là khách hàng không thanh toán vốn gốc và lãi theo thỏa thuận.

Rủi ro tín dụng là sự thay đổi tiềm ẩn của thu nhập thuần và thị giá của vốn xuất phát từ việc khách hàng không thanh toán hay thanh toán trễ hạn (Bank Management, University of South Carolina, The Dryden Press, 1995, page 107). Và tại Việt Nam, thì theo khoản 1 Điều 2 Quy định về phân loại nợ, trích lập và sử dụng dự phòng để xử lý RRTD trong hoạt động ngân hàng của TCTD ban hành kèm theo Quyết định 493/2005/QĐ-NHNN ngày 22/4/2005 của Thống đốc NHNN là “Rủi ro tín dụng là khả năng xảy ra tổn thất trong hoạt động Ngân hàng của TCTD do khách hàng không thực hiện hoặc không có khả năng thực hiện nghĩa vụ của mình theo cam kết”. Tóm lại, rủi ro tín dụng được hiểu là khi người đi vay không thực hiện đúng nghĩa vụ trả nợ theo đúng quy định trong hợp đồng. Khi rủi ro tín dụng xảy ra sẽ dẫn đến tổn thất tài chính, tức là giảm thu nhập ròng và giảm giá trị thị trường của vốn.

Trong trường hợp nghiêm trọng có thể dẫn đến thua lỗ, hoặc ở mức độ cao hơn có thể dẫn đến phá sản. SVTH: Đinh Văn Nghĩa 3 Luận văn tốt nghiệp GVHD: TS. Nguyễn Thị Uyên Uyên 1. Phân loại rủi ro tín dụng Có rất nhiều cách để chúng ta có thể phân loại rủi ro tín dụng nhưng tùy vào mục đích cũng như các yêu cầu về nghiên cứu thì có thể phân loại rủi ro tín dụng 1 theo sơ đồ sau: Hình 1.1: Sơ đồ phân loại các rủi ro tín dụng Rủi ro tín dụng Rủi ro giao Rủi ro dịch danh mục Rủi ro lựa Rủi ro đảm Rủi ro Rủi ro nội Rủi ro tập chọn bảo nghiệp vụ tại trung 1.

Đặc điểm của rủi ro tín dụng Để chủ động phòng ngừa RRTD có hiệu quả thì việc nhận biết các đặc điểm của RRTD là rất cần thiết và hữu ích. Rủi ro tín dụng có những đặc điểm cơ bản sau: • Rủi ro tín dụng mang tính gián tiếp: Trong quan hệ tín dụng, Ngân hàng chuyển giao quyền sử dụng vốn cho khách hàng thì RRTD xảy ra khi khách hàng gặp những tổn thất và thất bại trong quá trình sử dụng vốn, hay nói cách khác những rủi ro trong hoạt động kinh doanh của khách hàng là nguyên nhân chủ yếu gây nên RRTD của Ngân hàng. • Rủi ro tín dụng có tính chất đa dạng và phức tạp: Đặc điểm này biểu hiện ở sự đa dạng, phức tạp của nguyên nhân, hình thức, hậu quả của RRTD do đặc trưng Ngân hàng là trung gian tài chính kinh doanh tiền tệ. Do đó 1 Phụ lục 1 “Nội dung phân loại các rủi ro tín dụng” SVTH: Đinh Văn Nghĩa 4 Luận văn tốt nghiệp GVHD: TS.

Nguyễn Thị Uyên Uyên khi phòng ngừa và xử lý RRTD phải chú ý đến mọi dấu hiệu rủi ro, xuất phát từ nguyên nhân, bản chất và hậu quả do RRTD đem lại để có biện pháp phòng ngừa phù hợp. • Rủi ro tín dụng có tính tất yếu tức là luôn tồn tại và gắn liền với hoạt động tín dụng của Ngân hàng Thương mại: Tình trạng thông tin bất cân xứng đã làm cho Ngân hàng không thể nắm bắt được các dấu hiệu rủi ro một cách toàn diện và đầy đủ, điều này làm cho bất cứ khoản vay nào cũng tiềm ẩn rủi ro đối với Ngân hàng. Kinh doanh Ngân hàng thực chất là kinh doanh rủi ro ở mức phù hợp và đạt được lợi nhuận tương ứng. Nguyên nhân dẫn đến rủi ro tín dụng tại Ngân hàng Thương mại 1.

Nguyên nhân chủ quan • Tác động của môi trường kinh tế: Nhiều khách hàng kinh doanh các ngành mang tính thời vụ và phụ thuộc nhiều vào các yếu tố từ thiên nhiên như hạn hán, lũ lụt hay các thiên tai, dịch bệnh đột ngột kéo đến sẽ dễ dàng và nhanh chóng làm cho các hoạt động kinh doanh của khách hàng dễ “đổ vỡ” dẫn đến khả năng hoàn trả các khoản nợ rất khó khăn hoặc không thể trả nợ làm cho chất lượng các khoản tín dụng bị giảm sút. Ngoài ra, môi trường cạnh tranh ngày càng gay gắt, nhiều khách hàng của các Ngân hàng phải đối mặt với nguy cơ thua lỗ và quy luật chọn lọc khắc nghiệt của thị trường. • Tác động của môi trường pháp lý: Kinh doanh tiền tệ là ngành kinh doanh có ảnh hưởng rất nhiều đến sự ổn định và phát triển chung của nền kinh tế, do đó hoạt động Ngân hàng cũng chịu sự điều tiết về pháp lý của Nhà nước trong đó hoạt động tín dụng Ngân hàng là đối tượng chịu sự tác động trực tiếp. Khi hành lang pháp lý chưa an toàn, môi trường kinh doanh kém lành mạnh và những chính sách thường thay đổi, thiếu đồng bộ sẽ gây những ách tắt, hệ lụy nặng nề cho hoạt động của Ngân hàng nói chung và hoạt động tín dụng nói riêng.

SVTH: Đinh Văn Nghĩa 5 Luận văn tốt nghiệp GVHD: TS. Nguyễn Thị Uyên Uyên Bên cạnh đó, sự thay đổi về lãi suất, tỷ giá hối đoái, lạm phát, chỉ số giá cả tăng, nguyên vật liệu đầu vào tăng ảnh hưởng đến kết quả kinh doanh và khách hàng không có khả năng trả nợ. Nguyên nhân khách quan • Từ phía khách hàng vay Quản lý sản xuất kinh doanh kém hiệu quả, sử dụng vốn vay không đúng mục đích, tiền vay về không có tác dụng thúc đẩy hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp, dẫn đến doanh nghiệp vay vốn làm ăn kém hiệu quả, nợ phải trả tăng trong đó có nợ vay Ngân hàng. Ngoài ra, nhu cầu vay vốn của khách hàng nhằm mở rộng quy mô kinh doanh, đa phần khách hàng doanh nghiệp chỉ tập trung vốn vào đầu tư tài sản vật chất chứ ít khi mạnh dạn đổi mới cách quản lý, đầu tư cho bộ máy giám sát kinh doanh, tài chính, kế toán theo đúng chuẩn mực.

Quy mô kinh doanh vượt quá khả năng quản lý là nguyên nhân dẫn đến sự phá sản của các phương thức kinh doanh đầy khả thi mà khách hàng đã đề ra để vay vốn Ngân hàng. • Từ phía Ngân hàng cho vay Khi quyết định cho vay thiếu căn cứ khoa học, không phân tích tình hình khả năng sử dụng vốn và hoàn trả nợ của doanh nghiệp, do vậy đã đưa vốn vào những doanh nghiệp kém hiệu quả sẽ dẫn đến nợ quá hạn, nợ tồn đọng. Kỹ thuật cấp tín dụng chưa hiện đại, đa dạng như việc xác định hạn mức tín dụng cho khách hàng còn quá đơn giản, thời hạn chưa phù hợp, sản phẩm tín dụng còn nghèo nàn. Bên cạnh đó, một số cán bộ tín dụng hoặc lãnh đạo Ngân hàng cấu kết với khách hàng, xảy ra những tiêu cực trong cho vay thì nguy cơ xảy ra rủi ro đối với món vay đó là rất cao.

Những căn cứ chủ yếu để xác định mức độ rủi ro tín dụng 1. Tỷ lệ nợ quá hạn Là số tiền mà khách hàng chưa hoàn trả cho Ngân hàng cả gốc lẫn lãi khi đáo hạn HĐTD mà không làm đơn xin gia hạn hoặc điều chỉnh kỳ hạn với nguyên nhân hợp SVTH: Đinh Văn Nghĩa 6 Luận văn tốt nghiệp GVHD: TS. Nguyễn Thị Uyên Uyên lý. Nếu nợ quá hạn chiếm tỷ lệ cao trong tổng dư nợ, điều này chứa đựng rủi ro cho Ngân hàng, thu nhập của Ngân hàng sẽ bị giảm.

Nợ xấu Tỷ lệ nợ xấu = x 100% Tổng dư nợ cho vay Chỉ tiêu nợ quá hạn là một trong những chỉ tiêu quan trọng để đánh giá chất lượng cho vay của Ngân hàng. Chỉ tiêu này càng lớn, thể hiện sự thâm hụt vốn tự có càng nhiều do chất lượng tín dụng bị giảm sút. Khi chỉ tiêu này vượt quá so với quy định thì Ngân hàng không có khả năng thanh toán. Theo quy định của NHNN thì tỷ lệ nợ quá hạn trên tổng dư nợ > 7% được xem là Ngân hàng yếu kém, nếu chỉ số này ở mức dưới 5% thì được đánh giá là Ngân hàng có nghiệp vụ tín dụng tốt, chất lượng cho vay cao.

Theo quyết định số 493/2005 QĐ-NHNN ngày 22/4/2005 của Thống đốc NHNN về việc phân loại nợ, trích lập dự phòng để xử lý rủi ro tín dụng trong hoạt động Ngân hàng của TCTD và được sửa đổi bổ sung tại quyết định số 18/2007/QĐ-NHNN ngày 25/04/2007 2. Tỷ lệ nợ xấu Nợ xấu Tỷ lệ nợ xấu = x 100% Tổng dư nợ cho vay • Nợ xấu là nợ có vấn đề, nợ không lành mạnh, nợ khó đòi, nợ không thể đòi, là các khoản nợ mang các đặc trưng cơ bản sau: - Khách hàng đã không thực hiện nghĩa vụ trả nợ với Ngân hàng khi các cam kết này đã hết hạn. - Tình hình tài chính của khách hàng đang và có chiều hướng xấu dẫn đến có khả năng Ngân hàng không thu hồi được vốn lẫn lãi. - Tài sản đảm bảo (thế chấp, cầm cố, bảo lãnh) được đánh giá là giá trị phát mãi không đủ trang trải nợ gốc và lãi.

- Nợ xấu (NPL) là các khoản thuộc nhóm 3, 4, 5. 2 Phụ lục 2 “Nội dung quyết định số 18/2007/QĐ – NHNN ngày 25/04/2007 của NHNN về việc phân loại nợ, trích lập dự phòng để xử lý rủi ro tín dụng” (Xem tại điều 6) SVTH: Đinh Văn Nghĩa 7 Luận văn tốt nghiệp GVHD: TS. Nguyễn Thị Uyên Uyên - Đánh giá chất lượng tín dụng của TCTD dựa trên tỷ lệ nợ xấu, quy định này của NHNN cho phép dư nợ xấu của các NHTM không quá 5%. Hệ số rủi ro tín dụng Tổng dư nợ cho vay Hệ số rủi ro tín dụng = x 100% Tổng tài sản có Hệ số này cho thấy tỷ trọng của các khoản mục tín dụng trong tài sản có, khoản mục tín dụng trong tổng tài sản càng lớn thì lợi nhuận càng lớn nhưng đồng thời rủi ro tín dụng cũng rất cao.