Chương 1: Một số vấn đề lý luận cở bản về hoạt động giao nhận hàng và hiệu quả hoạt động giao nhận hàng hóa xuất nhập khẩu bằng đường biển. - Chương 2: Đánh giá thực trạng hiệu quả hoạt động giao nhận hàng hóa xuất nhập khẩu tại Công ty TNHH một thành viên trung tâm Logistics Xanh. - Chương 3: Biện pháp nâng cao hiệu quả hoạt động giao nhận hàng hóa xuất nhập khẩu tại Công ty TNHH một thành viên trung tâm Logistics Xanh. MỘT SỐ VẤN ĐỀ LÝ LUẬN CƠ BẢN VỀ HOẠT ĐỘNG GIAO NHẬN HÀNG HÓA VÀ HIỆU QUẢ HOẠT ĐỘNG GIAO NHẬN HÀNG HÓA XNK VẬN CHUYỂN BẰNG ĐƯỜNG BIỂN 1.
Hoạt động giao nhận hàng hóa xuất nhập khẩu 1. Khái niệm về hoạt động giao nhận hàng hóa XNK * Dịch vụ giao nhận Giao nhận vận tải là những hoạt động nằm trong khâu lưu thông phân phối, một khâu quan trọng nối liền sản xuất với tiêu thụ, hai mặt chủ yếu của chu trình tái sản xuất xã hội. Giao nhận vận tải thực hiện chức năng đưa sản phẩm từ nơi sản xuất đến nơi tiêu thụ, hoàn thành mặt thứ hai của lưu thông phân phối là phân phối vật chất, khi mặt thứ nhất là thủ tục thương mại đã hình thành. Giao nhận gắn liền và song hành với quá trình vận tải.
Thông qua giao nhận các tác nghiệp vận tải được tiến hành: tập kết hàng hoá, vận chuyển, xếp dỡ, lưu kho, chuyển tải, đóng gói, thủ tục, chứng từ…Với nội hàm rộng như vậy, nên có rất nhiều định nghĩa về giao nhận.12] Theo quy tắc mẫu của Liên đoàn các hiệp hội giao nhận quốc tế (FIATA) về dịch vụ giao nhận, “dịch vụ giao nhận được định nghĩa như là bất kỳ loại dịch vụ nào liên quan đến vận chuyển, gom hàng, lưu kho, bốc xếp, đóng gói hay phân phối hàng hóa cũng như các dịch vụ tư vấn có liên quan đến các dịch vụ trên, kể cả các vấn đề về hải quan, tài chính, mua bảo hiểm, thanh toán, thu thập chứng từ liên quan đến hàng hóa”. Như vậy về cơ bản, giao nhận hàng hóa là tập hợp những công việc có liên quan đến quá trình vận tải nhằm thực hiện việc di chuyển hàng hóa từ nơi gửi hàng (người gửi hàng) đến nơi nhận hàng (người nhận hàng) [4,tr. * Người giao nhận Người ta thường hiểu người kinh doanh dịch vụ giao nhận hay các doanh nghiệp giao nhận là người giao nhận (Forwarder, Freight Forwarder, Forwarding Agent). Theo FIATA, “người giao nhận là người lo toan để hàng 5 hóa được chuyên chở theo hợp đồng ủy thác và hành động vì lợi ích của người ủy thác.
Người giao nhận cũng đảm nhận thực hiện mọi công việc liên quan đến hợp đồng giao nhận như bảo quản, lưu kho trung chuyển, làm thủ tục hải quan, kiểm hoá” .18] Người giao nhận có thể là chủ hàng (khi chủ hàng tự đứng ra đảm nhận công việc giao nhận hàng hóa của mình), chủ tàu (khi chủ tàu thay mặt chủ hàng thực hiện dịch vụ giao nhận), công ty xếp dỡ hay kho hàng, người giao nhận chuyên nghiệp hay bất kỳ người nào khác có đăng ký kinh doanh dịch vụ giao nhận hàng hóa. Dù ở các nước khác nhau, tên gọi của người giao nhận có khác nhau, nhưng tất cả đều cùng mang một tên chung trong giao dịch quốc tế là “người giao nhận hàng hóa quốc tế” và cùng làm một dịch vụ tương tự nhau, đó là dịch vụ giao nhận. Quyền hạn và nghĩa vụ của người giao nhận * Quyền hạn của người giao nhận Điều 167 Luật thương mại quy đinh, người giao nhận có những quyền và nghĩa vụ sau đây: [2,Tr.20] - Nguời giao nhận được hưởng tiền công và các khoản thu nhập hợp lý khác.Thực hiện đầy đủ nghĩa vụ của mình theo hợp đồng - Trong quá trình thực hiện hợp đồng, nếu có lý do chính đáng vì lợi ích của khách hàng thì có thể thực hiện khác với chỉ dẫn của khách hàng, nhưng phải thông báo ngay cho khách hàng. - Sau khi ký kết hợp đồng, nếu thấy không thể thực hiện được chỉ dẫn của khách hàng thì phải thông báo cho khách hàng để xin chỉ dẫn thêm.
-Phải thực hiện nghĩa vụ của mình trong thời gian hợp lý nếu trong hợp đồng không thoả thuận về thời gian thực hiện nghĩa vụ với khách hàng. * Nghĩa vụ của người giao nhận. + Khi là đại lý của chủ hàng: Tùy theo chức năng của người giao nhận, người giao nhận phải thực 6 hiện đầy đủ các nghĩa vụ của mình theo hợp đồng đã ký kết và phải chịu trách nhiệm về: [2,Tr.25] - Giao hàng không đúng chỉ dẫn - Thiếu sót trong việc mua bảo hiểm cho hàng hoá mặc dù đã có hướng dẫn. - Thiếu sót trong khi làm thủ tục hải quan - Chở hàng đến sai nơi quy định - Giao hàng cho người không phải là người nhận - Giao hàng mà không thu tiền từ người nhận hàng - Tái xuất không theo những thủ tục cần thiết hoặc không hoàn lại thuế - Những thiệt hại về tài sản và người của người thứ ba mà anh ta gây nên.
Tuy nhiên, chứng ta cũng cần chú ý người giao nhận không chịu trách nhiệm về hành vi lỗi lầm của người thứ ba như người chuyên chở hoặc người giao nhận khác. nếu anh ta chứng minh được là đã lựa chọn cần thiết. Khi là đại lý người giao nhận phải tuân thủ “Điều kiện Kinh doanh tiêu chuẩn” của mình. + Khi là người chuyên chở Khi là một người chuyên chở, người giao nhận đóng vai trò là một nhà thầu độc lập, nhân danh mình chịu trách nhiệm cung cấp các dịch vụ mà khách hàng yêu cầu.
Anh ta phải chịu trách nhiệm về những hành vi và lỗi lầm của người chuyên chở, của người giao nhận khác mà anh ta thuê để thực hiện hợp đồng vận tải như thể là hành vi và thiếu sót của mình. Quyền lợi, nghĩa vụ và trách nhiệm của anh ta như thế nào là do luật lệ của các phương thức vận tải quy định. Người chuyên chở thu ở khách hàng khoản tiền theo giá cả của dịch vụ mà anh ta cung cấp chứ không phải là tiền hoa hồng. Người giao nhận đóng vai trò là người chuyên chở không chỉ trong trường hợp anh ta tự vận chuyển hàng hoá bằng các phương tiện vận tải của chính mình mà còn trong trường hợp anh ta, bằng việc phát hành chứng từ vận tải của mình hay cách khác, cam kết đảm nhận trách nhiệm của người 7 chuyên chở (người thầu chuyên chở).
Khi người giao nhận cung cấp các dịch vụ liên quan đến vận tải như đóng gói, lưu kho, bố xếp hay phân phối. thì người giao nhận sẽ chịu trách nhiệm như người chuyên chở nếu người giao nhận thực hiện các dịch vụ trên bằng phương tiện và người của mình hoặc người giao nhận đã cam kết một cách rõ ràng hay ngụ ý là họ chịu trách nhiệm như một người chuyên chở. Khi đóng vai trò là người chuyên chở thì các điều kiện kinh doanh tiêu chuẩn thường không áp dụng mà áp dụng các Công ước quốc tế hoặc các Quy tắc do Phòng thương mại quốc tế ban hành. Tuy nhiên, người giao nhận không chịu trách nhiệm về những mất mát, hư hỏng của hàng hoá phát sinh từ những trường hợp sau đây: [2,tr.26] - Do lỗi của khách hàng hoặc của người được khách hàng uỷ thác, - Khách hàng đóng gói và ghi ký mã hiệu không phù hợp, Do nội tỳ hoặc bản chất của hàng hoá 1.
Ý nghĩa và vai trò của hoạt động giao nhận * Ý nghĩa Để cho nền sản xuất xã hội phát triển một cách có hiệu quả, các nhà kinh tế học từ xưa đã đưa ra ý tưởng là chuyên môn hóa lao động phải có mối quan hệ hợp tác với nhau thông qua các hoạt động kinh tế mà quan trọng nhất là việc di chuyển tư bản, lao động và trao đổi hàng hóa giữa các khu vực,các quốc gia với nhau. Nhờ đó các quốc gia có thể mở rộng khả năng sản xuất và tiêu dùng của mình, đồng thời nâng cao đời sống nhân dân. Giao nhận là một khâu, một mắt xích quan trọng trong quá trình tái sản xuất ngành vận tải nói riêng và hoạt động xuất nhập khẩu nói chung. Từ đó giúp cho việc lưu thông hàng hóa trên phạm vi toàn thế giới, góp phần thúc đẩy sản xuất phát triển, nâng cao chất lượng và hạ giá thành sản phẩm.
Mạng lưới giao nhận ngày càng phủ khắp toàn cầu và hoạt động nhộn nhịp. Các đại lý giao nhận cũng tạo một mạng lưới như vậy khắp các đầu mối giao thông, trung tâm kinh tế - chính trị - xã hội,. đảm nhận vai trò lưu thông một số lượng lớn hàng hóa 8 xuất nhập khẩu. Việc ra đời các công ty giao nhận giúp cho các nhà xuất nhập khẩu đơn giản hóa các vấn đề lẽ ra họ phải thực hiện.20] * Vai trò Trong hoạt động thương mại, hoạt động giao nhận đóng vai trò là hoạt động trung gian kết nối chặt chẽ giữa hoạt động xuất nhập khẩu với hoạt động chuyên chở và các cơ quan hữu quan khác để thực hiện các công việc được ủy thác nhằm đưa hàng hóa đến nơi nhận một cách nhanh chóng và an toàn nhất.
Vai trò của hoạt động giao nhận là cực kỳ quan trọng và không thể thiếu trong thương mại quốc tế vì ngày nay, tính chuyên môn hóa kể cả trong dịch vụ vận tải ngày càng trở nên sâu sắc và chuyên nghiệp hơn. Người giao nhận được coi là “kiến trúc sư” thiết kế và tổ chức vận chuyển hàng hóa đến nơi nhận một cách hợp lý cả về mặt thời gian và giá cả thông qua mối quan hệ của họ với các tổ chức, cơ quan có liên quan như công ty vận tải, công ty xếp dỡ, hải quan, bảo hiểm, cơ quan quản lý nhà nước khác. Hơn ai hết, những người làm công tác giao nhận rất am hiểu về thị trường, chính sách pháp luật cũng như tập quán của các quốc gia từ đó cung cấp cho khách hàng những thông tin cần thiết cũng như có thể trực tiếp điều hành cùng với khách hàng để tổ chức vận tải một cách hiệu quả nhất. Trong sản xuất hiện đại, sự tham gia của người giao nhận, các ngành, các lĩnh vực sản xuất đàn có sự thay đổi mạnh mẽ về cơ cấu sản xuất theo hướng chuyên môn hóa và hợp tác chặt chẽ với nhau để tạo ra giá trị gia tăng lớn nhất để đóng góp cho nền kinh tế đất nước.
Tại một số quốc gia trên thế giới mặc dù dân số không đông, diện tích không lớn nhưng với vị trí thuận lợi cùng chiến lược đúng đắn. Hoạt động giao nhận hàng hóa XNK bằng đường biển 1.