đặt vấn đề phải cần thiết phát triển nguồn lực giảng viên học xã hội và nhân văn chất lượng cao về chất lượng, số lượng, phẩm chất chính trị, đạo đức, lối sống, trình độ tri thức, năng lực chuyên môn, phương pháp tác phong… Trong bốn nhóm giải pháp cơ bản và cùng với việc khẳng định phải thực hiện đồng bộ các giải pháp, tác giả đã có sự nhấn mạnh đến việc phải thực hiện tốt chính sách đãi ngộ, tạo môi trường, điều kiện thuận lợi để giảng viên khoa học xã hội và nhân văn chất lượng cao rèn luyện, cống hiến và phát triển, coi đây là nhân tố không thể thiếu, là “động lực phấn đấu, say mê nghiên cứu” [41, tr. 159] của giảng viên khoa học xã hội và nhân văn ở các học viện trong quân đội hiện nay. Tác giả Nguyễn Văn Hòa với công trình: “Phát huy tính tích cực xã hội của đội ngũ giảng viên trong các trường sĩ quan Quân đội Nhân dân Việt Nam hiện nay” [52] đã nghiên cứu và đã đưa ra khái niệm, những vấn đề có tính quy luật phát huy tính tích cực xã hội của đội ngũ giảng viên trong các nhà trường sĩ quan Quân đội nhân dân Việt Nam hiện nay. Tác giả đã đi sâu phân tích vị trí, vai trò của đội ngũ giảng viên trong các trường sĩ quan Quân đội nhân dân Việt Nam: là lực lượng quyết định chất lượng giáo dục - đào tạo, đã xem tính tích cực xã hội của đội ngũ giảng viên như là một thuộc tính, phản ánh những yếu tố vật chất và tinh thần của con người, là biểu hiện ra ngoài của phẩm chất cách mạng.
Thông qua nghiên cứu lịch sử vấn đề, tác giả đã khái quát những cách thức phát huy tính tích cực xã hội của đội ngũ giảng viên qua các thời kỳ cách mạng. Để phát huy tính tích cực xã hội của đội ngũ giảng viên trong các trường sĩ quan Quân đội Nhân dân Việt Nam, tác giả công trình đã luận giải yêu cầu và đưa ra một số giải pháp luan an 23 cơ bản, trong đó có việc tạo động lực để phát huy vai trò của họ thông qua giáo dục nhận thức, giải quyết hài hòa các lợi ích, đặc biệt là lợi ích kinh tế; vấn đề bồi dưỡng sử dụng giảng viên; vấn đề xây dựng môi trường dân chủ… Tác giả Bùi Ngọc Quỵnh (Chủ nhiệm) với công trình: “Phát huy động lực của đội ngũ giảng viên trong nâng cao chất lượng đào tạo, nghiên cứu khoa học ở Học viện Chính trị hiện nay” đã đưa ra quan niệm: “Động lực của đội ngũ giảng viên là hệ thống những nhân tố và sự tương tác giữa chúng tạo nên sức mạnh bên trong kích thích hay thúc đẩy người giảng viên luôn nỗ lực, hăng say, tích cực, chủ động và sáng tạo trong các hoạt động đào tạo, nghiên cứu khoa học” [104, tr. Đồng thời chỉ ra ba nhóm nhân tố tác động tới phát huy động lực của đội ngũ giảng viên trong giảng dạy và nghiên cứu khoa học ở Học viện Chính trị: Động lực lợi ích và môi trường kinh tế - xã hội; động lực dân chủ, môi trường dân chủ và kỷ luật; sự tương tác giữa động lực trí tuệ và môi trường sư phạm. Trên cơ sở thực trạng và một số bất cập hiện nay, nhóm tác giả đã đề xuất được năm giải pháp phát huy động lực của đội ngũ giảng viên ở Học viện Chính trị hiện nay, bao gồm: Tạo chuyển biến về động cơ, trách nhiệm; quan tâm đến công tác đào tạo, bồi dưỡng, rèn luyện nâng cao phẩm chất, trình độ, năng lực chuyên môn; đổi mới công tác quản lý hoạt động sư phạm, nghiên cứu khoa học; phát huy sức mạnh tổng hợp của các lực lượng trong việc quan tâm đãi ngộ, tạo điều kiện thuận lợi để đội ngũ giảng viên cống hiến; và xây dựng môi trường dân chủ, kỷ luật, đẩy mạnh phong trào thi đua quyết thắng trong Học viện Chính trị.
Về cơ bản, nghiên cứu này có hướng tiếp cận động lực từ vai trò thúc đẩy của nó, chưa chỉ ra được nội hàm đầy đủ. Phạm vi nghiên cứu, ứng dụng mới chỉ giới hạn trong Học viện Chính trị, đối tượng là đội ngũ giảng viên nói chung. luan an 24 Như vậy, các nghiên cứu về động lực của giảng viên, giảng viên lý luận chính trị trong các nhà trường, đặc biệt là các trường đại học trong quân đội còn tương đối khiêm tốn. Đây sẽ là khoảng trống khoa học để tác giả có thể khai thác, đưa ra hướng nghiên cứu của mình.
Khái quát kết quả nghiên cứu chủ yếu của các công trình khoa học đã công bố có liên quan và những vấn đề đặt ra luận án tập trung giải quyết 1. Khái quát kết quả nghiên cứu chủ yếu của các công trình khoa học đã công bố có liên quan đến đề tài luận án Từ tổng quan tình hình nghiên cứu trong và ngoài nước cho thấy, nghiên cứu về động lực, tạo động lực và cả lý thuyết hệ thống công cụ tạo động lực, mô hình tạo động lực, tăng cường động lực cho cán bộ, người lao động, cho giảng viên, giảng viên lý luận chính trị đã được các nhà khoa học quan tâm và thu được nhiều kết quả quan trọng. Nhìn chung, đây là những công trình nghiên cứu hết sức công phu, hệ thống, có ý nghĩa thiết thực cả về lý luận và thực tiễn đối với nâng cao chất lượng, hiệu quả hoạt động của con người, người lao động, cán bộ, giảng viên và giảng viên lý luận chính trị trong và ngoài quân đội. Một số kết quả chính như sau: Một là, về lý luận động lực của con người, người lao động, giảng viên, giảng viên lý luận chính trị.
Các công trình nghiên cứu có liên quan, dù theo các hướng khác nhau, như hướng nghiên cứu về cơ sở hình thành động lực, quá trình hình thành động lực, các nhân tố ảnh hưởng tới động lực, vai trò của động lực, vai trò của các chủ thể trong việc tạo động lực… Các nghiên cứu cơ bản đã đưa ra được quan niệm về động lực nói chung và tạo động lực cho từng lĩnh vực, từng đối tượng cụ thể với những phạm vi, không gian khác nhau nói riêng, như tạo động lực làm việc cho lao động, cho lao động trí thức, lao động quản lý, tạo động lực cho cán bộ, công chức và cho giảng viên, trong đó có giảng viên lý luận chính trị trong các trường đại học… Nhìn chung, có 2 cách tiếp luan an 25 cận về động lực: (1) Động lực là yếu tố sức mạnh nội lực, cái bên trong, mang tính bẩm sinh, thúc đẩy hành vi của con người, hướng tới đạt những mục tiêu nhất định, (2) Động lực là những nhân tố có nguồn gốc từ sự thỏa mãn các nhu cầu, lợi ích, có vai trò thúc đẩy con người hoạt động tích cực, tự giác, cho chất lượng và hiệu quả công việc cao, bền vững. Động lực đã được nghiên cứu dưới nhiều góc độ của các khoa học khác nhau, cơ bản là tâm lý học, quản trị doanh nghiệp, quản trị kinh doanh, triết học, kinh tế học, chủ nghĩa xã hội khoa học. Theo đó, đã có nhà khoa học luận chứng, chỉ ra được những nhân tố cơ bản ảnh hưởng tới động lực và tạo động lực của từng đối tượng cụ thể, trong đó có cả đối tượng là giảng viên ở trường đại học. Về cơ bản những nhân tố đó được phân chia thành nhóm nhân tố khách quan và nhóm nhân tố chủ quan; nhóm nhân tố bên trong và nhóm nhân tố bên ngoài; nhóm vĩ mô và nhóm vi mô.
Đây là cơ sở lý luận quan trọng để tác giả kế thừa, chọn lọc sử dụng cho quá trình thực hiện luận án. Hai là, về thực tiễn động lực của con người, người lao động, giảng viên, giảng viên lý luận chính trị. Các công trình nghiên cứu có liên quan ở trong và ngoài nước đã bám sát vào mục đích, nhiệm vụ được xác định trước đó, đánh giá thực trạng trên các khía cạnh khác nhau, bao gồm thực trạng động lực, thực trạng tạo động lực, tăng cường động lực, phát huy động lực cho (của) con người, người lao động. Qua khảo cứu cho thấy, đã có những công trình đánh giá về thực trạng động lực, tạo động lực cho giảng viên ở các trường đại học.
Qua đó, chỉ ra ưu điểm, hạn chế trên từng vấn đề, đồng thời đưa ra nguyên nhân ưu điểm và hạn chế đó. Các công trình nghiên cứu đã bàn đến thực tiễn động lực vừa ở dạng tĩnh (với cách tiếp cận động lực là tổng hợp sức mạnh nội lực bên trong qua đó đánh giá thực trạng động lực của họ), vừa ở dạng động (với cách tiếp cận động lực là những nhân tố thúc đẩy, đánh giá động lực là đánh giá việc tạo động lực, phát huy động lực, tăng cường động lực). Thực trạng động lực được luan an 26 đánh giá trong các công trình tổng quan đã dựa trên khung lý luận cơ bản, dựa vào các biểu hiện cụ thể: Nhận thức, trách nhiệm, thái độ, hành vi ở con người, người cán bộ, người lao động, người giảng viên. Tiêu chí đánh giá thực trạng động lực cũng rất đa dạng, đặc biệt có công trình đã chủ động xây dựng được mô hình đánh giá động lực, xây dựng được bộ công cụ, thang đo động lực làm việc của con người trên từng khía cạnh biểu hiện cụ thể.
Tuy nhiên, tiêu chí chung nhất để đánh giá động lực được các công trình sử dụng, xét đến cùng là chất lượng, hiệu quả công việc. Ba là, về giải pháp tạo động lực, phát huy, tăng cường động lực của con người, người lao động, giảng viên, giảng viên lý luận chính trị. Phần lớn các công trình trong tổng quan có liên quan trong và ngoài nước đã đưa ra được hệ thống giải pháp, vừa mang tính phương pháp, vừa có tính cụ thể nhằm tạo động lực, phát huy động lực, tăng cường động lực, thúc đẩy tính tích cực, tự giác, hăng say lao động, sáng tạo của con người, người lao động, cán bộ, nhân viên và giảng viên trong các trường đại học.