Đề Xuất Giải Pháp Chuẩn Hóa Các Lớp Thông Tin Bản Đồ Địa Chính Trên Phần Mềm MicroStation

Luận văn thạc sĩ đề xuất giải pháp chuẩn hóa thông tin bđđc trên phần mềm MicroStation, phục vụ xây dựng cơ sở dữ liệu địa chính hiệu quả.

• Tác giả: Lê Tiến Thành
• Người hướng dẫn: TS. Bùi Thị Hồng Thắm
• Trường học: Trường Đại học Tài nguyên và Môi trường Hà Nội
• Chuyên ngành: Kỹ thuật Trắc địa - Bản đồ
• Đề tài: Giải Pháp Chuẩn Hóa Thông Tin Bản Đồ Địa Chính Trên Phần Mềm MicroStation
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2017
• Địa điểm: Hà Nội

Tóm tắt

I. Tổng Quan Bản Đồ Địa Chính Nền Tảng Quản Lý Đất Đai

Bản đồ địa chính là bản đồ chuyên ngành, thể hiện chính xác vị trí, ranh giới, diện tích và thông tin địa chính của từng thửa đất. Nó là tư liệu cơ bản cho các hoạt động nhận dạng, mô tả đặc điểm tự nhiên của đất đai. Bản đồ địa chính được cập nhật thường xuyên, thể hiện chính xác vị trí, kích thước, diện tích trong các đơn vị hành chính. Chức năng của bản đồ địa chính bao gồm: tư liệu, pháp lý và định thuế. Các yếu tố nội dung chính thể hiện trên bản đồ địa chính bao gồm: khung bản đồ, điểm khống chế tọa độ, mốc địa giới hành chính, ranh giới thửa đất, nhà ở và công trình xây dựng khác, các đối tượng chiếm đất không tạo thành thửa đất, địa vật, công trình có giá trị về lịch sử, văn hóa, xã hội và ý nghĩa định hướng cao, dáng đất hoặc điểm ghi chú độ cao, ghi chú thuyết minh. Theo [5], bản đồ địa chính được xây dựng trên cơ sở kỹ thuật và công nghệ ngày càng hiện đại, đảm bảo cung cấp các thông tin không gian của đất đai cho công tác quản lý.

1.1. Khái Niệm Bản Đồ Địa Chính Định Nghĩa và Vai Trò

Bản đồ địa chính là bản đồ chuyên ngành đất đai, thể hiện chính xác vị trí, ranh giới, diện tích và một số thông tin địa chính của từng thửa đất, từng vùng đất [5]. Trên bản đồ địa chính thể hiện các dạng đồ họa và ghi chú, phản ánh những thông tin về vị trí, ý nghĩa, trạng thái pháp lý của các thửa đất, phản ánh các đặc điểm khác thuộc địa chính quốc gia. Bản đồ địa chính được thành lập theo đơn vị hành chính xã, phường, thị trấn và thống nhất trong cả nước. Thông tin bản đồ địa chính là yếu tố then chốt trong quản lý đất đai.

1.2. Chức Năng Của Địa Chính Tư Liệu Pháp Lý và Định Thuế

Bản đồ địa chính có nhiều chức năng quan trọng. Chức năng tư liệu cung cấp thông tin về nhà, đất, kinh tế, thuế. Chức năng pháp lý là cơ sở pháp lý về quyền sở hữu, quyền sử dụng đất đai và bất động sản. Chức năng định thuế giúp nhận dạng vị trí, ranh giới, xác định nội dung, đánh giá, phân hạng, định giá nhà đất, xác định mức thuế, tính toán các khoản thuế [5]. Quản lý thông tin địa chính hiệu quả cần khai thác tối đa các chức năng này.

II. Cơ Sở Dữ Liệu Địa Chính Xây Dựng và Ứng Dụng Thực Tế

Cơ sở dữ liệu địa chính (CSDLĐC) là một thành phần của CSDL đất đai Quốc gia, là tập hợp thông tin có cấu trúc của dữ liệu địa chính. Bao gồm dữ liệu không gian và dữ liệu thuộc tính địa chính. Mục đích xây dựng CSDL quản lý đất đai nhằm thể hiện đầy đủ thông tin về thửa đất, người sử dụng đất luôn được cập nhật, đảm bảo tính công khai và minh bạch. CSDL địa chính tạo điều kiện nâng cao năng lực và hiệu quả quản lý nhà nước, cải cách thủ tục hành chính về lĩnh vực quản lý đất đai, kết nối hệ thống thông tin đất đai của tỉnh vào mạng thông tin quản lý hành chính của tỉnh, mạng thông tin đất đai quốc gia và kết nối với các mạng thông tin chuyên ngành; là CSDL nền để xây dựng hệ thống thông tin địa lý (GIS) và hệ thống thông tin đất đai (LIS).

2.1. Khái Niệm CSDL Địa Chính Thành Phần và Mục Đích

CSDL địa chính là một thành phần của CSDL đất đai Quốc gia, là tập hợp thông tin có cấu trúc của dữ liệu địa chính. Bao gồm dữ liệu không gian và dữ liệu thuộc tính địa chính. Mục đích xây dựng CSDL quản lý đất đai nhằm thể hiện đầy đủ thông tin về thửa đất, người sử dụng đất luôn được cập nhật, đảm bảo tính công khai và minh bạch. Chuẩn hóa dữ liệu địa chính là yếu tố quan trọng để xây dựng CSDL hiệu quả.

2.2. Cơ Sở Khoa Học Xây Dựng CSDL Địa Chính Mô Hình CCDM LADM

CSDL địa chính là hồ sơ địa chính được quản lý dưới dạng số sử dụng các phần mềm chuyên môn như GIS, MicroStation, TMV.LIS, VILIS,… CSDL địa chính chứa đựng thông tin đất đai và đồng thời thể hiện mối quan hệ của con người với thửa đất. Các mô hình như CCDM và LADM đóng vai trò quan trọng trong việc xây dựng CSDL địa chính. Mô hình LADM là một mô hình chuẩn hóa trong lĩnh vực đăng ký đất đai và hồ sơ địa chính.

2.3. Cơ Sở Pháp Lý Xây Dựng CSDL Địa Chính Tại Việt Nam

Ở Việt Nam, việc nghiên cứu mô hình địa chính thống nhất nói chung vẫn đang trong giai đoạn hoàn thiện. Tuy nhiên, về bản chất thì hệ thống địa chính ở nước ta vẫn thể hiện mối quan hệ giữa con người (bao gồm người sử dụng và quản lý) với các thửa đất thông qua việc quy định các quyền và nghĩa vụ của từng đối tượng. Từ mối quan hệ đó phát triển hình thành nên mô hình CSDL địa chính. Đơn vị hành chính xã, phường, thị trấn là đơn vị cơ bản để thành lập CSDL địa chính. Theo [6], CSDL địa chính được hiểu là hệ thống BĐĐC, sổ địa chính, sổ mục kê đất đai, sổ theo dõi biến động đất đai có nội dung được lập và quản lý trên máy tính...

III. Giải Pháp Chuẩn Hóa BĐĐC Trên MicroStation Hướng Dẫn Chi Tiết

Việc chuẩn hóa các lớp thông tin bản đồ là công việc cần thiết khi xây dựng CSDL địa chính, khi tích hợp hệ thống của mình với các phần mềm GIS khác nhau và các nguồn dữ liệu khác nhau. Ngày 19/5/2014, Bộ Tài nguyên và Môi trường đã ra quy định về bản đồ địa chính tại Thông tư số 25/2014/TT-BTNMT trong đó có nội dung về bảng phân lớp, phân loại đối tượng bản đồ địa chính và sản phẩm giao nộp cuối cùng phải ở định dạng file của phần mềm MicroStation, tiếp đó là Thông tư số 75/2015/TT- BTNMT quy định kỹ thuật về CSDL đất đai.

3.1. Quy Định Kỹ Thuật Về Chuẩn Hóa BĐĐC Dữ Liệu và Thể Hiện

Việc chuẩn hóa dữ liệu bản đồ bao gồm chuẩn hóa về dữ liệu bản đồ, chuẩn về thể hiện đối tượng bản đồ, chuẩn về khuôn dạng dữ liệu (Format data standard) và chuẩn hóa MetaData. Tiêu chuẩn bản đồ địa chính cần tuân thủ các quy định kỹ thuật hiện hành.

3.2. Xây Dựng Chương Trình Chuẩn Hóa Trên MicroStation Macro và Ngôn Ngữ

Để chuẩn hóa các lớp thông tin bản đồ địa chính trên MicroStation, có thể xây dựng các chương trình sử dụng Macro và các ngôn ngữ lập trình hỗ trợ. Chương trình này giúp kiểm tra và chuẩn hóa các lớp thông tin trên bản đồ. Tự động hóa quy trình địa chính giúp tiết kiệm thời gian và nâng cao hiệu quả.

IV. Ứng Dụng Thực Tiễn Chuẩn Hóa BĐĐC và Đánh Giá Hiệu Quả

Luận văn đã xây dựng một số chương trình chuẩn hóa các lớp thông tin bản đồ địa chính chạy trên phần mềm MicroStation nhằm phục vụ xây dựng CSDL địa chính theo quy định hiện hành. Các chương trình này được thực nghiệm để đánh giá hiệu quả và năng suất. Kết quả nghiên cứu của luận văn có đóng góp cho việc lựa chọn giải pháp chuẩn hóa các lớp thông tin BĐĐC theo quy định hiện hành phục vụ xây dựng CSDL địa chính. Góp phần nâng cao hiệu quả của công tác biên tập bản đồ phục vụ cho lĩnh vực tài nguyên môi trường mà cụ thể là xây dựng CSDL địa chính.

4.1. Thực Nghiệm Chuẩn Hóa BĐĐC Lựa Chọn Giải Pháp và Kết Quả

Việc thực nghiệm chuẩn hóa các lớp thông tin bản đồ địa chính giúp đánh giá tính khả thi và hiệu quả của các giải pháp. Kết quả chuẩn hóa cho thấy sự cải thiện về chất lượng và tính thống nhất của dữ liệu. Kiểm tra chất lượng dữ liệu địa chính là bước quan trọng sau khi chuẩn hóa.

4.2. Đánh Giá Hiệu Quả và Năng Suất So Sánh Trước và Sau Chuẩn Hóa

Việc đánh giá hiệu quả và năng suất của quá trình chuẩn hóa giúp xác định những lợi ích mang lại. So sánh trước và sau chuẩn hóa cho thấy sự cải thiện về độ chính xác, tính nhất quán và khả năng tích hợp dữ liệu. Độ chính xác bản đồ địa chính được nâng cao sau khi chuẩn hóa.

V. Kết Luận và Kiến Nghị Tương Lai Của Chuẩn Hóa BĐĐC

Giải pháp chuẩn hóa dữ liệu địa chính nói chung và chuẩn hóa các lớp thông tin bản đồ nói riêng trên phần mềm MicroStation là hết sức cần thiết đáp ứng được các quy định hiện hành. Mục đích nghiên cứu là xây dựng một số chương trình chuẩn hóa các lớp thông tin bản đồ địa chính chạy trên phần mềm MicroStation nhằm phục vụ xây dựng CSDL địa chính theo quy định hiện hành. Nội dung nghiên cứu bao gồm: Khái quát về bản đồ địa chính và cơ sở dữ liệu địa chính; Tổng quan về phần mềm chuẩn hóa bản đồ địa chính phục vụ cho việc xây dựng cơ sở dữ liệu địa chính; Các yêu cầu kỹ thuật khi chuẩn hóa các lớp thông tin BĐĐC; Xây dựng một số chương trình chạy trên phần mềm MicroStation nhằm chuẩn hóa các lớp thông tin bản đồ địa chính; Thực nghiệm chuẩn hóa các lớp thông tin BĐĐC bằng các chương trình được xây dựng.

5.1. Tóm Tắt Kết Quả Nghiên Cứu Đóng Góp và Ý Nghĩa

Kết quả nghiên cứu của luận văn có đóng góp cho việc lựa chọn giải pháp chuẩn hóa các lớp thông tin BĐĐC theo quy định hiện hành phục vụ xây dựng CSDL địa chính. Góp phần nâng cao hiệu quả của công tác biên tập bản đồ phục vụ cho lĩnh vực tài nguyên môi trường mà cụ thể là xây dựng CSDL địa chính.

5.2. Kiến Nghị và Hướng Phát Triển Tự Động Hóa và Tiêu Chuẩn Hóa

Cần tiếp tục nghiên cứu và phát triển các giải pháp tự động hóa quy trình chuẩn hóa BĐĐC. Đồng thời, cần hoàn thiện các tiêu chuẩn và quy định về chuẩn hóa dữ liệu địa chính để đảm bảo tính thống nhất và khả năng tích hợp dữ liệu. Tích hợp dữ liệu địa chính là xu hướng tất yếu trong tương lai.

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN VỀ BẢN ĐỒ ĐỊA CHÍNH VÀ CƠ SỞ DỮ LIỆU ĐỊA CHÍNH 1. Khái quát về bản đồ địa chính 1. Khái niệm bản đồ địa chính Bản đồ địa chính là bản đồ chuyên ngành đất đai, trên đó thể hiện chính xác vị trí, ranh giới, diện tích và một số thông tin địa chính của từng thửa đất, từng vùng đất [5]. Trên bản đồ địa chính thể hiện các dạng đồ họa và ghi chú, phản ảnh những thông tin về vị trí, ý nghĩa, trạng thái pháp lý của các thửa đất, phản ánh các đặc điểm khác thuộc địa chính quốc gia.

Bản đồ địa chính được thành lập theo đơn vị hành chính xã, phường, thị trấn và thống nhất trong cả nước. Chức năng của địa chính 1. Chức năng của địa chính Bản đồ địa chính là tư liệu cơ bản không thể thiếu cho các hoạt động nhận dạng, mô tả đặc điểm tự nhiên của đất đai. Bản đồ địa chính được cập nhật thường xuyên thể hiện chính xác vị trí, kích thước, diện tích, trong các đơn vị hành chính và các yếu tố địa lý có liên quan trong một hệ toạ độ thống nhất.

Bản đồ địa chính được xây dựng trên cơ sở kỹ thuật và công nghệ ngày càng hiện đại, đảm bảo cung cấp các thông tin không gian của đất đai cho công tác quản lý [5]. Việc cập nhật bản đồ địa chính được thực hiện theo các quy định và theo định kỳ. Chức năng tư liệu Địa chính là nguồn cung cấp tư liệu phong phú về nhà, đất, kinh tế, thuế,. Đó là các tư liệu dạng bản đồ, sơ đồ và các văn bản [5].

Tư liệu này phục vụ cho các cơ quan, tổ chức và người dân khi có nhu cầu. Các tư liệu được xây dựng, cập nhật khi có biến động trước khi cung cấp tư liệu. Chức năng pháp lý Chức năng cơ bản của địa chính là chức năng pháp lý. Sau khi có đủ tư liệu xác định hiện trạng và nguồn gốc đất đai, thông qua việc đăng ký và chứng nhận thì tư liệu địa chính có hiệu lực pháp lý và là cơ sở pháp lý về quyền sở hữu, quyền sử dụng đất đai và bất động sản [5].

Chức năng pháp lý có tính đối vật và đối nhận. Chức năng định thuế Đây là chức năng nguyên thuỷ và cơ bản của địa chính. Trước hết là nhận dạng vị trí, ranh giới, sau đó là xác định nội dung, đánh giá, phân hạng, định giá nhà đất, xác định mức thuế, tính toán các khoản thuế [5]. Nội dung của bản đồ địa chính Các yếu tố nội dung chính thể hiện trên BĐĐC gồm [2],[3],[4]: - Khung bản đồ; - Điểm khống chế toạ độ, độ cao Quốc gia, điểm địa chính, điểm khống chế ảnh ngoại nghiệp, điểm khống chế đo vẽ có chôn mốc ổn định; - Mốc địa giới hành chính, đường địa giới hành chính các cấp; - Mốc giới quy hoạch; Chỉ giới hành lang bảo vệ an toàn giao thông, thuỷ lợi, đê điều, hệ thống dẫn điện và các công trình công cộng khác có hành lang bảo vệ an toàn; - Ranh giới thửa đất, loại đất, số thứ tự thửa đất, diện tích thửa đất; - Nhà ở và công trình xây dựng khác: Chỉ thể hiện trên bản đồ các công trình xây dựng chính phù hợp với mục đích sử dụng của thửa đất, trừ các công trình xây dựng tạm thời.

Các công trình ngầm khi có yêu cầu thể hiện trên BĐĐC phải được nêu cụ thể trong thiết kế kỹ thuật - dự toán công trình; - Các đối tượng chiếm đất không tạo thành thửa đất như đường giao thông, công trình thủy lợi, đê điều, sông, suối, kênh, rạch và các yếu tố chiếm đất khác theo tuyến; 5 - Địa vật, công trình có giá trị về lịch sử, văn hóa, xã hội và ý nghĩa định hướng cao; - Dáng đất hoặc điểm ghi chú độ cao (khi có yêu cầu thể hiện phải được nêu cụ thể trong thiết kế kỹ thuật - dự toán công trình); - Ghi chú thuyết minh. Khái quát về cơ sở dữ liệu địa chính 1. Các khái niệm - CSDL địa chính là một thành phần của CSDL đất đai Quốc gia, là tập hợp thông tin có cấu trúc của dữ liệu địa chính. Bao gồm dữ liệu không gian và dữ liệu thuộc tính địa chính.

- Dữ liệu không gian địa chính là dữ liệu về vị trí, hình thể của thửa đất, nhà ở và tài sản khác gắn liền với đất; dữ liệu về hệ thống thủy văn, hệ thống thủy lợi; hệ thống đường giao thông; dữ liệu về điểm khống chế; dữ liệu về biên giới, địa giới; dữ liệu về địa danh và ghi chú khác; dữ liệu về đường chỉ giới và mốc giới quy hoạch sử dụng đất, quy hoạch xây dựng, quy hoạch giao thông và các loại quy hoạch khác, chỉ giới hành lang an toàn bảo vệ công trình. - Dữ liệu thuộc tính địa chính là dữ liệu về người quản lý đất, người sử dụng đất, chủ sở hữu nhà ở và tài sản khác gắn liền với đất, tổ chức và cá nhân có liên quan đến các giao dịch về đất đai, nhà ở và tài sản khác gắn liền với đất; dữ liệu thuộc tính về thửa đất, nhà ở và tài sản khác gắn liền với đất; dữ liệu về tình trạng sử dụng của thửa đất, nhà ở và tài sản khác gắn liền với đất; dữ liệu về quyền và nghĩa vụ trong sử dụng đất, sở hữu nhà ở và tài sản khác gắn liền với đất; dữ liệu giao dịch về đất đai, nhà ở và tài sản khác gắn liền với đất [2],[3]. Mục đích Xây dựng CSDL quản lý đất đai nhằm thể hiện đầy đủ thông tin về thửa đất, người sử dụng đất luôn được cập nhật, đảm bảo tính công khai và minh 6 bạch. Toàn bộ hệ thống quản lý đất đai được vận hành trên cơ sở phát triển và ứng dụng công nghệ thông tin nhằm quản lý chặt chẽ quỹ đất, phục vụ thật tốt người đang sử dụng hoặc có nhu cầu sử dụng đất, tạo mối quan hệ trực tiếp giữa cơ quan quản lý nhà nước và người dân trong xây dựng và thực thi pháp luật, trong quy hoạch và triển khai quy hoạch, trong thực hiện nghĩa vụ tài chính với Nhà nước và bảo vệ lợi ích của người sử dụng đất.

Xây dựng CSDL địa chính tạo điều kiện nâng cao năng lực và hiệu quả quản lý nhà nước, cải cách thủ tục hành chính về lĩnh vực quản lý đất đai, kết nối hệ thống thông tin đất đai của tỉnh vào mạng thông tin quản lý hành chính của tỉnh, mạng thông tin đất đai quốc gia và kết nối với các mạng thông tin chuyên ngành; là CSDL nền để xây dựng hệ thống thông tin địa lý (GIS) và hệ thống thông tin đất đai (LIS). Xây dựng hệ thống HSĐC và CSDL quản lý đất đai của một huyện, phường xã nhằm góp phần đẩy nhanh quá trình công nghiệp hoá hiện đại hoá đất nước, khai thác có hiệu quả tài nguyên đất, làm cơ sở điều chỉnh khi có thay đổi hoặc lập, chia tách đơn vị hành chính mới. Ngoài ra việc xây dựng hệ thống HSĐC chính quy còn đáp ứng nhu cầu xây dựng CSDL thống nhất làm cơ sở tích hợp, tiến tới chuẩn hoá dữ liệu cho hệ thống thông tin đất đai từ huyện đến các xã, tạo điều kiện đưa công nghệ tin học vào lưu trữ, khai thác, quản lý cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất và cập nhật thông tin trong công tác địa chính ở các địa phương. Cơ sở khoa học xây dựng CSDL địa chính CSDL địa chính là hồ sơ địa chính được quản lý dưới dạng số sử dụng các phần mềm chuyên môn như GIS, MicroStation, TMV.LIS, VILIS,… CSDL địa chính chứa đựng thông tin đất đai và đồng thời thể hiện mối quan hệ của con người với thửa đất.

Trên thế giới, các nhà khoa học luôn luôn cố gắng tìm cách khái quát hoá các mô hình quản lý đất đai, từ đó đưa ra 7 một chuẩn mẫu về quản lý đất đai. Năm 1994, Hiệp hội Trắc địa thế giới (FIG) đã hoàn thành tài liệu Cadastral 2014 thể hiện được những nguyên tắc cơ bản của một hệ thống địa chính hiện đại với tầm nhìn 20 năm và nó đã trở thành một sợi chỉ xuyên suốt trong các nghiên cứu có liên quan đến hồ sơ địa chính và đăng ký đất đai. Mô hình hạt nhân trong lĩnh vực địa chính, CCDM Dựa trên tài liệu này, năm 2002, một nhóm học giả người Hà Lan đã đưa ra một mô hình CSDL địa chính có tên là CCDM [11], (hình 1. Mô hình này thể hiện mối quan hệ của con người (lớp Person) đối với thửa đất (lớp Register Object) thông qua các quyền, trách nhiệm và giới hạn sử dụng đất (lớp RRR – Right, Responsibility, Restriction).

Đối tượng đăng ký là thửa đất hay bất động sản gắn liền với đất; con người là những người sử dụng, người 8 sở hữu bất động sản; quyền là quyền sử dụng đất và các quyền có liên quan. CCDM đã trở thành mô hình dữ liệu chuẩn để phát triển, chỉnh sửa cho phù hợp với hệ thống quản lý đất đai ở nhiều nước trên thế giới. Từ mô hình này, năm 2008, FIG và các nhà khoa học tiếp tục phát triển thành mô hình địa chính LADM và được nhiều nước trên thế giới áp dụng như Bồ Đào Nha, Hà Lan, Nhật,… LADM là một mô hình chuẩn hóa trong lĩnh vực đăng kí đất đai và hồ sơ địa chính. Mô hình địa chính LADM Về bản chất, mô hình LADM cũng vẫn thể hiện mối quan hệ giống như CCDM.

Tuy nhiên, các khái niệm về lớp đối tượng có sự mở rộng hơn. Đó là mối quan hệ giữa con người (lớp LA_Party) với đơn vị hành chính cơ bản (lớp LA_BAUnit) thông qua quyền, trách nhiệm và giới hạn sử dụng. LADM là một mô hình rất linh hoạt. Do đó, phải căn cứ vào điều kiện và đặc điểm của mỗi nước để xây dựng mô hình CSDL địa chính phù hợp và có hiệu quả nhất cho quốc gia đó.

Một ý tưởng nữa của LADM là sử dụng CSDL thời gian trong thuộc tính của các đối tượng để quản lý thông tin về quá khứ của các đối tượng. Đối với mô hình CSDL địa chính, CSDL thời gian cho phép lưu trữ các trạng thái quá khứ của thửa đất và các đăng ký quyền sử dụng đất. Trong LADM, các đối 9 tượng mà có thuộc tính tmin (được hiểu là thời gian bắt đầu) và tmax (được hiểu là thời gian kết thúc) thì đều nằm trong lớp Versioned Objects nhằm mô tả dữ liệu quá khứ hay lịch sử của đối tượng.