Chương 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ MARKETING TRONG CHIẾN LƯỢC KINH DOANH SẢN PHẨM GIẤY 1. KHÁI NIỆM VỀ MARKETING VÀ ĐỊNH HƯỚNG THỊ TRƯỜNG CỦA CHIẾN LƯỢC KINH DOANH CỦA DOANH NGHIỆP 1.1 Một số khái niệm cơ bản 1. Khái niệm Marketing trong kinh doanh Trên thế giới, có rất rất nhiều khái niệm về marketing trong chiến lược kinh doanh của doanh nghiệp (DN). Nguyên nhân là do xuất phát từ những nghiên cứu và cách tiếp cận khác nhau, quan điểm của mỗi nhà nghiên cứu khác nhau.
Chúng ta có thể xem xét một vài khái niệm marketing rất cơ bản trong chiến lược kinh doanh của doanh nghiệp, tổ chức. “Marketing là hết sức cơ bản đến mức độ không thể xem nó là một chức năng riêng biệt. Nó là toàn bộ công việc kinh doanh dưới góc độ kết quả cuối cùng, tức là dưới góc độ khách hàng…Thành công trong kinh doanh không phải là do người sản xuất, mà do chính khách hàng quyết định” .[1] “Marketing bao gồm mọi hoạt động mà công ty sử dụng để thích nghi với môi trường của mình một cách sáng tạo và có lợi”. [1] “Công việc Marketing là biến các nhu cầu xã hội thành những cơ hội sinh lời”.
Để giải thích thêm về định nghĩa này, ta xem xét những khái niệm sau: Nhu cầu, mong muốn, yêu cầu, hàng hoá, trao đổi, giao dịch và thị trường [2]. Häc viªn: Hµ ThÕ Anh 4 Khoa Kinh tÕ & Qu¶n lý Kho¸: 2007 - 2009 LuËn v¨n Thạc sỹ QTKD Tr-êng §HBK Hµ Néi Nhu cầu (Needs): là cảm giác thiếu hụt một cái gì đó mà con người cảm nhận được. Mong muốn (Wants) là một nhu cầu có dạng đặc thù, tương ứng với trình độ văn hoá và nhân cách của cá thể. Yêu cầu (Demands) đó là mong muốn được kèm thêm điều kiện có khả năng thanh toán.
Hàng hoá là tất cả những cái gì có thể thoả mãn được mong muốn hay nhu cầu và được cung ứng cho thị trường nhằm mục đích thu hút sự chú ý, mua, sử dụng hay tiêu dùng. Trao đổi là hành vi nhận từ một người nào đó thứ mà mình muốn và đưa lại cho người đó một thứ gì đó. Giao dịch là một cuộc trao đổi mang tính chất thương mại những vật có giá trị giữa hai bên. Thị trường là tập hợp những người mua hàng hiện có và sẽ có.
Khái niệm “Thị trường” đưa ta đến khái niệm kết thúc của chu trình- “marketing”. Dựa trên cơ sở lý thuyết, việc ứng dụng của hoạt động marketing trong chiến lược sản xuất kinh doanh cho bất kỳ một tổ chức hay doanh nghiệp đều nhằm những mục đích là nhằm đạt được sự thoả mãn những nhu cầu và lợi ích giữa các bên tức là giữa nhà cung ứng sản phẩm hoặc dịch vụ với khách hàng và ngược lại. Vai trò của marketing trong chiến lược kinh doanh của doanh nghiệp Có thể khẳng định rằng, hoạt động sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp hay một tổ chức bất kỳ nào trong tình huống cạnh tranh ngày càng gay gắt, nhất là xu thế hội nhập kinh tế quốc tế thì Marketing đóng vai trò rất quan trọng trong tất cả các hoạt động của doanh nghiệp. Bởi vì tuỳ thuộc vào đặc thù của mỗi loại hình kinh doanh khác nhau, với những sản phẩm khác nhau Häc viªn: Hµ ThÕ Anh 5 Khoa Kinh tÕ & Qu¶n lý Kho¸: 2007 - 2009 LuËn v¨n Thạc sỹ QTKD Tr-êng §HBK Hµ Néi (có thể là sản phẩm hữu hình hoặc dịch vụ) thì có thể áp dụng các loại hình marketing tương ứng để làm sao có thể đáp ứng một cách tốt nhất nhu cầu giữa hai bên nhà sản xuất và khách hàng.
Thứ nhất, Marketing có vai trò trong việc giải quyết những vấn đề kinh tế cơ bản trong hoạt động kinh doanh các ngành sản xuất vật chất nói chung và đặc thù cho ngành giấy nói riêng. Từ hình thành ý tưởng sản xuất một loại hàng hoá đến triển khai sản xuất và tiêu thụ hàng hoá đó; từ việc quảng cáo, xúc tiến, định giá và phân phối đến những chức năng cơ bản để tiêu thụ hàng hoá đó v.v… Trên cơ sở những nghiên cứu của hoạt động marketing như nghiên cứu về nhu cầu, mong muốn, hành vi của người tiêu dùng về sản phẩm hoặc dịch vụ. Từ đó giúp doanh nghiệp hay tổ chức xác định được loại sản phẩm, dịch vụ cần cung ứng để đáp ứng một cách tốt nhất những nhu cầu và mong muốn của khách hàng. Cũng trên cơ sở đó, nhà sản xuất sẽ nhận ra những điểm ưu việt và những khiếm khuyết về sản phẩm hay dịch vụ mà mình đang cung ứng để tiếp tục có những thay đổi phù hợp hoặc sản xuất và cung ứng những sản phẩm và dịch vụ mới thoả mãn ngày càng tốt hơn những nhu cầu của khách hàng mục tiêu của mình.
Đồng thời marketing định hướng hoạt động các chức năng sản xuất, nhân sự, tài chính theo những chiến lược đã định trên cơ sở hiệu quả và khả thi. Như vậy các doanh nghiệp phải làm tốt hoạt động marketing nếu muốn kinh doanh thật sự trong cơ chế thị trường. Thứ hai, hoạt động marketing giúp cho các doanh nghiệp có thể tồn tại lâu dài và vững chắc trên thị trường. Bởi vì trong một môi trường kinh doanh luôn có đầy những biến động, hoạt động marketing giúp doanh nghiệp đưa ra được khả năng thích ứng với những thay đổi của thị trường mà môi trường bên ngoài.
Thành công của doanh nghiệp phụ thuộc vào việc doanh nghiệp có cung cấp được cho thị trường đúng cái thị trường cần, phù hợp với mong muốn và khả năng của người tiêu dùng hay không, cũng như có tìm được khả Häc viªn: Hµ ThÕ Anh 6 Khoa Kinh tÕ & Qu¶n lý Kho¸: 2007 - 2009 LuËn v¨n Thạc sỹ QTKD Tr-êng §HBK Hµ Néi năng thanh toán cho những hàng hoá đã, đang và sẽ muốn bán của mình hay không. Thứ ba, Marketing tạo ra giá trị cho khách hàng. Marketing cung cấp mọi thông tin về thị trường, nghiên cứu phát triển sản phẩm mới, tiêu thụ sản phẩm, cung cấp dịch vụ hoàn hảo cho khách hàng; Marketing là cầu nối giúp nhà sản xuất có thể thấy được mọi nhu cầu của khách hàng. Nhờ đó mà nhà sản xuất có thể cung cấp được những sản phẩm dịch vụ tốt nhất cho khách hàng.
Thứ tư, Marketing giúp cho nhà sản xuất tìm được các xu hướng mới và biến chúng trở thành một đòn bẩy, biến chúng thành các cơ hội. Từ đó giúp nhà sản xuất hay doanh nghiệp luôn cần thay đổi thích ứng và tiếp tục phát triển. Tóm lại, Marketing là chìa khoá thành công của mọi loại hình doanh nghiệp dù là doanh nghiệp sản xuất kinh doanh hay doanh nghiệp thương mại, doanh nghiệp lớn hay doanh nghiệp nhỏ v.v… Làm tốt các hoạt động marketing là yêu cầu hàng đầu để doanh nghiệp tồn tại trong kinh tế thị trường. Định hướng thị trường doanh nghiệp Bất kỳ một nhà sản xuất nào cũng đều cần đặt câu hỏi: Sản xuất cho ai? Sản xuất cái gì? khi nào? Sản xuất ở đâu? Và tại sao? Để thực hiện một mục tiêu trong quá trình sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp cần phải thực hiện định hướng thị trường của doanh nghiệp.
Việc định hướng được thị trường doanh nghiệp làm cơ sở cho nhà sản xuất thực hiện các quyết định liên quan đến chiến lược sản xuất kinh doanh như xác định được thị trường mục tiêu của doanh nghiệp, đánh giá được khả năng của chính bản thân doanh nghiệp hay của đối thủ cạnh tranh, xác định rõ được nhu cầu và mong muốn của khách hàng về sản phẩm, về cơ hội và thách thức, về sự thay đổi để có những thích ứng linh hoạt trong việc thực hiện tốt chiên lược sản xuất kinh doanh. Häc viªn: Hµ ThÕ Anh 7 Khoa Kinh tÕ & Qu¶n lý Kho¸: 2007 - 2009 LuËn v¨n Thạc sỹ QTKD Tr-êng §HBK Hµ Néi Theo Kohli&Jaworski quan niệm và định nghĩa rằng: “Định hướng thị trường là quá trình tạo ra các thông tin thị trường có liên quan đến nhu cầu hiện tại và tương lai của khách hàng; sự tổng hợp và phổ biến các thông tin đó đến các đơn vị chức năng trong doanh nghiệp để ứng phó với các cơ hội thị trường” [27]. Theo định nghĩa trên thì định hướng thị trường sẽ bao gồm các bước sau: - Tạo lập thông tin: Thu thập và tổng hợp các thông tin thị trường có liên quan đến nhu cầu của khách hàng ở hiện tại và tương lai; - Phổ biến thông tin: Chia sẻ và phổ biến các thông tin đó đến mọi bộ phận chức năng trong doanh nghiệp. Việc phổ biến này sẽ cung cấp thông tin cho mọi người, đồng thời thấy được nỗ lực của các bộ phận trong mọi hoạt động; - Đáp ứng: Toàn doanh nghiệp tham gia vào việc hoạch định và triển khai các hoạt động nhằm đáp ứng các nhu cầu của khách hàng.
Theo Narver&Slater quan niệm: “Định hướng thị trường là một loại văn hoá doanh nghiệp, là nền tảng cho các hoạt động cần thiết và hiệu quả nhằm tạo ra giá trị tốt hơn cho khách hàng và thông qua đó tạo nên sự thành công cho doanh nghiệp” [27]. Định hướng thị trường như vậy sẽ được hiểu theo các thành phần: - Định hướng khách hàng: Hiểu rõ khách hàng mục tiêu và khách hàng tiềm năng của doanh nghiệp; - Định hướng cạnh tranh: Hiểu rõ hơn về đối thủ cạnh tranh hiện hữu và tiềm tàng; - Định hướng lợi nhuận: Là kiểm soát khả năng sinh lợi của khách hàng, khả năng sinh lời của dòng sản phẩm, khả năng sinh lợi của khu vẹc kinh doanh, khả năng sinh lợi của kênh phân phối vv… Häc viªn: Hµ ThÕ Anh 8 Khoa Kinh tÕ & Qu¶n lý Kho¸: 2007 - 2009 LuËn v¨n Thạc sỹ QTKD Tr-êng §HBK Hµ Néi - Ứng phó nhạy bén: Là những động thái của doanh nghiệp trong việc nắm bắt và phổ biến thông tin, sự nhạy cảm và điều chỉnh kịp thời các hoạt động của doanh nghiệp đối với sự thay đổi của môi trường kinh doanh, của các yếu tố có liên quan, của đối thủ cạnh tranh, từ phản ánh của khách hàng, từ những yếu tố khách quan khác vv… - Phối hợp chức năng: Sử dụng kết hợp các nguồn lực của doanh nghiệp để tạo nên giá trị tốt hơn cho khách hàng. Tóm lại, định hướng thị trường doanh nghiệp là giúp doanh nghiệp có được một cách nhìn tổng thể về toàn bộ thị trường mà mình cần hướng tới, xác định được thị trường mục tiêu từ đó giúp doanh nghiệp có thể có được những phương án tối ưu nhất, giảm thiểu được những rủi ro tiềm ẩn không đáng có và mục đích cuối cùng là xây dựng được các chiến lược sản xuất kinh doanh phù hợp và đem lại hiệu quả cao nhất có thể.