CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ GIAO NHẬN HÀNG HÓA XUẤT NHẬP KHẨU BẰNG ĐƯỜNG BIỂN 1. Tổng quan về giao nhận hàng hóa bằng đường biển 1.1 Khái niệm – vai trò của hoạt động giao nhận hàng hóa bằng đường biển ❖ Khái niệm vận tải hàng hóa bằng đường biển Vận tải hàng hóa bằng đường biển là hoạt động vận tải có liên quan đến việc sử dụng kết cấu hạ tầng và phương tiện vận tải biển, đó là việc sử dụng những khu đất, khu nước gắn liền với các tuyến đường biển nối liền các quốc gia, các vùng lãnh thổ, hoặc các khu vực trong phạm vi một quốc gia, và việc sử dụng tầu biển, các thiết bị xếp dỡ… để phục vụ việc dịch chuyển hành khách và hàng hoá trên những tuyến đường biển. “Maritime shipping is the backbone of world trade; it is estimated that some 80 percent of all goods are carried by sea. With the growth of the world economy over the past decades, the volume of freight transported by ships has increased as well.85 billion metric tons of cargo were shipped globally, up from some 0.1 billion metric tons in 1980” (1Martin Placek, May 4, 2022, Container shipping - statistics & facts) (Vận chuyển hàng ngày là xương sống của thương mại thế giới; người ta ước tính rằng khoảng 80% hàng hóa được vận chuyển bằng đường biển.
Với tốc độ phát triển của nền kinh tế thế giới trong những thập kỷ qua, khối lượng hàng hóa vận chuyển bằng tàu biển cũng tăng lên. Vào năm 2020, khoảng 1,85 tỷ tấn hàng hóa đã được vận chuyển trên toàn cầu, tăng so với khoảng 0,1 tỷ tấn vào năm 1980). Vận tải hàng hóa bằng đường biển ra đời khá sớm so với các phương thức vận tải khác (sau vận tải đường sông) Ngay từ thế kỷ 5 trước công nguyên, những quốc gia cổ đại như Ai Cập, Trung Quốc, Nhật Bản…đã biết lợi dụng biển làm các tuyển đường giao thông để giao lưu các vùng, các miền, các quốc gia với nhau trên thế giới. Ngày nay, với sự tiến bộ của khoa học công nghệ, vận tải đường biển trở thành ngành vận tải biển hiện đại trong hệ thống vận tải quốc tế, chiếm một nhân tố quan trọng trong hoạt động xuất nhập khẩu.
1 Martin Placek, https://www.com/topics/1367/container-shipping/#dossierKeyfigures 9 Đinh Nguyễn Tường Vi GVHD: Th.s Đinh Thu Phương ❖ Khái niệm giao nhận hàng hóa Giao nhận vận tải được hiểu đơn giản là hoạt động vận chuyển các loại hàng hóa từ nơi này đến nơi khác theo yêu cầu của người gửi hàng. Trong đó người giao nhận (Freight Forwarder) ký hợp đồng vận chuyển với chủ hàng, đồng thời cũng ký hợp đồng đối ứng với người vận tải để thực hiện dịch vụ. ✓ Theo quan điểm chuyên ngành, Liên đoàn quốc tế các hiệp hội giao nhận (FIATA): “Giao nhận vận tải là bất kỳ dịch vụ nào liên quan đến vận chuyển, gom hàng, lưu kho, xếp dỡ, đóng gói hay phân phối hàng hóa cũng như các dịch vụ phụ trợ và tư vấn có liên quan đến các dịch vụ kể trên, bao gồm nhưng không chỉ giới hạn ở những vấn đề hải quan hay tài chính, khai báo hàng hóa cho những mục đích chính thức, mua bảo hiểm hàng hóa và thu tiền hay những chứng từ liên quan đến hàng hóa.” ✓ Theo Luật Thương mại Việt Nam, DVGN là hành vi thương mại, theo đó người làm DVGN nhận hàng từ người gửi, tổchức vận chuyển, lưu kho, lưu bãi, làm các thủ tục giấy tờ và các dịch vụ khác có liên quan để giao hàng cho người nhận theo sự ỷ thác của chủ hàng, của người vận tải hoặc NGN khác. ❖ Vai trò của dịch vụ giao nhận hàng hóa Hoạt động giao nhận có vai trò quan trọng trong ngành Logistics.
Giao nhận sẽ giúp việc lưu thông hàng hóa diễn ra nhanh chóng, an toàn, tiết kiệm chi phí và đặc biệt là không cần có sự tham gia trực tiếp của người gửi hàng cũng như người nhận hàng vào quy trình tác nghiệp thực tế. Là cầu nối giữa nhà xuất khẩu và nhập khẩu. Giao nhận là hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp giao nhận nhưng cũng có tác động tích cực giúp cho người chuyên chở đẩy nhanh tốc độ quay vòng của các phương tiện vận tải, tận dụng được một cách tối đa và hiệu quả công suất các phương tiện vận tải, các công cụ vận tải cũng như các phương tiện hỗ trợ khác. Giao nhận góp phần làm giảm giá thành hàng hóa xuất nhập khẩu vì nhà xuất nhập khẩu sẽ được tư vấn và lựa chọn tuyến đường nhập khẩu tốt nhất về thời gian cũng như không gian và giá cước, các khách hàng lựa chọn phương thức vận tải hãng vận tải phù hợp nhất cho nhu cầu của mình.
10 Đinh Nguyễn Tường Vi GVHD: Th.s Đinh Thu Phương Giao nhận cũng giúp các nhà xuất nhập khẩu giảm bớt được chi phí không cần thiết như chi phí xây dựng kho bãi để lưu hàng hóa, lưu container của người giao nhận hay do người giao nhận thuê, giảm chi phí đào tạo công nhân. Các công ty giao nhận luôn tập trung xây dựng và không ngừng mở rộng các dịch vụ cung ứng đa dạng và chất lượng nhằm nâng cao giá trị hình ảnh trong mắt khách hàng.2 Phạm vi của dịch vụ giao nhận hàng hóa nhập khẩu Trừ một số trường hợp chính người gửi hàng hoặc người nhận hàng muốn trực tiếp tham gia vào bất cứ khâu thủ tục hoặc chứng từ nào đó. Còn thông thường người giao nhận thay mặt chủ hàng lo liệu quá trình vận chuyển hàng hóa thông qua công đoạn khác nhau người giao nhận có thể làm các dịch vụ một cách trực tiếp hoặc thông qua những người ký hợp đồng phụ hoặc những đại lý mà họ thuê người giao nhận cũng có thể sử dụng những đại lý của họ ở nước ngoài. Những dịch vụ mà NGN có thể tiến hành: − Thay mặt người gửi hàng (người xuất khẩu − Thay mặt người nhận hàng (người nhập khẩu) − Nhận ủy thác giao nhận − Thực hiện mọi dịch vụ liên quan đến giao nhận − Dịch vụ khai báo hải quan − Tư vấn cho các nhà XNK − Làm đầu mối vận tải đa phương thức − Dịch vụ giao nhận hàng hóa đặc biệt − Dịch vụ gom hàng 1.
Quyền hạn, nghĩa vụ, trách nhiệm của các bên trong hoạt động giao nhận hàng hóa Ngoài người gửi hàng và người nhận hàng, người giao nhận còn phải giao dịch với các bên thứ ba trong qúa trình phục vụ khách hàng của mình. Trong hoạt động giao nhận hàng hóa, sẽ có sự xuất hiện của một số bên liên quan như: cảng vụ, hải quan, người giao nhận, người nhập khẩu, người xuất khẩu, người chuyên chở( hãng tàu, người kinh doanh vận tải 11 Đinh Nguyễn Tường Vi GVHD: Th.s Đinh Thu Phương bộ,.), và các đại lý hay công ty dịch vụ Logistics được ủy quyền thực hiện các nghiệp vụ khác nhau. Mỗi bên liên quan đều sẽ có trách nhiệm và vai trò riêng.1 Nhà giao nhận ❖ Quyền và nghĩa vụ của NGN Điều 167 Luật thương mại quy định, người giao nhận có những quyền và nghĩa vụ sau đây: • Nguời giao nhận được hưởng tiền công và các khoản thu nhập hợp lý khác. • Thực hiện đầy đủ nghiã vụ của mình theo hợp đồng • Trong quá trình thực hiện hợp đồng, nếu có lý do chính đáng vì lợi ích của khách hàng thì có thể thực hiện khác với chỉ dẫn của khách hàng, nhưng phải thông báo ngay cho khách hàng.
• Sau khi ký kết hợp đồng, nếu thấy không thể thực hiện được chỉ dẫn của khách hàng thì phải thông báo cho khách hàng để xin chỉ dẫn thêm.- Phải thực hiện nghĩa vụ của mình trong thời gian hợp lý nếu trong hợp đồng không thoả thuận về thời gian thực hiện nghĩa vụ với khách hàng. ❖ Trách nhiệm của người giao nhận Khi là đại lý của chủ hàng Tùy theo chức năng của người giao nhận, người giao nhận phải thực hiện đầy đủ các nghĩa vụ của mình theo hợp đồng đã ký kết và phải chịu trách nhiệm về: + Giao hàng không đúng chỉ dẫn + Thiếu sót trong việc mua bảo hiểm cho hàng hoá mặc dù đã có hướng dẫn. + Thiếu sót trong khi làm thủ tục hải quan + Chở hàng đến sai nơi quy định + Giao hàng cho người không phải là người nhậ + Giao hàng mà không thu tiền từ người nhận hàng + Tái xuất không theo những thủ tục cần thiết hoặc không hoàn lại thuế + Những thiệt hại về tài sản và người của người thứ ba mà họ gây nên. Tuy nhiên, chúng ta cũng cần chú ý người giao nhận không chịu trách nhiệm về hành vi lỗi lầm của người thứ ba như người chuyên chở hoặc người giao nhận khác… nếu anh ta chứng 12 Đinh Nguyễn Tường Vi GVHD: Th.s Đinh Thu Phương minh được là đã lựa chọn cần thiết.
Khi làm đại lý người giao nhận phải tuân thủ “điều kiện kinh doanh tiêu chuẩn (Standard Trading Conditions) của mình. Khi là người chuyên chở (principal): Khi là một người chuyên chở, người giao nhận đóng vai trò là một nhà thầu độc lập, nhân danh mình chịu trách nhiệm cung cấp các dịch vụ mà khách hàng yêu cầu. Chị trách nhiệm về những hành vi và lỗi lầm của người chuyên chở, của người giao nhận khác mà họ thuê để thực hiện hợp đồng vận tải. Quyền lợi, nghĩa vụ và trách nhiệm của người giao nhận do luật lệ của các phương thức vận tải quy định Khi đóng vai trò là người chuyên chở, các điều kiện kinh doanh áp dụng các công ước quốc tế hoặc các quy tắc do Phòng thương mại quốc tế ban hành.
Tuy nhiên, người giao nhận không chịu trách nhiệm về những mất mát, hư hỏng của hàng hoá phát sinh từ những trường hợp sau đây: – Do lỗi của khách hàng hoặc của người được khách hàng uỷ thác; – Khách hàng đóng gói và ghi ký mã hiệu không phù hợp; – Do nội tỳ hoặc bản chất của hàng hoá; – Do chiến tranh, đình công; – Do các trường hợp bất khả kháng; 1.2 Nhiệm vụ của cảng Việc xếp dỡ hàng hóa trong phạm vi cảng là do cảng tổ chức thực hiện. Trường hợp chủ hàng muốn đưa phương tiện vào xếp dỡ thì phải thỏa thuận với cảng và trả các lệ phí, chi phí liên quan cho cảng. Khi được ủy thác giao nhận hàng hóa XNK với tàu, cảng nhận hàng bằng phương thức nào thì phải giao hàng bằng phương thức đó. ❖ Cảng có những nhiệm vụ sau: Nhận hàng nhập khẩu từ tàu.
Kết toán với tàu về việc giao nhận hàng và lập chứng từ Giao hàng nhập khẩu tùy theo sự ủy nhiệm của chủ hàng. Tiến hành việc bốc dỡ, vận chuyển, bảo quản, lưu kho hàng. Chịu trách nhiệm về tổn thất mình gây ra. 13 Đinh Nguyễn Tường Vi GVHD: Th.