Nghiên Cứu Dự Báo Ảnh Hưởng Của Quy Hoạch Phát Triển Khu Kinh Tế Vân Đồn Đến Môi Trường

Luận văn thạc sĩ kinh tế phân tích hus nghiên cứu dự báo ảnh hưởng của quy hoạch phát triển khu kinh tế vân đồn tỉnh quảng ninh đến, đánh giá thực trạng, chỉ ra hạn chế, đề xuất

• Tác giả: Lê Thị Bích Thủy
• Người hướng dẫn: PGS. TS Lê Trình
• Trường học: Trường Đại Học Khoa Học Tự Nhiên
• Chuyên ngành: Khoa Học Môi Trường
• Đề tài: Nghiên Cứu Dự Báo Ảnh Hưởng Của Quy Hoạch Phát Triển Khu Kinh Tế Vân Đồn - Tỉnh Quảng Ninh Đến Môi Trường Và Đề Xuất Giải Pháp Phát Triển Bền Vững
• Loại tài liệu: Luận Văn Thạc Sỹ
• Năm xuất bản: 2011
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• MỞ ĐẦU
• 1. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN VỀ VÙNG NGHIÊN CỨU
• 1.1. Khái quát huyện đảo Vân Đồn
• 1.2. Điều kiện tự nhiên và kinh tế - xã hội huyện Vân Đồn
• 1.2.1. Vị trí địa lý
• 1.2.2. Địa hình, địa chất
• 1.2.3. Khí hậu
• 1.2.4. Thủy văn, hải văn
• 1.2.5. Thổ nhưỡng
• 1.2.6. Đặc điểm môi trường sinh vật KKT Vân Đồn
• 1.2.6.1. Đặc điểm hệ sinh thái cạn
• 1.2.6.2. Đặc điểm hệ sinh thái biển
• 1.2.6.3. Đa dạng về thực vật - Thực vật phù du
• 1.3. Tình hình nghiên cứu về môi trường ở huyện Vân Đồn
• 1.4. Tóm tắt quy hoạch KT-XH KKT Vân Đồn đến năm 2020 tầm nhìn đến 2030
• 1.4.1. Mục tiêu Quy hoạch
• 1.4.2. Tóm tắt định hướng phát triển các ngành, lĩnh vực chính
• 1.5. Đối tượng và phương pháp nghiên cứu
• 2. PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 2.1. Các phương pháp dự báo, đánh giá tác động môi trường
• 2.2. Các phương pháp khảo sát, phân tích các thành phần môi trường
• 2.3. Phương pháp dự báo diễn biến môi trường và đề xuất các biện pháp giảm thiểu tác động xấu
• 3. CHƯƠNG 3: KẾT QUẢ VÀ THẢO LUẬN
• 3.1. Hiện trạng chất lượng môi trường không khí
• 3.2. Hiện trạng chất lượng nước
• 3.3. Hiện trạng môi trường đất
• 3.4. Đặc điểm môi trường sinh vật và các vùng sinh thái nhạy cảm cần ưu tiên bảo vệ
• 3.5. Dự báo xu hướng các vấn đề môi trường KKT Vân Đồn khi triển khai quy hoạch
• 3.5.1. Dự báo tình trạng môi trường KKT Vân Đồn khi không thực hiện Quy hoạch
• 3.5.2. Dự báo xu hướng các vấn đề môi trường KKT Vân Đồn khi triển khai quy hoạch
• 3.6. Đề xuất các giải pháp giảm thiểu và bảo vệ môi trường
• 3.6.1. Đề xuất các biện pháp phòng ngừa, giảm thiểu và cải thiện đối với dự án
• 3.6.2. Các chương trình quản lý, giám sát môi trường đối với dự án KKT Vân Đồn
• 3.6.3. Các giải pháp công nghệ môi trường nên áp dụng ở KKT Vân Đồn
• 3.6.4. Thiết lập và hoạt động hệ thống quan trắc môi trường KKT Vân Đồn
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Dự Báo Ảnh Hưởng Quy Hoạch Kinh Tế Vân Đồn

Dự báo ảnh hưởng của quy hoạch kinh tế Vân Đồn đến môi trường là một chủ đề quan trọng trong bối cảnh phát triển bền vững. Khu kinh tế Vân Đồn, với vị trí địa lý chiến lược, đang thu hút nhiều đầu tư và phát triển kinh tế. Tuy nhiên, sự phát triển này cũng đặt ra nhiều thách thức cho môi trường tự nhiên. Việc đánh giá tác động môi trường là cần thiết để đảm bảo rằng các hoạt động kinh tế không gây hại cho hệ sinh thái.

1.1. Khái Niệm Về Quy Hoạch Kinh Tế Vân Đồn

Quy hoạch kinh tế Vân Đồn được xây dựng nhằm phát triển bền vững, kết hợp giữa phát triển kinh tế và bảo vệ môi trường. Quy hoạch này không chỉ tập trung vào việc phát triển hạ tầng mà còn chú trọng đến việc bảo tồn tài nguyên thiên nhiên.

1.2. Tầm Quan Trọng Của Đánh Giá Tác Động Môi Trường

Đánh giá tác động môi trường giúp nhận diện các vấn đề có thể phát sinh từ quy hoạch kinh tế. Việc này không chỉ bảo vệ môi trường mà còn đảm bảo sự phát triển bền vững cho khu vực Vân Đồn.

II. Vấn Đề Môi Trường Đặt Ra Trong Quy Hoạch Kinh Tế Vân Đồn

Quy hoạch kinh tế Vân Đồn có thể gây ra nhiều vấn đề môi trường nghiêm trọng. Các hoạt động xây dựng, khai thác tài nguyên và phát triển du lịch có thể dẫn đến ô nhiễm, suy thoái đa dạng sinh học và biến đổi khí hậu. Việc nhận diện và giải quyết các vấn đề này là rất quan trọng.

2.1. Ô Nhiễm Nguồn Nước Tại Khu Kinh Tế Vân Đồn

Ô nhiễm nguồn nước là một trong những vấn đề nghiêm trọng nhất tại Vân Đồn. Các hoạt động công nghiệp và du lịch có thể làm gia tăng lượng chất thải ra môi trường, ảnh hưởng đến chất lượng nước và sức khỏe cộng đồng.

2.2. Suy Giảm Đa Dạng Sinh Học

Sự phát triển không kiểm soát có thể dẫn đến suy giảm đa dạng sinh học. Các hệ sinh thái nhạy cảm như rừng ngập mặn và các vùng biển cần được bảo vệ để duy trì sự cân bằng sinh thái.

III. Phương Pháp Đánh Giá Tác Động Môi Trường Tại Vân Đồn

Để đánh giá tác động môi trường của quy hoạch kinh tế Vân Đồn, cần áp dụng các phương pháp khoa học và công nghệ hiện đại. Việc này bao gồm khảo sát, phân tích và dự báo các yếu tố môi trường có thể bị ảnh hưởng.

3.1. Phương Pháp Khảo Sát Môi Trường

Khảo sát môi trường là bước đầu tiên trong việc đánh giá tác động. Các chỉ tiêu như chất lượng không khí, nước và đất cần được đo đạc và phân tích để có cái nhìn tổng quan về tình trạng môi trường hiện tại.

3.2. Phương Pháp Dự Báo Tác Động

Dự báo tác động môi trường giúp xác định các vấn đề có thể xảy ra trong tương lai. Các mô hình dự báo sẽ được sử dụng để phân tích các kịch bản phát triển khác nhau và tác động của chúng đến môi trường.

IV. Giải Pháp Bảo Vệ Môi Trường Trong Quy Hoạch Kinh Tế Vân Đồn

Để bảo vệ môi trường trong quy hoạch kinh tế Vân Đồn, cần áp dụng các giải pháp hiệu quả. Các biện pháp này không chỉ giúp giảm thiểu tác động tiêu cực mà còn thúc đẩy phát triển bền vững.

4.1. Các Biện Pháp Giảm Thiểu Ô Nhiễm

Các biện pháp giảm thiểu ô nhiễm cần được thực hiện ngay từ giai đoạn quy hoạch. Việc áp dụng công nghệ sạch và quy trình sản xuất thân thiện với môi trường là rất cần thiết.

4.2. Quản Lý Tài Nguyên Thiên Nhiên

Quản lý tài nguyên thiên nhiên một cách bền vững là yếu tố quan trọng trong việc bảo vệ môi trường. Cần có các chính sách và quy định rõ ràng để bảo vệ các hệ sinh thái nhạy cảm.

V. Ứng Dụng Thực Tiễn Và Kết Quả Nghiên Cứu Tại Vân Đồn

Các nghiên cứu và ứng dụng thực tiễn tại Vân Đồn đã chỉ ra rằng việc bảo vệ môi trường có thể đồng hành cùng phát triển kinh tế. Các dự án phát triển bền vững đã mang lại lợi ích cho cả cộng đồng và môi trường.

5.1. Các Dự Án Phát Triển Bền Vững

Nhiều dự án phát triển bền vững đã được triển khai tại Vân Đồn, từ du lịch sinh thái đến bảo tồn tài nguyên thiên nhiên. Những dự án này không chỉ tạo ra việc làm mà còn bảo vệ môi trường.

5.2. Kết Quả Đánh Giá Tác Động Môi Trường

Kết quả đánh giá tác động môi trường cho thấy rằng các biện pháp bảo vệ môi trường đã giúp giảm thiểu ô nhiễm và bảo tồn đa dạng sinh học tại khu vực Vân Đồn.

VI. Kết Luận Và Tương Lai Của Quy Hoạch Kinh Tế Vân Đồn

Kết luận về dự báo ảnh hưởng của quy hoạch kinh tế Vân Đồn đến môi trường cho thấy rằng sự phát triển bền vững là khả thi. Cần có sự phối hợp chặt chẽ giữa các cơ quan chức năng và cộng đồng để đảm bảo rằng các hoạt động kinh tế không gây hại cho môi trường.

6.1. Tương Lai Của Khu Kinh Tế Vân Đồn

Tương lai của khu kinh tế Vân Đồn phụ thuộc vào việc thực hiện các giải pháp bảo vệ môi trường. Sự phát triển bền vững sẽ là chìa khóa cho sự thành công lâu dài của khu vực này.

6.2. Khuyến Nghị Chính Sách Phát Triển Bền Vững

Cần có các chính sách phát triển bền vững rõ ràng và hiệu quả để đảm bảo rằng quy hoạch kinh tế Vân Đồn không chỉ mang lại lợi ích kinh tế mà còn bảo vệ môi trường.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Khu kinh tế Vân Đồn thuộc tỉnh Quảng Ninh sở hữu diện tích tự nhiên 551,33 km2 với khoảng 600 hòn đảo lớn nhỏ nằm trong quần thể vịnh Bái Tử Long. Theo Quy hoạch tổng thể phát triển kinh tế - xã hội đến năm 2020 và tầm nhìn đến năm 2030, Vân Đồn được định hướng trở thành trung tâm du lịch biển đảo chất lượng cao, trung tâm tài chính và thương mại quốc tế, đặt mục tiêu đón khoảng 900.000 lượt khách vào năm 2015 và trên 2,5 triệu lượt khách vào năm 2020. Trong năm 2011, tốc độ tăng trưởng kinh tế của huyện đạt 17,3%, tổng giá trị sản xuất đạt 708 tỷ đồng, mở ra tiềm năng bứt phá mạnh mẽ nhưng đồng thời tạo áp lực lớn lên tài nguyên tự nhiên.

Vấn đề nghiên cứu trọng tâm là sự mâu thuẫn giữa tốc độ công nghiệp hóa, đô thị hóa, phát triển du lịch nhanh chóng với yêu cầu bảo tồn các hệ sinh thái biển đảo nguyên sơ. Nghiên cứu xác định mục tiêu đánh giá toàn diện hiện trạng chất lượng môi trường không khí, đất, nước mặt, nước biển ven bờ và đa dạng sinh học; từ đó dự báo diễn biến ô nhiễm khi triển khai các dự án hạ tầng lớn như sân bay Vân Đồn có đường băng 3,5 km, cảng biển Vạn Hoa công suất hơn 1 triệu tấn/năm và các trục giao thông đối ngoại.

Phạm vi nghiên cứu bao quát toàn bộ 12 đơn vị hành chính của huyện Vân Đồn giai đoạn 2005 - 2011, tập trung sâu vào đảo Cái Bầu (chiếm 56,1% diện tích đất nổi) và Vườn quốc gia Bái Tử Long. Ý nghĩa khoa học và thực tiễn của đề tài thể hiện qua việc cung cấp luận cứ cho công tác quản lý tài nguyên, đề xuất các chỉ số giới hạn sinh thái nhằm giữ vững mục tiêu phát triển bền vững, giảm thiểu nguy cơ suy thoái môi trường biển đảo.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu được xây dựng trên nền tảng lý thuyết phát triển bền vững, lý thuyết đánh giá môi trường chiến lược (ĐMC) theo hướng dẫn của Bộ Tài nguyên và Môi trường ban hành năm 2008 cùng phương pháp đánh giá nhanh của Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) công bố năm 1993. Mô hình nghiên cứu tích hợp việc phân tích tương tác đa chiều giữa hoạt động phát triển kinh tế - xã hội với các thành phần môi trường vật lý, sinh học và nhân văn trên địa bàn hải đảo.

Các khái niệm then chốt bao gồm: sức tải môi trường hải đảo (khả năng tự làm sạch giới hạn của các vùng nước kín ven bờ), tính nhạy cảm sinh thái (đặc tính dễ bị tổn thương của các rạn san hô và 19 loài thực vật ngập mặn), đánh giá tác động tích lũy (tổng hòa các nguồn thải từ hoạt động du lịch, xây dựng cơ sở hạ tầng, giao thông cảng biển và nguồn ô nhiễm ngoại sinh từ lưu vực sông Tiên Yên rộng 1.070 km2).

Phương pháp nghiên cứu

Nguồn dữ liệu của luận văn kết hợp giữa dữ liệu quan trắc giai đoạn 2005 - 2008 của Sở Tài nguyên và Môi trường tỉnh Quảng Ninh và dữ liệu quan trắc thực địa tại 10 điểm đại diện vào tháng 3/2009 cùng tháng 11/2011 do Trung tâm Quan trắc Môi trường tỉnh Quảng Ninh và Viện Công nghệ mới thuộc Viện Khoa học và Công nghệ quân sự thực hiện. Cỡ mẫu bao gồm 10 trạm quan trắc không khí, 10 điểm nước biển ven bờ và các mẫu kiểm chứng môi trường đất, trầm tích trên toàn bộ địa bàn huyện.

Phương pháp chọn mẫu áp dụng kỹ thuật lấy mẫu phân tầng không gian (stratified spatial sampling), bao quát từ các khu vực đô thị tập trung như thị trấn Cái Rồng, các vùng nhạy cảm sinh thái như Vườn quốc gia Bái Tử Long, đến các cửa biển tiếp nhận ô nhiễm ngoại sinh như xã Đoàn Kết và Bình Dân. Phương pháp phân tích phòng thí nghiệm tuân thủ chặt chẽ các tiêu chuẩn quốc gia như TCVN 5994-1995 đối với nước ao hồ tự nhiên và TCVN 5996-1995 đối với nước sông suối.

Nghiên cứu ứng dụng phương pháp ma trận và phân tích mạng lưới kết hợp hệ thống thông tin địa lý (GIS) trên nền bản đồ tỷ lệ 1:50.000. Lý do lựa chọn hệ phương pháp này là nhằm trực quan hóa các tầng dữ liệu không gian, dự báo chính xác các tác động sơ cấp và thứ cấp của quy hoạch hạ tầng theo chu kỳ phát triển 2011 - 2020.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Thứ nhất, môi trường không khí tại huyện Vân Đồn nhìn chung còn khá trong lành nhưng đã xuất hiện hiện tượng ô nhiễm bụi cục bộ tại các trục giao thông chính. Tại thời điểm tháng 11/2011, nồng độ bụi lơ lửng tại khu vực trạm thu phí Vân Đồn đạt mức 290 µg/m3 và gần khu dân cư đạt 209 µg/m3, tiệm cận ngưỡng giới hạn 300 µg/m3 theo QCVN 05:2009/BTNMT do mật độ phương tiện gia tăng và hạ tầng đang trong quá trình thi công.

Thứ hai, chất lượng nước biển ven bờ ghi nhận tình trạng ô nhiễm hữu cơ, dầu mỡ và vi sinh cục bộ nghiêm trọng tại các khu vực tập trung dân cư và hoạt động tàu thuyền. Hàm lượng dầu mỡ tại Cảng Cái Rồng đo được là 0,47 mg/L, vượt 2,35 lần giới hạn cho phép của quy chuẩn. Chỉ số vi sinh vật tổng Coliform tại xã Đài Xuyên đạt 1.430 MPN/100mL và xã Vạn Yên đạt 1.250 MPN/100mL, vượt ngưỡng cho phép đối với nước biển ven bờ. Vào tháng 11/2011, chỉ số BOD5 tại điểm quan trắc N3 tăng vọt lên mức 26 mg/L, phản ánh sự quá tải của nguồn tiếp nhận nước thải sinh hoạt chưa qua xử lý.

Thứ ba, cơ cấu sử dụng đất lâm nghiệp bộc lộ sự mất cân đối nghiêm trọng so với tiêu chí phát triển bền vững vùng đảo. Toàn huyện có 31.682 ha đất rừng, trong đó rừng sản xuất chiếm tới 17.187 ha (tương đương 53% tổng diện tích rừng), phần lớn lại là rừng tự nhiên. Tỷ lệ này cao vượt mức an toàn sinh thái (vốn được khuyến nghị không vượt quá 20%), làm suy giảm khả năng giữ nước ngọt của hệ thống 28 hồ đập trên đảo.

Thứ tư, công tác quản lý chất thải rắn và nước thải còn nhiều bất cập. Tỷ lệ thu gom chất thải rắn sinh hoạt toàn huyện mới đạt 57%, lượng rác thải 19-22 tấn/ngày hầu như chỉ được chôn lấp tạm thời hoặc đốt thủ công tại bãi rác xã Vạn Yên và đảo Ngọc Vừng. Toàn huyện chưa có hệ thống thu gom và trạm xử lý nước thải tập trung, khiến 100% nước thải sinh hoạt và dịch vụ xả thẳng ra biển.

Thảo luận kết quả

Nguyên nhân cốt lõi của tình trạng ô nhiễm cục bộ xuất phát từ tốc độ phát triển nhanh của các hoạt động dân sinh, thương mại nhưng hạ tầng kỹ thuật bảo vệ môi trường chưa được đầu tư tương xứng. Bên cạnh đó, môi trường ven biển phía Tây Bắc đảo Cái Bầu còn chịu tác động ngoại sinh đáng kể từ hoạt động khai thác than tại thị xã Cẩm Phả và nguồn phù sa mang tải lượng hữu cơ từ lưu vực sông Tiên Yên đổ ra biển khoảng 660 triệu m3 nước mỗi năm.

Sự biến động của các thông số môi trường như oxy hòa tan (DO dao động 5,03 - 8,0 mg/L), tổng chất rắn lơ lửng (TSS dao động 9 - 48 mg/L) và kim loại nặng được minh họa rõ nét qua hệ thống biểu đồ cột và bảng số liệu đối sánh chuỗi thời gian 2005 - 2011. Các bảng số liệu chỉ ra rằng các vùng xa dân cư như đảo Trà Bản và khu vực Vạn Hoa vẫn duy trì chất lượng nước đạt chuẩn, chứng minh tác động tiêu cực hiện thời mang tính nhân sinh rõ rệt.

So với các nghiên cứu môi trường biển ven bờ tại miền Bắc, tính chất kín gió và chế độ bán nhật triều với biên độ dao động lên tới 4,8 m của vịnh Bái Tử Long khiến khả năng phát tán chất ô nhiễm chậm hơn. Nếu không có biện pháp ngăn chặn kịp thời, lượng khách du lịch dự báo đạt 2,5 triệu người vào năm 2020 sẽ làm suy thoái 210 loài thực vật phù du và 44 loài rong biển quý hiếm trong khu vực.

Đề xuất và khuyến nghị

Thứ nhất, tái cơ cấu và quản lý bền vững tài nguyên rừng. UBND tỉnh Quảng Ninh cùng Sở Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn cần điều chỉnh quy hoạch lâm nghiệp giai đoạn 2012 - 2020, chuyển đổi diện tích rừng sản xuất từ 53% xuống dưới mức 20% trong cơ cấu rừng, đồng thời khoanh nuôi bảo vệ nghiêm ngặt 22.106 ha rừng tự nhiên hiện có, nâng tỷ lệ che phủ rừng toàn huyện đạt tối thiểu 70% nhằm bảo vệ túi nước ngầm cho 28 hồ đập chứa nước ngọt.

Thứ hai, đầu tư đồng bộ hạ tầng xử lý nước thải và chất thải rắn sinh hoạt. Ban Quản lý Khu kinh tế Vân Đồn phối hợp với UBND huyện triển khai dự án xây dựng 2 nhà máy xử lý nước thải tập trung tại đô thị Cái Rồng và khu vực phát triển Đoàn Kết trước năm 2018, đảm bảo 100% nước thải đô thị và dịch vụ du lịch đạt quy chuẩn trước khi xả ra biển. Nâng tỷ lệ thu gom và xử lý chất thải rắn đạt 90-95% vào năm 2016 thông qua việc nâng cấp khu liên hợp xử lý rác thải công nghệ cao tại xã Vạn Yên.

Thứ ba, thiết lập mạng lưới quan trắc và cảnh báo môi trường tự động. Sở Tài nguyên và Môi trường tỉnh Quảng Ninh cần lắp đặt hệ thống trạm quan trắc tự động liên tục đối với môi trường nước biển ven bờ và không khí tại 10 vị trí trọng điểm (Cảng Cái Rồng, sân bay Vân Đồn, cảng Vạn Hoa, các xã đảo Quan Lạn, Minh Châu) trong giai đoạn 2013 - 2015, phục vụ giám sát tải lượng ô nhiễm từ các tàu thuyền và khu dân cư.

Thứ tư, bảo vệ nguyên vẹn các hệ sinh thái biển đảo nhạy cảm. Ban Quản lý Vườn quốc gia Bái Tử Long cần thiết lập vùng đệm an toàn sinh thái, cấm mọi hoạt động xây dựng có nguy cơ gây xói lở bãi bồi, bảo vệ nghiêm ngặt 19 loài thực vật ngập mặn và hệ sinh thái rạn san hô. Áp dụng quy chế quản lý nghiêm ngặt đối với các tour du lịch sinh thái và hoạt động nuôi trồng thủy sản trên diện tích 3.100 ha mặt nước.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Nội dung luận văn mang lại giá trị tham khảo thiết thực cho 4 nhóm đối tượng chính:

1. Cơ quan quản lý nhà nước và nhà hoạch định chính sách: Lãnh đạo UBND tỉnh Quảng Ninh, Sở Tài nguyên và Môi trường, Ban Quản lý Khu kinh tế Vân Đồn có thể sử dụng các số liệu dự báo tải lượng ô nhiễm và bản đồ GIS tỷ lệ 1:50.000 làm căn cứ thẩm định quy hoạch chi tiết cho diện tích 551,33 km2 toàn huyện.

2. Chủ đầu tư và doanh nghiệp hạ tầng: Các đơn vị triển khai dự án sân bay quốc tế, hệ thống cảng biển Vạn Hoa, khu nghỉ dưỡng cao cấp phục vụ 2,5 triệu khách du lịch sử dụng kết quả nghiên cứu để thiết kế các giải pháp giảm thiểu tác động môi trường ngay từ giai đoạn lập dự án khả thi.

3. Đơn vị tư vấn và chuyên gia đánh giá môi trường: Các kỹ sư môi trường có thể ứng dụng khung phương pháp luận đánh giá môi trường chiến lược, bảng kiểm tra checklist và mô hình mạng lưới network làm tài liệu tham khảo chuẩn mực cho các báo cáo ĐTM và ĐMC tại khu vực hải đảo.

4. Giảng viên, nghiên cứu sinh và sinh viên: Các cơ sở đào tạo chuyên ngành Khoa học Môi trường, Quản lý Tài nguyên, Quy hoạch Đô thị khai thác bộ dữ liệu thực địa 10 trạm quan trắc để phục vụ giảng dạy và mở rộng các đề tài nghiên cứu về sức tải sinh thái biển đảo.

Câu hỏi thường gặp

Thành phần môi trường nào tại Khu kinh tế Vân Đồn đang chịu áp lực lớn nhất?

Môi trường nước biển ven bờ đang chịu tác động lớn nhất. Số liệu thực nghiệm cho thấy tại Cảng Cái Rồng hàm lượng dầu mỡ đạt 0,47 mg/L (vượt 2,35 lần quy chuẩn), trong khi chỉ số Coliform tại xã Đài Xuyên lên tới 1.430 MPN/100mL do nước thải sinh hoạt và hoạt động tàu thuyền xả trực tiếp ra biển mà chưa qua hệ thống xử lý tập trung.

Tỷ lệ rừng sản xuất 53% tại Vân Đồn gây ra nguy cơ sinh thái nào?

Với địa hình huyện đảo gồm 600 hòn đảo, tỷ lệ rừng sản xuất chiếm 53% (17.187 ha trên tổng số 31.682 ha đất rừng) là quá cao. Việc khai thác rừng sản xuất làm tăng nguy cơ xói mòn rửa trôi lớp đất feralit mỏng (40 cm), giảm khả năng trữ nước của 28 hồ đập và làm suy kiệt nguồn nước ngọt sinh hoạt trong mùa khô.

Môi trường không khí tại huyện đảo Vân Đồn có dấu hiệu ô nhiễm chưa?

Nhìn chung chất lượng không khí toàn huyện vẫn đạt tiêu chuẩn QCVN 05:2009/BTNMT. Tuy nhiên, ô nhiễm bụi cục bộ đã xuất hiện tại các điểm nút giao thông với nồng độ bụi lơ lửng đo được tại trạm thu phí đạt 290 µg/m3 và khu dân cư đạt 209 µg/m3, cảnh báo nguy cơ gia tăng ô nhiễm khi thi công hạ tầng quy mô lớn.

Nguồn ô nhiễm ngoại sinh tác động đến Vân Đồn đến từ đâu?

Vân Đồn tiếp nhận nguồn ô nhiễm ngoại sinh chủ yếu qua dòng chảy luồng Gạc và sông Voi Lớn ngăn cách đảo Cái Bầu với vùng khai thác than Cẩm Phả và huyện Tiên Yên. Sông Tiên Yên hằng năm xả ra biển khoảng 660 triệu m3 nước kèm 34.700 tấn phù sa, tác động trực tiếp lên chất lượng nước ven bờ xã Đoàn Kết và Bình Dân.

Đánh giá môi trường chiến lược đóng góp gì cho định hướng phát triển bền vững Vân Đồn?

Phương pháp đánh giá môi trường chiến lược tích hợp mô hình đánh giá nhanh WHO cho phép lượng hóa trước tải lượng phát sinh từ 2,5 triệu du khách và các khu công nghiệp. Nhờ đó, chính quyền có thể chủ động lồng ghép các giải pháp bảo vệ 19 loài thực vật ngập mặn và quy hoạch 2 nhà máy xử lý nước thải trước khi cấp phép đầu tư.

Kết luận

• Luận văn đánh giá toàn diện hiện trạng chất lượng môi trường tại huyện đảo Vân Đồn với quy mô 551,33 km2, chỉ ra các điểm nóng ô nhiễm vi sinh và dầu mỡ tại Cảng Cái Rồng, xã Vạn Yên và Đài Xuyên.
• Phân tích rõ nét sự bất hợp lý trong cơ cấu đất lâm nghiệp khi tỷ lệ rừng sản xuất chiếm tới 53%, đe dọa trực tiếp đến an ninh nguồn nước ngọt và hệ sinh thái Vườn quốc gia Bái Tử Long.
• Dự báo chi tiết các nguy cơ suy thoái môi trường khi huyện đảo chuyển dịch cơ cấu kinh tế sang dịch vụ (chiếm 58,8%) và đón trên 2,5 triệu lượt khách du lịch vào năm 2020.
• Đề xuất hệ thống 4 nhóm giải pháp kỹ thuật và quản lý đồng bộ, bao gồm chuyển đổi cơ cấu rừng, xây dựng 2 trạm xử lý nước thải tập trung, nâng tỷ lệ thu gom rác lên 90-95% và thiết lập mạng lưới quan trắc tự động.
• Lộ trình triển khai các giải pháp bảo vệ môi trường cần được thực hiện quyết liệt trong giai đoạn 2012 - 2020 nhằm đảm bảo Khu kinh tế Vân Đồn phát triển thịnh vượng, hiện đại song hành cùng sự bền vững sinh thái biển đảo.

Trích đoạn nội dung tài liệu

MỞ ĐẦU Mục đích chủ yếu của việc xây dựng Quy hoạch Tổng thể phát triển Kinh tế - Xã hội KKT Vân Đồn đến năm 2020 và tầm nhìn đến năm 2030 do UBND tỉnh làm Chủ đầu tư (sau đây gọi tắt là “Quy hoạch”) là xác định phương hướng dài hạn, thực hiện mục tiêu mà đề án đã đề ra; cung cấp những căn cứ khoa học về hoạt động và phát triển KT-XH để phục vụ công tác chỉ đạo và điều hành quá trình phát triển KKT trong giai đoạn quy hoạch, đồng thời giúp các cơ quan quản lý đưa ra các chủ trương, kế hoạch và các giải pháp để điều hành phát triển kinh tế trong các kế hoạch 5 năm và hàng năm. Theo Quy hoạch này, môi trường tại huyện đảo Vân Đồn sẽ bị tác động bởi các hoạt động phát triển, có thể là tác động tiêu cực hoặc tích cực. Do vậy, việc tăng cường các biện pháp nhằm giảm thiểu tình trạng ô nhiễm, suy thoái đa dạng sinh học, góp phần bảo vệ tài nguyên thiên nhiên và môi trường ven biển khu vực này là cần thiết, từ đó thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội theo hướng bền vững. Để góp một phần vào quá trình thúc đẩy trên, tác giả đã chọn đề tài “Nghiên cứu dự báo ảnh hưởng của Quy hoạch phát triển KKT Vân Đồn đến môi trường và đề xuất giải pháp phát triển bền vững” để thực hiện Luân văn Thạc sỹ của mình.

Học viên Lê Thị Bích Thủy 1 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] Luận văn Thạc sỹ khoa học CHƢƠNG 1 TỔNG QUAN VỀ VÙNG NGHIÊN CỨU 1. Quốc tế Việt Nam nằm ở vị trí chiến lược, sát cạnh Trung Quốc, một trong những quốc gia đông dân nhất thế giới và đang trải nghiệm một sự mở rộng kinh tế rộng lớn. Nằm trong khu vực cực bắc của Việt Nam và chỉ cách cửa khẩu Móng Cái tại biên giới tây nam của Trung Quốc khoảng 120km, Vân Đồn là một huyện có vị trí gần với Trung Quốc nhất và nhờ đó cũng có tiềm năng hưởng lợi ích nhiều nhất từ sự phát triển kinh tế của Trung Quốc. Khu vực: Trong bối cảnh vùng, Vân Đồn có nhiều ưu đãi từ hành lang phát triển công nghiệp Hà Nội – Hải Phòng – Hạ Long.

Khu công nghiệp Cái Lân gần Thành phố Hạ Long tỉnh Quảng Ninh cũng mang sự phát triển công nghiệp đến gần Vân Đồn hơn. KHÁI QUÁT HUYỆN ĐẢO VÂN ĐỒN Huyện Vân Đồn là một quần đảo vòng quanh phía Đông và Đông Bắc vịnh Bái Tử Long, nằm ở phía Đông và Đông Nam của tỉnh Quảng Ninh, gồm 600 hòn đảo lớn nhỏ. Trong tổng số 600 hòn đảo này chỉ có hơn 20 đảo có người ở. Lớn nhất là đảo Cái Bầu rộng 17.

Do địa hình quần đảo là chủ yếu nên trong toàn bộ diện tích tự nhiên của huyện, diện tích đất liền chiếm tỷ lệ không lớn, chủ yếu là diện mặt biển. Vân Đồn có 12 đơn vị hành chính gồm thị trấn Cái Rồng và 11 xã: 6 xã trên đảo Cái Bầu và các đảo nhỏ trong vùng biển phụ cận đảo Cái Bầu, ở phía Tây Bắc của huyện, là các xã: Đông Xá, Hạ Long, Bình Dân, Đoàn Kết, Đài Xuyên, Vạn Yên; 5 xã thuộc tuyến đảo Vân Hải vòng ra ngoài khơi, ôm lấy rìa phía đông của Học viên Lê Thị Bích Thủy 2 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] Luận văn Thạc sỹ khoa học vịnh Bái Tử Long, là các xã: Minh Châu, Quan Lạn, Ngọc Vừng, Bản Sen, Thắng Lợi. ĐIỀU KIỆN TỰ NHIÊN VÀ KINH TẾ - XÃ HỘI HUYỆN VÂN ĐỒN 1. Vị trí địa lý Vân Đồn là một huyện đảo nằm ở phía Đông Bắc của tỉnh Quảng Ninh, được hợp thành bởi hai quần đảo Cái Bầu và Vân Hải, với khoảng 600 hòn đảo trong vịnh Bái Tử Long - một bộ phận của Vịnh Bắc Bộ.

Toạ độ địa lý của huyện. - Từ 20040’ đến 21012’ vĩ độ Bắc - Từ 107015’ đến 1070 42’ kinh độ Đông Huyện Vân Đồn giáp vùng biển huyện Tiên Yên về phía Tây Bắc, giáp vùng biển huyện Đầm Hà về phía Bắc, giáp thị xã Cẩm Phả về phía Tây qua Luồng Gạc, lạch biển Cửa Ông, giáp vùng biển huyện Cô Tô về phía Đông, giáp vịnh Hạ Long và thành phố Hạ Long về phía Tây Nam, và giáp vùng biển Cát Bà thuộc Thành phố Hải Phòng về phía Tây Nam. Phía Nam của huyện là vùng biển ngoài khơi vịnh Bắc Bộ. Thị trấn Cái Rồng - trung tâm của huyện Vân Đồn cách thành phố Hạ Long 50 Km và cách Cửa khẩu quốc tế Móng Cái khoảng 80 Km, cách TP Hà Nội 175 Km và TP Hải Phòng 80 km theo đường chim bay.

Huyện Vân Đồn có 12 đơn vị hành chính gồm thị trấn Cái Rồng, 11 xã với hơn 80 thôn. Sáu xã trên đảo Cái Bầu là Đông Xá, Hạ Long, Bình Dân, Đoàn Kết, Đài Xuyên, Vạn Yên. Năm xã thuộc tuyến đảo Vân Hải là Minh Châu, Quan Lạn, Ngọc Vừng, Bản Sen, Thắng Lợi. Thị trấn Cái Rồng là trung tâm kinh tế, chính trị, văn hóa của huyện.

Huyện Vân Đồn có diện tích đất tự nhiên 551,33km2 gồm khoảng 600 hòn đảo, trong đó có hơn 20 đảo có người ở, lớn nhất là đảo Cái Bầu rộng 309,41km2 (chiếm 56,1% diện tích đất nổi của toàn hiện). Vùng đảo phía ngoài trải rộng 241,92km2 (chiếm 43,9% diện tích đất nổi của toàn huyện)[19]. Học viên Lê Thị Bích Thủy 3 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] Luận văn Thạc sỹ khoa học Hình 1. Bản đồ hành chính huyện Vân Đồn, tỉnh Quảng Ninh Học viên Lê Thị Bích Thủy 4 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] Luận văn Thạc sỹ khoa học 1.

Địa hình, địa chất - Địa hình: Vân Đồn là huyện hải đảo có địa hình đồi núi thấp tương đối phức tạp và đa dạng. - Địa chất: Cũng giống như các đảo trong vịnh Bắc Bộ các đảo của huyện Vân Đồn vốn trước kia là các đỉnh núi của phần thềm lục địa kéo dài từ dãy núi Đông Triều. Sau thời kỳ biển tiến, hình thành vịnh Bắc Bộ, các đỉnh núi này còn sót lại, nằm nổi trên mặt biển thành các đảo độc lập. Khí hậu Khí hậu ở huyện Vân Đồn bị chi phối bởi khí hậu duyên hải, ảnh hưởng và tác động của biển.

Theo số liệu của Trạm Khí tượng Thuỷ văn ở khu vực Cửa Ông - TX Cẩm Phả và các trạm khác. Khí hậu của vùng này có các đặc trưng sau [7].  Nhiệt độ không khí Số liệu quan trắc của 4 Trạm Khí tượng - Thủy văn khu vực xung quanh Vân Đồn (trạm Móng Cái, Tiên Yên, Cô Tô và Cửa Ông) trong thời gian 1956 - 2003 cho thấy nhiệt độ trung bình năm trong khoảng 22,4 - 22,80C, trong khoảng thời gian nóng nhất vào các tháng 6 - 8 và đặc biệt vào tháng 7.  Độ ẩm không khí Độ ẩm tương đối trung bình hàng năm là 84%.

Sự chênh lệch độ ẩm không khí tương đối giữa các vùng trong huyện không lớn nhưng có sự phân hoá theo mùa khá rõ rệt. Vào mùa mưa độ ẩm không khí đạt tới 90%, về mùa khô độ ẩm thấp nhất vào tháng 12 chỉ 78%.  Mƣa Vân Đồn là huyện nằm trong vùng nhiệt đới gió mùa, lượng mưa trung bình hàng năm khoảng 2095 - 2339 mm/năm. Ở các quần đảo Cái Bầu và Vân Hải lượng mưa phân theo 2 mùa rõ rệt.

Học viên Lê Thị Bích Thủy 5 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] Luận văn Thạc sỹ khoa học  Mùa mưa nhiều: kéo dài từ tháng 5 đến tháng 9, với tổng lượng mưa chiếm 83 - 86% tổng lượng mưa cả năm. Tháng có lượng lớn nhất là tháng 8.  Mùa mưa ít: từ tháng 10 đến tháng 4 năm sau, với tổng lượng mưa chỉ chiếm 14 - 17% tổng lượng mưa cả năm Tháng có lượng mưa ít nhất là tháng 1.  Mây Lượng mây trong khu vực tương đối cao và giảm dần về phía Nam.

Lượng mây tổng quan trung bình trong khoảng 7,2 - 7,5/10 bầu trời và lượng mây dưới (mây thấp) đạt 6,2 - 6,5/10 bầu trời. Lượng mây nói chung thường cao vào thời kỳ mưa phùn và ẩm (các tháng 1 - 4).  Gió Huyện Vân Đồn chịu ảnh hưởng chung của vùng nhiệt đới gió mùa có mùa đông lạnh, với 2 loại gió thịnh hành là gió Đông Bắc và gió Đông Nam:  Gió Đông Bắc và Bắc chiếm ưu thế về mùa đông (từ tháng 10 đến tháng 4 năm sau) với tốc độ 3 - 5 m/s. Hàng năm gió mùa Đông Bắc tràn về theo đợt, mỗi đợt kéo dài từ 3 đến 5 ngày, tốc độ gió đạt tới cấp 5, cấp 6, ngoài khơi cấp 7,8,9.

Gió mùa Đông Bắc kèm theo, giá rét, ảnh hưởng đến mùa màng, gia súc và sức khoẻ con người.  Gió Đông Nam và Tây Nam thịnh hành về mùa hè (từ tháng 5 đến tháng 9) với tốc độ trung bình 2 - 4m/s. Gió thổi từ biển vào mang theo hơi nước tạo nên không khí mát mẻ. Thủy văn, hải văn  Hệ thống sông, hồ Huyện Vân Đồn có tổng số 28 hồ đập nhỏ chứa nước trong đó có một số đập khá lớn nằm ở các xã như sau [9]:  Hồ đập Khe Mai xã Đoàn Kết có diện tích 31,0 ha  Đập Khe Bòng xã Bình Dân có diện tích 5,20 ha Học viên Lê Thị Bích Thủy 6 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] Luận văn Thạc sỹ khoa học  Đập Voòng Tre xã Đài Xuyên có diện tích 12,0 ha Hệ thống sông suối ở Vân Đồn thường nhỏ, ngắn, dốc.

Chảy theo hướng Tây Bắc - Đông Nam rồi đổ ra biển. Sông Voi Lớn có chiều dài 18 km (thực ra đây không phải là sông mà là lạch biển ngăn đảo Cái Bầu và đất liền). Hệ thống hồ đập, khe suối ở Vân Đồn thường thiếu nước về mùa khô cho nên có ảnh hưởng đến việc cung cấp nước cho sản xuất nông nghiệp, như đập Khe Bòng xã Bình Dân, đập Voòng Tre xã Đài Xuyên, đập Khe Mai xã Đoàn Kết, và một số đập nhỏ trên địa bàn các xã trong huyện.  Thủy văn sông Vân Đồn không có sông lớn, tuy nhiên chế độ dòng chảy và chất lượng nước ở huyện Cái Bầu chịu ảnh hưởng một phần từ sông Tiên Yên ở huyện Tiên Yên.

Trong hệ thống sông Đông Bắc Việt Nam, sông Tiên Yên có ảnh hưởng trực tiếp và lớn nhất tới chế độ thủy văn phần biển đảo Cái Bầu qua cửa Mô. Sông Tiên Yên có chiều dài 82 km bao gồm 7 phụ lưu trên lưu vực rộng 1070 km2 bắt nguồn từ độ cao 1175 m thuộc địa phận Bình Liêu. Chủ lưu rộng trung bình 100 m và sâu 3m, lưu lượng thấp nhất đạt 28 m3/s.