CHƯƠNG 1 NHỮNG VẤN ĐỀ LÝ LUẬN CƠ BẢN VỀ KẾ TOÁN CHI PHÍ SẢN XUẤT VÀ TÍNH GIÁ THÀNH SẢN PHẨM TRONG DOANH NGHIỆP XÂY LẮP 1. Đặc điểm hoạt động sản xuất xây lắp có ảnh hưởng đến kế toán CPSX và tính giá thành sản phẩm trong các doanh nghiệp xây lắp. Xây dựng cơ bản là ngành sản xuất vật chất có vị trí hết sức quan trọng trong nền kinh tế thị trường. Xây dựng cơ bản là quá trình xây dựng mới, xây dựng lại, cải tạo, hiện đại hóa, khôi phục công trình nhà máy, xí nghiệp, đường xá, nhà cửa nhằm phục vụ cho đời sống, sản xuất của xã hội.
Chi phí cho đầu tư xây dựng cơ bản chiếm tỷ trọng lớn trong tổng Ngân sách Nhà nước cũng như Ngân sách của doanh nghiệp. So với các ngành khác, ngành xây dựng cơ bản có những nét đặc thù riêng biệt thể hiện ở sản phẩm và quá trình sản xuất. Điều này có ảnh hưởng đến công tác hạch toán kế toán của ngành. Cụ thể: Thứ nhất, sản phẩm xây lắp mang tính riêng lẻ, đơn chiếc, kết cấu phức tạp, thời gian sản xuất dài.
Vì vậy, mỗi sản phẩm xây lắp đều có yêu cầu, tổ chức quản lý, tổ chức thi công và biện pháp thi công phù hợp với từng công trình cụ thể, có như vậy việc sản xuất mới đem lại hiệu quả cao. Do thời gian thi công kéo dài nên kỳ tính giá thành thường không xác định hàng tháng như trong sản xuất công nghiệp mà xác định theo thời điểm khi công trình, hạng mục công trình hoàn thành hay thực hiện bàn giao thanh toán theo giai đoạn quy ước. Thứ hai, mỗi công trình xây dựng gắn với vị trí nhất định, nó thường cố định tại nơi sản xuất còn các điều kiện sản xuất khác như: Lao động, vật tư, thiết bị máy móc. luôn phải di chuyển theo mặt bằng và vị trí thi công mà mặt bằng và vị trí thi công thường nằm rải rác khắp nơi và cách xa trụ sở đơn vị.
Do đó, luôn tồn tại một khoảng cách lớn giữa nơi trực tiếp phát sinh chi phí và nơi hạch toán chi phí đã gây không ít khó khăn cho công tác kế toán của doanh nghiệp. Thứ ba, xét về quá trình tạo ra sản phẩm xây lắp, từ khi khởi công đến khi thi công hoàn thành, bàn giao đưa vào sử dụng, thời gian thường dài, phụ thuộc vào GVHD: TS.Nguyễn Viết Tiến 5 SVTH: Kiều Thị Thảo LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Trường Đại học Thương Mại Khóa luận tốt nghiệp quy mô tính chất phức tạp của từng công trình. Trong quá trình xây lắp chưa tạo ra sản phẩm cho xã hội nhưng lại sử dụng nhiều vật tư, nhân lực, vốn. Do vậy, việc quản lý đòi hỏi phải có dự toán các khoản chi phí và thanh quyết toán các công trình để theo dõi , kiểm tra quá trình sản xuất, thi công đảm bảo sử dụng vốn tiết kiệm và đảm bảo chất lượng công trình.
Thứ tư, hoạt động xây lắp được tiến hành ngoài trời, thường chịu ảnh hưởng của các nhân tố khách quan như: thời tiết, khí hậu. nên dễ dàng dẫn đến tình trạng hao hụt, lãng phí vật tư, tiền vốn làm tăng chi phí sản xuất. Do vậy, công tác kế toán phải tổ chức tốt khâu hạch toán ban đầu, thường xuyên kiểm kê vật tư, tài sản nhằm phát hiện những thiếu hụt, hư hỏng để có biện pháp sử lý kịp thời. Mặt khác, trong quá trình thi công cần quản lý lao động, vật tư chặt chẽ, thi công nhanh, đúng tiến độ khi điều kiện môi trường, thời tiết thuận lợi.
Trong điều kiện không thuận lợi ảnh hưởng đến chất lượng công trình có thể gây ra các thiệt hại phát sinh khi ngừng sản xuất. Doanh nghiệp cần điều độ cho phù hợp nhằm tiết kiệm chi phí và hạ giá thành sản phẩm. Một số vấn đề chung về CPSX và giá thành sản phẩm xây lắp 1. Khái niệm và phân loại CPSX xây lắp 1.
Khái niệm Chi phí sản xuất của doanh nghiệp xây lắp là biểu hiện bằng tiền toàn bộ hao phí về lao động sống, lao động vật hoá và các chi phí cần thiết khác mà doanh nghiệp bỏ ra để tiến hành hoạt động sản xuất xây lắp trong một thời kỳ nhất định. Phân loại CPSX xây lắp Với mỗi doanh nghiệp, chi phí sản xuất kinh doanh có nội dung kinh tế khác nhau, công dụng khác nhau và yêu cầu quản lý đối với từng loại cuãng khác nhau. Để lập kế hoạch và tính chính xác giá thành, để khống chế và thống nhất các loại chi phí, nhằm nghiên cứu phát sinh trong quá trình hình thành sản phẩm. Vấn đề đặt ra là phải phân loại chi phí thành từng nhóm theo những tiêu thức nhất định.
Đối với nước ta hiện nay, việc phân loại chi phí được áp dụng theo đặc điểm sản xuất kinh doanh, đặc điểm quản lý của doanh nghiệp. Trong doanh nghiệp xây lắp, chi phí sản xuất được phân loại theo các tiêu thức sau: - Căn cứ vào khoản mục tính giá thành sản phẩm.Nguyễn Viết Tiến 6 SVTH: Kiều Thị Thảo LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Trường Đại học Thương Mại Khóa luận tốt nghiệp + Chi phí nguyên vật liệu trực tiếp: là những chi phí vật liệu chính, vật liệu phụ, các cấu kiện, các bộ phận kết cấu công trình, vật liệu luân chuyển tham gia cấu thành thực thể công trình xây lắp hoặc giúp cho việc thực hiện và hoàn thành khối lượng xây lắp. + Chi phí nhân công trực tiếp: Gồm toàn bộ tiền công, tiền lương phải trả cho công nhân trực tiếp sản xuất sản phẩm xây lắp. + Chi phí sử dụng máy thi công: là toàn bộ các chi phí về vật liệu, nhân công và các chi phí khác có liên quan đến sử dụng máy thi công + Chi phí sản xuất chung: là những chi phí có liên quan đến việc tổ chức, phục vụ và quản lý thi công của các đội xây lắp ở các công trường xây dựng - Căn cứ vào nội dung, tính chất kinh tế của chi phí: + Chi phí nguyên liệu, vật liệu: Gồm toàn bộ các loại nguyên liệu, vật liệu chính, vật liệu phụ, nhiên liệu, phụ tùng thay thế dùng cho sản xuất.
+ Chi phí nhân công: Gồm toàn bộ số tiền lương, tiền công phải trả cho công nhân sản xuất sản phẩm xây lắp. + Chi phí khấu hao tài sản cố định: Là toàn bộ số trích khấu hao của những tài sản cố định dùng cho hoạt đọng xây lắp của doanh nghiệp. + Chi phí dịch vụ mua ngoài: Là số tiền trả cho các dịch vụ mua ngoài phục vụ cho hoạt động sản xuất xây lắp của doang nghiệp như tiền điện, nước,. + Chi phí khác bằng tiền: Là toàn bộ các chi phí khác dùng cho hoạt động sản xuất xây lắp ngoài 4 yếu tố trên.
- Căn cứ vào đối tượng tập hợp chi phí + Chi phí trực tiếp: Là những CPSX có quan hệ trực tiếp đến việc thi công một công trình nhất định. + Chi phí gián tiếp: Là những chi phí có liên quan đến việc thi công nhiều công trình khác nhau. Khái niệm và phân loại giá thành sản phẩm xây lắp 1. Khái niệm Giá thành sản phẩm xây lắp là biểu hiện bằng tiền toàn bộ chi phí sản xuất để hoàn thành khối lượng sản phẩm xây lắp theo qui định.Nguyễn Viết Tiến 7 SVTH: Kiều Thị Thảo LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Trường Đại học Thương Mại Khóa luận tốt nghiệp 1.
Phân loại giá thành sản phẩm xây lắp - Trong sản xuất xây lắp cần phân biệt các loại giá thành sau đây: + Giá thành dự toán: Là tổng chi phí dự toán để hoàn thành sản phẩm xây lắp. + Giá thành kế hoạch: Là giá thành được xây dựng trên cơ sở những điều kiện cụ thể của doanh nghiệp về các định mức, đơn giá, biện pháp tổ chức thi công. + Giá thành thực tế: Là chỉ tiêu phản ánh toàn bộ các chi phí thực tế để hoàn thành sản phẩm xây lắp. Mối quan hệ giữa CPSX xây lắp và giá thành sản phẩm xây lắp CPSX xây lắp và giá thành sản phẩm xây lắp là hai khái niệm riêng biệt nhưng có quan hệ chặt chẽ với nhau.
Chúng giống nhau về chất vì đều là những hao phí về lao động sống, lao động vật hóa mà doanh nghiệp đã bỏ ra trong quá trình sản xuất sản phẩm xây lắp. Tuy nhiên xét về mặt lượng thì CPSX xây lắp và giá thành sản phẩm xây lắp lại khác nhau vì: - CPSX luôn gắn với một thời kỳ nhất định, còn giá thành sản phẩm gắn liền với một công trình, hạng mục công trình hoàn thành theo quy định. - CPSX chỉ bao gồm những chi phí phát sinh kỳ này, còn giá thành sản phẩm chứa đựng cả một phần của chi phí kỳ trước( Chi phí sản phẩm làm dở cuối kỳ). Đối tượng và phương pháp tập hợp CPSX xây lắp 1.
Đối tượng tập hợp CPSX xây lắp Xuất phát từ đặc điểm của ngành xây dựng và của sản phẩm xây dựng cơ bản, để đáp ứng nhu cầu quản lý, đối tượng tập hợp chi phí sản xuất của Công ty xây lắp được xác định là công trình, hạng mục công trình. Mỗi công trình từ khi khởi công xây dựng cho tới khi hoàn thành bàn giao đều được mở sổ, tờ kê chi tiết cho từng công trình, hạng mục công trình đó. Phương pháp tập hợp CPSX xây lắp Tùy theo điều kiện cụ thể mà các doanh nghiệp xây lắp có thể vận dụng phương pháp tập hợp trực tiếp hoặc phương pháp phân bổ gián tiếp để tập hợp CPSX xây lắp. Kế toán CPSX trong doanh nghiệp xây lắp theo chế độ kế toán doanh nghiệp hiện hành Doanh nghiệp áp dụng ban hành theo quyết định 15 nên lấy quyết định GVHD: TS.Nguyễn Viết Tiến 8 SVTH: Kiều Thị Thảo LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Trường Đại học Thương Mại Khóa luận tốt nghiệp 15/2006/QĐ-BTC ngày 20/03/2006 của bộ trưởng bộ tài chính làm cơ sở lý luận để tham chiếu.
(1) Kế toán chi phí NVLTT Chứng từ kế toán: - Phiếu xuất kho, phiếu xuất kho theo hạn mức - Hóa đơn bán hàng, hoá đơn GTGT. - Bảng phân bổ giàn giáo, cốp pha. Tài khoản kế toán: Để kế toán chi phí NVLTT, kế toán sử dụng TK 621 “ Chi phí nguyên liệu, vật liệu trực tiếp”. Kết cấu TK 621: + Bên nợ: Trị giá vốn NVL sử dụng trực tiếp cho xây dựng.
+ Bên có: - NVL sử dụng không hết nhập lại kho. - Kết chuyển CPNVL trực tiếp để tính giá thành sản phẩm. TK 621 không có số dư.