Luận văn giải pháp mở rộng thanh toán không dùng tiền mặt tại Ngân hàng TMCP Công Thương Việt Nam

Luận văn thạc sĩ nghiên cứu về thanh toán không dùng tiền mặt tại ngân hàng thương mại cổ phần Công Thương Việt Nam, phân tích và đánh giá hiệu quả.

• Tác giả: Nguyễn Xuân Quý
• Người hướng dẫn: PGS.TS Mai Văn Bạn
• Trường học: Trường Đại Học Kinh Doanh Và Công Nghệ Hà Nội
• Chuyên ngành: Tài Chính Ngân Hàng
• Đề tài: Giải Pháp Mở Rộng Thanh Toán Không Dùng Tiền Mặt Tại Ngân Hàng Thương Mại Cổ Phần Công Thương Việt Nam
• Loại tài liệu: Luận Văn Thạc Sỹ Kinh Tế
• Năm xuất bản: 2017
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• 1. CHƯƠNG 1: NHỮNG CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ THANH TOÁN KHÔNG DÙNG TIỀN MẶT CỦA NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI
• 1.1. KHÁI NIỆM VÀ VAI TRÒ CỦA THANH TOÁN KHÔNG DÙNG TIỀN MẶT
• 1.1.1. Khái niệm thanh toán không dùng tiền mặt
• 1.1.2. Đặc điểm của thanh toán không dùng tiền mặt
• 1.1.3. Thể thức thanh toán bằng Séc
• 1.1.4. Thể thức thanh toán bằng Ủy nhiệm chi (UNC)
• 1.1.5. Thể thức thanh toán bằng Uỷ nhiệm thu (UNT)
• 1.1.6. Thể thức thanh toán bằng thư tín dụng (L/C)
• 1.1.7. Thanh toán bằng thẻ ngân hàng (ATM)
• 1.2. QUAN NIỆM VÀ CÁC TIÊU CHÍ ĐÁNH GIÁ VỀ MỞ RỘNG THANH TOÁN KHÔNG DÙNG TIỀN MẶT QUA NGÂN HÀNG
• 1.2.1. Quan niệm về mở rộng thanh toán không dùng tiền mặt
• 1.2.2. Các tiêu chí phản ánh mở rộng thanh toán không dùng tiền mặt
• 1.2.3. Những rủi ro trong TTKDTM
• 1.2.4. Các nhân tố ảnh hưởng đến mở rộng thanh toán không dùng tiền mặt
• 1.3. Kinh nghiệm của 1 số Ngân hàng thương mại về mở rộng TTKDTM và bài học rút ra cho Ngân hàng TMCP Công thương Việt Nam
• 1.3.1. Kinh nghiệm của 1 số NHTM về mở rộng dịch vụ TTKDTM
• 1.3.2. Bài học rút ra về việc mở rộng dịch vụ thanh toán KDTM
• 1.4. KẾT LUẬN CHƯƠNG 1
• 2. CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG THANH TOÁN KHÔNG DÙNG TIỀN MẶT TẠI NGÂN HÀNG TMCP CÔNG THƯƠNG VIỆT NAM TỪ NĂM 2014 - 2016
• 2.1. TỔNG QUAN VỀ NGÂN HÀNG TMCP CÔNG THƯƠNG VIỆT NAM
• 2.1.1. Sự hình thành và phát triển của Ngân hàng TMCP Công Thương Việt Nam
• 2.1.2. Tình hình hoạt động kinh doanh chủ yếu của Ngân hàng TMCP Công Thương Việt Nam
• 2.2. THỰC TRẠNG THANH TOÁN KHÔNG DÙNG TIỀN MẶT TẠI NGÂN HÀNG TMCP CÔNG THƯƠNG VIỆT NAM 2014 - 2016
• 2.2.1. Tình hình thanh toán và thanh toán không dùng tiền mặt tại Việt Nam
• 2.2.2. Thực trạng sử dụng các phương tiện thanh toán không dùng tiền mặt tại Ngân hàng TMCP Công Thương Việt Nam
• 2.3. ĐÁNH GIÁ THỰC TRẠNG THANH TOÁN KHÔNG DÙNG TIỀN MẶT TẠI NGÂN HÀNG TMCP CÔNG THƯƠNG VIỆT NAM
• 2.3.1. Những kết quả đạt được
• 2.3.2. Những hạn chế
• 2.4. KẾT LUẬN CHƯƠNG 2
• 3. CHƯƠNG 3: MỘT SỐ GIẢI PHÁP VÀ KIẾN NGHỊ NHẰM MỞ RỘNG THANH TOÁN KHÔNG DÙNG TIỀN MẶT TẠI NGÂN HÀNG TMCP CÔNG THƯƠNG VIỆT NAM
• 3.1. ĐỊNH HƯỚNG VÀ MỤC TIÊU PHÁT TRIỂN HÌNH THỨC THANH TOÁN KHÔNG DÙNG TIỀN MẶT TẠI NGÂN HÀNG TMCP CÔNG THƯƠNG VIỆT NAM GIAI ĐOẠN 2016 - 2020
• 3.1.1. Định hướng và mục tiêu chung về hoạt động kinh doanh của Ngân hàng TMCP Công thương Việt Nam
• 3.1.2. Định hướng và mục tiêu cụ thể
• 3.2. GIẢI PHÁP MỞ RỘNG THANH TOÁN KHÔNG DÙNG TIỀN MẶT TẠI NGÂN HÀNG TMCP CÔNG THƯƠNG VIỆT NAM
• 3.2.1. Thiết lập khung cơ chế chính sách khuyến khích, thúc đẩy thanh toán không dùng tiền mặt tại VietinBank
• 3.2.2. Gia tăng số lượng tài khoản thanh toán, vận động, thu hút, khuyến khích khách hàng mở và sử dụng tài khoản thanh toán tại Ngân hàng TMCP Công Thương Việt Nam
• 3.2.3. Nghiên cứu, phát triển và cung cấp các sản phẩm dịch vụ thanh toán phù hợp nhu cầu của dân cư, doanh nghiệp và các đơn vị hành chính công
• 3.2.4. Thiết kế các gói sản phẩm phù hợp với từng đối tượng, nhóm khách hàng
• 3.2.5. Phát triển và mở rộng hoạt động thanh toán song phương với các NHTM cổ phần trong nước
• 3.2.6. Phát triển và nâng cao chất lượng hoạt động thanh toán Thẻ
• 3.2.7. Phát triển dịch vụ ngân hàng điện tử
• 3.2.8. Đầu tư, phát triển cơ sở hạ tầng, kỹ thuật công nghệ phục vụ hoạt động thanh toán
• 3.2.9. Nâng cao chất lượng nguồn nhân lực
• 3.2.10. Đẩy mạnh thông tin truyền thông, tuyên truyền quảng cáo sản phẩm dịch vụ
• 3.3. MỘT SỐ KIẾN NGHỊ
• 3.3.1. Đối với Chính phủ
• 3.3.2. Đối với Ngân hàng Nhà nước
• DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng quan về giải pháp mở rộng thanh toán không dùng tiền mặt tại VietinBank

Thanh toán không dùng tiền mặt đang trở thành xu hướng tất yếu trong nền kinh tế hiện đại. VietinBank, một trong những ngân hàng hàng đầu tại Việt Nam, đã có những bước đi quan trọng trong việc phát triển dịch vụ này. Việc mở rộng thanh toán không dùng tiền mặt không chỉ giúp ngân hàng nâng cao hiệu quả hoạt động mà còn đáp ứng nhu cầu ngày càng cao của khách hàng. Để thực hiện điều này, VietinBank cần có những giải pháp đồng bộ và hiệu quả.

1.1. Khái niệm thanh toán không dùng tiền mặt và vai trò của nó

Thanh toán không dùng tiền mặt là hình thức thanh toán không sử dụng tiền mặt mà thông qua các phương tiện điện tử. Hình thức này giúp tiết kiệm thời gian, chi phí và nâng cao tính an toàn trong giao dịch. Đặc biệt, trong bối cảnh công nghệ phát triển, thanh toán không dùng tiền mặt ngày càng trở nên phổ biến.

1.2. Lợi ích của thanh toán không dùng tiền mặt đối với VietinBank

Việc áp dụng thanh toán không dùng tiền mặt mang lại nhiều lợi ích cho VietinBank như tăng cường khả năng cạnh tranh, giảm chi phí giao dịch và nâng cao trải nghiệm khách hàng. Đồng thời, ngân hàng cũng có thể quản lý dòng tiền hiệu quả hơn.

II. Thách thức trong việc mở rộng thanh toán không dùng tiền mặt tại VietinBank

Mặc dù có nhiều lợi ích, nhưng VietinBank cũng phải đối mặt với nhiều thách thức trong việc mở rộng thanh toán không dùng tiền mặt. Các yếu tố như sự cạnh tranh từ các ngân hàng khác, thói quen tiêu dùng của người dân và vấn đề an toàn thông tin là những vấn đề cần được giải quyết.

2.1. Cạnh tranh từ các ngân hàng khác

Sự cạnh tranh gay gắt từ các ngân hàng thương mại khác đang tạo ra áp lực lớn cho VietinBank. Các ngân hàng này cũng đang đẩy mạnh phát triển dịch vụ thanh toán không dùng tiền mặt, khiến VietinBank cần phải có những chiến lược phù hợp để giữ vững thị phần.

2.2. Thói quen tiêu dùng của người dân

Nhiều người dân vẫn còn quen với việc sử dụng tiền mặt trong giao dịch hàng ngày. Việc thay đổi thói quen này không phải là điều dễ dàng, đòi hỏi VietinBank phải có những chiến dịch truyền thông hiệu quả để nâng cao nhận thức của khách hàng.

III. Giải pháp chính để mở rộng thanh toán không dùng tiền mặt tại VietinBank

Để mở rộng thanh toán không dùng tiền mặt, VietinBank cần triển khai một số giải pháp chính. Những giải pháp này không chỉ giúp tăng cường dịch vụ mà còn nâng cao sự hài lòng của khách hàng.

3.1. Thiết lập khung cơ chế chính sách khuyến khích

VietinBank cần xây dựng các chính sách khuyến khích khách hàng sử dụng dịch vụ thanh toán không dùng tiền mặt. Điều này có thể bao gồm việc giảm phí giao dịch hoặc cung cấp các ưu đãi hấp dẫn cho khách hàng.

3.2. Phát triển dịch vụ ngân hàng điện tử

Đầu tư vào công nghệ ngân hàng điện tử sẽ giúp VietinBank cung cấp dịch vụ thanh toán nhanh chóng và tiện lợi hơn. Việc phát triển ứng dụng di động và website thân thiện sẽ thu hút nhiều khách hàng hơn.

3.3. Nâng cao chất lượng dịch vụ khách hàng

Đào tạo nhân viên và nâng cao chất lượng dịch vụ khách hàng là rất quan trọng. Khách hàng cần được hỗ trợ kịp thời và hiệu quả khi sử dụng dịch vụ thanh toán không dùng tiền mặt.

IV. Ứng dụng thực tiễn và kết quả nghiên cứu về thanh toán không dùng tiền mặt tại VietinBank

Việc áp dụng thanh toán không dùng tiền mặt tại VietinBank đã mang lại nhiều kết quả tích cực. Số lượng giao dịch không dùng tiền mặt ngày càng tăng, cho thấy sự chuyển biến tích cực trong thói quen tiêu dùng của khách hàng.

4.1. Tăng trưởng giao dịch không dùng tiền mặt

Số liệu cho thấy giao dịch không dùng tiền mặt tại VietinBank đã tăng trưởng mạnh mẽ trong những năm qua. Điều này cho thấy khách hàng đang dần chuyển sang sử dụng các hình thức thanh toán hiện đại.

4.2. Đánh giá sự hài lòng của khách hàng

Khảo sát cho thấy khách hàng rất hài lòng với dịch vụ thanh toán không dùng tiền mặt của VietinBank. Điều này cho thấy ngân hàng đã đáp ứng tốt nhu cầu của khách hàng.

V. Kết luận và tương lai của thanh toán không dùng tiền mặt tại VietinBank

Thanh toán không dùng tiền mặt sẽ tiếp tục phát triển mạnh mẽ trong tương lai. VietinBank cần tiếp tục đổi mới và cải tiến dịch vụ để đáp ứng nhu cầu ngày càng cao của khách hàng.

5.1. Dự báo xu hướng thanh toán không dùng tiền mặt

Dự báo rằng thanh toán không dùng tiền mặt sẽ trở thành phương thức chính trong giao dịch tài chính. VietinBank cần chuẩn bị sẵn sàng để nắm bắt xu hướng này.

5.2. Chiến lược phát triển bền vững

VietinBank cần xây dựng chiến lược phát triển bền vững cho dịch vụ thanh toán không dùng tiền mặt, đảm bảo đáp ứng nhu cầu của khách hàng và giữ vững vị thế cạnh tranh.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Trong năm 2016, hệ thống ngân hàng Việt Nam chứng kiến sự bùng nổ mạnh mẽ của các phương thức thanh toán hiện đại khi tổng doanh số giao dịch thanh toán qua Ngân hàng Thương mại Cổ phần Công Thương Việt Nam đạt trên 8,8 triệu tỷ đồng với gần 160 triệu lượt giao dịch thành công. Mặc dù đạt được quy mô tăng trưởng ấn tượng, thói quen thanh toán bằng tiền mặt trong các giao dịch dân sinh vẫn chiếm tỷ trọng lớn, gây lãng phí chi phí in ấn, bảo quản và vận chuyển tiền của xã hội. Bên cạnh đó, áp lực cạnh tranh gay gắt từ các ngân hàng thương mại cổ phần cùng nguy cơ rủi ro công nghệ thông tin đặt ra yêu cầu cấp thiết phải mở rộng kênh thanh toán không dùng tiền mặt theo hướng an toàn và hiện đại.

Mục tiêu nghiên cứu trọng tâm của luận văn là hệ thống hóa khung lý luận về thanh toán không dùng tiền mặt, phân tích thực trạng hoạt động thanh toán tại Ngân hàng Thương mại Cổ phần Công Thương Việt Nam trong giai đoạn 2014 - 2016, từ đó xây dựng hệ sinh thái giải pháp đồng bộ đến năm 2020. Phạm vi nghiên cứu bao quát toàn bộ mạng lưới gồm 150 chi nhánh và hơn 1.200 phòng giao dịch trên toàn quốc. Ý nghĩa của nghiên cứu thể hiện ở việc cung cấp cơ sở thực tiễn giúp ngân hàng gia tăng tỷ trọng tiền gửi không kỳ hạn bình quân, tối ưu hóa nguồn thu dịch vụ phi tín dụng, hướng tới mục tiêu duy trì tốc độ tăng trưởng doanh số thanh toán điện tử trên 20% mỗi năm.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu được xây dựng trên nền tảng lý thuyết tiền tệ hiện đại của kinh tế học vĩ mô và lý thuyết trung gian tài chính của tổ chức tín dụng. Theo các học thuyết kinh tế, tiền bút tệ (tiền ghi sổ) vận động độc lập với sự lưu chuyển vật chất của hàng hóa, giúp giảm thiểu tối đa chi phí lưu thông tiền tệ và thúc đẩy tốc độ quay vòng vốn trong nền kinh tế quốc dân. Bên cạnh đó, mô hình chấp nhận công nghệ được vận dụng để giải thích hành vi chuyển dịch từ thanh toán tiền mặt truyền thống sang các kênh ngân hàng số của khách hàng cá nhân và doanh nghiệp.

Khung khái niệm của đề tài tập trung làm rõ 5 phương thức thanh toán chủ đạo trong hệ thống ngân hàng thương mại:

• Ủy nhiệm chi (UNC): Lệnh trích chuyển vốn chủ động từ bên trả tiền sang bên thụ hưởng, đóng vai trò chủ lực về mặt giá trị giao dịch.
• Ủy nhiệm thu (UNT): Phương thức đòi tiền do bên thụ hưởng khởi tạo dựa trên cơ sở hợp đồng cung ứng dịch vụ định kỳ.
• Séc chuyển khoản và séc bảo chi: Công cụ thanh toán bằng chứng từ văn bản truyền thống có tính bảo đảm cao.
• Thư tín dụng (L/C): Cam kết thanh toán quốc tế có điều kiện ràng buộc chặt chẽ thông qua bộ chứng từ thương mại.
• Thẻ ngân hàng và ngân hàng điện tử: Công cụ thanh toán bán lẻ hiện đại dựa trên nền tảng tin học viễn thông.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng nguồn dữ liệu thứ cấp được thu thập chính thức từ báo cáo tài chính kiểm toán, báo cáo thường niên và báo cáo nghiệp vụ thanh toán nội bộ của Ngân hàng Thương mại Cổ phần Công Thương Việt Nam từ năm 2014 đến năm 2016, kết hợp số liệu thống kê từ Ngân hàng Nhà nước Việt Nam. Cỡ mẫu nghiên cứu bao trùm toàn bộ dữ liệu hoạt động thanh toán tại 150 chi nhánh cấp 1 trên 63 tỉnh thành, kết hợp phân tích đối sánh mẫu điển hình với hơn 2.100 máy ATM và 56.000 điểm POS của các ngân hàng thương mại top đầu trong nước.

Phương pháp phân tích chủ yếu bao gồm phương pháp so sánh chuỗi thời gian, phân tích cơ cấu tỷ trọng và tổng hợp định lượng các chỉ tiêu tài chính. Lý do lựa chọn phương pháp này là nhằm phản ánh trung thực biến động quy mô, tốc độ tăng trưởng doanh thu phí dịch vụ và đánh giá thị phần thực tế của ngân hàng trong bức tranh tổng thể của toàn ngành.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Thứ nhất, quy mô hoạt động thanh toán của ngân hàng ghi nhận bước tăng trưởng vượt bậc khi tổng doanh số năm 2016 đạt trên 8,8 triệu tỷ đồng với gần 160 triệu món giao dịch, đóng vai trò huyết mạch trong luân chuyển vốn cho các ngành kinh tế trọng điểm.

Thứ hai, hạ tầng thanh toán thẻ đạt vị thế hàng đầu thị trường tài chính bán lẻ. Đến hết năm 2016, ngân hàng đã phát hành 14,29 triệu thẻ ATM, chiếm 22% thị phần toàn quốc, đồng thời nắm giữ 35% thị phần thẻ tín dụng quốc tế. Hệ thống mạng lưới máy thanh toán thẻ đạt 43.450 máy POS, chiếm 33% tổng số lượng POS của toàn hệ thống ngân hàng tại Việt Nam.

Thứ ba, dịch vụ ngân hàng điện tử tạo bước bứt phá mạnh mẽ với hơn 1,6 triệu lượt khách hàng đăng ký sử dụng trong năm 2016, góp phần thúc đẩy nguồn vốn huy động tiền gửi từ dân cư tăng trưởng ấn tượng 27% so với năm 2015.

Thứ tư, cơ cấu thanh toán có sự chuyển dịch rõ rệt nhưng chưa đồng đều. Phương thức Ủy nhiệm chi chiếm tỷ trọng áp đảo trên 70% tổng giá trị thanh toán bán buôn của doanh nghiệp, trong khi các hình thức séc truyền thống giảm dần tỷ trọng dưới 5% do quy trình xử lý giấy tờ phức tạp.

Thảo luận kết quả

Sự thành công vượt bậc của ngân hàng bắt nguồn từ việc sớm hoàn thiện nền tảng ngân hàng lõi Core Banking thế hệ mới, mở rộng độ phủ với hơn 1.200 điểm giao dịch và chủ động liên kết thanh toán song phương với các cơ quan hành chính công như thuế, kho bạc và hải quan. Dữ liệu nghiên cứu được minh họa trực quan qua Bảng cơ cấu phương tiện thanh toán và Biểu đồ thị phần thiết bị POS/ATM, làm nổi bật khoảng cách vượt trội 33% thị phần POS so với các đối thủ cạnh tranh trên thị trường.

Tuy nhiên, nghiên cứu chỉ ra một số hạn chế cốt lõi cần giải quyết:

• Thanh toán thẻ và ngân hàng điện tử tập trung chủ yếu tại các đô thị lớn, độ thâm nhập tại khu vực nông thôn còn dưới 15%.
• Tâm lý e ngại rủi ro công nghệ, sợ lộ mã PIN và tình trạng lỗi giao dịch ATM giờ cao điểm vẫn ảnh hưởng đến trải nghiệm người dùng.
• So với các thị trường phát triển như Trung Quốc – nơi thanh toán không dùng tiền mặt chiếm trên 70% tổng mức bán lẻ hàng hóa – tỷ lệ tiền mặt tại Việt Nam vẫn còn rất cao, cho thấy tiềm năng khai thác còn rất lớn.

Đề xuất và khuyến nghị

Thứ nhất, tái cấu trúc chính sách biểu phí dịch vụ và triển khai chương trình miễn phí quản lý tài khoản nhằm gia tăng tối thiểu 25% số lượng tài khoản thanh toán cá nhân mới mỗi năm giai đoạn 2017 - 2020. Trách nhiệm thực hiện thuộc về Khối Khách hàng Bán lẻ và Khối Tiếp thị.

Thứ hai, đầu tư nâng cấp hạ tầng công nghệ bảo mật đa lớp sinh trắc học và tường lửa thanh toán trực tuyến, đảm bảo tỷ lệ nghẽn lệnh hoặc lỗi kết nối POS/ATM giảm xuống dưới mức 0,05% vào cuối năm 2018. Khối Công nghệ Thông tin chịu trách nhiệm chủ trì kỹ thuật.

Thứ ba, thiết kế các gói giải pháp thanh toán điện tử tích hợp trọn gói cho 100% doanh nghiệp vừa và nhỏ (SMEs) và các đơn vị sự nghiệp công lập như trường học, bệnh viện trong lộ trình 2018 - 2020 do Khối Khách hàng Doanh nghiệp phụ trách.

Thứ tư, đẩy mạnh các chiến dịch truyền thông đa kênh hướng dẫn người dân kỹ năng bảo mật số, đặt mục tiêu nâng tổng số lượng người dùng ứng dụng ngân hàng số vượt mốc 3 triệu khách hàng trước năm 2020, dưới sự điều phối của Trung tâm Thương hiệu và Truyền thông.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

• Ban điều hành và cán bộ quản lý ngân hàng thương mại: Nắm bắt mô hình phân bổ mạng lưới POS/ATM, phương pháp tối ưu hóa chi phí vận hành và chiến lược chiếm lĩnh thị phần thẻ bán lẻ.
• Chuyên viên phát triển sản phẩm thanh toán và Fintech: Khảo sát quy trình xử lý nghiệp vụ các công cụ UNC, UNT, L/C và thẻ ngân hàng để thiết kế các giải pháp thanh toán số tích hợp tiện lợi.
• Học viên cao học và sinh viên chuyên ngành Tài chính - Ngân hàng: Khai thác nguồn tài liệu chuẩn mực về cơ sở lý luận tiền bút tệ, phương pháp phân tích chuỗi thời gian và hệ thống chỉ tiêu đánh giá thanh toán.
• Cơ quan quản lý nhà nước (Ngân hàng Nhà nước, Bộ Tài chính): Sử dụng các số liệu thực chứng để hoạch định chính sách điều tiết lưu thông tiền tệ và hoàn thiện hành lang pháp lý về thanh toán điện tử quốc gia.

Câu hỏi thường gặp

Luận văn sử dụng phương pháp nghiên cứu nào để đánh giá hoạt động thanh toán?

Tác giả áp dụng phương pháp thống kê mô tả, phân tích tổng hợp dữ liệu thứ cấp và so sánh chuỗi thời gian từ năm 2014 đến 2016 trên toàn hệ thống 150 chi nhánh, giúp nhận diện rõ xu hướng tăng trưởng và cơ cấu các phương tiện thanh toán.

Vị thế cạnh tranh trong mảng dịch vụ thẻ của VietinBank giai đoạn 2014 - 2016 ra sao?

Ngân hàng giữ vị thế dẫn đầu tuyệt đối tại Việt Nam với 14,29 triệu thẻ ATM (chiếm 22% thị phần), 35% thị phần thẻ tín dụng quốc tế và mạng lưới 43.450 máy POS (chiếm 33% thị phần toàn ngành) vào năm 2016.

Những rủi ro chính trong thanh toán không dùng tiền mặt được đề cập là gì?

Luận văn phân tích sâu các rủi ro vận hành kỹ thuật như gián đoạn đường truyền ATM/POS, rủi ro giả mạo chứng từ séc, rủi ro không thanh toán trong phương thức Ủy nhiệm chi và nguy cơ mất an toàn thông tin tài khoản qua ngân hàng điện tử.

Phương thức thanh toán nào mang lại giá trị giao dịch cao nhất cho ngân hàng?

Ủy nhiệm chi là phương tiện thanh toán chiếm tỷ trọng doanh số giá trị lớn nhất trong toàn bộ hệ thống nhờ tính tiện lợi, tốc độ xử lý tức thời và khả năng đáp ứng hoàn hảo các hợp đồng kinh tế quy mô lớn của doanh nghiệp.

Định hướng trọng tâm phát triển thanh toán của ngân hàng đến năm 2020 là gì?

Ngân hàng tập trung chuyển đổi sang hệ sinh thái ngân hàng số, mở rộng mạng lưới thanh toán điện tử tại khu vực hành chính công và phấn đấu nâng số lượng khách hàng số thường xuyên vượt mốc 3 triệu người dùng.

Kết luận

• Hệ thống hóa toàn diện cơ sở lý luận về tiền bút tệ, các thể thức thanh toán và bộ chỉ tiêu đo lường quy mô, chất lượng thanh toán không dùng tiền mặt.
• Phân tích sắc bén thực trạng hoạt động thanh toán giai đoạn 2014 - 2016 với doanh số ấn tượng trên 8,8 triệu tỷ đồng và vị thế thống lĩnh thị trường về hạ tầng thẻ POS/ATM.
• Nhận diện chính xác các nút thắt về tâm lý dùng tiền mặt, rào cản địa bàn nông thôn và những nguy cơ an ninh thông tin trong thanh toán số.
• Đề xuất hệ thống 4 nhóm giải pháp mang tính hành động cao, gắn liền với các mốc thời gian hoàn thành cụ thể từ năm 2017 đến năm 2020.
• Cung cấp những khuyến nghị chính sách thiết thực nhằm hỗ trợ Ngân hàng Nhà nước và Chính phủ hoàn thiện khung khổ pháp lý về tiền tệ.

Quý độc giả, các nhà nghiên cứu và nhà quản trị ngân hàng có thể ứng dụng ngay những phân tích chuyên sâu và giải pháp thực tiễn từ công trình này để đẩy nhanh tiến trình chuyển đổi số trong hoạt động thanh toán.

Trích đoạn nội dung tài liệu

mở đầu hoặc tiếp nối trong quá trình thanh toán đã được người nhận tiền khởi xướng. Người trả tiền có nhiệm vụ trả tiền đúng thời hạn và tôn trọng những thủ tục cần thiết như làm và nộp chứng từ theo mẫu quy định và thời hạn quy định hoặc đã được thỏa thuận trước. Người trả tiền có quyền từ chối thanh toán nếu các chủ thể khác vi phạm những cam kết hay những quy định đã thỏa thuận giữa hai (02) bên. Người nhận tiền hay còn gọi là người thụ hưởng.

Họ là người được hưởng một khoản tiền nào đó do đã bàn giao hàng, cung ứng dịch vụ hoặc do luật định, do thiện chí của người khác. Đối với người nhận tiền là người bán hàng hay cung cấp dịch vụ thì cơ sở để nhận tiền là các chứng từ hay hóa đơn giao hàng. Trong trường hợp người nhận tiền với tư cách là tổ chức tài chính thì cơ sở để nhận tiền là các quyết định, lệnh phân phối của cấp trên. Còn trường hợp người nhận tiền là chủ nợ thì cơ sở nhận tiền là các hợp đồng hay khế ước vay nợ.

Và chủ thể quan trọng trong thanh toán là các trung gian thanh toán như các NHTM, Kho bạc Nhà nước. Khi tiến hành các nghiệp vụ thanh toán này phải sử dụng các chứng từ thanh toán riêng. Chứng từ thanh toán là các phương tiện chuyển tải những điều kiện thanh toán và được sử dụng căn cứ để thực hiện chi trả. Chúng gồm lệnh thu hoặc lệnh chi ở những mức độ khác nhau.

Mỗi chứng từ thanh toán chứa đựng những yếu tố cơ bản như: Giấy báo liên hàng, bảng kê thanh toán… Những chứng từ này phục vụ cho việc xử lý kế toán của các NH. Như vậy, các NH vừa là Bên tổ chức vừa là Bên thực hiện các khoản thanh toán. Chỉ có NH Bên quản lý TK tiền gửi của các KH mới được quyền trích chuyển những TK này theo các nguyên tắc chuyên môn đặc thù như là một nghiệp vụ riêng của mình. Với nghiệp vụ này các NH trở thành trung tâm thanh toán đối với các KH của mình.

5 Với những đặc điểm nêu trên, TTKDTM nếu được tổ chức và thực hiện tốt sẽ phát huy được tác dụng tích cực của nó. Trong tương lai, theo đà phát triển của xã hội và theo nhu cầu của thị trường TTKDTM sẽ giữ một vị trí đặc biệt quan trọng trong việc lưu chuyển tiền tệ và trong thanh toán của nền kinh tế.3 Vai trò thanh toán không dùng tiền mặt TTKDTM có vai trò to lớn trong nền kinh tế quốc dân, đặc biệt là trong cơ chế thị trường hiện nay. Nó đã mang lại hiệu quả kinh tế cao và là một phần không thể thiếu được trong hoạt động kinh tế, điều đó đã khẳng định vai trò đặc biệt quan trọng của TTKDTM trong nền kinh tế. Vai trò này được thể hiện trên các khía cạnh sau: 1.1 Đối với khách hàng: Thanh toán qua NH mang lại lợi ích to lớn cho KH, nhờ việc tăng nhanh tốc độ chu chuyển vốn, tiết kiệm được các chi phí phát sinh (chi phí vận chuyển, chi phí kiểm đếm…) từ đó, giảm chi phí đầu vào, hạ giá thành sản phẩm, nâng cao hiệu quả kinh doanh.

Sử dụng các hình thức TTKDTM bảo đảm tiện lợi, nhanh chóng, chính xác, an toàn và bảo mật cho KH. Đặc biệt trong giai đoạn hiện nay, khi mức độ ứng dụng công nghệ thông tin của các NHTM trong hoạt động thanh toán ngày càng cao, cụ thể: Chỉ bằng một lệnh của chủ TK, một giao dịch có thể được thực hiện ngay không kể không gian và địa điểm giao dịch nhờ công nghệ mạng, công nghệ chuyển tiền điện tử và công nghệ thanh toán online. Đây là tiện ích dịch vụ thanh toán nói chung và TTKDTM nói riêng trong ứng dụng công nghệ thông tin hiện nay.Sự đa dạng hóa các sản phẩm, dịch vụ NH trong lĩnh vực thanh toán (nhất là các loại thẻ NH), tạo điều kiện cho KH có nhiều sự lựa chọn trong việc sử dụng dịch vụ sao cho tiện ích, chi phí giao dịch thấp và có lợi nhất.2 Đối với Ngân hàng: Cung cấp dịch vụ TTKDTM cho KH và nền kinh tế tạo điều kiện cho các NH tăng thu nhập từ thu phí dịch vụ. Từ đó thay đổi cơ cấu thu nhập trong tổng thu nhập, nâng cao khả năng tài chính, khả năng cạnh tranh và tạo sự phát triển bền vững.

Hoạt động TTKDTM mang lại hiệu quả kinh tế to lớn cho các NHTM, nhờ việc khai thác và sử dụng linh hoạt nguồn vốn tiền gửi thanh toán của các tổ chức kinh tế và cá nhân trên TK tiền gửi thanh toán. Đồng thời kích thích các hoạt động dịch vụ NH liên quan 6 phát triển: dịch vụ thẻ, dịch vụ chuyển tiền điện tử, thanh toán trực tuyến… Ngoài ra, TTKDTM là một công cụ thanh toán bù trừ giữa các NH không phải dùng đến giấy bạc, giúp cho việc thanh toán thuận lợi và việc lưu thông tiền tệ được nhanh hơn đồng thời dễ kiểm soát. Đây cũng chính là điều kiện để thu hút, hấp dẫn KH quan hệ với NH.3 Đối với nền kinh tế: Khi nền kinh tế thị trường phát triển thì TTKDTM có vị trí vô cùng quan trọng. TTKDTM đã mang lại hiệu quả kinh tế cao và là một phần không thể thiếu trong nền kinh tế.

Vai trò này được thể hiện trên các khía cạnh sau: Thứ nhất, TTKDTM làm tiết kiệm chi phí lưu thông,góp phần giảm khối lượng TM cần thiết trong lưu thông, do đó tiết kiệm chi phí lưu thông tiền tệ, chi phí in ấn, bảo quản, kiểm đếm, bốc rỡ, chi phí giao nhận TM, tổ chức điều hòa lưu thông TM…, đặc biệt với những món thanh toán có giá trị lớn, khoảng cách xa. Thứ hai, TTKDTM là công cụ cạnh tranh hiệu quả giữa các NH. Ngày nay, các NH không chỉ cạnh tranh với nhau bằng các sản phẩm truyền thống đơn thuần. Các dịch vụ thanh toán được xem như là công cụ cạnh tranh lành mạnh, có hiệu quả bởi lẽ tổ chức tốt công tác TTKDTM sẽ tạo được sự hấp dẫn đối với KH, thu hút KH đến mở TK, gửi tiền, giao dịch thanh toán qua NH, từ đó KH dễ dàng tiếp cận và sử dụng các sản phẩm tiện ích khác nhau của NH.

Như vậy, TTKDTM tạo điều kiện để NHNN quản lý và điều tiết nền kinh tế và điều hành chính sách tiền tệ của mình. NHNN có thể kiểm soát và điều hòa khối lượng tiền trong lưu thông một cách rễ ràng hơn, nhờ kiểm soát được khối lượng tiền tín dụng mà các NHTM tạo ra ngày càng nhiều hơn. Thứ ba, TTKDTM thúc đẩy sản xuất, lưu thông hàng hóa mở rộng và phát triển, góp phần thúc đẩy tốc độ thanh toán, tốc độ chu chuyển vốn và quá trình tái sản xuất xã hội. Khi sản xuất phát triển, việc trao đổi hàng hóa không bị bó hẹp trong phạm vi một vùng, một quốc gia mà diễn ra trên phạm vi rộng khắp cả thế giới, đồng thời với khối lượng hàng hóa ngày càng tăng lên đã dẫn đến việc TTDTM trở nên bất tiện và không an toàn.

Nếu như những bên tham gia trao đổi giao cho các NH hay các trung gian tài chính thanh toán thông qua TK của mình ở NH sẽ nhanh chóng, thuận tiện, tiết kiệm và 7 đảm bảo an toàn tài sản, từ đó góp phần thúc đẩy quá tŕnh sản xuất hàng hóa thông suốt, thúc đẩy nền kinh tế phát triển nhanh hơn. Thứ tư, TTKDTM tạo nguồn vốn cho hệ thống NHTM. Khi các KH đến mở TK thanh toán tại NH sẽ tạo ra một lượng tiền nhàn rỗi mà NH có thể sử dụng để kinh doanh tạo lợi nhuận khi những KH này chưa sử dụng đến. Hơn nữa, thông qua nghiệp vụ này các NHTM đã thực hiện chức năng “tạo tiền” của měnh.

Tiền ghi sổ được tạo ra khi NH tiến hành trích chuyển từ TK của Bên này sang TK cua Bên khác.2 CÁC THỂ THỨC THANH TOÁN KHÔNG DÙNG TIỀN MẶT Hiện nay trên thế giới, người ta đã nghiên cứu và áp dụng nhiều hình thức TTKDTM rất đa dạng và phong phú. Nhưng ở mỗi nước, tùy theo từng điều kiện kinh tế, trình độ quản lý, tùy theo mức độ hoàn thiện và hiệu năng của hệ thống NH, người ta lựa chọn một số hình thức và cụ thể hóa cho phù hợp với điều kiện, đặc thù của mỗi nước. Nhưng nhìn chung, TTKDTM bao gồm những hình thức như: Ủy nhiệm thu, Ủy nhiệm chi, Séc, Thư tín dụng, Thẻ NH. Mỗi hình thức có ưu, nhược điểm.

Do đó cần phải nắm được nội dung, tính chất của từng hình thức để có thể vận dụng linh hoạt trong từng hoàn cảnh cụ thể nhằm đạt dược hiệu quả cao nhất. Thể thức thanh toán bằng Séc. Séc là một phương tiện thanh toán quan trọng không thể thiếu được trong TTKDTM hiện nay. Mặc dù đã ra đời từ rất sớm và ngày càng có nhiều công cụ thanh toán hiện đại nhưng thanh toán bằng séc vẫn giữ vị trí quan trọng trong các thể thức TTKDTM.

Nó là loại chứng từ thanh toán được áp dụng rộng rãi ở tất cả các nước trên thế giới, quy định sử dụng séc đã được chuẩn hoá trên Công ước quốc tế. Nó được sử dụng để thanh toán tiền hàng, dịch vụ, nộp thuế, trả nợ… hoặc được dùng để rút TM tại các NH. Tất cả các KH mở TK tại NH đều có quyền sử dụng séc để thanh toán. Séc là chứng từ thanh toán do chủ TK phát hành, lập trên mẫu in sẵn của NH, ra lệnh cho NH trích TK của mình trả cho người thụ hưởng có tên trên séc hay người cầm tấm séc đó.

Séc được thanh toán giữa các tổ chức cung ứng dịch vụ thanh toán có thỏa thuận với nhau về việc tổ chức thanh toán Séc cho KH của hai bên trên cơ sở chịu trách nhiệm về việc đảm bảo an toàn và thuận tiện trong thanh toán. 8 Thể thức thanh toán bằng séc đòi hỏi việc mua - bán và thanh toán diễn ra đồng thời cùng một lúc, tức là người mua đồng ý mua và trao cho bên bán tờ séc mà trên đó có ghi rõ số tiền bằng giá trị hàng hóa đã nhận đủ. Séc phải được bảo quản chặt chẽ, nghiêm cấm ký, đóng dấu khống để ngăn ngừa tham ô tài sản. Thanh toán bằng séc có ưu điểm thuận tiện, rút ngắn thời gian từ khi giao hàng đến khi thu hồi vốn.

Ở Việt Nam, theo quy định, đơn vị phát hành séc chỉ được phép phát hành séc trong phạm vi số dư tiền gửi của mình. Phải chấp hành các thủ tục quy định về séc, chịu phạt khi phát hành quá số dư… Séc được sử dụng trong các trường hợp: 1.