phần mở đầu; 3 chương (7 tiết); kết luận; kiến nghị; danh mục tài liệu tham khảo và phụ lục. Luan van 15 Chƣơng 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG HỌC TẬP CỦA SINH VIÊN KHOA ĐIỀU DƢỠNG TRƢỜNG ĐẠI HỌC NGUYỄN TẤT THÀNH 1. Các khái niệm cơ bản 1. Khái niệm hoạt động học tập của sinh viên Để hiểu rõ được khái niệm HĐHT của SV, trước hết cần phân biệt khái niệm “học” với khái niệm “hoạt động học”.
Theo tâm lý học sư phạm quân sự của Nguyễn Ngọc Phú chủ biên (2001), [44] “học” với nghĩa thông thường chỉ sự tiếp thu các tri thức thông thường của cuộc sống. Như vậy, con người ta lúc nào cũng có thể học được, không cần điều kiện gì cả. Còn khái niệm “hoạt động học” là muốn nói đến việc tiếp thu tri thức khoa học và việc này không phải lúc nào cũng có thể xảy ra. Nó chỉ diễn ra khi được tổ chức chỉ đạo chặt chẽ với những điều kiện nhất định như có thầy, có chương trình, có tài liệu giáo khoa, phương tiện cùng với các phương thức đặc thù.
Cái có được trong “học” với nghĩa thông thường chỉ là những tri thức tiền khoa học, các kinh nghiệm được hình thành là những kinh nghiệm thực tiễn trực tiếp. Còn trong “hoạt động học”, cái có được là tri thức khoa học thực sự, tham gia tích cực vào sự hình thành phát triển nhân cách. Như vậy, nói đến “hoạt động học” là nói đến hoạt động của người học diễn ra dưới sự chỉ đạo của người dạy. Trong hoạt động học, người học là chủ thể.
Người học trực tiếp quyết định hiệu quả của hoạt động này. Tuy nhiên, HĐHT của người học luôn gắn liền với các hoạt động sư phạm của người dạy và vai trò quản lý chỉ đạo điều hành, đảm bảo các yếu tố cần thiết cho HĐHT của đội ngũ cán bộ quản lý các cấp trong một môi trường giáo dục của nhà trường cụ thể. Bởi vậy, mặc dù không trực tiếp quyết định nhưng vai trò của công tác quản lý hoạt động học rất quan trọng. Phát huy tốt vai trò của yếu tố này sẽ tác động tích cực đến chất lượng hoạt động học.
Luan van 16 Xem xét HĐHT ở bậc học đại học, Phạm Thành Nghị [42, tr.104] quan niệm “HĐHT ở đại học là một loại hoạt động tâm lý được tổ chức một cách độc đáo của SV nhằm mục đích có ý thức là chuẩn bị trở thành người chuyên gia phát triển toàn diện, sáng tạo và có trình độ nghiệp vụ cao”. Như vậy, HĐHT của SV khác với ý nghĩa “học” thông thường. HĐHT của SV là hoạt động có mục đích, có kế hoạch nhằm chiếm lĩnh nền văn hóa nhân loại, chuyển thành kiến thức, kỹ xảo, kỹ năng và thái độ của bản thân, chuẩn bị các điều kiện cần thiết để trở thành những chuyên gia trên các lĩnh vực nghề nghiệp nhất định. Theo cấu trúc tâm lý của hoạt động học thì HĐHT của SV bao giờ cũng nhằm thỏa mãn những nhu cầu học tập, được kích thích thúc đấy bởi những động cơ học tập và được thực hiện gắn với những điều kiện và phương tiện nhất định trong HĐHT.
Bộ phận quan trọng nhất trong HĐHT của SV là hành động tự học. Đây là yếu tố mang đậm sắc thái cá nhân của mỗi SV, đồng thời thể hiện tính tự lực, tự giác, tích cực rất cao trong quá trình chiếm lĩnh tri thức. Sắc thái cá nhân của mỗi SV trong hành động tự học được biểu hiện ở khả năng quản lý quá trình tự học như tự xác định mục tiêu, nội dung, phương pháp học tập; tự lựa chọn sử dụng các phương tiện tự học hợp lý khoa học và tự kiểm tra, tự điều chỉnh hành động tự học của bản thân… Trong HĐHT ở bậc đại học, SV không thể chỉ có năng lực nhận thức thông thường mà cần phải tiến hành hoạt động nhận thức mang tính chất nghiên cứu trên cơ sở khả năng tư duy độc lập, sáng tạo phát triển ở mức độ cao. Dưới vai trò chủ đạo của GV, SV không nắm máy móc những chân lý có sẵn mà họ có khả năng tiếp nhận những chân lý đó với óc phê phán, có thể khẳng định, phủ định, hoài nghi khoa học, lật ngược vấn đề, đào sâu, mở rộng… Hơn nữa, trong quá trình học đại học, SV còn tham gia tìm kiếm chân lý mới, đó là hoạt động nghiên cứu khoa học được tiến hành ở các mức độ từ thấp đến cao tùy theo chương trình các bộ môn.
Luan van 17 Như vậy có thể khái quát, HĐHT của SV là tổng thể những hành động học tập của người học, mang tính tích cực, chủ động, tự giác, được điều khiển chỉ đạo bởi đội ngũ giảng viên, cán bộ quản lý theo một chương trình kế hoạch cụ thể, nhằm đạt được các yêu cầu về lĩnh hội tri thức, rèn luyện phẩm chất nhân cách đáp ứng mục tiêu, yêu cầu nhiệm vụ giáo dục – đào tạo của nhà trường. Khái niệm quản lý hoạt động học tập của sinh viên ở Khoa Điều dưỡng Trường Đại học Nguyễn Tất Thành Khái niệm quản lý Để làm rõ về quản lý HĐHT của SV ở Khoa Điều dưỡng Trường Đại học Nguyễn Tất Thành, trước hết cần hiểu những vấn đề chung về quản lý: Theo quan niệm chung nhất, quản lý là chức năng của những hệ thống có tổ chức với bản chất khác nhau (xã hội, sinh vật, kỹ thuật), nó bảo toàn cấu trúc xác định của chúng, duy trì chế độ hoạt động, thực hiện chương trình, mục đích hoạt động [33, tr. Tuy nhiên, do tính phổ biến rộng rãi của nó nên trong thực tiễn khái niệm quản lý thường được dùng một cách cụ thể gắn với một lĩnh vực, một hoạt động, một đối tượng quản lý nhất định. Gắn với lao động xã hội, C.Mác khẳng định: “Tất cả mọi lao động xã hội trực tiếp hay lao động chung nào tiến hành trên quy mô tương đối lớn, thì ít nhiều cũng cần đến một sự chỉ đạo để điều hòa những hoạt động cá nhân và thực hiện những chức năng chung phát sinh từ sự vận động của toàn bộ cơ chế sản xuất.
Một người độc tấu vĩ cầm tự mình điều khiển lấy mình, còn một dàn nhạc thì cần phải có nhạc trưởng” [36, tr. Theo quan điểm hoạt động của một tổ chức Nguyễn Quốc Chí và Nguyễn Thị Mỹ Lộc [56, tr.13] quan niệm: “Hoạt động quản lý là tác động có định hướng, có chủ đích của chủ thể quản lý đến khách thể quản lý trong một tổ chức, làm cho tổ chức đó vận hành và đạt được mục tiêu của tổ chức”.z Luan van 18 Đi vào hoạt động giáo dục, Nguyễn Ngọc Quang [39, tr.18] cho rằng “Quản lý giáo dục là hệ thống những tác động có mục đích, có kế hoạch, hợp quy luật với chủ thể quản lý nhằm làm cho hệ vận hành theo đường lối và nguyên lý giáo dục của Đảng, thực hiện được các tính chất của nhà trường xã hội chủ nghĩa Việt Nam, mà tiêu điểm hội tụ là quá trình dạy học – giáo dục thế hệ trẻ, đưa hệ giáo dục tới mục tiêu dự kiến, tiến lên trạng thái mới về chất”. Tiếp cận theo cấp độ quản lý hoạt động giáo dục, Trần Kiểm [33, tr.36] cho rằng, quản lý giáo dục có nhiều cấp độ. Ít nhất có hai cấp độ chủ yếu: cấp vĩ mô và cấp vi mô.
Cấp quản lý vĩ mô tương ứng với việc quản lý một đối tượng có quy mô lớn nhất, bao quát toàn bộ hệ thống. Nhưng, trong hệ thống này lại có nhiều hệ thống con, tương ứng với hệ thống con này có hoạt động quản lý vi mô. Sự thực, việc phân chia quản lý vĩ mô và quản lý vi mô chỉ là tương đối… Điều quan trọng là khi xem xét vấn đề quản lý phải xác định chủ thể quản lý đang ở cấp độ nào. Từ đó mới thấy được mối tương quan trên dưới, vĩ mô và vi mô… Từ những vấn đề trên đây có thể hiểu, quản lý là sự tác động liên tục có tổ chức, có định hướng của chủ thể (người quản lý, tổ chức quản lý) lên khách thể (đối tượng quản lý) về các mặt chính trị, văn hóa, xã hội, kinh tế… bằng một hệ thống các luật lệ, chính sách, nguyên tắc, phương pháp và biện pháp cụ thể nhằm tạo ra môi trường và điều kiện cho sự phát triển của đối tượng.
Khái niệm quản lý hoạt động học tập của sinh viên ở Khoa Điều dưỡng Trường Đại học Nguyễn Tất Thành Cụ thể hóa những vấn đề chung về quản lý vào đối tượng quản lý cụ thể là HĐHT của SV Khoa Điều dưỡng Trường Đại học Nguyễn Tất Thành chúng tôi quan niệm: Quản lý HĐHT của SV ở Khoa Điều dưỡng Trường Đại học Nguyễn Tất Thành là hoạt động có mục đích, có tổ chức của chủ thể quản lý tác động đến HĐHT của SV bằng hệ thống những biện pháp quản lý, nhằm nâng cao chất lượng hoạt động học, qua đó giúp SV đạt được kết quả cao nhất trong Luan van 19 học tập, nghiên cứu khoa học và rèn luyện các kỹ năng nghề nghiệp theo mục tiêu, yêu cầu đào tạo của ngành Y. Quản lý HĐHT của SV ở Khoa Điều dưỡng Trường Đại học Nguyễn Tất Thành trước hết là quá trình tác động có mục đích của chủ thể quản lý gồm: (cán bộ quản lý Khoa, phòng, các GV…. đứng đầu là Hiệu trưởng) lên đối tượng quản lý (SV) bằng nhiều biện pháp về tâm lý, giáo dục, hành chính, tổ chức. Thông qua đó làm thay đổi nhận thức về việc học, dạy cách học, xây dựng tập thể lớp học, tổ chức tốt hoạt động học, tạo điều kiện thuận lợi cho việc học và phối hợp với các lực lượng sư phạm trong Nhà trường cũng như với gia đình và các đoàn thể tổ chức trong quá trình quản lý HĐHT của SV… Quản lý HĐHT của SV ở Khoa Điều dưỡng Trường Đại học Nguyễn Tất Thành là một bộ phận quan trọng trong quy trình quản lý giáo dục – đào tạo của Khoa.
Hoạt động này vừa mang những đặc trưng của hoạt động quản lý theo các khâu, các bước nói chung, đồng thời mang những nét đặc thù riêng theo yêu cầu, nội dung, quy chế giáo dục, đào tạo của ngành y cũng như quy định của Khoa và Nhà trường. Mục đích của việc quản lý là nhằm nâng cao chất lượng HĐHT của SV trong Khoa, thực hiện thắng lợi mục tiêu đào tạo đã đề ra, giúp cho SV có phẩm chất tốt và năng lực nghề nghiệp vững vàng, có khả năng phát triển, đáp ứng được yêu cầu đòi hỏi của hoạt động nghề nghiệp sau khi ra trường.