Đóng góp của trí thức nho học Quỳnh Lưu, Nghệ An đối với lịch sử dân tộc (1802-1919)

Nghiên cứu những đóng góp của trí thức nho học Quỳnh Lưu, Nghệ An trên các lĩnh vực văn hóa, chính trị, xã hội trong lịch sử dân tộc giai đoạn 1802-1919.

• Tác giả: Hồ Đại Thắng
• Người hướng dẫn: PGS. Hoàng Văn Lân
• Trường học: Trường đại học vinh
• Chuyên ngành: Lịch sử việt nam
• Đề tài: Đóng góp của trí thức nho học quỳnh lưu (nghệ an) đối với lịch sử dân tộc (1802 - 1919)
• Loại tài liệu: Luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2009
• Địa điểm: Vinh

Tóm tắt

I. Nền tảng lịch sử và truyền thống giáo dục khoa bảng Quỳnh Lưu

Quỳnh Lưu là huyện nằm ở phía Bắc tỉnh Nghệ An, nổi tiếng với truyền thống giáo dục khoa bảng lâu đời. Vùng đất này được nhân dân cả nước biết đến bởi là nơi lưu giữ và phát huy nền tảng văn hóa Nho học đặc sắc. Từ thế kỷ XI đến thế kỷ XIX, các làng khoa bảng ở Quỳnh Lưu như Quỳnh Đôi đã trở thành trung tâm đào tạo nhân tài cho đất nước. Các dòng họ khoa bảng nổi tiếng như họ Hà, họ Hoàng, họ Dương, họ Phan đã góp phần quan trọng vào việc kế thừa và phát triển truyền thống giáo dục cổ của dân tộc Việt Nam.

1.1. Điều kiện tự nhiên và xã hội Quỳnh Lưu 1802 1919

Quỳnh Lưu nằm trong lõi vùng đất sứ Nghệ An, sở hữu điều kiện tự nhiên thuận lợi cho phát triển nông nghiệp và văn hóa. Từ năm 1802, khi nhà Nguyễn lập ra quốc gia thống nhất, vùng này trở thành trung tâm giáo dục Nho học quan trọng. Những năm này chứng kiến sự phát triển mạnh mẽ của các làng khoa bảng với hệ thống thi cử khoa học được tổ chức đều đặn.

1.2. Các làng khoa bảng và dòng họ nổi tiếng

Các dòng họ khoa bảng ở Quỳnh Lưu đã tạo nên một hệ sinh thái giáo dục độc đáo. Họ Trần ở Thái Mai, họ Vũ ở Văn Thái, họ Đinh ở Ngộc Đoài... là những gia tộc nho học có ảnh hưởng sâu rộng đối với xã hội Nghệ An. Những thế hệ nhân vật nổi tiếng như Hồ Sĩ Dương, Hồ Bá Oanh, Hồ Sĩ Tuần đã từng là những chủ nhân tri thức hàng đầu của đất nước.

II. Trí thức Nho học Quỳnh Lưu trong cuộc kháng chiến bảo vệ dân tộc 1858 1884

Giai đoạn từ 1858 đến 1884 là thời kỳ kháng chiến gay gắt chống lại sự xâm lược của Pháp. Trí thức Nho học Quỳnh Lưu đã đóng vai trò quan trọng trong việc tổ chức và chỉ đạo các cuộc nổi dậy chống thực dân. Tại triều đình nhà Nguyễn, họ trình bày những quan điểm bảo vệ độc lập dân tộc. Tại Nghệ An và Quỳnh Lưu, các nho sĩ này trực tiếp tham gia lãnh đạo các phong trào kháng chiến, dạy dỗ quân dân và tuyên truyền ý thức yêu nước. Họ kết hợp truyền thống giáo dục khoa bảng với nhu cầu bảo vệ quốc gia, tạo ra những cán bộ chỉ huy quân sự có cả vốn kiến thức và lý tưởng cộng hòa.

2.1. Hoạt động tại triều đình nhà Nguyễn

Các trí thức Nho học từ Quỳnh Lưu đã được nhà Nguyễn gọi lên triều để tham mưu quốc sự. Họ đã tờ trình nhiều phương sách bảo vệ lãnh thổ, tổ chức hệ thống quốc phòng và huấn luyện binh lính. Những ý kiến của họ đã ảnh hưởng đến các quyết sách chính trị của nhà Nguyễn trong việc giữ vững chủ quyền quốc gia.

2.2. Hoạt động tại Nghệ An và Quỳnh Lưu

Ở địa phương, trí thức nho học trực tiếp lãnh đạo các cuộc nổi dậy chống Pháp. Họ tổ chức dân quân, huấn luyện quân sĩ và thuyết phục nhân dân tham gia kháng chiến. Những chiến sỹ nho học này đã để lại dấu ấn lịch sử trong các cuộc tấn công quân sự, chiến dịch du kích chống thực dân Pháp.

III. Trí thức Nho học Quỳnh Lưu trong các phong trào giải phóng dân tộc cuối thế kỷ XIX

Sau năm 1884, khi kháng chiến vũ trang bị thất bại, trí thức Nho học Quỳnh Lưu chuyển sang các hình thức đấu tranh khác. Họ tích cực tham gia phong trào Cần Vương (1885-1896), là cuộc nổi dậy toàn quốc chống Pháp kéo dài hơn một thập kỷ. Sau đó, họ tham gia phong trào Đông Du để học tập tinh hoa Nhật Bản và phong trào Duy Tân nhằm cải tổ đất nước. Cuối cùng, phong trào Yên Thế (1895-1913) dưới lãnh đạo triệu Phủ Yên Thế cũng có sự tham gia của các trí thức Quỳnh Lưu, thể hiện lòng yêu nước bất diệt của họ.

3.1. Phong trào Cần Vương 1885 1896

Trí thức Quỳnh Lưu đóng vai trò lãnh đạo chính yếu trong phong trào này. Họ tổ chức và chỉ huy các cuộc tấn công, vận động dân quân và tuyên truyền ý thức kháng chiến. Mặc dù phong trào bị Pháp dập tắt, nhưng những nỗ lực bất khuất của họ đã nêu cao tinh thần yêu nước cho cả dân tộc.

3.2. Phong trào Đông Du và Duy Tân

Một bộ phận trí thức tiến bộ từ Quỳnh Lưu đi du học Nhật Bản để tìm kiếm con đường cứu nước mới. Sau khi trở về, họ lãnh đạo phong trào Duy Tân, tập trung cải tổ hành chính, quân sự, giáo dục nhằm làm cho đất nước mạnh lên để chống lại sự xâm lược Pháp.

3.3. Phong trào Yên Thế

Phong trào Yên Thế là cuộc nổi dậy kéo dài nhất chống Pháp ở Việt Nam. Nhiều trí thức nho học Quỳnh Lưu đã tham gia vào hàng ngũ chiến sĩ của phong trào này, đóng góp ý kiến quân sự, chính trị và tuyên truyền chống thực dân.

IV. Đóng góp của trí thức Nho học Quỳnh Lưu trên các lĩnh vực văn hóa nghệ thuật và học vấn

Ngoài hoạt động chính trị-quân sự, trí thức Nho học Quỳnh Lưu còn để lại những đóng góp quan trọng trên các lĩnh vực văn hóa, nghệ thuật, văn học, lịch sử, triết học và ngoại giao. Họ là những bảo tồn và phát huy giá trị truyền thống Nho học trong thời kỳ hội nhập với Tây phương. Các tác phẩm văn học, tư liệu lịch sử của họ đã ghi chép những sự kiện lịch sử quan trọng và luận giải các vấn đề lý luận quan trọng. Hoạt động ngoại giao của họ đã kết nối Việt Nam với các nước lân cận, mở rộng tầm nhìn chính trị cho dân tộc.

4.1. Đóng góp về văn hóa và nghệ thuật

Trí thức nho học đã bảo tồn và phát triển các truyền thống văn hóa dân tộc như thơ ca, sách vở, giáo dục cổ điển. Họ sáng tạo những tác phẩm mang giá trị thẩm mỹ và lịch sử cao, góp phần làm phong phú nền văn hóa Việt Nam trong giai đoạn chuyển tiếp này.

4.2. Đóng góp về văn học lịch sử và triết học

Các nho sĩ Quỳnh Lưu đã viết lại lịch sử địa phương, phân tích các sự kiện lịch sử quốc gia và luận giải các nguyên lý triết học quan trọng. Những công trình nghiên cứu của họ là tài liệu quý báu cho các thế hệ sau tìm hiểu lịch sử dân tộc.

4.3. Đóng góp về ngoại giao

Các trí thức nho học đã đại diện Việt Nam trong các hoạt động ngoại giao với Trung Quốc, Nhật Bản, Pháp, thúc đẩy hợp tác quốc tế và lấy kinh nghiệm từ các nước tiến tiến nhằm phục vụ cho tương lai của đất nước.

Trích đoạn nội dung tài liệu

1 bé gi¸o dôc vµ ®µo t¹o tr-êng ®¹i häc vinh ------------------- hå ®¹i th¾ng ®ãng gãp cña trÝ thøc nho häc quúnh l-u (nghÖ an) ®èi víi lÞch sö d©n téc (1802 - 1919) luËn v¨n th¹c sÜ khoa häc lÞch sö VINH – 2009 2 bé gi¸o dôc vµ ®µo t¹o tr-êng ®¹i häc vinh ------------------- hå ®¹i th¾ng ®ãng gãp cña trÝ thøc nho häc quúnh l-u (nghÖ an) ®èi víi lÞch sö d©n téc (1802 - 1919) Chuyªn ngµnh: lÞch sö viÖt nam M· sè: 60.54 luËn v¨n th¹c sÜ khoa häc lÞch sö Ng-êi h-íng dÉn khoa häc PGS.HOµng V¨n L©n VINH – 2009 3 Lêi c¶m ¬n §Ó hoµn thµnh b¶n luËn v¨n nµy t«i xin bµy tá lßng biÕt ¬n s©u s¾c tíi PGS. Hoµng V¨n L©n- ng-êi ®· tËn t×nh gióp ®ì, h-íng dÉn t«i kÓ tõ khi nhËn ®Ò tµi cho ®Õn khi luËn v¨n ®-îc hoµn thµnh. Tuy nhiªn, mÆc dï ®· rÊt cè g¾ng nh-ng ch¾c ch¾n luËn v¨n kh«ng thÓ tr¸nh khái nh÷ng thiÕu sãt, rÊt mong nhËn ®-îc sù gióp ®ì tõ H§KH, tËp thÓ c¸n bé gi¸o viªn Khoa sau ®¹i häc, Khoa LÞch sö –Tr-êng §¹i häc Vinh vµ c¸c Nhµ khoa häc Tr-êng §¹i S- Ph¹m Hµ Néi. Nh©n dÞp nµy, chóng t«i còng xin tr©n träng c¶m ¬n Ban chñ nhiÖm Khoa sau ®¹i häc, Tr-êng ®¹i häc Vinh ®· t¹o mäi ®iÒu kiÖn thuËn lîi trong suèt qu¸ tr×nh häc tËp, rÌn luyÖn, tu d-ìng t¹i Khoa vµ Nhµ tr-êng.

Lêi cuèi cïng t«i xin bµy tá lßng biÕt ¬n ch©n thµnh ®èi víi b¹n bÌ, gia ®×nh vµ nh÷ng ng-êi th©n thiÕt ®· lu«n ®éng viªn, gióp ®ì, t¹o mäi ®iÒu kiÖn tèt nhÊt cho t«I trong thêi gian häc tËp võa qua. Vinh, th¸ng 12 n¨m 2009 Häc viªn Hå §¹i Th¾ng 4 Môc lôc më ®Çu. VÒ mÆt thùc tiÔn. §èi t-îng, nhiÖm vô vµ ph¹m vi nghiªn cøu.

Ph-¬ng ph¸p nghiªn cøu. CÊu tróc cña luËn v¨n. trÝ thøc Nho häc Quúnh L-u KÕ THõA, PH¸T HUY TRUYÒN THèNG gi¸o dôc, khoa B¶NG (1802-1919). Kh¸i qu¸t vÒ ®iÒu kiÖn tù nhiªn vµ x· héi.

Vµi nÐt vÒ ®iÒu kiÖn tù nhiªn. Kh¸i qu¸t vÒ truyÒn thèng khoa b¶ng. TruyÒn thèng gi¸o dôc khoa b¶ng. Lµng khoa b¶ng, dßng hä khoa b¶ng.

NÐt chung vµ riªng trong gi¸o dôc khoa b¶ng Quúnh L-u (1802-1919). 46 Ch-¬ng II. TrÝ thøc Quúnh l-u trong c«ng cuéc ®Êu tranh b¶o vÖ vµ gi¶i phãng d©n téc (1858 -1919). Hoµn c¶nh lÞch sö vµ yªu cÇu cÊp thiÕt ®èi víi quèc gia d©n téc tõ nöa sau thÕ kû XIX ®Õn hÕt chiÕn tranh thÕ giíi thø nhÊt.

Ph¸p x©m l-îc b¸n ®¶o §«ng D-¬ng vµ v-¬ng quèc §¹i Nam. Nhµ NguyÔn tr-íc yªu cÇu b¶o vÖ d©n téc chèng ngo¹i x©m. Yªu cÇu cña lÞch sö. Ph¸p tiÕn hµnh c«ng cuéc khai th¸c thuéc ®Þa ë §«ng D-¬ng vµ ViÖt Nam.

Yªu cÇu cña lÞch sö. Nhµ NguyÔn vµ c¸c tÇng líp giai cÊp næ lùc gi¶i quyÕt c¸c yªu cÇu lÞch sö. TrÝ thøc Nho häc Quúnh L-u trong c«ng cuéc kh¸ng chiÕn b¶o vÖ ®éc lËp d©n téc (1858 – 1884). T¹i triÒu ®×nh nhµ NguyÔn vµ c¸c tØnh thµnh kh¸c.

T¹i NghÖ An vµ Quúnh L-u. TrÝ thøc Nho häc Quúnh L-u trong c«ng cuéc gi¶i phãng d©n téc cuèi thÕ kû XIX ®Õn hÕt chiÕn tranh thÕ giíi thø nhÊt .Trong phong trµo CÇn V-¬ng (1885 - 1896). Trong phong trµo §«ng Du vµ phong trµo Duy T©n. Trong phong trµo Yªn ThÕ.

102 Ch-¬ng IIi. §ãng gãp cña trÝ thøc Nho häc Quúnh L-u trªn c¸c LÜnh vùc V¡N HO¸, NGHÖ THUËT, V¡N HäC, LÞCH Sö, TRIÕT HäC, NGO¹I GIAO. §ãng gãp vÒ v¨n ho¸ - nghÖ thuËt. §ãng gãp vÒ v¨n häc - lÞch sö - triÕt häc.

§ãng gãp vÒ ngo¹i giao. 136 6 Ch÷ viÕt t¾t Nxb Nhµ xuÊt b¶n Nxb TP HCM Nhµ xuÊt b¶n thµnh phè Hå ChÝ Minh Nxb VH TT Nhµ xuÊt b¶n v¨n ho¸ th«ng tin Nxb CTQG Nhµ xuÊt b¶n chÝnh trÞ quèc gia Nxb KHXH Nhµ xuÊt b¶n khoa häc x· héi Nxb L§ Nhµ xuÊt b¶n lao §éng GS Gi¸o s- PGS Phã Gi¸o s- TS TiÕn sÜ §HQG §¹i häc quèc gia BCH §B Ban chÊp hµnh §¶ng bé UBND Uû ban nh©n d©n VHNT V¨n hãa nghÖ thuËt BCH VHNT Ban chÊp hµnh v¨n häc nghÖ thuËt VNDG V¨n nghÖ d©n gian KHXHNV Khoa häc x· héi nh©n v¨n THPT Trung häc phæ th«ng THCS Trung häc c¬ së 7 më ®Çu 1. VÒ m¨t khoa häc Quúnh L-u lµ huyÖn n»m ë phÝa B¾c tØnh NghÖ An, Quúnh L-u ®-îc nh©n d©n c¶ n-íc biÕt ®Õn bëi ®ã lµ vïng ®Êt ®Þa ®Çu xø NghÖ cã bÒ dµy v¨n ho¸ vµ nèi tiÕp bëi truyÒn thèng gi¸o dôc khoa cö víi lµng khoa b¶ng Quúnh §«i, víi c¸c dßng hä khoa b¶ng næi danh nh- hä Hå, hä Hoµng, hä D-¬ng, hä Phan…Hä TrÇn ë Thä Mai, hä Vò ë V¨n Thai, hä §inh ë Ngäc §oµi…. Kh«ng nh÷ng næi tiÕng vÒ truyÒn thèng khoa b¶ng mµ vïng ®Êt Quúnh L-u cßn sinh ra vµ nu«i d-ìng cho quèc gia d©n téc nhiÒu nh©n vËt næi tiÕng nh- Hå Sü D-¬ng, Hå B¸ ¤n, Hå Sü TuÇn, TrÇn Duy, TrÇn ¸i, D-¬ng Thóc H¹p v.

§Ò tµi kh«ng tËp trung nghiªn cøu toµn bé nh÷ng ®ãng gãp cña c¸c thÕ hÖ nho sÜ trªn vïng ®Êt Quúnh L-u tõ thÕ kû XI ®Õn nay ®èi víi quèc gia d©n téc mµ chØ giíi h¹n trong ph¹m vi h¬n mét thÕ kØ kÓ tõ khi nhµ NguyÔn phôc h-ng gi¸o dôc Nho häc cho ®Õn lóc “Nho tµn häc còng tµn theo” nh»m chØ nh÷ng môc ®Ých chÝnh sau ®©y: - Nghiªn cøu b-íc ®Çu mét c¸ch cã hÖ thèng viÖc c¸c lµng khoa b¶ng, dßng hä khoa b¶ng vµ réng h¬n lµ c- d©n lµng x· Quúnh L-u ®· kÕ thõa vµ ph¸t huy truyÒn thèng gi¸o dôc khoa cö cña c¸c thÕ hÖ cha «ng trong bèi c¶nh lÞch sö ®Çy biÕn ®éng, kh«ng chØ nghiªn cøu vÒ truyÒn thèng lÞch sö ë mét vïng quª næi tiÕng mµ th«ng qua ®ã cßn gãp phÇn nghiªn cøu vÒ c¸c lµng khoa b¶ng, dßng hä khoa b¶ng ë mét vïng quª cô thÓ, tõ ®ã t×m ra lêi gi¶i nh»m gi¶i quyÕt nh÷ng vÊn ®Ò mµ giíi nghiªn cøu sö häc, d©n téc häc, x· héi häc… l©u nay quan t©m. - Nghiªn cøu mét c¸ch toµn diÖn nh÷ng ®ãng gãp cña tÇng líp trÝ thøc nho sÜ Quúnh L-u ®èi víi quª h-¬ng, d©n téc trong vßng 117 n¨m (1802- 1919) vµ chÝnh x¸c h¬n lµ 112 n¨m (1807- 1919) khi Nhµ NguyÔn tæ chøc k× thi H-¬ng ®Çu tiªn cho ®Õn k× thi Héi cuèi cïng ®-îc tæ chøc, gãp phÇn kh«ng 8 nhá vµo viÖc nghiªn cøu qu¸ tr×nh phôc h-ng gi¸o dôc cña v-¬ng triÒu NguyÔn vµ chØ râ nguyªn nh©n lôi tµn cña nÒn gi¸o dôc Nho häc ®· tån t¹i suèt gÇn 9 thÕ kØ qua (1075-1919). §©y lµ vÊn ®Ò ®ang ®-îc quan t©m nghiªn cøu. - §Ò tµi gãp phÇn hÖ thèng mét c¸ch kh¸ch quan toµn diÖn nh÷ng ®ãng gãp cña ®éi ngò trÝ thøc Nho häc Quúnh L-u trªn c¸c ph-¬ng diÖn: Cñng cè, duy tr× chÕ ®é phong kiÕn, bang giao, chèng ngo¹i x©m, v¨n häc nghÖ thuËt, sö häc, triÕt häc….

Tõ ®ã më ra mét c¸ch tiÕp cËn míi khi nghiªn cøu vÒ ®éi ngò trÝ thøc NghÖ An vµ réng h¬n lµ c¶ d©n téc kh«ng chØ ë thÕ kû XIX mµ trong suèt thêi gian dµi mµ ®éi ngò nµy ®-îc c¸c v-¬ng triÒu phong kiÕn ë n-íc ta coi lµ r-êng cét cña quèc gia d©n téc. VÒ mÆt thùc tiÔn. §Ò tµi tËp trung nghiªn cøu vÒ ®ãng gãp cña ®éi ngò trÝ thøc Nho häc Quúnh L-u tõ 1802-1919 ®èi víi d©n téc trªn nhiÒu lÜnh vùc: gi¸o dôc, khoa cö, v¨n ho¸, chÝnh trÞ, ngo¹i giao, chèng ngo¹i x©m…do ®ã cã ý nghÜa thùc tiÔn s©u s¾c: - §Ò tµi gãp phÇn vµo viÖc nghiªn cøu biªn so¹n lÞch sö ®Þa ph-¬ng Quúnh L-u, ®©y ®ang lµ mét vÊn ®Ò mµ §¶ng bé vµ nh©n d©n huyÖn nhµ ®ang rÊt quan t©m. - §Ò tµi sÏ lµ tµi liÖu quan träng, h÷u Ých cho gi¸o viªn THPT vµ THCS sö dông,tham kh¶o ®Ó biªn so¹n bµi gi¶ng lÞch sö ®Þa ph-¬ng ë tr-êng häc.

- §Ò tµi gãp phÇn gi¸o dôc t×nh yªu quª h-¬ng ®Êt n-íc cho c¸c thÕ hÖ trÎ, ®ång thêi lµ tÊm lßng tri ©n cña t¸c gi¶ ®èi víi quª h-¬ng Quúnh L-u-n¬i t«i ®· sinh ra, lín lªn vµ ®-îc uèng nguån n-íc m¸t cña dßng ch¶y v¨n ho¸- lÞch sö tù bao ®êi cha «ng trao l¹i. Trªn c¬ së ®ã t«i ®· m¹nh d¹n chän ®Ò tµi "§ãng gãp cña trÝ thøc Nho häc Quúnh L-u (NghÖ An) ®èi víi lÞch sö d©n téc (1802-1919)" lµm luËn v¨n th¹c sü khoa häc. LÞch sö vÊn ®Ò Cïng víi c¸c bé phËn kh¸c trong x· héi th× trÝ thøc cã nh÷ng ®ãng gãp quan träng trong qu¸ tr×nh ph¸t triÓn cña lÞch sö d©n téc, ®iÒu nµy ®· ®-îc tr×nh bµy s¸ng tá, ®Ëm nÐt trong kÕt qu¶ nghiªn cøu cña giíi sö häc. ViÕt vÒ vÊn ®Ò nµy ®· cã nhiÒu cuèn s¸ch tiªu biÓu ®Ò cËp ®Õn nh-: - "Mét sè vÊn ®Ò vÒ trÝ thøc ViÖt Nam” cña t¸c gi¶ NguyÔn V¨n Kh¸nh, Nxb L§ 2001.

- “Danh nh©n lÞch sö ViÖt Nam” cña GS Vò Khiªu chñ biªn, Nxb TP Hå ChÝ Minh 1987. - “Ng­êi trÝ thøc ViÖt Nam qua c¸c chÆng ®­êng lÞch sö cu¶ Vò Khiªu chñ biªn, Nxb TP Hå ChÝ Minh, 1987. - “TrÝ thøc lµ søc m¹nh” cña GS NguyÔn L©n Dòng, Nxb thanh niªn, 2000. - “VÒ vÊn ®Ò trÝ thøc vµ c¸ch m¹ng”, Hå ChÝ Minh, Nxb sù thËt, 1976.

- “TrÝ thøc ViÖt Nam trong qu¸ tr×nh ®Êu tranh gi¶i phãng d©n téc”, Ph¹m TÊt Dong, T¹p chÝ nghiªn cøu lÞch sö 1960, sè 2, v. Nh÷ng t¸c phÈm trªn t¹o ®iÒu kiÖn c¬ së cho qu¸ tr×nh nhËn thøc vÒ vÞ trÝ vµ vai trß cña trÝ thøc trong chÆng ®-êng ph¸t triÓn cña lÞch sö tõ ®ã t¹o ®iÒu kiÖn thuËn lîi cho t¸c gi¶ trong qu¸ tr×nh h×nh thµnh nh÷ng nhËn thøc vÒ ®ãng gãp cña lùc l-îng trÝ thøc ®èi víi lÞch sö d©n téc. Trong t¸c phÈm “Nh÷ng «ng nghÌ, «ng cèng triÒu NguyÔn” cña Bïi H¹nh CÈn, NguyÔn Loan, Lan Ph-¬ng, Nxb V¨n ho¸ th«ng tin 1995, lµ c«ng tr×nh khoa häc lín giíi thiÖu víi ®éc gi¶ mét c¸ch cô thÓ vÒ th©n thÕ, sù nghiÖp cña c¸c nhµ khoa b¶ng thêi NguyÔn, nã nh- mét cuèn tõ ®iÓn ®Ó t¹o ®iÒu kiÖn thuËn lîi lín nhÊt cho nh÷ng ng-êi dïng nã lµm t- liÖu ®Ó tra cøu vÒ c¸c nhµ khoa b¶ng thêi NguyÔn, tõ ®ã thÊy râ vÞ trÝ, vai trß quan träng cña khoa cö, bëi ®©y lµ yÕu tè c¬ b¶n trô cét ®Ó x©y dùng l©u ®µi v¨n ho¸ vµ v¨n minh cña d©n téc ViÖt Nam. 10 D-íi triÒu NguyÔn, víi 39 khoa thi Héi lÊy 291 TiÕn sÜ vµ 266 Phã b¶ng, víi 47 khoa thi H-¬ng lÊy ®ç 5.