Nghiên Cứu Thực Trạng Và Giải Pháp Giảm Nghèo Tại Xã Cây Thị, Huyện Đồng Hỷ, Tỉnh Thái Nguyên

Chuyên khảo phân tích Luận văn nghiên cứu thực trạng và đề xuất giải pháp giảm nghèo tại xã cây thị huyện đồng hỷ tỉnh, đánh giá các khía cạnh quan trọng, đề xuất hướng nghiên cứu

• Tác giả: Bàn Thị Phương
• Người hướng dẫn: ThS. Vũ Thị Hiền
• Trường học: Đại học Thái Nguyên
• Chuyên ngành: Phát triển nông thôn
• Đề tài: Giải Pháp Giảm Nghèo Tại Xã Cây Thị, Huyện Đồng Hỷ, Tỉnh Thái Nguyên
• Loại tài liệu: khóa luận tốt nghiệp
• Năm xuất bản: 2014
• Địa điểm: Thái Nguyên

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI CẢM ƠN
• 1. PHẦN 1: TỔNG QUAN TÀI LIỆU NGHIÊN CỨU
• 1.1. Cơ sở khoa học
• 1.2. Một số quan niệm về nghèo
• 1.3. Hộ nghèo và phương pháp xác định chuẩn nghèo của Chương trình xóa đói giảm nghèo quốc gia
• 1.4. Cơ sở thực tiễn của đề tài
• 1.5. Thực trạng nghèo trên thế giới và khu vực hiện nay
• 1.6. Thực trạng nghèo tại Việt Nam
• 1.7. Những thành tựu và kinh nghiệm trong công tác giảm nghèo của một số nước trên thế giới
• 1.8. Một số địa phương làm tốt công tác giảm nghèo trong nước
• 2. ĐỐI TƯỢNG, NỘI DUNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 2.1. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
• 2.2. Đối tượng nghiên cứu. Nội dung nghiên cứu
• 2.3. Phương pháp nghiên cứu
• 2.3.1. Phương pháp thu thập thông tin
• 2.3.2. Phương pháp phân tích và xử lý thông tin
• 3. KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU VÀ THẢO LUẬN
• 3.1. Đặc điểm điều kiện tự nhiên, kinh tế, xã hội địa bàn nghiên cứu
• 3.1.1. Đặc điểm về điều kiện tự nhiên
• 3.1.2. Đặc điểm về kinh tế - xã hội
• 3.1.3. Đặc điểm về văn hóa – xã hội
• 3.2. Đánh giá chung về địa bàn nghiên cứu
• 3.3. Thực trạng nghèo đói trên địa bàn xã Cây Thị - huyện Đồng Hỷ
• 3.3.1. Cơ sở phân định nghèo của xã
• 3.3.2. Tình hình nghèo của xã trong 3 năm từ 2011 – 2013
• 3.3.3. Các yếu tố ảnh hưởng đến vấn đề nghèo của các hộ trên địa bàn xã Cây Thị
• 3.3.4. Nguyên nhân nghèo của các hộ điều tra
• 3.4. Tìm hiểu các chương trình xóa đói giảm nghèo ở địa phương
• 3.4.1. Cách thức xây dựng và tổ chức
• 3.4.2. Các chương trình xóa đói giảm nghèo
• 3.4.3. Kết quả đạt được và những hạn chế trong các chương trình giảm nghèo tại địa phương
• 3.5. Định hướng và đề xuất một số giải pháp nhằm giảm nghèo bền vững cho các hộ trên địa bàn xã Cây Thị
• 3.5.1. Mong muốn của những hộ gia đình nghèo
• 3.5.2. Phương hướng và mục tiêu giảm nghèo của xã
• 3.5.3. Các giải pháp giảm nghèo
• 4. KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ
• 4.1. Đối với chính quyền và các cấp, ban ngành đoàn thể
• 4.2. Đối với người dân
• TÀI LIỆU THAM KHẢO
• PHỤ LỤC DANH MỤC BẢNG BIỂU
• DANH MỤC CÁC BIỂU ĐỒ
• DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Giảm Nghèo Bền Vững Tại Xã Cây Thị

Xã Cây Thị, huyện Đồng Hỷ, tỉnh Thái Nguyên, đang nỗ lực giảm nghèo bền vững. Đây là một vấn đề cấp bách, đòi hỏi sự phối hợp của chính quyền, người dân và các tổ chức xã hội. Tình trạng nghèo đói ảnh hưởng đến mọi mặt của đời sống, từ kinh tế, văn hóa đến xã hội. Việc giải quyết vấn đề này không chỉ cải thiện đời sống người dân mà còn góp phần vào sự phát triển chung của địa phương. Theo nghiên cứu, tỷ lệ hộ nghèo năm 2013 tại xã Cây Thị là 39,8%, một con số đáng quan ngại. Cần có những giải pháp đồng bộ và hiệu quả để nâng cao thu nhập và cải thiện đời sống người dân Cây Thị.

1.1. Khái niệm và các khía cạnh của nghèo đa chiều Cây Thị

Nghèo không chỉ là thiếu thu nhập mà còn là thiếu cơ hội tiếp cận các dịch vụ xã hội cơ bản như y tế, giáo dục, nước sạch và vệ sinh môi trường. Nghèo đa chiều Cây Thị thể hiện ở sự thiếu hụt về dinh dưỡng, sức khỏe, trình độ học vấn, nhà ở và thông tin. Để giảm nghèo bền vững, cần có cách tiếp cận toàn diện, giải quyết đồng thời nhiều vấn đề khác nhau, từ tạo việc làm Cây Thị đến cải thiện y tế Cây Thị.

1.2. Tầm quan trọng của giảm nghèo bền vững Cây Thị trong phát triển kinh tế

Giảm nghèo bền vững Cây Thị không chỉ là mục tiêu nhân đạo mà còn là yếu tố then chốt để thúc đẩy phát triển kinh tế. Khi người dân có đủ điều kiện sống, họ sẽ có khả năng tham gia vào các hoạt động kinh tế, tạo ra của cải và đóng góp vào ngân sách nhà nước. Phát triển kinh tế xã Cây Thị cần đi đôi với giảm nghèo, đảm bảo rằng mọi người dân đều được hưởng lợi từ sự tăng trưởng.

II. Thực Trạng Và Thách Thức Trong Giảm Nghèo Ở Cây Thị

Xã Cây Thị, huyện Đồng Hỷ, tỉnh Thái Nguyên, đối mặt với nhiều thách thức trong công tác giảm nghèo. Mặc dù đã có những nỗ lực đáng kể, tỷ lệ hộ nghèo vẫn còn cao so với các địa phương khác. Cơ sở hạ tầng còn yếu kém, trình độ dân trí chưa cao, và khả năng tiếp cận các nguồn lực còn hạn chế là những rào cản lớn. Theo số liệu năm 2013, tỷ lệ hộ nghèo là 39.8% (359/902 hộ). Điều này cho thấy cần có những giải pháp mạnh mẽ và phù hợp hơn để cải thiện tình hình. Các yếu tố như thiếu vốn, thiếu kinh nghiệm sản xuất, và ảnh hưởng của thiên tai cũng góp phần làm gia tăng tình trạng nghèo đói.

2.1. Phân tích các yếu tố ảnh hưởng đến tỷ lệ nghèo Cây Thị

Nhiều yếu tố ảnh hưởng đến tỷ lệ nghèo Cây Thị, bao gồm điều kiện tự nhiên khó khăn, thiếu đất sản xuất, trình độ học vấn thấp, và khả năng tiếp cận các dịch vụ y tế, giáo dục còn hạn chế. Ngoài ra, các yếu tố khách quan như thiên tai, dịch bệnh cũng gây ảnh hưởng lớn đến đời sống và sản xuất của người dân. Cần có những chính sách hỗ trợ đặc biệt để giúp người dân vượt qua khó khăn và nâng cao thu nhập Cây Thị.

2.2. Những khó khăn trong việc tiếp cận vốn vay ưu đãi Cây Thị

Việc tiếp cận vốn vay ưu đãi Cây Thị còn gặp nhiều khó khăn do thủ tục phức tạp, thiếu tài sản thế chấp, và thông tin về các chương trình hỗ trợ còn hạn chế. Nhiều hộ nghèo không đủ điều kiện để vay vốn hoặc không biết cách làm thủ tục. Cần có những giải pháp để đơn giản hóa thủ tục vay vốn, tăng cường thông tin tuyên truyền, và hỗ trợ người dân lập kế hoạch sản xuất kinh doanh hiệu quả.

2.3. Hạn chế về giáo dục nghề nghiệp Cây Thị và tạo việc làm

Thiếu cơ hội giáo dục nghề nghiệp Cây Thị và tạo việc làm Cây Thị là một trong những nguyên nhân chính dẫn đến nghèo đói. Người dân thiếu kỹ năng nghề nghiệp để đáp ứng nhu cầu của thị trường lao động. Cần có những chương trình đào tạo nghề phù hợp với điều kiện địa phương, kết nối với các doanh nghiệp để tạo cơ hội việc làm cho người dân, và khuyến khích phát triển các ngành nghề truyền thống.

III. Giải Pháp Nâng Cao Thu Nhập Cho Người Dân Xã Cây Thị

Để giảm nghèo bền vững tại xã Cây Thị, cần tập trung vào các giải pháp nâng cao thu nhập cho người dân. Điều này bao gồm việc phát triển nông nghiệp, khuyến khích các mô hình sản xuất hiệu quả, và tạo điều kiện cho người dân tham gia vào các hoạt động kinh tế khác. Theo nghiên cứu, việc hỗ trợ người dân tiếp cận các nguồn lực như vốn, kỹ thuật, và thông tin là rất quan trọng. Ngoài ra, cần có những chính sách hỗ trợ đặc biệt cho các hộ nghèo, giúp họ vượt qua khó khăn và cải thiện đời sống.

3.1. Phát triển nông nghiệp Cây Thị theo hướng bền vững

Phát triển nông nghiệp Cây Thị theo hướng bền vững là một trong những giải pháp quan trọng để nâng cao thu nhập cho người dân. Cần tập trung vào việc chuyển đổi cơ cấu cây trồng, vật nuôi, áp dụng các tiến bộ khoa học kỹ thuật vào sản xuất, và xây dựng các chuỗi giá trị nông sản. Ngoài ra, cần có những chính sách hỗ trợ người dân tiếp cận các nguồn lực như vốn, giống, phân bón, và thuốc bảo vệ thực vật.

3.2. Khuyến khích du lịch cộng đồng Cây Thị và phát triển ngành nghề

Khuyến khích du lịch cộng đồng Cây Thị và phát triển các ngành nghề truyền thống là một hướng đi tiềm năng để tạo việc làm Cây Thị và nâng cao thu nhập cho người dân. Cần khai thác các tiềm năng du lịch của địa phương, xây dựng các sản phẩm du lịch độc đáo, và đào tạo nguồn nhân lực du lịch. Đồng thời, cần hỗ trợ người dân phát triển các ngành nghề truyền thống như dệt thổ cẩm, làm đồ thủ công mỹ nghệ, và chế biến nông sản.

3.3. Hỗ trợ tạo việc làm Cây Thị và phát triển kinh tế hộ gia đình

Hỗ trợ tạo việc làm Cây Thị và phát triển kinh tế hộ gia đình là một giải pháp quan trọng để giảm nghèo bền vững. Cần khuyến khích người dân tham gia vào các hoạt động sản xuất kinh doanh, hỗ trợ họ tiếp cận các nguồn lực như vốn, kỹ thuật, và thông tin. Đồng thời, cần tạo điều kiện cho các doanh nghiệp vừa và nhỏ phát triển, tạo thêm nhiều việc làm cho người dân.

IV. Chính Sách Hỗ Trợ Và Chương Trình Giảm Nghèo Cây Thị

Các chính sách giảm nghèo Cây Thị đóng vai trò quan trọng trong việc cải thiện đời sống người dân. Các chương trình mục tiêu quốc gia về giảm nghèo đã được triển khai, tập trung vào hỗ trợ vốn, kỹ thuật, và tạo việc làm. Tuy nhiên, hiệu quả của các chương trình này cần được đánh giá và cải thiện để đáp ứng tốt hơn nhu cầu của người dân. Theo báo cáo, việc tăng cường sự tham gia của cộng đồng vào quá trình xây dựng và thực hiện chính sách là rất quan trọng.

4.1. Đánh giá hiệu quả các chương trình mục tiêu quốc gia giảm nghèo

Cần đánh giá một cách khách quan và toàn diện hiệu quả của các chương trình mục tiêu quốc gia giảm nghèo tại xã Cây Thị. Điều này bao gồm việc xem xét các chỉ số về giảm nghèo, nâng cao thu nhập, và cải thiện đời sống người dân. Đồng thời, cần xác định những hạn chế và bất cập của các chương trình để có những điều chỉnh phù hợp.

4.2. Vai trò của hỗ trợ giảm nghèo Cây Thị từ các tổ chức xã hội

Các tổ chức xã hội đóng vai trò quan trọng trong việc hỗ trợ giảm nghèo Cây Thị. Họ có thể cung cấp các dịch vụ tư vấn, đào tạo, và hỗ trợ tài chính cho người dân. Đồng thời, họ cũng có thể vận động các nguồn lực từ bên ngoài để hỗ trợ các hoạt động giảm nghèo tại địa phương. Cần tăng cường sự phối hợp giữa chính quyền, các tổ chức xã hội, và cộng đồng để nâng cao hiệu quả của công tác giảm nghèo.

4.3. Tăng cường sự tham gia của người dân vào chính sách giảm nghèo Cây Thị

Sự tham gia của người dân là yếu tố then chốt để đảm bảo tính hiệu quả và bền vững của các chính sách giảm nghèo Cây Thị. Cần tạo điều kiện cho người dân tham gia vào quá trình xây dựng, thực hiện, và giám sát các chính sách. Điều này giúp đảm bảo rằng các chính sách đáp ứng đúng nhu cầu của người dân và được thực hiện một cách minh bạch và hiệu quả.

V. Kinh Nghiệm Và Mô Hình Giảm Nghèo Hiệu Quả Ở Cây Thị

Việc học hỏi kinh nghiệm giảm nghèo từ các địa phương khác và áp dụng các mô hình giảm nghèo hiệu quả Cây Thị là rất quan trọng. Các mô hình như phát triển kinh tế hộ gia đình, liên kết sản xuất theo chuỗi giá trị, và du lịch cộng đồng đã chứng minh được hiệu quả trong việc nâng cao thu nhập và cải thiện đời sống người dân. Cần có những nghiên cứu và đánh giá cụ thể để lựa chọn và áp dụng các mô hình phù hợp với điều kiện của xã Cây Thị.

5.1. Chia sẻ kinh nghiệm giảm nghèo từ các địa phương thành công

Nghiên cứu và chia sẻ kinh nghiệm giảm nghèo từ các địa phương thành công trong và ngoài tỉnh Thái Nguyên. Phân tích các yếu tố thành công, những bài học kinh nghiệm, và khả năng áp dụng vào điều kiện cụ thể của xã Cây Thị. Đặc biệt, chú trọng đến các mô hình có tính bền vững và khả năng nhân rộng.

5.2. Áp dụng mô hình giảm nghèo hiệu quả Cây Thị dựa trên tiềm năng địa phương

Xây dựng và áp dụng các mô hình giảm nghèo hiệu quả Cây Thị dựa trên tiềm năng và lợi thế của địa phương. Điều này có thể bao gồm phát triển các sản phẩm nông nghiệp đặc trưng, khai thác tiềm năng du lịch sinh thái, và phát triển các ngành nghề truyền thống. Cần có sự tham gia của người dân và các chuyên gia để đảm bảo tính khả thi và hiệu quả của các mô hình.

5.3. Đánh giá và nhân rộng các giải pháp sáng tạo giảm nghèo

Khuyến khích và đánh giá các giải pháp sáng tạo giảm nghèo từ cộng đồng. Hỗ trợ các sáng kiến có tính khả thi và hiệu quả, đồng thời nhân rộng các mô hình thành công. Điều này có thể bao gồm việc sử dụng công nghệ thông tin để kết nối người dân với thị trường, phát triển các sản phẩm thân thiện với môi trường, và xây dựng các mô hình hợp tác xã kiểu mới.

VI. Kết Luận Và Định Hướng Phát Triển Bền Vững Cây Thị

Công tác giảm nghèo tại xã Cây Thị đã đạt được những kết quả nhất định, nhưng vẫn còn nhiều thách thức phía trước. Để đạt được mục tiêu phát triển bền vững Cây Thị, cần có sự phối hợp chặt chẽ giữa chính quyền, người dân, và các tổ chức xã hội. Các giải pháp cần tập trung vào nâng cao thu nhập, cải thiện đời sống người dân, và bảo vệ môi trường. Theo các chuyên gia, việc đầu tư vào giáo dục, y tế, và cơ sở hạ tầng là rất quan trọng để tạo nền tảng cho sự phát triển bền vững.

6.1. Tóm tắt các giải pháp chính để giảm nghèo bền vững Cây Thị

Tóm tắt các giải pháp chính đã được đề xuất trong bài viết, bao gồm phát triển nông nghiệp bền vững, khuyến khích du lịch cộng đồng, hỗ trợ tạo việc làm, và tăng cường sự tham gia của người dân vào các chính sách giảm nghèo. Nhấn mạnh tầm quan trọng của việc thực hiện đồng bộ và hiệu quả các giải pháp này để đạt được mục tiêu giảm nghèo bền vững Cây Thị.

6.2. Định hướng phát triển kinh tế xã hội Cây Thị trong tương lai

Đề xuất các định hướng phát triển kinh tế xã hội Cây Thị trong tương lai, dựa trên tiềm năng và lợi thế của địa phương. Điều này có thể bao gồm việc phát triển các ngành công nghiệp chế biến nông sản, khai thác tiềm năng du lịch sinh thái, và xây dựng các khu dân cư kiểu mẫu. Cần có quy hoạch tổng thể và các chính sách hỗ trợ để hiện thực hóa các định hướng này.

6.3. Cam kết và hành động để cải thiện đời sống Cây Thị

Kêu gọi sự cam kết và hành động từ tất cả các bên liên quan, bao gồm chính quyền, người dân, các doanh nghiệp, và các tổ chức xã hội, để cùng nhau cải thiện đời sống Cây Thị. Nhấn mạnh tầm quan trọng của việc xây dựng một xã hội công bằng, dân chủ, và văn minh, nơi mọi người dân đều có cơ hội phát triển và hưởng thụ cuộc sống tốt đẹp hơn.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Đặt vấn đề Ngày nay đói nghèo đang trở thành vấn đề cấp bách của nhiều quốc gia trong khu vực và trên toàn thế giới. Muốn thực hiện phát triển xã hội bền vững không thể không giải quyết vấn đề đói nghèo. Nghèo đói là một hiện tượng phổ biến của nền kinh tế, nó tồn tại khách quan. Ngày nay trên thế giới còn khoảng 1 tỷ người sống trong cảnh nghèo khổ, tập trung chủ yếu ở các nước chậm phát triển thuộc các khu vực châu Á, Châu Phi…Trong điều kiện hiện nay sự toàn cầu hóa đem lại hiệu quả hết sức to lớn về phát triển kinh tế, khoa học công nghệ, song mặt trái của nó chính là tỷ lệ gia tăng thất nghiệp, nghèo đói và hàng loạt các vấn đề nổi cộm cần giải quyết thuộc về các quốc gia nói riêng và toàn cầu nói chung.

Ở nước ta qua quá trình chuyển đổi sang nền kinh tế thị trường với xuất phát điểm thấp thì càng không thể tránh khỏi thậm chí trầm trọng và gay gắt. Tình trạng nghèo đói không còn cá biệt mà đã trở nên phổ biến ở nông thôn, các vùng khó khăn, trung du miền núi. Đói nghèo được xem là lực cản của sự phát triển thì xóa đói giảm nghèo là con đường phá vỡ rào lực cản, tạo điều kiện cho sự phát triển. Đói nghèo không thể tạo ra đầy đủ về nhu cầu ăn, mặc, giải trí, dẫn tới hậu quả yếu kém về thể lực và trí lực làm giảm khả năng lao động, tạo của cải vật chất xã hội và như vậy không thể tạo cho nền kinh tế phát triển một cách bền vững.

Xóa đói giảm nghèo ghóp phần đảm bảo an ninh trật tự xã hội, tạo ra môi trường xã hội trong sạch, thuận lợi để phát triển kinh tế xã hội. Đói nghèo là một nguy cơ không tiếng ồn nhưng lại là một nguyên nhân gây nên tội phạm, các tệ nạn xã hội, bạo lực mất an ninh xã hội. Vì vậy, xóa đói giảm nghèo đã trở thành chủ đề quan tâm của toàn nhân loại và là mục tiêu, là nhiệm vụ nặng nề của nhiều tổ chức 2 quốc tế. Tất cả đã và đang áp dụng các biện pháp xoay chuyển, kiểm soát và đi đến xóa bỏ đói nghèo trên hành tinh chúng ta.

Trong tình hình phát triển chung của cả nước, xã Cây Thị là một xã khó khăn của huyện Đồng Hỷ - Thái Nguyên. Trong những năm qua cũng có những bước ngoặt đáng kể trong công tác xóa đói giảm nghèo. Song những tồn tại như cơ sở hạ tầng yếu kém, trình độ dân trí chưa cao và đặc biệt là tỉ lệ hộ nghèo còn lớn, năm 2013 là 359/902 hộ (chiếm 39,8%). Do đó xóa đói giảm nghèo là một vấn đề lớn mà các cấp lãnh đạo, nhân dân địa phương cùng phải đồng thuận giải quyết.

Xuất phát từ nhu cầu thực tế và sự quan tâm của riêng cá nhân, tôi đã chọn đề tài: “Nghiên cứu thực trạng và đề xuất giải pháp giảm nghèo tại xã Cây Thị - Đồng Hỷ - Thái Nguyên” để nghiên cứu. Mục đích nghiên cứu Đánh giá thực trạng, tìm hiểu nguyên nhân và những yếu tố chính ảnh hưởng đến vấn đề nghèo đói của các hộ nông dân và đưa ra những giải pháp nhằm xóa đói giảm nghèo, cải thiện đời sống cho người dân trên địa bàn nghiên cứu. Mục tiêu nghiên cứu - Phân tích được thực trạng đói nghèo trên địa bàn xã Cây Thị. - Phân tích được những nguyên nhân và các yếu tố ảnh hưởng tới vấn đề nghèo đói tại địa bàn nghiên cứu.

- Tìm hiểu được một số chương trình giảm nghèo đã và đang triển khai tại địa phương. - Đề xuất được một số giải pháp nhằm xóa đói giảm nghèo bền vững cho các hộ dân trên địa bàn nghiên cứu. Ý nghĩa của đề tài 1. Ý nghĩa trong học tập và nghiên cứu 3 Nghiên cứu đề tài đòi hỏi sinh viên phải vận dụng nhiều kiến thức đã học để đưa vào thực tế, các thủ thuật về xác suất thống kê, kỹ năng đặt câu hỏi khai thác thông tin, các phương pháp PRA, khả năng phân tích xử lý số liệu, khả năng nhận định theo các nguyên lý phát triển nông thôn, sự tổng hợp và đưa ra lý luận từ những vấn đề thực tiễn.

Nghiên cứu đề tài được xem như bài học thực tế đầu tiên giúp cho sinh viên làm quen khi bắt tay vào thực tế, nó là cơ hội nhưng cũng đầy thách thức mà sinh viên phải đối mặt và trải qua trước khi ra trường và bắt tay vào công việc, nghề nghiệp của mình sau này. Đây là đề tài nghiên cứu có tính chất cấp thiết và quan trọng hàng đầu trong các chương trình phát triển kinh tế, xã hội của thế giới cũng như Việt Nam. Bởi trong các vấn đề của xã hội thì nghèo đói được xem là gốc rễ dẫn tới nhiều những vấn đề khác của cuộc sống. Nó là một mắt xích trong vòng luẩn quẩn của các vấn đề xã hội.

Ý nghĩa thực tiễn Đề tài sẽ góp phần vào việc đánh giá thực trạng đói nghèo tại địa phương, những nguyên nhân nghèo đói, hiệu quả của các chính sách, chương trình triển khai tới đời sống sinh hoạt và sản xuất của bà con địa phương. Kết quả nghiên cứu đề tài sẽ là cơ sở giúp chính quyền và ban ngành đoàn thể trong xã đưa ra được những biện pháp giảm nghèo có hiệu quả hơn. 4 Phần 2 TỔNG QUAN TÀI LIỆU NGHIÊN CỨU 2. Cơ sở khoa học 2.

Một số quan niệm về nghèo Nghèo diễn tả sự thiếu cơ hội để có thể sống một cuộc sống tương ứng với các tiêu chuẩn tối thiểu nhất định. Thước đo các tiêu chuẩn này và các nguyên nhân dẫn đến nghèo nàn thay đổi tùy theo địa phương và theo thời gian. Tổ chức y tế thế giới định nghĩa nghèo theo thu nhập. Theo đó một người là nghèo khi thu nhập hàng năm ít hơn một nửa mức thu nhập bình quân trên đầu người hàng năm (Per Capita Incomme, PCI) của quốc gia.[14] Theo quan điểm nghèo ở thành phố Hồ Chí Minh thì nghèo là không có thức ăn bổ dưỡng, phải tiết kiệm tiền cho bữa ăn hôm sau, chẳng có phương tiện đi lại, cuộc sống không ổn định, buôn bán nhỏ lẻ, trẻ con chỉ đi học khi nào có tiền, chẳng có ai giúp đỡ, không được chơi tennis, chẳng có gì giải trí ngoài đánh bạc và mua vé số.[5] *) Nghèo tuyệt đối Để có một cái nhìn tổng quan về các vấn đề của các nước đang phát triển, Robert McNamara, khi là giám đốc của Ngân hàng Thế giới, đã đưa ra khái niệm nghèo tuyệt đối.

Ông định nghĩa khái niệm nghèo tuyệt đối như sau: “Nghèo ở mức độ tuyệt đối là sống ở ranh giới ngoài cùng của tồn tại. Những người nghèo tuyệt đối là những người phải đấu tranh để sinh tồn trong các thiếu thốn tồi tệ và trong tình trạng bỏ bê và mất phẩm cách vượt quá sức tưởng tượng của giới trí thức chúng ta’’. Ngân hàng Thế giới xem thu nhập 1 đô la Mỹ/ngày theo sức mua tương đương của địa phương so với (đô la thế giới) để thỏa mãn nhu cầu sống như là chuẩn tổng quát cho nạn nghèo tuyệt đối. Trong những bước sau đó các trị ranh giới nghèo tuyệt đối (chuẩn) cho từng địa phương hay từng vùng được 5 xác định, từ 2 đô la cho khu vực Mỹ La tinh và Carribean đến 4 đô la cho những nước Đông Âu cho đến 14,40 đô la cho những nước công nghiệp.[14] *) Nghèo tương đối Trong những xã hội được gọi là thịnh vượng, nghèo được định nghĩa dựa vào hoàn cảnh xã hội của cá nhân.

Nghèo tương đối có thể được xem như là việc cung cấp không đầy đủ các tiềm lực vật chất và phi vật chất cho những người thuộc về một số tầng lớp xã hội nhất định so với sự sung túc của xã hội đó. Nghèo tương đối có thể là khách quan, tức là sự hiện hữu không phụ thuộc vào cảm nhận của những người trong cuộc. Người ta gọi là nghèo tương đối chủ quan khi những người trong cuộc cảm thấy nghèo không phụ thuộc vào sự xác định khách quan. Bên cạnh việc thiếu sự cung cấp vật chất (tương đối), việc thiếu thốn tài nguyên phi vật chất ngày càng có tầm quan trọng hơn.

Việc nghèo đi về văn hóa - xã hội, thiếu tham gia vào cuộc sống xã hội do thiếu hụt tài chính một phần được các nhà xã hội học xem như là một thách thức xã hội nghiêm trọng. Hộ nghèo và phương pháp xác định chuẩn nghèo của Chương trình xóa đói giảm nghèo quốc gia *) Hộ nghèo Ngày 30/01/2011, Thủ tướng Chính phủ đã ban hành Quyết định số 09/2011/QĐ-TTg về việc ban hành chuẩn hộ nghèo, hộ cận nghèo áp dụng cho giai đoạn 2011 – 2015. Chuẩn hộ nghèo, hộ cận nghèo áp dụng cho giai đoạn 2011 - 2015 như sau: Hộ nghèo ở nông thôn là hộ có mức thu nhập bình quân từ 400.000 đồng/người/tháng (từ 4.000 đồng/người/năm) trở xuống. Hộ nghèo ở thành thị là hộ có mức thu nhập bình quân từ 500.000 đồng/người/tháng (từ 6.000 đồng/người/năm) trở xuống.

6 Hộ cận nghèo ở nông thôn là hộ có mức thu nhập bình quân từ 401.000 đồng/người/tháng. Hộ cận nghèo ở thành thị là hộ có mức thu nhập bình quân từ 501.000 đồng/người/tháng.[7] Chuẩn mực xác định nghèo ở Việt Nam qua các giai đoạn như sau: Bảng 2.1: Chuẩn nghèo đói được xác định qua các thời kỳ từ năm 1993 đến 2011 Hộ đói Hộ nghèo Giai đoạn Đơn vị tính (Dưới (Dưới mức) mức) 1. Giai đoạn 1993 – 1994 Gạo Khu vực nông thôn Kg/người/tháng 8 15 Khu vực thành thị Kg/người/tháng 13 20 2. Giai đoạn 1995 – 1997 Gạo Vùng nông thôn miền núi, hải đảo Kg/người/tháng 13 15 Vùng nông thôn đồng bằng, trung du Kg/người/tháng 13 20 Vùng thành thị Kg/người/tháng 13 25 3.

Giai đoạn 1997 – 2000 Vùng nông thôn miền núi, hải đảo Nghìn đồng/người/tháng 45 55 Vùng nông thôn đồng bằng, trung du Nghìn đồng/người/tháng 45 70 Vùng thành thị Nghìn đồng/người/tháng 45 90 4. Giai đoạn 2001 – 2005 Vùng nông thôn miền núi, hải đảo Nghìn đồng/người/tháng - 80 Vùng nông thôn đồng bằng, trung du Nghìn đồng/người/tháng - 10 Vùng thành thị Nghìn đồng/người/tháng - 150 5. Giai đoạn 2006 – 2010 Khu vực nông thôn Nghìn đồng/người/tháng - 200 Khu vực thành thị Nghìn đồng/người/tháng - 260 6. Giai đoạn 2010-2015 Khu vực nông thôn Nghìn đồng/người/tháng 400 Khu vực thành thị Nghìn đồng/người/tháng 500 (Nguồn: Bộ Lao động - Thương binh và Xã hội) 7 2.

Cơ sở thực tiễn của đề tài 2. Thực trạng nghèo trên thế giới và khu vực hiện nay Đầu năm 2011 Chương trình Phát triển LHQ (UNDP) ước tính, trên thế giới có khoảng một tỷ người lâm vào tình trạng thiếu lương thực.