lời mở đầu của chỉ thị số 36- CT/TW ngày 25/6/1998 của Bộ Chính trị trung ương Đảng cộng sản Việt Nam khoá VIII về tăng cường công tác bảo vệ môi trường trong thời kỳ công nghiệp hoá, hiện đại hoá đất nước. Quán triệt tinh thần và nội dung của chỉ thị trên, các ngành, các cấp trong cả nước đã và đang đẩy mạnh công tác bảo vệ môi trường, chống ô nhiễm và suy thoái môi trường. Cùng với cả nước, ban lãnh đạo tỉnh Điện Biên trong những năm gần đây đã có những chủ trương chính sách, biện pháp giải quyết các vấn đề về môi trường như: đấy mạnh công tác tuyên truyền giáo dục về bảo vệ môi trường; ứng dụng khoa học công nghệ tiến tiến trong sản xuất sạch hơn. Quá trình công nghiệp hoá, hiện đại hoá đất nước đã giúp cho tỉnh Điện Biên ngày một càng phát triển hơn; một mặt tạo sự phát triển kinh tế, tạo công ăn việc làm, nâng cao mức sống cho người dân mặt khác đây cũng là nguy cơ làm suy giảm chất lượng môi trường.
Hiện nay, ô nhiễm môi trường không còn là xa lạ với chúng ta và nó đã trở thành một vấn đề của toàn cầu. Nếu chúng ta không có các biện pháp báo vệ môi trường kịp thời để ngăn chặn và phòng ngừa mức độ ô nhiễm môi trường thì sự suy thoái môi trường là điều không thể tránh khỏi. Một trong những vấn đề môi trường cấp bách hiện nay ở nước ta đó là rác thải sinh hoạt- một thách thức lớn được toàn xã hội quan tâm. Nền kinh tế xã hội càng phát triển, dân số gia tăng thì nhu cầu tiêu thụ của con người cũng tăng lên, theo đó lượng rác thải sinh hoạt phát sinh ngày càng nhiều.
Lượng tài nguyên thiên nhiên và các nguồn của cải đưa vào sản xuất và tiêu dùng thường có thể đo đếm bằng khối lượng hoặc bằng tiền, nhưng lượng chất thải được thải ra làm ô nhiễm môi trường thì khó đong đếm bằng khối lượng hay bằng tiền được. Việc bùng nổ rác thải sinh hoạt là nguyên nhân chính gây ô nhiễm môi trường và ảnh hưởng trực tiếp đến sức khoẻ cộng đồng, làm mất cảnh quan văn hoá đô thị và nông thôn. 2 Hiện nay tình trạng rác thải nói chung và rác thải sinh hoạt nói riêng tại huyện Điện Biên Đông, tỉnh Điện Biên chưa có đánh giá một cách đầy đủ dẫn đến việc thu gom và quản lý rác thải gặp nhiều khó khăn và chưa có các biện pháp xử lý rác phù hợp cũng như công tác bảo vệ môi trường hiệu quả. Vì vậy việc dự báo lượng rác thải sinh hoạt phát sinh và đề xuất một số biện pháp quản lý giảm thiểu các tác động xấu của rác thải sinh hoạt là một trong những vấn đề cấp thiết hiện nay.
Xuất phát từ những yêu cầu thực tế trên và được sự đồng ý của Ban giám hiệu nhà trường, ban chủ nhiệm Môi Trường, dưới sự hướng dẫn của PGS.TS Đỗ Thị Lan, em tiến hành thực hiện đề tài: “Dự báo lượng rác thải phát sinh và đề xuất một số biện pháp quản lý rác thải sinh hoạt trên địa bàn huyện Điện Biên Đông, tỉnh Điện Biên”.2 Mục tiêu nghiên cứu của đề tài 1. Mục tiêu chung - Đánh giá được hiện trạng rác thải sinh hoạt và công tác quản lý rác thải sinh hoạt trên địa bàn huyện Điện Biên Đông. Từ đó đưa ra dự báo về lượng rác thải phát sinh trong tương lai và đề xuất một số giải pháp quản lý nhằm nâng cao công tác quản lý rác thải sinh hoạt trên địa bàn huyện nhằm góp phần cải thiện chất lượng môi trường tại địa phương. Mục tiêu cụ thể + Điều kiện tự nhiên, kinh tế- xã hội của huyện Điện Biên Đông, Tỉnh Điện Biên.
+ Hiện trạng thu gom và quản lý rác thải sinh hoạt trên địa bàn huyện Điện Biên Đông. + Phân tích thuận lợi và khó khăn trong công tác quản lý rác thải sinh hoạt trên địa bàn huyện Điện Biên Đông. + Dự báo lượng rác thải phát sinh trên địa bàn huyện Điện Biên Đông. + Đề xuất một số giải pháp quản lý rác thải sinh hoạt địa bàn huyện Điện Biên Đông.
Ý nghĩa của đề tài 1. Ý nghĩa trong học tập và nghiên cứu khoa học - Áp dụng những kiến thức đã học của nhà trường vào thực tế. - Nâng cao hiểu biết thêm về kiến thức thực tế. - Nâng cao kiến thức kỹ năng và rút ra những kinh nghiệm thực tế phục vụ cho công tác sau này.
- Vận dụng và phát huy được các kiến thức đã học tập và nghiên cứu. 3 - Bổ sung tư liệu cho học tập. Ý nghĩa thực tiễn + Đánh giá được lượng rác thải phát sinh, tình hình thu gom, vận chuyển và quản lý rác thải sinh hoạt trên địa bàn huyện Điện Biên Đông. + Dự báo được lượng rác thải phát sinh trong tương lai nhằm có những kế hoạch quy hoạch về môi trường đạt hiệu quả cao nhất.
+ Đề xuất một số biện pháp để quản lý rác thải sinh hoạt trên địa bàn huyện. 4 Phần 2 TỔNG QUAN TÀI LIỆU 2. Cơ sở khoa học 2. Các khái niệm liên quan 2.
Khái niệm về chất thải - Chất thải là vật chất ở thể rắn, lỏng, khí được thải ra từ sản xuất, kinh doanh, dịch vụ, sinh hoạt hoặc từ các hoạt động khác (LBVMT, 2005). - Chất thải là sản phẩm được phát sinh trong quá trình sinh hoạt của con người, sản xuất nông nghiệp, công nghiệp, thương mại, dịch vụ, giao thông, sinh hoạt gia đình, trường học, các khu dân cư, nhà hàng, khác sạn. Ngoài ra còn phát sinh trong giao thông vận tải như khí thải của các phương tiện giao thông đường bộ, đường thủy… (Nguyễn Đình Hương, 2003). Khái niệm về chất thải rắn (CTR) - Theo điều 3 Nghị Định 59/2007/NĐ-CP ngày 09/4/2007 của chính phủ về quản lý chất thải rắn quy định: + Chất thải rắn: Là chất thải ở thể rắn được thải ra từ quá trình sản xuất, kinh doanh, dịch vụ, sinh hoạt hoặc các hoạt động khác.
+ CTR công nghiệp: Là chất thải rắn phát sinh từ hoạt động sản xuất công nghiệp, làng nghề, kinh doanh, dịch vụ hoặc các hoạt động khác. + Thu gom CTR: Là hoạt động tập hợp, phân loại, đóng gói và lưu giữ tạm thời CTR tại nhiều điểm thu gom tới thời điểm hoặc cơ sở được cơ quan nhà nước có thẩm quyền chấp nhận. + Lưu trữ CTR: Là việc giữ CTR trong một khoảng thời gian nhất định ở nơi cơ quan có thẩm quyền chấp nhận trước khi chuyển đến cơ sở xử lý. + Vận chuyển CTR: Là quá trình chuyên chở CTR từ nơi phát sinh, thu gom, lưu trữ, trung chuyển đến nơi xử lý, tái chế, tái sử dụng hoặc chôn lấp cuối cùng.
+ Xử lý CTR: Là quá trình sử dụng các giải pháp công nghệ, kỹ thuật làm giảm, loại bỏ, tiêu hủy các thành phần có hại hoặc không có ích CTR; thu hồi, tái chế, tái sử dụng lại các thành phần có ích trong CTR. - Chất thải rắn gồm các chất hữu cơ như: thức ăn thừa, giấy, carton, nhựa, vải, cao su, gỗ, xác động thực vật,… và các chất vô cơ như: thủy tinh, nhôm, đất cát, phế liệu, kim loại khác,… (Nguyễn Đình Hương, 2003). 5 - Rác: Là thuật ngữ dùng để chỉ CTR hình dạng tương đối cố định, bị vứt bỏ từ hoạt động của con người. Rác sinh hoạt hay CTR sinh hoạt là một bộ phận của CTR, được hiểu là các chất thải rắn phát sinh từ các hoạt động sinh hoạt hàng ngày của con người (Trần Hiếu Nhuệ và cs, 2001).
Khái niệm về rác thải sinh hoạt + CTR sinh hoạt: Là chất thải rắn phát thải trong sinh hoạt cá nhân, hộ gia đình, nơi công cộng (điều 3 Nghị Định 59/2007/NĐ-CP). + Rác thải sinh hoạt: Là rác thải phát sinh trong các hoạt động sinh hoạt hàng ngày của con người từ các khu dân cư, cơ quan, trường học,… vì vậy rác thải sinh hoạt cần được phân loại và có biện pháp tái sử dụng, tái chế, xử lý phù hợp để thu hồi năng lượng và BVMT (Nguyễn Thế Chinh, 2003). + Quản lý rác thải sinh hoạt: Là hoạt động quy hoạch quản lý, đầu tư, xây dựng cơ sở quản lý rác thải sinh hoạt. Thu gom, lưu giữ, vận chuyển, tái sử dụng, tái chế và xử lý rác thải sinh hoạt để giảm ô nhiễm môi trường.
Nguồn phát sinh và phân loại chất thải rắn * Nguồn phát sinh chất thải rắn Các nguồn phát sinh chất thải rắn: + Hộ gia đình (nhà ở riêng biệt, khu tập thể, chung cư,…): thực phẩm thừa, carton, nhựa, vải, da, gỗ vụn, thủy tinh, nilon, các kim loại khác, tro, lá cây, các chất thải đặc biệt(đồ điện hỏng, pin, bình điện, dầu, lốp xe,…) và các chất độc hại sử dụng trong gia đình. + Thương mại(kho, quán ăn, chợ, văn phòng, khách sạn, nhà in, trạm xăng dầu, gara…): giấy, carton, nhựa, thức ăn thừa, thủy tinh, kim loại, các loại rác đặc biệt(dầu mỡ, lốp xe,.) và các chất độc hại. + Công nghiệp (xây dựng, chế tạo, công nghiệp nhẹ, công nghiệp nặng, lọc dầu, nhà máy hóa chất, nhà máy điện,.): chất thải từ quá trình công nghiệp, chất thải không phải từ quá trình công nghiệp (thức ăn thừa, tro, bã, chất thải xây dựng,. + Nông nghiệp (thu hoạch đồng ruộng, vườn, nông trại,…): các chất thải nông nghiệp như rơm rạ,.
các chất thải độc hại như chai, lọ, bao bì đựng thuốc trừ sâu, thuốc bảo vệ thực vật,. * Phân loại chất thải rắn Có nhiều cách khác nhau để phân loại chất thải dựa vào thành phần, tính chất, nguồn gốc phát sinh,… 6 Các cách phân loại rác thải: - Phân loại theo chất của nó gồm có rác thải hữu cơ và rác thải vô cơ. - Phân loại theo nguồn của nó gồm có: + Rác thải sinh hoạt: phát sinh hàng ngày ở đô thị, làng mạc, khu du lịch, nhà ga, trường học, công viên,… + Rác thải y tế: là loại rác thải phát sinh trong hoạt động y tế, bệnh viện. + Rác thải công nghiệp và xây dựng: phát sinh trong quá trình sản xuất công nghiệp nặng, công nghiệp nhẹ, chế biến nông sản trước và sau thu hoạch,… - Phân loại theo thành phần gồm: + Rác thải tự phân huỷ.
+ Rác thải tái chế được. + Rác thải có thành phần độc hại không tái chế được. - Phân loại theo tính chất nguy hại thì CTR chia ra 2 loại: + CTR thông thường: là rác thải không chứa các chất và hợp chất có một trong các đặc tính nguy hại trực tiếp hoặc tương tác thành phần.