Liªn HiÖp c¸c Héi Khoa häc vµ Kü thuËt ViÖt Nam Héi Khoa häc §Êt ViÖt Nam B¸o c¸o tæng kÕt §Ò tµi Nghiªn cøu vµ lùa chän gi¶i ph¸p c«ng nghÖ ®Ó xö lý n−íc bÞ « nhiÔm kim lo¹i nÆng (ch× - Pb) dïng lµm n−íc sinh ho¹t cho ®ån biªn phßng t¹i x∙ B¶n M¸y, huyÖn Hoµng Su Ph×, Hµ Giang C¬ quan chñ tr×: Héi Khoa häc §Êt ViÖt Nam Chñ tr× ®Ò tµi: PGS. Lª §øc 6685 05/12/2007 Hµ Néi – 2007 Liªn HiÖp c¸c Héi Khoa häc vµ Kü thuËt ViÖt Nam Héi Khoa häc §Êt ViÖt Nam B¸o c¸o tæng kÕt §Ò tµi Nghiªn cøu vµ lùa chän gi¶i ph¸p c«ng nghÖ ®Ó xö lý n−íc bÞ « nhiÔm kim lo¹i nÆng (ch× - Pb) dïng lµm n−íc sinh ho¹t cho ®ån biªn phßng t¹i x∙ B¶n M¸y, huyÖn Hoµng Su Ph×, tØnh Hµ Giang C¬ quan chñ tr×: Héi Khoa häc §Êt ViÖt Nam Chñ tr× ®Ò tµi: PGS. Lª §øc Hµ Néi, 2007 0 Më ®Çu 1. §Æt vÊn ®Ò X· B¶n M¸y, huyÖn Hoµng Su Ph×, tØnh Hµ Giang lµ mét x· nghÌo, n»m s¸t biªn giíi ViÖt Trung.
Nh©n d©n vµ Bé ®éi biªn phßng n¬i ®©y bÞ nghi lµ « nhiÔm ch× do sö dông nguån n−íc tõ suèi §á, cã thÓ bÞ « nhiÔm v× ®Çu nguån, n¬i cã má ch× hoÆc cã thÓ do XÝ nghiÖp Khai th¸c kim lo¹i nÆng phÝa trªn th¶i ra V× vËy, viÖc nghiªn cøu x¸c ®Þnh cã hay kh«ng cã viÖc sö dông nguån n−íc ®· bÞ « nhiÔm ch× t¹i x· B¶n M¸y ®−îc ®Æt ra, nÕu cã th× cÇn nghiªn cøu vµ lùa chän c¸c gi¶i ph¸p xö lý n−íc bÞ « nhiÔm ch× lµm n−íc t−íi cho n«ng nghiÖp t¹i x· B¶n M¸y huyÖn Hoµng Su Ph×, tØnh Hµ Giang víi môc tiªu lµ nghiªn cøu t×m ra c¸c biÖn ph¸p xö lý thÝch hîp nhÊt ®èi víi nguån n−íc bÞ « nhiÔm bëi kim lo¹i nÆng (ch×) ®Ó cã thÓ lµm n−íc t−íi cho n«ng nghiÖp ®¹t tiªu chuÈn cho phÐp. §ång thêi h¹n chÕ ¶nh h−ëng cña kim lo¹i nÆng (ch×) tíi m«i tr−êng ®Êt, n−íc vµ søc khoÎ cña ng−êi d©n trong khu vùc gãp phÇn t¨ng c−êng an ninh biªn giíi. Qua c¸c kÕt qu¶ ®iÒu tra kh¶o s¸t thùc tÕ t¹i ®Þa bµn nghiªn cøu, ®Ò tµi nhËn thÊy nguån n−íc sö dông t¹i ®Þa ph−¬ng chñ yÕu lµ n−íc m−¬ng vµ n−íc ngÇm tõ nói ch¶y ra. Nguån n−íc suèi §á kh«ng ®−îc sö dông vµo môc ®Ých nµo (kÓ c¶ lµm n−íc t−íi cho n«ng nghiÖp).
Do ®ã, ban ®Çu ®Ò tµi ®−îc ®Æt ra lµ "Nghiªn cøu vµ lùa chän gi¶i ph¸p c«ng nghÖ ®Ó xö lý n−íc bÞ « nhiÔm kim lo¹i nÆng (ch× - Pb) lµm n−íc t−íi cho n«ng nghiÖp t¹i x∙ B¶n M¸y, huyÖn Hoµng Su Ph×, tØnh Hµ Giang", sau ®ã ®Ò tµi ®· b¸o c¸o víi Liªn HiÖp c¸c Héi Khoa häc vµ Kü thuËt ViÖt Nam vµ ®Ò nghÞ ®æi tªn ®Ò tµi thµnh "Nghiªn cøu vµ lùa chän gi¶i ph¸p c«ng nghÖ ®Ó xö lý n−íc bÞ « nhiÔm kim lo¹i nÆng (ch× - Pb) dïng lµm n−íc sinh ho¹t cho ®ån biªn phßng x∙ B¶n M¸y, huyÖn Hoµng Su Ph×, tØnh Hµ Giang". nh»m môc ®Ých ®−a ra c¸c gi¶i ph¸p xö lý « nhiÔm kim lo¹i nÆng trong n−íc sinh ho¹t cho ng−êi d©n trong x· B¶n M¸y vµ c¸c chiÕn sÜ biªn phßng gãp phÇn æn ®Þnh x· héi vïng biªn giíi 2. Th«ng tin chung vÒ ®Ò tµi 2. Tªn ®Ò tµi: Nghiªn cøu vµ lùa chän gi¶i ph¸p c«ng nghÖ ®Ó xö lý n−íc bÞ « nhiÔm kim lo¹i nÆng (ch× - Pb) dïng lµm n−íc sinh ho¹t cho ®ån biªn phßng x· B¶n M¸y, huyÖn Hoµng Su Ph×, tØnh Hµ Giang 2.
C¬ quan chñ qu¶n: Liªn hiÖp C¸c héi Khoa häc vµ Kü thuËt ViÖt Nam 2. C¬ quan chñ tr× : Héi Khoa häc §Êt ViÖt Nam. Thêi gian thùc hiÖn : 2005-2007 2. QuyÕt ®Þnh phª duyÖt ®Ò c−¬ng: QuyÕt ®Þnh sè 616/Q§-LHH ngµy 25 th¸ng 05 n¨m 2005 cña §oµn chñ tÞch Héi ®ång trung −¬ng Liªn hiÖp c¸c Héi Khoa häc vµ Kü thuËt ViÖt Nam vÒ phª duyÖt thuyÕt minh néi dung vµ tæng dù to¸n ®Ò tµi nghiªn cøu KH&CN n¨m 2005 1 2.
Chñ nhiÖm ®Ò tµi : PGS. TrÇn ThiÖn C−êng 2. C¬ quan tham gia: - Khoa M«i tr−êng, Tr−êng §HKHTN, §HQGHN - Trung t©m C«ng nghÖ M«i tr−êng, Bé T− lÖnh Ho¸ häc - Trung t©m KhÝ t−îng thuû v¨n Quèc gia. - ViÖn Quy ho¹ch vµ ThiÕt kÕ N«ng nghiÖp - Së Tµi nguyªn vµ M«i tr−êng tØnh Hµ Giang - UBND huyÖn Hoµng Su Ph×, tØnh Hµ Giang - UBND x· B¶n M¸y, huyÖn Hoµng Su Ph×, tØnh Hµ Giang - §ån biªn phßng x· B¶n M¸y, huyÖn Hoµng Su Ph×, tØnh Hµ Giang 2.
C¸c c¸ nh©n chÝnh tham gia thùc hiÖn ®Ò tµi: 1. TrÇn ThiÖn C−êng - Th− ký ®Ò tµi 3. Lª V¨n ThiÖn - §¹i häc Khoa häc Tù nhiªn, §HQGHN 4. NguyÔn Quèc ViÖt - §¹i häc Khoa häc Tù nhiªn, §HQGHN 5.
Lª Th¸i B¹t - Héi Khoa häc §Êt ViÖt Nam 6. NguyÔn Xu©n H¶i - §¹i häc Khoa häc Tù nhiªn, §HQGHN 7. NguyÔn ThÕ Ph−¬ng - Së Tµi nguyªn vµ M«i tr−êng tØnh Hµ Giang 8. CN TrÇn Anh Qu©n - Tr−êng §¹i häc Má ®Þa chÊt, Hµ Néi 9.
Cao Ph−¬ng Ly - §¹i häc Khoa häc Tù nhiªn, §HQGHN Cïng mét sè c¸n bé kh¸c cña Héi Khoa häc §Êt ViÖt Nam, C¸n bé Bé m«n Thæ nh−ìng-M«i tr−êng ®Êt, Tr−êng §HKHTN, §HQGHN vµ mét sè c¸n bé ®Þa ph−¬ng kh¸c. Môc tiªu cña ®Ò tµi - Nghiªn cøu t×m ra biÖn ph¸p xö lý thÝch hîp nhÊt ®èi víi nguån n−íc bÞ « nhiÔm kim lo¹i nÆng (ch×) xuèng møc ®¹t tiªu chuÈn cho phÐp ®Ó cã thÓ dïng lµm n−íc sinh ho¹t cho c¸c bé chiÕn sÜ §ån biªn phßng x· B¶n M¸y, huyÖn Hoµng Su Ph×, tØnh Hµ Giang, ®ång thêi gãp phÇn lµm æn ®Þnh t©m lý cho c¸n bé chiÕn sÜ ®ån biªn phßng nh»m g×n gi÷ vµ b¶o vÖ vïng biªn giíi Tæ Quèc - Dù ¸n ®−îc thùc hiÖn sÏ t¹o c¬ së Khoa häc trong viÖc nghiªn cøu t×m ra c¸c biÖn ph¸p h÷u hiÖu ®Ó xö lý n−íc bÞ « nhiÔm kim lo¹i nÆng nãi chung vµ « nhiÔm ch× nãi riªng 2. Néi dung nghiªn cøu cña ®Ò tµi a. Néi dung cô thÓ - §¸nh gi¸ hiÖn tr¹ng vÒ ®iÒu kiÖn tù nhiªn, kinh tÕ x· héi khu vùc nghiªn cøu - §¸nh gi¸ hiÖn tr¹ng chÊt l−îng mét sè nguån n−íc khu vùc nghiªn cøu nh− n−íc suèi §á, n−íc sinh ho¹t vµ n−íc canh t¸c n«ng nghiÖp t¹i khu vùc nghiªn cøu - §¸nh gi¸ hiÖn tr¹ng « nhiÔm ch× ë nguån n−íc 2 - T¸c ®éng cña n−íc t−íi bÞ « nhiÔm ®Õn søc khoÎ céng ®ång, chÊt l−îng ®Êt, chÊt l−îng n−íc khu vùc - X©y dùng gi¶i ph¸p c«ng nghÖ ®Ó xö lý cã hiÖu qu¶ nguån n−íc phôc vô cho môc ®Ých sinh ho¹t cña c¸n bé chiÕn sÜ ®ån biªn phßng x· B¶n M¸y b.
C¸c gi¶i ph¸p kü thuËt: - Gi¶i ph¸p sinh häc: Sö dông c¸c c¸c ao sinh häc, c¸nh ®ång läc víi c¸c lo¹i c©y b¶n ®Þa cã kh¶ n¨ng hót thu kim lo¹i nÆng, ®Æc biÖt lµ ch× nh−: BÌo t©y, Lau, SËy,. - Gi¶i ph¸p ho¸ häc, ho¸ lý häc: Sö dông lo¹i nguyªn liÖu cã kh¶ n¨ng hót thu kim lo¹i nÆng cã s½n t¹i ®Þa ph−¬ng nh−: Kho¸ng sÐt, quÆng mangan hoÆc mét sè loµi thùc vËt (bÌo,.), chÕ phô phÈm n«ng nghiÖp (trÊu),. - Gi¶i ph¸p tæng hîp ®Ó xö lý n−íc « nhiÔm: KÕt hîp c¸c biÖn ph¸p xö lý sinh häc, ho¸ häc, ho¸ lý häc Trong qu¸ tr×nh thùc hiÖn c¸c gi¶i ph¸p ®−îc ®−a ra, ®Ò tµi lu«n chó ý tíi c¸c nguån nguyªn liÖu cã s½n t¹i ®Þa ph−¬ng nh− cao lanh, lau, sËy,. BiÖn ph¸p thùc hiÖn - §iÒu tra kh¶o s¸t hiÖn tr−êng - Thu thËp mÉu ®Êt, n−íc vµ ph©n tÝch ®¸nh gi¸ - Bè trÝ thÝ nghiÖm xö lý n−íc « nhiÔm theo c¸c gi¶i ph¸p ®· nªu - §Ò xuÊt gi¶i ph¸p xö lý n−íc « nhiÔm ch× thÝch hîp nhÊt t¹i ®Þa bµn nghiªn cøu 2.
Kinh phÝ: Tæng kinh phÝ thùc hiÖn ®Ò tµi lµ 230 triÖu ®ång, trong ®ã: - N¨m 2005: 150.000 ®ång Kinh phÝ hµng n¨m ®−îc duyÖt theo c¸c néi dung mµ Liªn hiÖp C¸c Héi Khoa häc vµ Kü thuËt ®· giao cho ®Ò tµi. §Ò tµi ®· thùc hiÖn tèt c¸c quy ®Þnh vÒ tµi chÝnh cña Nhµ n−íc vµ tu©n thñ nguyªn t¾c chi theo kÕ ho¹ch dù trï kinh phÝ ®−îc duyÖt tõng n¨m vµ ®· quyÕt to¸n theo tõng ®ît. Tæng quan vÒ khu vùc nghiªn cøu I. §iÒu kiÖn tù nhiªn, kinh tÕ vµ x∙ héi tØnh Hµ Giang 1.
§iÒu kiÖn tù nhiªn 1. VÞ trÝ ®Þa lý Hµ Giang lµ mét tØnh miÒn nói phÝa B¾c cã to¹ ®é ®Þa lý tõ 22010' ®Õn 23030' vÜ ®é B¾c vµ104020' ®Õn 105034' kinh ®é §«ng víi tæng diÖn tÝch tù nhiªn lµ 7.884,37 km2, cã ®Ønh Lòng Có lµ ®iÓm cùc b¾c cña ®Êt n−íc. - PhÝa B¾c gi¸p Trung Quèc cã chiÒu dµi ®−êng biªn giíi 274 Km. - PhÝa Nam gi¸p TØnh Tuyªn Quang.
- PhÝa §«ng gi¸p TØnh Cao B»ng. - PhÝa T©y gi¸p TØnh Lµo Cai vµ Yªn B¸i. §Þa h×nh, ®Þa chÊt, thæ nh−ìng C¨n cø vµo ®Æc ®iÓm ®Þa h×nh cña Hµ Giang chia lµm 3 vïng râ rÖt. Vïng I: Lµ vïng cao nói ®¸ phÝa B¾c gåm 4 HuyÖn (Qu¶n B¹, Yªn Minh, §ång V¨n vµ MÌo V¹c).
Vïng nµy chñ yÕu lµ nói ®¸, ®Þa h×nh dèc vµ chia c¾t m¹nh, thung lòng hÑp cã nhiÒu hang, hiÖn t−îng Caster rÊt phæ biÕn, kh¶ n¨ng gi÷ n−íc kÐm, ®¹i bé phËn lµ trÇm tÝch ®¸ v«i vµ ®Êt pha trÇm tÝch. Dßng ch¶y bÒ mÆt vÒ mïa kh« Ýt vµ l−u l−îng nhá. Vïng II: Lµ vïng cao nói ®Êt phÝa T©y, gåm 2 HuyÖn Hoµng Su Ph× vµ XÝn MÇn. ë ®©y ®¸ mÑ chñ yÕu lµ ®¸ GranÝt, líp ®Êt phñ lµ Feralit cã mµu vµng ®á ®Õn vµng nh¹t, vµng x¸m, vµ mét phÇn ®Êt mïn Alit trªn nói.
Vïng nµy chñ yÕu lµ nói ®Êt, s−ên nói dèc bÞ chia c¾t m¹nh bëi c¸c khe suèi. Ngoµi c¸c d·y nói cao cßn cã c¸c thung lòng nhá hÑp t¹o thµnh nh÷ng c¸nh ®ång tõ 5 -10 ha, chñ yÕu lµ ruéng bËc thang, Vïng III: Lµ vïng thÊp nói ®Êt gåm 4 huyÖn vµ mét thÞ x· (VÞ Xuyªn, B¾c Mª, B¾c Quang, Quang B×nh vµ ThÞ x· Hµ Giang). ë ®©y ®¸ mÑ chñ yÕu lµ Sa diÖp th¹ch, líp ®Êt phñ lµ Feralit mµu vµng ®á ®Õn vµng n©u, vµng x¸m. §Þa h×nh chñ yÕu lµ vïng thÊp nói ®Êt dèc, thoai tho¶i, t¹o thµnh c¸nh ®ång kh¸ réng cã diÖn tÝch tõ 50 ha trë lªn.
C¸c c¸nh ®ång cã ®Þa h×nh phøc t¹p nªn g©y khã kh¨n cho viÖc x©y dùng c¸c c«ng tr×nh giao th«ng, thuû lîi. §Êt trªn toµn tØnh Hµ Giang ph©n lo¹i theo thæ nh−ìng gåm 17 lo¹i ®Êt kh¸c nhau. Nhãm ®Êt cã diÖn tÝch lín nhÊt lµ ®Êt Feralit mµu vµng nh¹t ph¸t triÓn trªn ®¸ mÑ Granit 319.246 ha chiÕm 40,5% tæng diÖn tÝch. Nhãm ®Êt thø hai lµ ®Êt Feralit ®á vµng ph¸t triÓn trªn ®¸ sÐt vµ ®¸ biÕn chÊt 171.