LỜI MỞ ĐẦU 1. Sự cần thiết của đề tài nghiên cứu Nhân lực là một trong những nhân tố quan trọng, quyết định sự phát triển kinh tế- xã hội. Đặc biệt, trong bối cảnh toàn cầu hóa hiện nay, một quốc gia muốn phát triển, muốn cạnh tranh được với các quốc gia khác cần phải có một đội ngũ nhân lực chất lượng cao làm việc năng suất và hiệu quả. Xây dựng một đội ngũ nhân lực có chất lượng cao làm việc năng suất và hiệu quả cũng là yếu tố quan trọng sự phát triển của mỗi tổ chức, đơn vị hay doanh nghiệp.
Trong trường đại học, việc xây đội ngũ nhân lực, đặc biệt là giảng viên là yếu tố quan trọng góp phần quyết định việc hoàn thành những mục tiêu, phương hướng mà trường đề ra. Trong bối cảnh hiện nay, giáo dục đại học đang là lĩnh vực được quan tâm hàng đầu, đây là nguồn cung cấp cho đất nước những nhân lực có trình độ. Do vậy, lĩnh vực giáo dục đại học luôn được Đảng và Nhà nước quan tâm và có những chính sách đặc biệt. Một trong những yếu tố then chốt, quyết định sự thành công của một trường Đại học, đó chính là giảng viên.
Một đội ngũ giảng viên chất lượng, uy tín làm việc năng suất, hiệu quả quyết định đến việc hoàn thành các nhiệm vụ, mục tiêu của trường, quyết định đến chất lượng sinh viên, học viên được đào tạo tại trường, quyết định đến hình ảnh thương hiệu của trường. Năm 2008, Thủ tướng Chính phủ ký Quyết định số 1901/QĐ-TTg về việc thành lập trường Đại học Khoa học trực thuộc Đại học Thái Nguyên trên cơ sở khoa Khoa học Tự nhiên và Xã hội. Trường ĐHKH đào tạo các hệ đại học (bao gồm đào tạo đại học chính quy, liên thông chính quy, hệ vừa làm vừa học) và sau đại học. Triển khai các đề tài NCKH, ứng dụng tiến bộ khoa học kỹ thuật và chuyển giao công nghệ thuộc lĩnh vực khoa học tự nhiên và xã hội phục vụ cho sự phát triển kinh tế - xã hội của khu vực và đất nước.
Trường ĐHKH là tuy là một trường mới thành lập, nhưng trường có một đội ngũ giảng viên có trình độ chuyên môn khá cao, nhất là các giảng viên trong ngành khoa học tự nhiên. Tuy nhiên, do đặc thù trường đóng trên địa bàn miền núi, còn khó khăn về vật chất, tuyển sinh khó khăn, nên các Luận văn thạc sĩ Viện đại học mở 2 chế độ chính sách cho giảng viên còn hạn chế, điều này tác động đến động lực làm việc của các giảng viên, yếu tố quyết định năng suất và hiệu quả làm việc. Do vậy, tạo động lực cho giảng viên tại trường là vấn rất cần được quan tâm, là một trong những nhiệm vụ hàng đầu của nhà trường nhằm xây dựng được một đội ngũ giảng viên chất lượng làm việc năng suất và hiệu quả trong công tác giảng dạy và nghiên cứu khoa học, gắn bó lâu dài với nhà trường. Là một nhân viên của trường Đại học Khoa học, xuất phát từ yêu cầu thực tế trên tôi đã lựa chọn đề tài: “Tạo động lực cho giảng viên tại trường Đại học Khoa học- Đại học Thái Nguyên” làm luận văn thạc sỹ, với mong muốn luận văn này có thể đóng góp ý kiến vào việc tạo động lực cho giảng viên tại trường trong tình hình mới.
Tổng quan các nghiên cứu có liên quan đến đề tài Tạo động lực là một vấn đề thu hút nhiều sự quan tâm của các nhà quản lý, các nhà khoa học, đặc biệt các nhà nghiên cứu, các viện, các trường đại học…Dưới đây là một số công trình khoa học, nghiên cứu về tạo động lực nói chung và tạo động lực cho giảng viên trong các trường đại học nói riêng: -Vũ Thị Uyên (2008), Luận án Tiến sĩ “Tạo động lực cho lao động quản lý trong doanh nghiệp nhà nước ở Hà Nội đến năm 2020”, luận án hệ thống hóa các lý luận căn bản về lao động quản lý, hệ thống và đề xuất quan điểm về động lực lao động, lựa chọn mô hình tổng thể để chỉ ra cách tiếp cận với tạo động lực cho lao động và lao động quản lý trong doanh nghiệp. Các yếu tố tác động đến lực lượng lao động được tác giả liệt kê rất đầy đủ và phân tích chi tiết, bao gồm: Các yếu tố thuộc bản thân người lao động, các yếu tố thuộc về doanh nghiệp, các yếu tố thuộc môi trường bên ngoài. Luận án phân tích về nhu cầu, sự thoả mãn, cách phát triển nhu cầu mới nhằm tăng động lực trong lao động cho lao động quản lý trong doanh nghiệp nhà nước ở Hà Nội và chỉ ra những ưu nhược điểm của các biện pháp tạo động lực đang được áp dụng trong các doanh nghiệp này, chỉ ra các nguyên nhân tồn tại ảnh hưởng đến động lực làm việc của lao động quản lý. Luận án đề xuất một số quan điểm và giải pháp nhằm tạo động lực cho lao động quản lý trong các doanh Luận văn thạc sĩ Viện đại học mở 3 nghiệp nhà nước ở Hà Nội để thực sự khẳng định vai trò chủ đạo của doanh nghiệp nhà nước trong thời kỳ phát triển kinh tế mới của Hà Nội đến năm 2020.
- Nguyễn Thùy Dung (2014), luận án tiến sỹ “ Các nhân tố tác động đến động lực làm việc của giảng viên các trường đại học trên địa bàn Hà Nội”, luận án đã chứng minh sự phù hợp của việc vận dụng học thuyết công bằng trong các đánh giá tác động của nhiều khía cạnh công bằng trong tổ chức đến động lực làm việc của giảng viên. Luận án đã xây dựng được một mô hình nghiên cứu mới và kiểm định mô hình này trong bối cảnh các trường đại học trên địa bàn Hà Nội. Kết quả cho thấy đặc điểm công việc và một số khía cạnh công bằng trong tổ chức như sự công bằng của lãnh đạo trực tiếp, sự công bằng trong thái độ đối xử của sinh viên. có tác động thuận chiều đến động lực làm việc của giảng viên.
- Cảnh Chí Dũng (2012), bài báo “Mô hình tạo động lực trong các trường đại học công lập”, đã nêu các yếu tố ảnh hưởng đến tạo động lực trong các trường đại học công lập và chỉ ra những nội dung mô tạo động lực cho các trường đại học công lập nước ta. Theo bài báo, quá trình tạo động lực của một trường đại học tác động và chịu tác động bởi nhiều khía cạnh, nhiều nhân tố bên trong như: mục tiêu của tổ chức, phong cách lãnh đạo (hiệu trưởng); nhu cầu, động cơ của người lao động; các công cụ tạo động lực (hệ thống chế độ chính sách thu nhập, môi trường làm việc, nội dung làm việc…). - Nguyễn Văn Lượt (2012), bài báo “Một số yếu tố khách quan tác động đến động cơ giảng dạy của giảng viên đại học”, đã phản ánh kết quả 386 giảng viên của 4 trường đại học trên địa bàn Hà Nội về một số yếu tố khách quan tác động đến động cơ giảng dạy của họ. Các phương pháp chính được sự dụng là điều tra bằng bảng hỏi và phỏng vấn sâu.
Các yếu tố khách quan được nghiên cứu trong bài báo là môi trường làm việc, cơ sở vật chất phục vụ giảng dạy, chính sách tiền lương, thưởng, đãi ngộ với giảng viên và sinh viên. Kết quả nghiên cứu của bài báo cho thấy, giảng viên đánh giá các yếu tố khách quan có ảnh hưởng đến động cơ giảng dạy của họ. Qua nghiên cứu, tìm hiểu, tôi nhận thấy đến nay chưa có một công trình Luận văn thạc sĩ Viện đại học mở 4 nghiên cứu một cách hệ thống về tạo động lực cho giảng viên tại trường Đại học Khoa học- Đại học Thái Nguyên, chưa có nghiên cứu nào về thực trạng tạo động lực cho giảng viên tại trường, đánh giá những kết quả đạt được những hạn chế và nguyên nhân của những hạn chế trong hoạt động này. Bản thân là một cán bộ làm việc tại trường Đại học Khoa học- Đại học Thái Nguyên nên tôi chọn đề tài này để nghiên cứu, để đưa ra được thực trạng và một số giải pháp nhằm hoàn thiện tạo động lực cho giảng viên tại trường.
Mục tiêu nghiên cứu Các mục tiêu nghiên cứu của đề tài: - Một là, hệ thống hóa lí luận cơ bản về tạo động lực cho giảng viên trong các trường Đại học. - Hai là, phân tích thực trạng tạo động lực cho giảng viên tại trường ĐHKH- ĐHTN. Từ đó đưa ra các kết quả đạt được, các hạn chế tồn tại và nguyên nhân của nó. - Ba là, đề xuất các giải pháp nhằm hoàn thiện tạo động lực cho giảng viên tại trường ĐHKH-ĐHTN 4.
Đối tượng và phạm vi nghiên cứu - Đối tượng nghiên cứu: Tạo động lực cho giảng viên tại trường ĐHKH- ĐHTN. - Phạm vi nghiên cứu: + Khách thể nghiên cứu: Giảng viên trong trường ĐHKH-ĐHTN. + Về nội dung nghiên cứu: Nghiên cứu lý luận, thực trạng về tạo động lực cho giảng viên: Tạo động lực thông qua kích thích vật chất và tinh thần, các ưu điểm, hạn chế và nguyên nhân của hạn chế trong công tác tạo động lực tại trường, để tìm ra các giải pháp hoàn thiện tạo động lực cho giảng viên tại trường ĐHKH- ĐHTN. + Về không gian: Trường Đại học Khoa học- Đại học Thái Nguyên.
+ Về thời gian: Sử dụng số từ năm 2014-2016 để phân tích, đánh giá thực trạng tạo động lực cho giảng viên của trường, từ đó đưa ra giải pháp cho công tác tạo động lực từ nay đến năm 2020. Luận văn thạc sĩ Viện đại học mở 5 5. Phương pháp nghiên cứu Luận văn sẽ hệ thống những cơ sở lý thuyết về tạo động lực và những số liệu thực tế về giảng viên tại trường ĐHKH-ĐHTN, tiến hành điều tra thực tế bằng bảng hỏi, nhằm phân tích thực trạng tạo động lực cho giảng viên tại trường, tìm ra những kết quả đạt được, những hạn chế và nguyên nhân của các hạn chế của việc tạo động lực. Từ đó đưa ra các giải pháp phù hợp cho vấn đề tạo động lực cho giảng viên tại trường.
Dữ liệu thứ cấp: + Các văn bản hành chính, bộ luật, điều luật, nghị định của Quốc hôị, Chính phủ ban hành với viên chức giảng viên và tạo động lực cho viên chức giảng viên. + Tài liệu nội bộ: Báo cáo tổng kết, các thống kê của Nhà trường và các bộ phận liên quan (Phòng Hành chính - tổ chức, Phòng Kế hoạch - Tài chính, Các khoa, bộ môn…) về tạo động lực cho giảng viên tại trường.