Chương 1: Tổng quan đề tài “Nâng cao hiệu quả giao nhận vận tải quốc tế bằng đường biển tại Công ty Vietrans”. Chương 2: Cơ sở lý luận về hiệu quả giao nhận vận tải quốc tế bằng đường biển. Chương 3: Thực trạng hoạt động giao nhận vận tải quốc tế bằng đường biển tại Công ty TNHH MTV giao nhận kho vận ngoại thương Vietrans. Chương 4: Định hướng và giải pháp nâng cao hiệu quả giao nhận vận tải quốc tế bằng đường biển tại Vietrans.
SVTH: Hoàng Nhật Tân 4 Lớp: K44E6 Luan van Khóa luận tốt nghiệp GVHD: TS.Lục Thị Thu Hường Chương 2: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ NÂNG CAO HIỆU QUẢ GIAO NHẬN VẬN TẢI QUỐC TẾ BẰNG ĐƯỜNG BIỂN. Một số khái niệm cơ bản. Dịch vụ giao nhận vận tải quốc tế. Dịch vụ giao nhận quốc tế.
* Khái niệm: Đặc điểm nổi bật của buôn bán quốc tế là người mua và bán ở những địa điểm khác nhau trên thế giới. Sau khi ký hợp đồng thì hàng hóa được vận chuyển liên quan đến nhiều hình thức khác nhau như: bao bì, đóng gói lưu kho, đưa hàng ra cảng, làm thủ tục gửi hàng, xếp hàng lên tàu, chuyển tải, bốc dỡ hàng hóa và giao cho người nhận…Những công việc đó được gọi là dịch vụ giao nhận vận tải quốc tế. Dịch vụ giao nhận (Freight Forwarding Service) theo “ Quy tắc mẫu” của Hiệp hội giao nhận quốc tế FIATA thì dịch vụ giao nhận là bất kỳ loại hình dịch vụ nào liên quan đến vận chuyển, gom hàng, lưu kho, bốc xếp hay đóng gói, phân phối hàng hóa cũng như dịch vụ tư vấn có liên quan đến dịch vụ kể trên. Theo Luật Thương mại của Việt Nam thì giao nhận hàng hóa là hành vi thương mại, theo đó người làm dịch vụ giao nhận hàng hóa từ người gửi, tổ chức vận chuyển lưu kho, lưu bãi, làm các thủ tục giấy tờ và các dịch vụ khác có liên quan để giao hàng cho người nhận theo sự ủy thác của người chủ hàng, của người vận tải hoặc người giao nhận khác.
* Phân loại dịch vụ giao nhận vận tải. - Căn cứ theo phạm vi hoạt động: + Giao nhận quốc tế: Là hoạt động giao nhận vận tải hàng hóa qua lãnh thổ các quốc gia khác nhau. + Giao nhận nội địa: Là hoạt động giao nhận vận tải hàng hóa được thực hiện trên lãnh thổ một quốc gia. - Căn cứ vào phương thức giao nhận: + Giao nhận hàng chuyên chở bằng đường biển + Giao nhận hàng chuyên chở bằng đường hàng không.
+ Giao nhận hàng chuyên chở bằng đường thủy. + Giao nhận hàng chuyên chở bằng đường sắt. SVTH: Hoàng Nhật Tân 5 Lớp: K44E6 Luan van Khóa luận tốt nghiệp GVHD: TS.Lục Thị Thu Hường + Giao nhận hàng chuyên chở bằng ô tô. + Giao nhận qua đường bưu điện.
+ Giao nhận hàng chuyên chở bằng đường ống. - Căn cứ vào cách thức tổ chức quá trình vận tải: + Giao nhận vận tải đơn phương thức: Là việc giao nhận vận chuyển hàng hóa từ nơi này đến nơi khác bằng một phương tiện vận tải duy nhất. + Giao nhận vận tải đa phương thức: Là việc vận chuyển hàng hóa từ nơi này đến nơi khác bằng ít nhất hai phương tiện vận tải, sử dụng một bộ chứng từ duy nhất và chỉ có một người chịu trách nhiệm trong quá trình vận chuyển. + Giao nhận vận chuyển đứt đoạn: Là việc vận chuyển hàng hóa từ nơi này đến nơi khác bằng hai hay nhiều phương thức vận tải, sử dụng hai hay nhiều bộ chứng từ vận tải và hai hay nhiều người phải chịu trách nhiệm về hàng hóa trong quá trình vận chuyển.
Dịch vụ vận tải quốc tế. Vận tải được hiểu là hoạt động kinh tế có mục đích của con người nhằm làm thay đổi vị trí của con người và hàng hóa từ nơi này đến nơi khác bằng các phương tiện vận tải. Theo đó, vận tải quốc tế là việc chuyên chở người, hàng hóa từ một quốc gia này đến một quốc gia khác; nghĩa là điểm đầu và điểm cuối của quá trình vận chuyển nằm ở các quốc gia khác nhau. Vai trò của giao nhận vận tải trong TMQT.
Giao nhận vận tải hàng hóa là ngành nghề dịch vụ thương mại gắn liền và liên quan chặt chẽ đến hoạt động ngoại thương. Trong xu thế quốc tế hóa ngày càng sâu rộng như hiện nay thì giao nhận vận tải càng có vai trò quan trọng. Điều này thể hiện ở: - Đặc điểm nổi bật của TMQT là người mua và người bán ở những nước khác nhau. Sau khi hợp đồng mua bán được ký kết, người bán thực hiện nghĩa vụ giao hàng tức là hàng hóa được vận chuyển từ người bán sang người mua.
Để cho quá trình vận chuyển đó được bắt đầu, tiếp tục và kết thúc tức là hàng hóa tới tay người mua cần phải thực hiện một loạt các công việc khác nhau liên quan đến chuyên chở như: đưa hàng ra cảng, làm thủ tục gửi hàng, xếp hàng lên tàu, chuyển tải hàng dọc SVTH: Hoàng Nhật Tân 6 Lớp: K44E6 Luan van Khóa luận tốt nghiệp GVHD: TS.Lục Thị Thu Hường đường, dỡ hàng ra khỏi tàu và giao cho người nhận…tất cả những nghiệp vụ đó là của dịch vụ giao nhận vận tải. Như vậy, trước tiên giao nhận vận tải là điều kiện không thể thiếu cho sự tồn tại và phát triển của hoạt động TMQT. - Hoạt động giao nhận vận tải tạo điều kiện cho hàng hóa lưu thông nhanh chóng, an toàn và tiết kiệm mà không cần có sự tham gia của người gửi cũng như người nhận tác nghiệp. - Thực hiện được việc chuyên môn hóa trong hoạt động kinh doanh xuất nhập khẩu, do việc giao nhận vận tải hàng hóa xuất nhập khẩu đã được một đơn vị chuyên trách khác đảm nhận nên các nhà xuất nhập khẩu có thể tập trung vào hoạt động kinh doanh của họ.
- Góp phần giảm giá thành hàng hóa xuất nhập khẩu. - Bên cạnh đó giao nhận vận tải cũng giúp các nhà xuất nhập khẩu giảm bớt được các chi phí không cần thiết như : chi phí xây dựng kho tàng, bến bãi nhờ vào việc sử dụng kho tàng, bến bãi của người giao nhận; chi phí đào tạo nhân công… 2. Các bên tham gia trong dịch vụ giao nhận vận tải quốc tế. Giao nhận vận tải phục vụ hoạt động mua bán hàng hóa, trong đó giao nhận xuất nhập khẩu chiếm tỉ trọng lớn.
Trong quá trình này có nhiều bên tham gia, phổ biến bao gồm: - Người mua hàng (buyer): Là người mua đứng tên trong hợp đồng thương mại và có trách nhiệm trả tiền mua hàng. - Người bán hàng (seller): Là người bán ghi trong hợp đồng thương mại và có trách nhiệm giao hàng cho người mua. - Người gửi hàng (consignor): Là người gửi hàng, trực tiếp ký hợp đồng vận tải với người giao nhận vận tải. - Người nhận hàng (consignee): Là người có quyền nhận hàng hóa.
- Người vận tải, hay người chuyên chở (carrier): Người vận chuyển hàng từ điểm giao hàng đến điểm nhận hàng theo hợp đồng vận chuyển. - Người giao nhận vận tải: Người trung gian thu xếp hoạt động vận chuyển, nhưng đứng tên người gửi hàng (shipper) trong hợp đồng với người vận tải. SVTH: Hoàng Nhật Tân 7 Lớp: K44E6 Luan van Khóa luận tốt nghiệp GVHD: TS.Lục Thị Thu Hường 2. Một số lý thuyết về nâng cao hiệu quả giao nhận vận tải quốc tế bằng đường biển.
Cơ sở pháp lý cho việc giao nhận vận tải hàng hóa gồm các quy phạm pháp luật quốc tế (các Công ước về vận đơn vận tải, Công ước về hợp đồng mua bán hàng hóa…); các văn bản quy phạm pháp luật của Nhà nước Việt Nam về giao nhận vận tải; các loại hợp đồng, thư tín dụng… Các Công ước quốc tế bao gồm: - Công ước Viên 1980 về buôn bán quốc tế quy định trình tự, thủ tục ký kết hợp đồng và các vấn đề pháp lý trong quá trình thực hiện hợp đồng. - Các Công ước về vận tải như Công ước quốc tế để thống nhất một số quy tắc về vận đơn đường biển ký tại Brussels ngày 25/08/1924, còn được gọi là quy tắc Hague. Ngoài ra còn có Công ước Liên hợp quốc về chuyên chở hàng hóa bằng đường biển ký tại Hamburg ngày 31/03/1978, thường gọi là Công ước Hamburg hay quy tắc Hamburg 1978. - Điều kiện kinh doanh tiêu chuẩn Incoterm 2000, Incoterm 2010 giải thích các điều kiện thương mại của Phòng Thương mại Quốc tế liên quan đến giá cả và trách nhiệm của các bên trong một hoạt động thương mại quốc tế.
- Quy tắc và thực hành thống nhất tín dụng chứng từ UCP 500, UCP 600 của Phòng Thương mại Quốc tế bao gồm các quy định về việc ban hành và sử dụng thư tín dụng L/C. Bên cạnh pháp luật quốc tế, Nhà nước Việt Nam đã ban hành nhiều văn bản quy phạm pháp luật liên quan đến vận tải, giao nhận hàng hóa xuất nhập khẩu như Bộ luật Hàng hải Việt Nam 2005, Luật Thương mại Việt Nam 2005, Luật kinh doanh bảo hiểm, Luật thuế… Các loại hợp đồng làm cơ sở cho hoạt động giao nhận bao gồm hợp đồng mua bán ngoại thương, hợp đồng thuê tàu, hợp đồng ủy thác giao nhận, hợp đồng bảo hiểm… 2. Quy trình nghiệp vụ trong giao nhận quốc tế bằng đường biển. Giao hàng xuất khẩu.
- Đối với hàng hóa phải lưu kho bãi tại cảng: SVTH: Hoàng Nhật Tân 8 Lớp: K44E6 Luan van Khóa luận tốt nghiệp GVHD: TS.Lục Thị Thu Hường B1: Đưa hàng đến cảng: + Giao danh mục hàng hóa XK( Cargo List) cho cảng và đăng ký với phòng điều độ để bố trí kho bãi, sau đo ký kết hợp đồng lưu kho bãi, bốc dỡ hàng hóa với cảng. + Lấy lệnh nhập kho và báo với hải quan rồi giao hàng vào kho bãi của cảng. B2: Giao hàng XK cho tàu: + Chuẩn bị trước khi giao hàng cho tàu: Tiến hành kiểm dịch, kiểm nghiệm (nếu cần) rồi làm thủ tục hải quan; báo cho cảng ngày giờ dự kiến tàu đến và chấp nhận thông báo sẵn sàng. + Tổ chức xếp và giao hàng cho tàu: Việc xếp hàng lên tàu do công nhân cảng làm.
Hàng sẽ được giao cho tàu dưới sự giám sát của đại diện hải quan. Sau khi hàng đã giao hết lên tàu thì cảng sẽ lập Bản tổng kết xếp hàng lên tàu và cùng ký xác nhận với tàu tạo cơ sở cho việc lập vận đơn. + Lập bộ chứng từ thanh toán: Căn cứ vào hợp đồng mua bán hoặc L/C, cán bộ giao nhận phải lập hoặc lấy các chứng từ cần thiết để tập hợp thành bộ chứng từ thanh toán, xuất trình cho ngân hàng để thanh toán tiền hàng. + Thông báo cho người mua về việc giao hàng và mua bảo hiểm cho hàng hóa nếu cần.