CHƯƠNG 1 TỔNG QUAN CƠ SỞ LÝ LUẬN CÔNG TÁC QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC VỀ XÂY DỰNG TRÊN ĐỊA BÀN CẤP QUẬN 1.Lý luận về quản lý và quản lý nhà nước về xây dựng 1.1 Khái niệm quản lý Quản lý là hoạt động mang tính đặc thù của con người, là sự tác động có mục đích của các chủ thể quản lý đối với các đối tượng quản lý. Quản lý xuất hiện ở bất cứ nơi nào, lúc nào nếu ở nơi đó có hoạt động chung của con người. Mục đích và nhiệm vụ của quản lý là điều khiển, chỉ đạo hoạt động chung của con người, phối hợp hoạt động riêng lẻ của từng cá nhân thành một hoạt động chung thống nhất của cả tập thể và hướng hoạt động chung đó theo những phương hướng thống nhất, nhằm đạt được mục tiêu đã định trước. Quản lý được thực hiện bằng tổ chức và quyền uy.
Có tổ chức thì mới phân định rõ ràng chức năng nhiệm vụ, quyền hạn và mối quan hệ của những người tham gia hoạt động chung. Có quyền uy thì mới đảm bảo sự phục tùng của các cá nhân đối với tổ chức, quyền uy là phương tiện quan trọng để chủ thể quản lý điều khiển, chỉ đạo cũng như bắt buộc các đối tượng quản lý thực hiện các yêu cầu, mệnh lệnh của mình.2 Khái niệm công tác quản lý nhà nước Quản lý Nhà nước là hoạt động của các cơ quan Nhà nước trên các lĩnh vực lập pháp, hành pháp và tư pháp nhằm thực hiện các chức năng đối nội và đối ngoại của Nhà nước. Nói cách khác, quản lý nhà nước là sự tác động của các chủ thể mang quyền lực nhà nước, chủ yếu bằng pháp luật, tới các đối tượng quản lý nhằm thực hiện các chức năng đối nội và đối ngoại của Nhà nước. Pháp luật là phương tiện chủ yếu để quản lý nhà nước.
bằng pháp luật Nhà nước có thể trao quyền cho các tổ chức xã hội hoặc cá nhân để họ thay mặt Nhà nước tiến hành hoạt động quản lý Nhà nước. Khái niệm quản lý nhà nước về xây dựng Trong các dự án đầu tư xây dựng, xây dựng là việc xây, tạo dựng nên cơ sở hạ tầng. Mặc dù hoạt động này được xem là riêng lẻ, song trong thực tế, đó là sự kết hợp của nhiều nhân tố. Hoạt động xây dựng được quản lí bởi nhà quản lí hay chủ đầu tư, nhà thầu xây dựng; giám sát bởi kỹ sư tư vấn giám sát cùng với kỹ sư xây dựng và kiến trúc sư của dự án.
Để hoàn thành một dự án xây dựng, một kế hoạch hiệu quả là cần thiết. Tất cả có liên quan đến việc thiết kế và thi công công trình hạ tầng phải gắn với những tác động gây ra với môi trường tự nhiên do dự án đó gây nên, phải bảo đảm thi công đúng chương trình, ngân sách, an toàn xây dựng tại công trường, tác động đến người dân xung quanh công trình, tác động do việc chậm trễ của công trình, việc chuẩn bị các tài liệu đấu thầu. Quản lý nhà nước về đầu tư xây dựng là một lĩnh vực quản lý nhà nước về kinh tế. Đây là công tác rất quan trọng góp phần đưa qui hoạch vào cuộc sống.
Mỗi đồ án qui hoạch có tính khả thi cao đến đâu nếu công tác quản lý nhà nước về xây dựng mà lỏng lẻo thì cũng dẫn đến tình trạng xây dựng lộn xộn, đô thị chấp vá, nhếch nhách, cảnh quan kiến trúc đô thị bị phá vỡ. Trên cơ sở khái niệm “Quản lý nhà nước về kinh tế”, quản lý nhà nước về xây dựng có thể được hiểu như sau: Quản lý nhà nước về xây dựng là sự tổ chức, điều hành, điều chỉnh và tác động của các cơ quan quản lý nhà nước có thẩm quyền từ trung ương đến địa phương trên cơ sở qui hoạch, kế hoạch và các qui định của pháp luật về trật tự xây dựng, nhằm điều chỉnh các hành vi của các chủ thể khi tham gia quan hệ pháp luật về xây dựng, đảm bảo cho các hoạt động xây dựng có trật tự, kỷ cương hoàn thành tốt mục tiêu đặt ra. Quản lý nhà nước trong lĩnh vực xây dựng phải đảm bảo hài hòa kiến trúc, được sự thỏa thuận về kiến trúc quy hoạch, cấp giấy phép xây dựng, cải tạo hoặc đình chỉ xây dựng, giám sát trong qua trình thi công xây dựng công trình, điều tra thống kê và lưu trữ hồ sơ các công trình đã xây dựng, kiểm tra xử phạm các vi phạm trật tự xây dựng. Mục đích yêu cầu của công tác quản lý nhà nước về xây dựng 1.1 Mục đích Công tác quản lý nhà nước về xây dựng nói chung cần đảm bảo các mục đích như sau: - Nâng cao nhận thức của các chủ thể trong hoạt động xây dựng trên địa bàn về trật tự kỷ cương trong xây dựng phát triển đô thị.
Đảm bảo việc xây dựng theo quy hoạch và tuân thủ các quy định của pháp luật, các quy định quản lý của các lĩnh vực chuyên ngành khác như: các quy định về kiến trúc, đất đai, nhà ở, cảnh quan môi trường, bảo vệ các di tích lịch sử, danh lam thắng cảnh, khai thác các cơ sở hạ tầng, an toàn vệ sinh môi trường. - Tạo điều kiện cho các chủ đầu tư thực hiện xây dựng các công trình của mình được thuận lợi, nhanh chóng. - Tiết kiệm tiền của, vật tư của nhà nước và nhân dân, của các chủ đầu tư do không bị phá vỡ, lãng phí. - Tăng thu ngân sách cho xây dựng qua việc thu phí xây dựng , thuế xây dựng và phí các dịch vụ quản lý.
- Phát huy hiệu quả các lợi ích kinh tế xây dựng. Do các chủ thể hoạt động trên địa bàn đô thị xuất phát từ lợi ích, nhu cầu kinh tế hoặc do thiếu hiểu biết về pháp luật, thiếu thông tin nên sẽ có những hành vi vi phạm về trật tự xây dựng gây nên tình trạng lộn xộn trong xây dựng. Chính vì vậy mục đích của quản lý nhà nước về xây dựng là để hài hòa các vấn đề về lợi ích kinh tế giữa nhà nước và các chủ thể tham gia hoạt động xây dựng phát triển đô thị. - Xác định cơ sở pháp lý lập hồ sơ hoàn công để đăng ký cấp giấy chứng nhận sở hữu công trình.
- Xây dựng đô thị hiện đại, văn minh, gắn với bản sắc văn hóa dân tộc. - Đảm bảo các hoạt động xây dựng diễn ra theo đúng đường lối, chủ trương, kế hoạch đã định và tuân thủ các qui định của pháp luật, các qui định quản lý của các lĩnh vực chuyên ngành khác liên quan như: các qui định về kiến trúc, đất đai, 7 nhà ở, cảnh quan môi trường bảo vệ các di tích lịch sử, danh lam thắng cảnh; khai thác các cơ sở hạ tầng, an toàn vệ sinh môi trường đô thị…; - Phát quy hiệu quả cao cho tất cả các chủ thể. Do các chủ thể hoạt động trên địa bàn xuất phát từ lợi ích, nhu cầu kinh tế khác nhau hoặc do thiếu hiểu biết về pháp luật, thiếu thông tin nên có những hành vi vi phạm về trật tự xây dựng gây nên tình trạng lộn xộn trong xây dựng. Chính vì vậy, mục đích của quản lý nhà nước về xây dựng là đảm bảo hài hòa các vấn đề về lợi ích kinh tế giữa nhà nước và các chủ thể tham gia hoạt động xây dựng.2 Yêu cầu Công tác quản lý nhà nước về xây dựng cần đảm bảo các yêu cầu chính như sau: - Quản lý nhà nước về xây dựng trước hết phải đảm bảo theo quy hoạch và kế hoạch xây dựng phát triển đô thị.
- Quản lý nhà nước về xây dựng là phải đảm bảo thực hiện theo đúng các quy định của pháp luật và các quy định của chính quyền địa phương. - Quản lý nhà nước về xây dựng là phải đảm bảo hài hòa lợi ích của Nhà nước, tập thể, cộng đồng, các cá nhân , tổ chức và các doanh nghiệp. - Đảm bảo tính thông suốt, hiệu quả, hiệu lực về quản lý và tổ chức thực hiện, phân công phân cấp rõ ràng, tránh đùn đẩy và né tránh trách nhiệm. - Đảm bảo tính nghiêm minh khi xử lý các hành vi vi phạm của cơ quan quản lý và đối tượng quản lý.
Các nhân tố chủ yếu tác động tới quản lý về xây dựng Trên cơ sở mối quan hệ giữa chủ thể quản lý và đối tượng quản lý và các yêu cầu trong hệ thống quản lý và các yêu cầu tác động đến sự thiết lập trật tự, kỷ cương trong quản lý về đô thị nói chung và quản lý nhà nước về xây dựng nói riêng, có thể khái quát trong ba nhóm nhân tố tác động đến quản lý, đó là: - Các nhân tố của chủ thể quản lý: Các nhân tố chủ thể quản lý còn goi là các nhân tố về tổ chức, hành chính. Các nhân tố này tạo nên quyền uy của tổ chức và người quản lý để bắt buộc đối tượng 8 quản lý phải chấp hành mệnh lệnh quản lý. Vì vậy các nhân tố tổ chức- hành chính là nhóm yếu tố quan trọng hàng đầu tạo ra trật tự kỷ cương và hiệu quả quản lý, trong đó có quản lý nhà nước về xây dựng. Nhân tố tổ chức – hành chính, trước hết xác lập cơ cấu tổ chức và cơ chế vận hành của tổ chức quản lý, người quản lý, được tổ chức từ trên xuống dưới tạo nên sự chấp hành vô điều kiện của đối tượng quản lý và thứ hai là định hướng, điều hành, điều chỉnh và phối hợp hoạt động của con người và cộng đồng người để đạt được mục tiêu đề ra.
- Các nhân tố của đối tượng quản lý Nhóm này chủ yếu bao gồm các yếu tố như: trình độ dân trí, nhận thức về quản lý, ý thức chấp hành pháp luật và ý thức, tinh thần tham gia công tác, phối hợp trong các hoạt động quản lý của chủ thể quản lý. Nhóm nhân tố này rất quan trọng vì trật tự kỷ cương đô thị có thể được duy trì và thiết lập hay không phụ thuộc chủ yếu vào sự chấp hành và thực hiện pháp luật, kỷ cương nhà nước. Nói cách khác, trật tự kỷ cương đô thị là do cộng đồng dân cư, do các đối tượng quản lý tạo ra. Do vậy khi họ biểu hiện có tinh thần tham gia, phối hợp cộng tác với các cơ quan quản lý, có ý thức phê phán các hành vi sai trái, vi phạm pháp luật.
thì trật tự kỷ cương trong quản lý đô thị nói chung và trong quản lý về trật tư xây dựng nói riêng sẽ được thiết lập và duy trì.
