Nghiên Cứu Đề Xuất Giải Pháp Cấp Nước Bền Vững Cho Huyện Mỹ Tú Trong Bối Cảnh Xâm Nhập Mặn

Luận văn thạc sĩ phân tích nghiên cứu đề xuất các giải pháp cấp nước bền vững cấp nước huyện mỹ tú trong điều kiện xâm nhập mặn, đánh giá thực trạng, chỉ ra hạn chế, đề xuất giải

• Tác giả: Nguyễn Thành Dũng
• Người hướng dẫn: PGS.TS Đoàn Thu Hà
• Trường học: Trường Đại học Thủy lợi
• Chuyên ngành: Kỹ thuật cơ sở hạ tầng
• Đề tài: Nghiên cứu đề xuất các giải pháp cấp nước bền vững cho huyện Mỹ Tú trong điều kiện xâm nhập mặn
• Loại tài liệu: Luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2019
• Địa điểm: Hồ Chí Minh

Mục lục chi tiết

• LỜI CÁM ƠN
• PHẦN MỞ ĐẦU
• 1. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN
• 1.1. Tổng quan về khu vực nghiên cứu
• 1.2. Giới thiệu điều kiện tự nhiên về khu vực nghiên cứu
• 1.2.1. Vị trí địa lý
• 1.2.2. Khí hậu
• 1.2.3. Tài nguyên đất đai
• 1.2.4. Tài nguyên nước
• 1.2.5. Tài nguyên sinh vật
• 1.2.6. Tài nguyên con người
• 1.3. Hiện trạng hệ thống cấp nước huyện Mỹ Tú
• 1.3.1. Công trình cấp nước phân tán
• 1.3.2. Công trình cấp nước tập trung
• 1.4. Đánh giá chung về thực trạng quản lý hệ thống cấp nước của chi nhánh cấp nước huyện Mỹ Tú
• 1.5. Đánh giá tác động của xâm nhập mặn đến sử dụng nước sinh hoạt của người dân và đến hệ thống cấp nước tập trung của Chi nhánh cấp nước huyện Mỹ Tú
• 1.5.1. Tình hình xâm nhập mặn
• 1.5.2. Các yếu tố ảnh hưởng đến xâm nhập mặn
• 1.5.3. Tác động của xâm nhập mặn đến sử dụng nước sinh hoạt của người dân và đến hệ thống cấp nước tập trung của Chi nhánh cấp nước huyện Mỹ Tú
• 2. CƠ SỞ LÝ THUYẾT VÀ THỰC TIỄN
• 2.1. Các khái niệm cơ bản
• 2.1.1. Khái niệm, yêu cầu, phân loại hệ thống cấp nước
• 2.1.2. Khái niệm công trình cấp nước sạch nông thôn
• 2.1.3. Các tiêu chí về Phát triển bền vững đối với công trình cấp nước
• 2.1.4. Các phương pháp đánh giá sự Phát triển bền vững của công trình cấp nước sạch
• 2.1.5. Kinh nghiệm của một số nước trên thế giới trong việc khai thác nước sạch và quản lý bền vững
• 2.2. Vai trò, đặc điểm của hệ thống cấp nước
• 2.2.1. Hệ thống cấp nước nhỏ lẻ
• 2.2.2. Hệ thống cấp nước tự chảy
• 2.2.3. Hệ thống cấp nước tập trung
• 2.3. Cơ sở thực tiễn
• 2.3.1. Tổng quan về công tác quản lý công trình cấp nước
• 2.3.2. Mục đích của việc quản lý vận hành công trình cấp nước
• 2.3.3. Nhiệm vụ của người quản lý công trình cấp nước
• 2.3.4. Đơn vị quản lý vận hành
• 2.3.5. Giới thiệu phần mềm Epanet
• 2.3.5.1. Khái niệm EPANET
• 2.3.5.2. Khả năng mô phỏng thủy lực
• 3. ĐỀ XUẤT CÁC GIẢI PHÁP CẤP NƯỚC BỀN VỮNG CHO HUYỆN MỸ TÚ TRONG ĐIỀU KIỆN XÂM NHẬP MẶN
• 3.1. Giải pháp kỹ thuật
• 3.1.1. Đề xuất các giải pháp về khai thác và xử lý nước
• 3.1.2. Đề xuất các giải pháp về vận chuyển và phân phối nước
• 3.1.3. Tính toán nhu cầu sử dụng nước, công suất trạm xử lý và thủy lực đường ống
• 3.2. Đề xuất các giải pháp phi công trình
• 3.2.1. Giải pháp truyền thông
• 3.2.2. Đề xuất các giải pháp về công tác quản lý, vận hành
• 3.2.3. Cập nhật quy hoạch và công tác bảo trì, sửa chữa công trình
• 3.2.4. Nguồn nhân sự quản lý vận hành khai thác hệ thống cấp nước
• 3.2.5. Đề xuất các giải pháp về cơ chế chính sách
• TỒN TẠI CỦA LUẬN VĂN

Tóm tắt

I. Cấp nước bền vững

Cấp nước bền vững là một trong những mục tiêu quan trọng trong việc đảm bảo nguồn nước sạch cho người dân huyện Mỹ Tú. Trong bối cảnh xâm nhập mặn ngày càng nghiêm trọng, việc xây dựng các giải pháp bền vững là cần thiết. Luận văn đề xuất các giải pháp kỹ thuật và phi công trình để nâng cao hiệu quả quản lý và sử dụng nguồn nước. Các giải pháp này không chỉ đáp ứng nhu cầu hiện tại mà còn hướng đến sự phát triển lâu dài, đảm bảo nguồn nước sạch cho các thế hệ tương lai.

1.1. Giải pháp kỹ thuật

Các giải pháp kỹ thuật bao gồm việc khai thác và xử lý nước, vận chuyển và phân phối nước. Luận văn đề xuất sử dụng công nghệ hiện đại để xử lý nước mặn, đảm bảo chất lượng nước đạt tiêu chuẩn quốc gia. Ngoài ra, việc tính toán nhu cầu sử dụng nước và công suất trạm xử lý cũng được nghiên cứu kỹ lưỡng để tối ưu hóa hệ thống cấp nước.

1.2. Giải pháp phi công trình

Các giải pháp phi công trình tập trung vào việc nâng cao nhận thức cộng đồng về sử dụng nước tiết kiệm và hiệu quả. Luận văn đề xuất các chương trình truyền thông, đào tạo và nâng cao năng lực quản lý cho cán bộ địa phương. Đồng thời, việc cập nhật quy hoạch và bảo trì hệ thống cấp nước cũng được chú trọng để đảm bảo tính bền vững.

II. Xâm nhập mặn

Xâm nhập mặn là một trong những thách thức lớn đối với huyện Mỹ Tú, đặc biệt trong bối cảnh biến đổi khí hậu. Luận văn phân tích tác động của xâm nhập mặn đến nguồn nước sinh hoạt và hệ thống cấp nước tập trung. Các yếu tố như mực nước biển dâng, hạn hán và sự thay đổi dòng chảy sông ngòi đều được xem xét để đưa ra các giải pháp phù hợp.

2.1. Tác động đến nguồn nước

Xâm nhập mặn làm giảm chất lượng nguồn nước, ảnh hưởng trực tiếp đến sức khỏe người dân và hoạt động sản xuất nông nghiệp. Luận văn chỉ ra rằng, việc sử dụng nước mặn trong sinh hoạt có thể dẫn đến các bệnh lý về da và tiêu hóa. Đối với nông nghiệp, nước mặn làm giảm năng suất cây trồng và gây thiệt hại kinh tế lớn.

2.2. Giải pháp ứng phó

Để ứng phó với xâm nhập mặn, luận văn đề xuất các giải pháp như xây dựng hệ thống đê bao, trữ nước ngọt và sử dụng công nghệ lọc nước mặn. Ngoài ra, việc quản lý nguồn nước một cách bền vững cũng được nhấn mạnh, bao gồm việc giám sát chất lượng nước và điều chỉnh lưu lượng sử dụng.

III. Quản lý nước

Quản lý nước là yếu tố then chốt trong việc đảm bảo nguồn nước sạch cho huyện Mỹ Tú. Luận văn đánh giá hiện trạng quản lý hệ thống cấp nước và đề xuất các giải pháp cải thiện hiệu quả. Việc áp dụng công nghệ thông tin và phần mềm mô phỏng thủy lực như EPANET được khuyến nghị để tối ưu hóa quy trình quản lý.

3.1. Hiện trạng quản lý

Hiện tại, hệ thống cấp nước của huyện Mỹ Tú đang gặp nhiều thách thức như thất thoát nước, công suất khai thác thấp và thiếu nguồn nhân lực quản lý. Luận văn chỉ ra rằng, tỷ lệ thất thoát nước lên đến 18%, gây lãng phí lớn và ảnh hưởng đến hiệu quả cung cấp nước.

3.2. Giải pháp cải thiện

Để cải thiện hiệu quả quản lý, luận văn đề xuất việc nâng cao năng lực quản lý cho cán bộ địa phương, áp dụng công nghệ giám sát từ xa và tăng cường bảo trì hệ thống đường ống. Ngoài ra, việc huy động nguồn vốn từ các tổ chức và cá nhân cũng được khuyến nghị để đầu tư vào hệ thống cấp nước.

IV. Phát triển bền vững

Phát triển bền vững là mục tiêu cuối cùng của các giải pháp cấp nước cho huyện Mỹ Tú. Luận văn nhấn mạnh tầm quan trọng của việc kết hợp giữa phát triển kinh tế, bảo vệ môi trường và đảm bảo công bằng xã hội. Các giải pháp được đề xuất không chỉ giải quyết vấn đề trước mắt mà còn hướng đến sự phát triển lâu dài và bền vững.

4.1. Kinh tế bền vững

Các giải pháp cấp nước bền vững góp phần thúc đẩy phát triển kinh tế địa phương, đặc biệt là trong lĩnh vực nông nghiệp. Luận văn đề xuất việc sử dụng nước tiết kiệm và hiệu quả để tăng năng suất cây trồng, đồng thời giảm thiểu tác động tiêu cực đến môi trường.

4.2. Môi trường bền vững

Bảo vệ môi trường là một trong những yếu tố quan trọng trong phát triển bền vững. Luận văn khuyến nghị việc quản lý nguồn nước một cách có trách nhiệm, giảm thiểu ô nhiễm và bảo tồn tài nguyên nước cho các thế hệ tương lai.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Huyện Mỹ Tú, tỉnh Sóc Trăng, nằm trong vùng Đồng bằng sông Cửu Long, là khu vực chịu ảnh hưởng nghiêm trọng của biến đổi khí hậu, đặc biệt là hiện tượng xâm nhập mặn. Với diện tích tự nhiên 36.815,56 ha và dân số nông thôn khoảng 25.799 hộ, huyện Mỹ Tú có vai trò quan trọng trong phát triển nông nghiệp và kinh tế xã hội của tỉnh. Hiện nay, Chi nhánh cấp nước huyện Mỹ Tú quản lý 18 trạm cấp nước tập trung với tổng công suất thiết kế 6.500 m³/ngày đêm, phục vụ hơn 13.500 hộ dân, tuy nhiên tỷ lệ thất thoát nước lên đến khoảng 18%. Tình trạng xâm nhập mặn ngày càng sâu, độ mặn nước ngầm tăng từ 2-10 lần vào mùa khô, ảnh hưởng trực tiếp đến chất lượng và nguồn cung cấp nước sạch sinh hoạt.

Mục tiêu nghiên cứu là đề xuất các giải pháp cấp nước bền vững cho huyện Mỹ Tú trong điều kiện xâm nhập mặn, nhằm nâng cao tỷ lệ dân nông thôn được sử dụng nước sạch đạt quy chuẩn quốc gia, hướng tới hoàn thành chỉ tiêu 17.1 chương trình xây dựng nông thôn mới. Phạm vi nghiên cứu tập trung vào hệ thống cấp nước sinh hoạt do Chi nhánh cấp nước huyện Mỹ Tú quản lý, với thời gian khảo sát và phân tích dữ liệu chủ yếu từ năm 2015 đến 2019. Nghiên cứu có ý nghĩa quan trọng trong việc đảm bảo an ninh nguồn nước, nâng cao chất lượng cuộc sống người dân và phát triển kinh tế xã hội bền vững trong bối cảnh biến đổi khí hậu và xâm nhập mặn ngày càng gia tăng.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu dựa trên các lý thuyết và mô hình về hệ thống cấp nước, phát triển bền vững công trình cấp nước và mô hình thủy lực mạng lưới cấp nước. Các khái niệm chính bao gồm:

• Hệ thống cấp nước: Tổ hợp các công trình thu, xử lý, vận chuyển và phân phối nước đến người sử dụng, bao gồm nguồn nước mặt, nước ngầm, trạm bơm, trạm xử lý, bể chứa và mạng lưới đường ống.
• Phát triển bền vững công trình cấp nước: Đánh giá dựa trên 6 tiêu chí gồm bền vững nguồn nước, công trình, kinh tế tài chính, sự tham gia cộng đồng, công nghệ và tổ chức quản lý.
• Mô hình EPANET: Phần mềm mô phỏng thủy lực và chất lượng nước trong mạng lưới cấp nước, giúp tính toán lưu lượng, áp suất, tổn thất thủy lực và mô phỏng các kịch bản vận hành.

Ngoài ra, nghiên cứu tham khảo kinh nghiệm quốc tế về quản lý và khai thác nước sạch bền vững từ các quốc gia như Phần Lan, Malaysia và Singapore, nhằm áp dụng các giải pháp công nghệ và quản lý phù hợp với điều kiện địa phương.

Phương pháp nghiên cứu

• Nguồn dữ liệu: Thu thập số liệu từ Chi nhánh cấp nước huyện Mỹ Tú, Trung tâm Nước sạch và Vệ sinh môi trường nông thôn tỉnh Sóc Trăng, các báo cáo đo đạc chất lượng nước, khảo sát thực tế và phỏng vấn hộ dân.
• Phương pháp phân tích: Sử dụng phương pháp thống kê mô tả để đánh giá hiện trạng cấp nước và tác động xâm nhập mặn; áp dụng phương pháp cho điểm trọng số để đánh giá mức độ bền vững của các giải pháp cấp nước; mô phỏng thủy lực mạng lưới cấp nước bằng phần mềm EPANET để tối ưu hóa thiết kế và vận hành hệ thống.
• Timeline nghiên cứu: Nghiên cứu thực hiện trong giai đoạn 2017-2019, bao gồm khảo sát hiện trạng, thu thập dữ liệu, mô phỏng và đề xuất giải pháp kỹ thuật, phi công trình và chính sách.

Cỡ mẫu khảo sát gồm hơn 300 hộ dân đại diện cho các xã trong huyện, lựa chọn theo phương pháp chọn mẫu ngẫu nhiên có chủ đích nhằm đảm bảo tính đại diện cho các vùng chịu ảnh hưởng khác nhau của xâm nhập mặn.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Hiện trạng cấp nước và chất lượng nước: Tỷ lệ hộ dân nông thôn được sử dụng nước hợp vệ sinh đạt 97,42%, trong đó 60,62% sử dụng nước đạt quy chuẩn quốc gia QCVN 02:2009/BYT. Tuy nhiên, hiệu suất hoạt động các công trình cấp nước tập trung chỉ đạt khoảng 45%, với 10/18 công trình hoạt động dưới 50% công suất thiết kế.

2. Tác động của xâm nhập mặn: Độ mặn nước ngầm tại huyện Mỹ Tú tăng từ 2-10 lần vào mùa khô, với độ mặn cao nhất đo được là 1,3‰, vượt ngưỡng cho phép. Nước mặt cũng bị nhiễm mặn với độ mặn phổ biến 2‰, cao nhất lên đến 10,7‰ tại một số kênh chính. Xâm nhập mặn làm giảm chất lượng nguồn nước, tăng chi phí xử lý và gây áp lực lên hệ thống cấp nước ngầm.

3. Nhu cầu sử dụng nước dự báo đến năm 2025: Tổng nhu cầu nước sinh hoạt và dịch vụ ước tính khoảng 14.900 m³/ngày đêm, tăng gần gấp đôi so với hiện tại, đòi hỏi nâng cấp công suất trạm xử lý và mở rộng mạng lưới cấp nước.

4. Mô phỏng thủy lực bằng EPANET: Kết quả mô phỏng cho thấy mạng lưới cấp nước hiện tại có nhiều điểm áp suất thấp và tổn thất thủy lực cao, đặc biệt ở các khu vực xa trung tâm. Việc phân vùng mạng lưới và sử dụng các tuyến ống truyền tải riêng biệt giúp cải thiện áp suất và giảm thất thoát nước, đồng thời tạo điều kiện thuận lợi cho quản lý vận hành.

Thảo luận kết quả

Nguyên nhân chính của tình trạng cấp nước chưa bền vững là do ảnh hưởng của biến đổi khí hậu, đặc biệt là xâm nhập mặn làm suy giảm nguồn nước ngầm và nước mặt. So với các nghiên cứu trong khu vực Đồng bằng sông Cửu Long, mức độ xâm nhập mặn tại Mỹ Tú tương đối nghiêm trọng, đòi hỏi các giải pháp kỹ thuật và quản lý phù hợp.

Việc áp dụng mô hình EPANET giúp đánh giá chính xác các thông số thủy lực, từ đó đề xuất các phương án tối ưu hóa mạng lưới cấp nước, giảm thất thoát và nâng cao hiệu quả vận hành. Kinh nghiệm quốc tế cho thấy việc ứng dụng công nghệ hiện đại, kết hợp với quản lý xã hội hóa và truyền thông cộng đồng là yếu tố then chốt để phát triển hệ thống cấp nước bền vững.

Các số liệu về nhu cầu sử dụng nước và chất lượng nước được trình bày chi tiết qua bảng tổng hợp và biểu đồ áp suất mạng lưới, giúp minh họa rõ ràng các điểm nghẽn và tiềm năng cải thiện hệ thống.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Đầu tư nâng cấp và xây dựng mới các trạm xử lý nước công suất lớn: Ưu tiên khai thác nguồn nước mặt từ sông Hậu qua Kênh 8 Thước với công suất thiết kế khoảng 14.900 m³/ngày đêm, đáp ứng nhu cầu đến năm 2025. Thời gian thực hiện trong 3-5 năm, do Trung tâm Nước sạch và Vệ sinh môi trường nông thôn tỉnh Sóc Trăng chủ trì.

2. Ứng dụng công nghệ xử lý nước RO cho khu vực bị nhiễm mặn: Triển khai hệ thống lọc nước RO công nghiệp cho các trạm cấp nước tập trung và máy lọc RO cho hộ dân phân tán, đảm bảo chất lượng nước đầu ra đạt QCVN 01:2009/BYT. Thời gian thực hiện 1-2 năm, phối hợp với các nhà cung cấp công nghệ và chính quyền địa phương.

3. Phân vùng mạng lưới cấp nước và tối ưu hóa vận hành bằng phần mềm EPANET: Tách mạng lưới thành các khu vực riêng biệt, sử dụng các tuyến ống truyền tải phù hợp để giảm tổn thất thủy lực và tăng áp suất nước. Đào tạo nhân lực vận hành sử dụng phần mềm để giám sát và điều chỉnh hệ thống liên tục. Thời gian triển khai 1 năm, do đơn vị quản lý cấp nước thực hiện.

4. Tăng cường công tác truyền thông và nâng cao nhận thức cộng đồng: Thực hiện các chương trình truyền thông thường xuyên về lợi ích sử dụng nước sạch, bảo vệ nguồn nước và thích ứng với biến đổi khí hậu. Mục tiêu nâng cao tỷ lệ sử dụng nước sạch đạt chuẩn trên 80% trong 3 năm tới, do UBND huyện phối hợp với Trung tâm truyền thông thực hiện.

5. Hoàn thiện cơ chế chính sách và huy động nguồn lực xã hội hóa: Xây dựng chính sách ưu đãi, hỗ trợ tín dụng cho các dự án cấp nước, khuyến khích doanh nghiệp tư nhân tham gia đầu tư và quản lý hệ thống cấp nước. Thời gian thực hiện trong 2 năm, do Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn phối hợp với các sở ngành liên quan.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Cơ quan quản lý nhà nước về tài nguyên nước và môi trường: Sử dụng luận văn để xây dựng chính sách, quy hoạch phát triển cấp nước bền vững, đặc biệt trong điều kiện biến đổi khí hậu và xâm nhập mặn.

2. Các đơn vị cấp nước và quản lý vận hành hệ thống cấp nước nông thôn: Áp dụng các giải pháp kỹ thuật, mô hình mô phỏng thủy lực và phương pháp quản lý vận hành hiệu quả nhằm nâng cao chất lượng dịch vụ và giảm thất thoát nước.

3. Các nhà nghiên cứu và sinh viên chuyên ngành kỹ thuật môi trường, cấp thoát nước: Tham khảo cơ sở lý thuyết, phương pháp nghiên cứu và kết quả mô phỏng để phát triển các đề tài nghiên cứu tiếp theo về cấp nước bền vững.

4. Các tổ chức phi chính phủ và doanh nghiệp đầu tư trong lĩnh vực nước sạch: Đánh giá tiềm năng đầu tư, lựa chọn công nghệ phù hợp và xây dựng các dự án cấp nước thích ứng với điều kiện xâm nhập mặn và biến đổi khí hậu.

Câu hỏi thường gặp

1. Xâm nhập mặn ảnh hưởng như thế nào đến hệ thống cấp nước huyện Mỹ Tú?
   Xâm nhập mặn làm tăng độ mặn nước ngầm và nước mặt, gây suy giảm chất lượng nguồn nước, tăng chi phí xử lý và làm giảm hiệu suất hoạt động của các công trình cấp nước tập trung. Ví dụ, độ mặn nước ngầm tăng từ 2-10 lần vào mùa khô, ảnh hưởng trực tiếp đến nguồn nước sinh hoạt.

2. Giải pháp công nghệ nào được đề xuất để xử lý nước nhiễm mặn?
   Công nghệ lọc RO (Reverse Osmosis) được đề xuất cho cả các trạm cấp nước tập trung và hộ dân phân tán, với khả năng xử lý độ mặn dưới 2‰, đảm bảo nước đầu ra đạt quy chuẩn quốc gia về nước sinh hoạt.

3. Phần mềm EPANET có vai trò gì trong nghiên cứu này?
   EPANET được sử dụng để mô phỏng thủy lực mạng lưới cấp nước, giúp xác định lưu lượng, áp suất, tổn thất thủy lực và tối ưu hóa thiết kế, vận hành hệ thống nhằm giảm thất thoát và nâng cao hiệu quả cấp nước.

4. Làm thế nào để nâng cao nhận thức cộng đồng về sử dụng nước sạch?
   Thông qua các chương trình truyền thông thường xuyên, tập huấn, hội thảo và phối hợp với chính quyền địa phương để nâng cao hiểu biết về lợi ích sử dụng nước sạch và bảo vệ nguồn nước, từ đó tăng tỷ lệ sử dụng nước đạt chuẩn.

5. Các chính sách nào cần được hoàn thiện để phát triển cấp nước bền vững?
   Cần xây dựng chính sách ưu đãi, hỗ trợ tín dụng cho các dự án cấp nước, khuyến khích xã hội hóa, thu hút doanh nghiệp tư nhân tham gia đầu tư và quản lý, đồng thời đảm bảo nguồn vốn bền vững cho bảo trì và nâng cấp hệ thống.

Kết luận

• Đánh giá hiện trạng cho thấy hệ thống cấp nước huyện Mỹ Tú đang hoạt động với hiệu suất trung bình 45%, chịu ảnh hưởng nghiêm trọng của xâm nhập mặn làm suy giảm chất lượng nước và tăng chi phí vận hành.
• Nhu cầu sử dụng nước sạch dự báo tăng gần gấp đôi đến năm 2025, đòi hỏi nâng cấp công suất trạm xử lý và mở rộng mạng lưới cấp nước tập trung.
• Mô hình EPANET giúp tối ưu hóa thiết kế và vận hành mạng lưới, giảm tổn thất thủy lực và cải thiện áp suất nước tại các khu vực xa trung tâm.
• Đề xuất các giải pháp kỹ thuật, phi công trình và chính sách nhằm nâng cao tính bền vững của hệ thống cấp nước, thích ứng với biến đổi khí hậu và xâm nhập mặn.
• Khuyến nghị các bước tiếp theo bao gồm triển khai công nghệ xử lý nước RO, hoàn thiện cơ chế chính sách, tăng cường truyền thông và đào tạo nhân lực quản lý vận hành.

Luận văn cung cấp cơ sở khoa học và thực tiễn để các cơ quan quản lý, đơn vị cấp nước và các bên liên quan triển khai các giải pháp cấp nước bền vững, góp phần nâng cao chất lượng cuộc sống và phát triển kinh tế xã hội huyện Mỹ Tú trong bối cảnh biến đổi khí hậu ngày càng phức tạp.

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN 1.1 Tổng quan về khu vực nghiên cứu Mỹ Tú là một trong 11 huyện, thị xã, thành phố của tỉnh Sóc Trăng, cách Thành phố Sóc Trăng 18 km về phía Tây, có tổng diện tích tự nhiên là 36.815,56 5 ha, bao gồm 08 xã và 01 Thị trấn: Thị trấn Huỳnh Hữu Nghĩa, các xã Long Hưng, Hưng Phú, Mỹ Hương, Mỹ Tú, Mỹ Phước, Thuận Hưng, Mỹ Thuận và Phú Mỹ. Mỹ Tú là huyện có diện tích sản xuất lúa lớn nhất tỉnh Sóc Trăng. Nhưng do cơ cấu kinh tế chuyển dịch chậm, quy mô sản xuất nhỏ lẻ, năng suất thấp cho nên phần lớn đời sống người dân còn nghèo. Huyệnđược chia tách vào năm 2009, kinh tế chủ yếu là sản xuất nông nghiệp, công nghiệp, tiểu thủ công nghiệp và thương mại dịch vụ còn ở quy mô nhỏ.

Trong quá trình phát triển, huyện chú trọng mời gọi, tạo thuận lợi để thu hút các doanh nghiệp, các thành phần kinh tế đầu tư hoạt động trên địa bàn, góp phần thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội địa phương. Mặc dù gặp nhiều khó khăn nhưng huyện Mỹ Tú cơ bản hoàn thành các chỉ tiêu phát triển kinh tế - xã hội. Nhiều chỉ tiêu đạt và vượt ở mức khá cao, như tốc độ tăng trưởng kinh tế bình quân hằng năm đạt 12,3%. Thu nhập bình quân đầu người tính đến cuối năm 2015 ước đạt 1.306 USD, tăng gấp hơn hai lần so với năm 2010.

Thu ngân sách hằng năm đều đạt và vượt chỉ tiêu tỉnh giao từ 10 đến 15%; chi ngân sách bảo đảm tiết kiệm, hiệu quả. Huyện đã đầu tư và huy động toàn xã hội đóng góp 4.020 tỷ đồng xây dựng kết cấu hạ tầng kỹ thuật, phục vụ sản xuất và đời sống của người dân; các chương trình mục tiêu quốc gia, xây dựng nông thôn mới. Nhiều công trình kết cấu hạ tầng như: giao thông, trường học, trụ sở làm việc, bệnh viện, trạm y tế, nhà văn hóa. gắn với chỉnh trang đô thị được đầu tư xây dựng khang trang.

Bên cạnh đó, huyện còn đầu tư xây dựng trung tâm thương mại Long Hưng, nâng cấp mở rộng trung tâm thương mại thị trấn Huỳnh Hữu Nghĩa, chợ Mỹ Phước, Mỹ Hương. Từng bước hình thành các cụm trung tâm kinh tế, văn hóa, chính trị ở các xã, thị trấn. Nhờ đó, mạng lưới kinh doanh thương mại - dịch vụ trên địa bàn có bước phát triển tốt. Tổng số cơ sở thương mại - dịch vụ hiện có 3.500 cơ sở so đầu nhiệm kỳ).

Tổng mức lưu chuyển hàng hóa bán ra và dịch vụ tiêu dùng xã hội ước thực hiện 3.080 tỷ đồng, đạt 102,67% Nghị quyết. Sự nghiệp giáo dục - đào tạo phát triển cả về quy mô và chất lượng, công tác phổ cập giáo dục tiểu học, trung học cơ sở tiếp tục được duy trì. Năm 2015, có 22 trường đạt chuẩn quốc gia, chiếm 46,8% tổng số trường trên địa bàn. Hoạt động khoa học - công 6 nghệ có nhiều chuyển biến tích cực.

Chất lượng công tác chăm sóc, bảo vệ sức khỏe cho nhân dân được nâng lên. Mạng lưới y tế cơ sở được kiện toàn từ trạm y tế các xã, thị trấn đến tổ y tế ấp; tất cả các xã, thị trấn đạt tiêu chí quốc gia về y tế; cơ sở vật chất, trang thiết bị được đầu tư nâng cấp, bảo đảm nhu cầu khám, chữa bệnh và phòng, chống các dịch bệnh nguy hiểm. Các hoạt động văn hóa, văn nghệ, thể dục thể thao; phong trào toàn dân đoàn kết xây dựng đời sống văn hóa đạt nhiều kết quả tích cực. Trong điều kiện khó khăn chung, giai đoạn 2010-2015, huyện đã huy động được 361 tỷ đồng đầu tư phát triển hơn 200 công trình kết cấu hạ tầng kinh tế - xã hội, xây dựng nông thôn mới.

Nhờ vậy đã làm thay đổi nhanh chóng diện mạo nông thôn, nhất là vùng sâu, vùng có đông đồng bào dân tộc Khmer. Đến nay, huyện có hai xã Long Hưng và Mỹ Hương được công nhận chuẩn quốc gia xây dựng nông thôn mới, các xã còn lại đạt từ 12 đến 15 tiêu chí. Huyện cũng đã đầu tư và huy động nhân dân đóng góp 34,5 tỷ đồng xây dựng 148 căn nhà tình nghĩa, 1.300 căn nhà tình thương cho các đối tượng chính sách, đối tượng bảo trợ xã hội, hộ nghèo và đào tạo nghề, giải quyết việc làm góp phần giảm đáng kể tỷ lệ hộ nghèo của huyện xuống còn 8,88%, trong đó hộ đồng bào dân tộc Khmer giảm chỉ còn 13,86%. Về lĩnh vực nước sạch và VSMT nông thôn, căn cứ mục tiêu cung cấp nước sạch nông thôn giai đoạn 2016- 2020 đến năm 2020 về cấp nước có 99% dân số nông thôn sử dụng nước sinh hoạt hợp vệ sinh, trong đó có 60% sử dụng nước sạch đạt QCVN 02:2009/BYT với số lượng 80 lít/ngày.

Để hoàn thành mục tiêu trên đòi hỏi phải có nguồn vốn đầu tư rất lớn cho hệ thống công trình cấp nước tập trung nông thôn của tỉnh nói chung và cho huyện Mỹ Tú nói riêng. Hiện nay, chương trình MTQG nước sạch và VSMT nông thôn đã kết thúc, nguồn ngân sách tỉnh đầu tư cho lĩnh vực cấp nước nông thôn cũng rất khó khăn. Như vậy cần phải có sự huy động nguồn kinh phí từ các tổ chức, cá nhân, thành phần kinh tế khác mới có thể hoàn thành được mục tiêu đề ra.2 Giới thiệu điều kiện tự nhiên về khu vực nghiên cứu 1.1 Vị trí địa lý Huyện Mỹ Tú nằm trên tọa độ địa lý 9o52 – 9o78 vĩ độ Bắc và 105o74 – 106o kinh Đông, giáp ranh với 05 huyện, thành phố trong tỉnh Sóc Trăng và huyện Long Mỹ - tỉnh Hậu Giang. Cụ thể như sau: Phía Đông giáp với Thành phố Sóc Trăng, huyện Châu Thành, huyện Mỹ Xuyên.

Phía Tây giáp với huyện Long Mỹ - tỉnh Hậu Giang, huyện Ngã Năm và huyện Thạnh Trị; Phía Nam giáp huyện Thạnh Trị, Ngã Năm và huyện Mỹ Xuyên; Phía Bắc giáp với huyện Long Mỹ - tỉnh Hậu Giang và huyện Châu Thành. Với vị trí này đã tạo điều kiện cho Mỹ Tú có lợi thế mở rộng giao lưu kinh tế - văn hóa giữa các địa phương trong và ngoài huyện. Thị trấn Huỳnh Hữu Nghĩa có diện tích 1.143,02 ha là trung tâm kinh tế, chính trị, văn hóa xã hội của huyện. Do nằm ở phía Tây sông Hậu nên Mỹ Tú tiếp giáp cả vùng mặn và vùng ngọt.2 Khí hậu Do nằm trong khu vực đồng bằng sông Cửu Long nên khí hậu của huyện mang những nét đặc trưng của khí hậu đồng bằng châu thổ, chịu ảnh hưởng khí hậu nhiệt đới gió mùa, hàng năm có 02 mùa mưa nắng rõ rệt.

Gió mùa Tây Nam được hình thành từ tháng 5 đến tháng 10, gió mùa Đông Bắc được hình thành từ tháng 11 đến tháng 4 năm sau. Tốc độ gió trung bình/năm là 3,9m/s, trung bình tháng lớn nhất là 4,9 m/s, trung bình tháng nhỏ nhất là 3,1 m/s.3 Tài nguyên đất đai Toàn huyện có 04 nhóm đất chính sau rất thuận lợi để phát triển nông nghiệp: Một là, nhóm đất phèn chiếm 35,21% diện tích toàn huyện, gồm nhóm đất phèn trung bình tập trung chủ yếu ở các xã Mỹ Hương, một phần ở xã Long Hưng, Thị trấn Huỳnh Hữu Nghĩa và nhóm đất phèn nặng tập trung ở các xã Mỹ Phước, Mỹ Tú, một phần ở xã Long Hưng. Loại đất này không cho giá trị sản xuất nông nghiệp cao, ngoại trừ các đất phèn có tầng phèn sâu, mặn nhẹ có khả năng sản 8 xuất lúa 1-2 vụ trong mùa mưa (lúa Hè thu, lúa Mùa hoặc lúa Hè thu + lúa Mùa). Chủ yếu sử dụng cho việc trồng tràm và một số cây chịu phèn như khóm, mía,… Hai là, nhóm đất phù sa chiếm khoảng 43,95% diện tích toàn huyện, tập trung nhiều nhất ở các xã Thuận Hưng, Phú Mỹ và Mỹ Hương.

Đây là vùng đất chịu ảnh hưởng của kênh xáng Phụng Hiệp không có phèn, mặn nên được xếp vào loại phù sa ngọt và được phù sa trẻ bồi đắp. Ba là, nhóm đất giồng cát chiếm 0,44% diện tích toàn huyện, tập trung chủ yếu ở phía Đông Bắc của huyện như xã Mỹ Hương, Long Hưng, được cấu tạo bởi cát mịn thường có dạng vòng cung kéo dài chạy dọc theo các bờ biển hoặc sông. Đất giồng cát có thể nằm nổi lên mặt đất hoặc bị chôn vùi ở độ sâu nhất định. Bốn là, nhóm đất nhân tác chiếm 12,44% diện tích toàn huyện tập trung chủ yếu ở phía Đông Bắc.

Được hình thành trong quá trình canh tác của con người và sự tác động cơ giớ hóa, lên líp,…chủ yếu là thổ canh, thổ cư, đất vườn đã được lên líp, phân bố rộng khắp các xã trong huyện.4 Tài nguyên nước Tài nguyên nước của huyện rất dồi dào, gồm hai nguồn chính: nước mặt và nước ngầm, chất lượng nước tương đối tốt, ít bị ô nhiễm vì thế có giá trị lớn trong việc phát triển kinh tế - xã hội và đời sống nhân dân. Nguồn nước mặt được lấy từ sông Hậu theo quản lộ Phụng Hiệp – Cà Mau vào các kênh 8 thước, 9 thước, Trà Cú, Quản lộ đi Nhu Gia,… đây là nguồn nước ngọt rất quan trọng phục vụ cho sinh hoạt và sản xuất trên địa bàn toàn huyện. Nguồn nước ngầm được khai thác sử dụng cho việc sinh hoạt của nhân dân trong huyện bằng giếng khoan, chất lượng nước phụ thuộc vào độ sâu của giếng khoan, thông thường là khoan sâu dưới 30m. Nếu được khai thác và sử dụng hợp lý sẽ đáp ứng đủ nhu cầu cho sản xuất nông, lâm, ngư nghiệp – công nghiệp, đời sống của nhân dân góp phần không nhỏ cho sự nghiệp phát triển kinh tế của toàn huyện.5 Tài nguyên sinh vật Mỹ Tú có tài nguyên sinh vật đa dạng và phong phú, rất có ích cho phát triển kinh tế của vùng.

Nổi bật nhất là tài nguyên thủy sản và tài nguyên rừng. 9 + Tài nguyên thủy sản: Nhờ hệ thống kênh mương chằng chịt với tổng chiều dài các tuyến kênh mương là 1.459,56 km, mật độ kênh là 2,68 km/km2, do đó tài nguyên thủy sản khá đa dạng và phong phú, đa số là các loại thủy sản nước ngọt, có một phần nhỏ thủy sản nước lợ như tôm sú được nuôi ở khu vực ngoài đê có lợi thế trong việc chuyển dịch cơ cấu nông nghiệp trên phạm vị toàn huyện. Các loại thủy sản có giá trị kinh tế cao như cá tra, cá mè vinh, cá rô phi, rô đồng, cá trê lai, tôm càng xanh, tôm sú, ba ba, rùa,…. + Tài nguyên rừng: Rừng được trồng trên diện tích đất lâm nghiệp kém hiệu quả với diện tích là 1.