CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ QUẢN TRỊ NHÂN SỰ 1. Khái niệm, vai trò và mục tiêu của quản trị nhân sự. Khái niệm về nhân sự. Nhân sự là một trong các nguồn lực quan trọng quyết định đến sự tồn tại và phát triển của bất kỳ một doanh nghiệp nào.
Khái niệm về quản trị nhân sự. Theo giáo sư người Mỹ Dimock: “ Quản trị nhân sự bao gồm toàn bộ các biện pháp và thủ tục áp dụng cho nhân viên của một tổ chức và giải quyết tất cả các trường hợp xảy ra có liên quan tới một loại công việc nào đó”. Vậy có thể hiểu quản trị nhân sự là một trong những chức năng cơ bản trong quá trình quản trị. Giải quyết những vấn đề liên quan đến con người và công việc của họ trong tổ chức.
Quản trị nhân sự là một hoạt động mang tính khoa học và cũng mang tính nghệ thuật vì đó là một lĩnh vực gắn bó mật thiết đến văn hóa tổ chức, chứa đựng nhiều giá trị nhân văn hơn các lĩnh vực quản trị khác. Vai trò của quản trị nhân sự. Hiện nay, tại các công ty thì quản trị nhân sự đóng vai trò quan trọng không thế thiếu trong công tác quản lý và hoạt động kinh doanh sản xuất. Quản trị nhân sự được xem là cánh tay phải đắc lực cho các nhà quản trị.
Vậy nên, quá trình tuyển dụng của bộ phận nhân sự đòi hỏi cao về kinh nghiệm và trình độ chuyên môn. Môi trường làm việc và hiểu quả làm việc của một nhân viên sẽ thấy được bộ phận nhân sự ở đấy như thế nào. Và một doanh nghiệp muốn biết hoạt động tốt hay không thì yếu tố nhân biết đầu tiên là cách quản lý nhân sự của doanh nghiệp đó. Máy móc thiết bị, công nghệ kỹ thuật hay của cải vật chất đều có thể mua, học hỏi và sao chép được.
Nhưng với con người thì không thể, có thể khiến nhân viên làm việc hiểu quả và nhiệt tình với công việc thì nhà quản trị phải thật sáng suốt, biết nhìn xa trông rộng và có trình độ chuyên môn cao. Có thể thấy quản trị nhân sự có vai trò quyết định sự tồn tại và phát triển của doanh nghiệp. Quản trị nhân sự có vai trò to lớn trong doanh nghiệp. Nó quyết định được kết quả hoạt động kinh doanh của một doanh nghiệp.
Mục tiêu của quản trị nhân sự. Mục tiêu chính của quản trị nhân sự là cung cấp cho doanh nghiệp một đội ngũ nhân viên làm việc hiệu quả, có tinh thần trách nhiệm và chuyên môn cao. Để đạt được những 3 điều đó các nhà quản trị phải chọn cách tuyển dụng phù hợp, đánh giá, phát triển và duy trì nhân viên hợp lý. Ngoài mục tiêu chính trên còn có 4 mục tiêu cơ bản sau: - Mục tiêu xã hội: Đáp ứng nhu cầu, mục đích của xã hội, hoạt động kinh doanh vì lợi ích chung của xã hội.
- Mục tiêu thuộc về tổ chức: Tìm nhân sự thích hợp đưa tới từng bộ phận trong doanh nghiệp để mọi người làm việc một cách hiệu quả nhất. Quản trị nhân sự không phải là cứu cánh, nó là phương tiện để doanh nghiệp đạt được mục tiêu. - Mục tiêu chức năng - nhiệm vụ: Mỗi một bộ phận trong doanh nghiệp đều có điểm mạnh riêng, chuyên môn riêng để thực hiện chức năng và nhiệm vụ riêng. Cho nên, mỗi cá nhân trong từng bộ phận thực hiện chức năng nhiệm vụ riêng để đóng góp phục vụ cho mục tiêu chung của doanh nghiệp.
- Mục tiêu cá nhân: doanh nghiệp phải đáp ứng được nhu cầu cá nhân như việc giúp nhân viên đạt được mục tiêu của họ. Nếu lãng quên mục tiêu của nhân viên thì năng suất lao động sẽ đi xuống, có nguy cơ nhân viên rời bỏ doanh nghiệp. Các chức năng của quản trị nhân sự 1. Chức năng thu hút nguồn nhân sự Chức năng này nhằm đảm bảo có đủ số lượng nhân viên với phẩm chất, trình độ và năng lực phù hợp cho công việc của doanh nghiệp.
Cần tuyển đúng người đúng việc, đầu tiên phải có chiến lược, kế hoạch sản xuất, kinh doanh và thực trạng sử dụng nhân viên. Xác định được công việc nào cần tuyển thêm nhân viên. Những yêu cầu và tiêu chuẩn đặt ra cho các ứng cử viên được tuyển dụng với hình thức phỏng vấn, giúp doanh nghiệp chọn được người tốt nhất, phù hợp với công việc đang được ứng tuyển, có khả năng gắn bó với công ty lâu dài. Vậy nhóm chức năng này thường có hoạt động: dự báo và hoạch định nguồn nhân sự, phân tích công việc, phỏng vấn, thu thập, lưu trữ và xử lý thông tin về nguồn nhân sự của doang nghiệp.
Chức năng đào tạo và phát triển nguồn nhân sự Đây là nhóm chức năng chú trọng quá trình nâng cao năng lực của nhân viên, đảm bảo rằng các nhân viên phải có kỹ năng, trình độ làm nghề cần thiết để có thể hoàn thành được các công việc được giao. Tạo điều kiện để nhân viên phát triển năng lực bản thân. Các doanh nghiệp mở các chương trình hướng nghiệp và đào tạo nhân viên mới để xác định năng lực thực tế, giúp nhân viên làm quen với các công việc tại doanh nghiệp. Mỗi khi có sự thay đổi về nhu cầu sản xuất kinh doanh hoặc quy trình công nghệ - kỹ thuật cần phải lập các kế hoạch đào tạo và huấn luyện lại các nhân viên trong thời gian sớm nhất.
4 Nhóm chức năng trên thường có các hoạt động như: hướng nghiệp, huấn luyện, đào tạo kỹ thuật thực hành, bồi dưỡng trình độ, cập nhật kiến thức quản lý, kỹ thuật công nghệ cho các cán bộ quản lý và chuyên môn nghiệp vụ. Chức năng duy trì nguồn nhân sự Chú trọng đến duy trì và sử dụng hiệu quả nguồn nhân sự trong doanh nghiệp. Bao gồm 2 chức năng: - Chức năng kích thích động viên: chính sách và hoạt động nhằm động viên và khuyến khích nhân viên làm việc tận tâm, có tinh thần trách nhiệm, hoàn thành công việc với chất lượng cao. Những công việc mang tính thách thức cao sẽ được giao cho nhân viên, để nhân viên biết được đánh giá của cán bộ lãnh đạo về mức độ hoàn thành và ý nghĩa việc hoàn thành công việc đối với doanh nghiệp.
Những cá nhân có sáng kiến, đóng góp làm tăng hiệu quả hoạt động kinh doanh sẽ được trả lương cao và kịp thời khen thưởng,… Đây là biện pháp hữu hiệu nhất để thu hút và duy trì đội ngũ lao động chất lượng cho doanh nghiệp. Vì vậy, doanh nghiệp phải thiết lập và áp dụng các chính sách lương bổng, thăng tiến, tiền thưởng, phụ cấp, phúc lợi,… được xem là hoạt động quan trọng nhất của chức năng kích thích động viên. - Chức năng duy trì phát triển các mối quan hệ tốt đẹp trong doanh nghiệp: Các hoạt động nhằm hoàn thiện môi trường làm việc và các mối quan hệ trong công việc như: ký kết hợp đồng lao động, giải quyết khiếu tố, tranh chấp lao động, cải thiện môi trường làm việc, y tế, … Giải quyết tốt chức năng này sẽ giúp cho doanh nghiệp tạo ra bầu không khí tập thể, không làm cho nhân viên bất mãn với công việc của doang nghiệp. Nội dung quản trị nhân sự 1.1 Phân tích công việc Phân tích công việc là phương pháp phân tích và xác định nội dung, tính chất của mỗi công việc, đánh giá ý nghĩa và sự ảnh hưởng của nó để đưa đến những tiêu chí cũng như khả năng, phẩm chất nào con người làm việc đó cần có.
Đó còn là một nội dung quan trọng của quản trị nhân sự vì có tác động trực tiếp lên những nội dung khác của quản trị nhân sự, với những mục đích sau: - Đặt ra những điều kiện phù hợp khi thực hiện tuyển dụng nhân viên, đảm bảo rằng quá trình tuyển dụng phải có hiệu quả cao nhất. - Thực hiện chương trình đào tạo và nâng cao chuyên môn nhằm phục vụ nhu cầu công việc - Phân loại công việc làm cơ sở để đánh giá và đo lường kết quả công việc. Những đánh giá đó cũng hỗ trợ vào các sáng kiến và cải tiến môi trường lao động - Xây dựng những tiêu chí nhằm đo lường hiệu quả của công việc. 5 Xác định Đánh giá Mô tả công việc Tiêu chuẩn công việc Xếp loại công công việc nhân sự việc Sơ đồ 1.1: Nội dung phân tích công việc ( Nguồn: Phòng Nhân sự,2023) Quá trình phân tích công việc thông qua 5 bước sau: - Bước 1: Mô tả công việc.
Lập một danh sách thống kê về những nhiệm vụ, chức trách, thẩm quyền, các sự kiện định kì và bất thường, bao gồm phương tiện, môi trường làm việc và các mối quan hệ. Có thể sử dụng một số biện pháp sau để miêu tả công việc trong thực tế: Quan sát, tiếp xúc trao đổi, bản câu hỏi. - Bước 2: Xác định công việc. Là việc xây dựng một nội dung chi tiết về nhiệm vụ, chức năng quyền hạn, những công việc thường gặp và những mối liên hệ với công tác, các tiêu chuẩn đo lường hiệu quả công việc.
Thông qua việc phân tích các số liệu nhận thấy trên thực tiễn trong bản miêu tả, tìm ra một số điều không hợp lý cần sửa đổi. Những nội dung dư thừa cần xóa bỏ và những nội dung thiếu cần bổ sung. Cơ sở để có thêm bản hướng dẫn công việc mới theo tiêu chuẩn công việc - Bước 3: Tiêu chuẩn nhân sự. Là đòi hỏi cơ bản đói với khả năng, phẩm chất và tinh thần mà cá nhân đảm nhiệm công việc có thể hoàn thành được.
Đối với mỗi công việc khác nhau thì yêu cầu và tiêu chuẩn cũng khác nhau. - Bước 4: Đánh giá công việc. Là việc xem xét và đánh giá mức độ cần thiết của từng công việc. Việc đánh giá công việc cần phải chuẩn xác, khách quan, trung thực là một nhiệm vụ rất khó khăn.
Độ chất lượng và độ tin cậy của những công việc được đánh giá sẽ là cơ sở để quyết định trả lương xứng đáng đối với từng công việc. Chất lượng của việc đánh giá nằm ở cách đánh giá. - Bước 5: Xếp loại công việc. 6 Những công việc được đánh giá ngang nhau sẽ được ghép chung vào một loại.
Việc xếp loại công việc như vậy sẽ thuận tiện hơn cho người quản lý đối với công việc này.2 Tuyển chọn nhân sự Đối với một doanh nghiệp, quy trình tuyển chọn nhân sự thành công là chọn đúng người thực sự thích hợp với công việc có giá trị rất lớn. Doanh nghiệp chọn được một đội ngũ nhân sự phù hợp có thể thực hiện xuất sắc công việc được giao phó.