HỌC VIỆN NÔNG NGHIỆP VIỆT NAM HOÀNG VĂN THƯƠNG GIẢI PHÁP ĐẨY MẠNH XÂY DỰNG NÔNG THÔN MỚI TRÊN ĐỊA BÀN HUYỆN PHÙ CỪ TỈNH HƯNG YÊN Chuyên ngành: Quản lý kinh tế Mã số: 60.10 Người hướng dẫn khoa học: GS. Đỗ Kim Chung NHÀ XUẤT BẢN ĐẠI HỌC NÔNG NGHIỆP - 2016 LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của riêng tôi, các kết quả nghiên cứu được trình bày trong luận văn là trung thực, khách quan và chưa từng dùng để bảo vệ lấy bất kỳ học vị nào. Tôi xin cam đoan rằng mọi sự giúp đỡ cho việc thực hiện luận văn đã được cám ơn, các thông tin trích dẫn trong luận văn này đều được chỉ rõ nguồn gốc. Hà Nội, ngày tháng năm 2016 Tác giả luận văn Hoàng Văn Thương i LỜI CÁM ƠN Trong suốt thời gian học tập, nghiên cứu và hoàn thành luận văn, tôi đã nhận được sự hướng dẫn, chỉ bảo tận tình của các thầy cô giáo, sự giúp đỡ, động viên của bạn bè, đồng nghiệp và gia đình.
Nhân dịp hoàn thành luận văn, cho phép tôi được bày tỏ lòng kính trọng và biết ơn sâu sắc GS. Đỗ Kim Chung đã tận tình hướng dẫn, dành nhiều công sức, thời gian và tạo điều kiện cho tôi trong suốt quá trình học tập và thực hiện đề tài. Tôi xin bày tỏ lòng biết ơn chân thành tới Ban Giám đốc, Ban Quản lý đào tạo, Bộ môn Phát triển nông thôn, Khoa Kinh tế và Phát triển Nông thôn - Học viện Nông nghiệp Việt Nam đã tận tình giúp đỡ tôi trong quá trình học tập, thực hiện đề tài và hoàn thành luận văn. Tôi xin chân thành cảm ơn tập thể lãnh đạo, cán bộ, công chức, viên chức UBND huyện Phù Cừ, UBND các xã trên địa bàn huyện và các hộ nông dân đã giúp đỡ và tạo điều kiện cho tôi trong suốt quá trình thực hiện đề tài.
Xin chân thành cảm ơn gia đình, người thân, bạn bè, đồng nghiệp đã tạo mọi điều kiện thuận lợi và giúp đỡ tôi về mọi mặt, động viên khuyến khích tôi hoàn thành luận văn. Hà Nội, ngày tháng năm 2016 Tác giả luận văn Hoàng Văn Thương ii MỤC LỤC Lời cam đoan. ii Mục lục. iii Danh mục các chữ viết tắt.
v Danh mục bảng biểu. vi Danh mục biểu đồ. vii Trích yếu luận văn. viii Thesis abstract.
Tính cấp thiết của đề tài. Mục tiêu nghiên cứu. Mục tiêu chung. Mục tiêu cụ thể.
Câu hỏi nghiên cứu. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu. Đối tượng nghiên cứu. Phạm vi nghiên cứu.
Cơ sở lý luận và thực tiễn. Một số khái niệm cơ bản. Vai trò của xây dựng nông thôn mới. Nguyên tắc, mục tiêu, tiêu chí xây dựng nông thôn mới.
Nội dung nghiên cứu xây dựng nông thôn mới. Các yếu tố ảnh hưởng. Cơ sở thực tiễn. Kinh nghiệm xây dựng nông thôn mới.
Quan điểm của Đảng và nhà nước ta về xây dựng NTM trong thời gian tới. Phương pháp nghiên cứu. Đặc điểm địa bàn nghiên cứu. Điều kiện tự nhiên.
Điều kiện kinh tế - xã hội. Đánh giá chung về địa bàn nghiên. Phương pháp nghiên cứu. Phương pháp tiếp cận.
Phương pháp thu thập số liệu, tài liệu, thông tin. Phương pháp xử lý phân tích số liệu, thông tin. Hệ thống chỉ tiêu nghiên cứu. Kết quả nghiên cứu và thảo luận.
Thực trạng xây dựng nông mới ở huyện phù cừ tỉnh hưng yên. Khái quát chương trình xây dựng NTM trên địa bàn huyện Phù Cừ. Thực trạng triển khai Chương trình xây dựng NTM ở huyện Phù Cừ trên các lĩnh vực. Những yếu tố ảnh hưởng.1 Sự tham gia của người dân.
Trình độ năng lực của cán bộ huyện, xã. Các tổ chức, đoàn thể xã hội. Phương hướng, giải pháp đẩy mạnh xây dựng nông thôn mới. Kết luận và kiến nghị.
Đối với cơ quan Nhà nước Trung ương và địa phương. Các tổ chức chính trị - xã hội các cấp. Đối với cộng đồng các doanh nghiệp. Đối với người dân nông thôn.
96 Tài liệu tham khảo. 99 iv DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT Chữ viết tắt Nghĩa tiếng Việt BCH Ban Chấp hành BCĐ Ban Chỉ đạo BQL Ban Quản lý CSHT Cơ sở hạ tầng CSVC Cơ sở vật chất HĐND Hội đồng nhân dân KT-XH Kinh tế - xã hội MTTQ Mặt trận Tổ quốc MTQG Mục tiêu quốc gia NSNN Ngân sách nhà nước NTM Nông thôn mới PTNN Phát triển nông thôn THCS Trung học cơ sở UBND Ủy ban nhân dân XHCN Xã hội chủ nghĩa v DANH MỤC BẢNG BIỂU Bảng 3. Phân bổ mẫu điều tra. Mức độ hoàn thành tiêu chí Giao thông nông thôn.
Mức độ hoàn thành tiêu chí Thủy lợi. Mức độ hoàn thành tiêu chí Điện nông thôn. Mức độ hoàn thành tiêu chí Cơ sở vật chất văn hóa. Mức độ hoàn thành tiêu chí Bưu điện.
Mức độ hoàn thành tiêu chí Nhà ở dân cư. Mức độ hoàn thành tiêu chí Giáo dục. Mức độ hoàn thành tiêu chí Y tế. Mức độ hoàn thành tiêu chí Môi trường.
Mức độ hoàn thành tiêu chí Hệ thống tổ chức chính trị, xã hội vững mạnh. Kết quả thực hiện xây dựng NTM xã Quang Hưng. Kết quả thực hiện xây dựng NTM xã Đoàn Đào. Kết quả thực hiện xây dựng NTM xã Minh Hoàng.
Nguồn thông tin mà người dân biết về xây dựng NTM. Nhận thức của người dân về NTM. Nguồn lực dân đóng góp xây dựng NTM (2011-2014). Chất lượng cán bộ huyện Phù Cừ năm 2014.
86 vi DANH MỤC BIỂU ĐỒ Biểu đồ 4. Tỷ lệ hộ nghèo huyện Phù Cừ 2012 - 2014. Cơ cấu lao động huyện Phù Cừ. 71 vii TRÍCH YẾU LUẬN VĂN Trong những năm vừa qua, cùng với sự đổi mới chung của đất nước, nông nghiệp, nông thôn nước ta đã đạt được những thành tựu quan trọng, đời sống của nông dân được cải thiện nhiều, bộ mặt nông thôn đã có những biến đổi sâu sắc.
Mặc dù vậy, nông nghiệp và nông thôn Việt Nam vẫn đang đứng trước nhiều thách thức to lớn. Thực hiện Nghị quyết Trung ương 7 khóa X về “Nông nghiệp, nông dân và nông thôn”, Thủ tướng Chính phủ đã ban hành “Bộ tiêu chí Quốc gia về nông thôn mới” trong nam 2009 và “Chương trình mục tiêu Quốc gia xây dựng nông thôn mới” trong năm 2010 nhằm thống nhất chỉ đạo việc xây dựng nông thôn mới trên cả nước. Huyện Phù Cừ là huyện cực đông của tỉnh Hưng Yên, sản xuất nông nghiệp mang tính đặc trưng của đồng bằng sông Hồng. Trong những năm qua, Phù Cừ đã đẩy mạnh phát triển kinh tế - xã hội nông thôn như phát triển cơ sở hạ tầng, xây dựng trường học trạm y tế theo chuẩn quốc gia, chuyển đổi cơ cấu mùa vụ, phát triển giống cây trồng vật nuôi, phát triển làng nghề ….
theo hướng nông thôn mới. Thực hiện ý kiến chỉ đạo của Ban chỉ đạo chương trình xây dựng nông thôn mới huyện Phù Cừ, 13 xã đã tổ chức công bố rộng rãi đề án xây dựng nông thôn mới đến cán bộ, đảng viên và nhân dân. Đồng thời, tỉnh Hưng Yên và huyện Phù Cừ đã có cơ chế hỗ trợ đầu tư kịp thời cho nên những năm qua cơ sở vật chất hạ tầng kỹ thuật của các xã không ngừng phát triển, như: Giao thông, thuỷ lợi, trụ sở làm việc của xã, hệ thống lưới điện, nhà văn văn hoá xã, thôn. Bên cạnh đó, nhờ công tác tuyên truyền vận động đã huy động dân đầu tư cơ sở vật chất xây dựng đường thôn, xóm cụ thể: Xã Đoàn Đào, nhân dân đó góp 2.850m2 đất thổ cư, tự dỡ bỏ 2.850m2 tường rào và công trình phụ trợ để làm đường giao thông nông thôn, trị giá khoảng 2,5 tỷ đồng.
Cùng với đó, huy động người dân đầu tư chỉnh trang ruộng đồng: Từ năm 2012 đến năm 2014 có 13 xã đã thực hiện công tác dồn điền đổi ruộng, nhân dân tự nguyện hiến 199,98 ha đất nông nghiệp để làm đường giao thông, thuỷ lợi nội đồng; đào đắp 1.852 m3 đất, nhân dân đầu tư khoảng 175.000 ngày công lao động để chỉnh trang đồng ruộng; tổng kinh phí làm giao thông thủy lợi khoảng 32.997,7 triệu đồng, trong đó nhân dân đóng góp tương đương 25.569,4 triệu đồng, ngân sách xã 7. Huyện Phù Cừ đã tập trung chỉ đạo các xã, thị trấn quy vùng sản xuất, tập huấn chuyển giao tiến bộ kỹ thuật cho người dân, hỗ trợ vốn tín dụng, đồng thời chủ động tìm kiếm thị trường tiêu thụ sản phẩm cho việc sản xuất hàng hoá trong nông nghiệp; hàng năm huyện đã tạo điều kiện cho các tổ chức, doanh nghiệp đầu tư triển khai các mô hình sản xuất có hiệu quả cao như: sản xuất lúa chất lượng cao, giống lúa mới, cam Đường canh, chuối Tiêu hồng, nhãn Lồng Hưng Yên; cá rô đồng, Rô phi đơn tính,. Sau 3 năm viii thực hiện đề án, đối chiếu với Bộ tiêu chí quốc gia về nông thôn mới, kết quả xây dựng nông thôn mới trên địa bàn huyện Phù Cừ đến tháng hết tháng 12/2014 toàn huyện không có xã đạt dưới 5 tiêu chí và có 2 xã đạt đủ 19 tiêu chí nông thôn mới. Tuy nhiên trong quá trình thực hiện còn nhiều bất cập, triển khai chưa đồng bộ nên hiệu quả chưa cao, một số còn mang tính tự phát.
Một số tiêu chí liên quan đến đời sống dân sinh như: Giao thông thôn xóm thì nhân dân hưởng ứng đóng góp, còn một số tiêu chí khác người dân còn thờ ơ, trông chờ vào Nhà nước đầu tư, nhất là giao thông và thuỷ lợi nội đồng, sơ sở vật chất văn hoá và hạ tầng kỹ thuật thôn, xã. Công tác giải phóng mặt bằng để nâng cấp, cải tạo đường giao thông nông thôn theo tiêu chí nông thôn mới ở một số xã còn gặp nhiều khó khăn, vì đa số các hộ dân có công trình xây dựng nhà ở trong phạm vi làm đường. Công tác đào tạo nghề chưa gắn với nhu cầu thực tế; một số ngành nghề đạo tạo cho lao động nông thôn chưa phù hợp, chưa thiết thực. Việc đầu tư các mô hình sản xuất chưa được đánh giá nghiêm túc về hiệu quả để làm cơ sở nhân rộng các mô hình có hiệu quả trên địa bàn huyện.
Công tác chuyển đổi mô hình sản xuất còn chậm, tính bền vững chưa cao, sản xuất còn mang tính tự phát, khả năng cạnh tranh thấp; sản xuất chưa gắn với thị trường, chưa xây dựng được thương hiệu, nhãn hiệu nông sản, chuyển dịch cơ cấu phát triển sản xuất chưa chú trọng đến bảo vệ môi trường.