Luận văn: Đối chiếu hoán dụ trong tiếng Đức và tiếng Việt

Luận văn thạc sĩ nghiên cứu metonymische übertragungen im deutschen und im vietnamesischen kontrastiv, khảo sát thực trạng, phân tích nguyên nhân, đề xuất giải pháp cải thiện thực

• Tác giả: Nguyễn, Mai Hương
• Người hướng dẫn: Dr. Lê Tuyết Nga
• Trường học: Nationaluniversität Hanoi Fremdsprachenhochschule (Đại học Ngoại ngữ - Đại học Quốc gia Hà Nội)
• Chuyên ngành: Germanistik
• Đề tài: Đối chiếu hoán dụ trong tiếng Đức và tiếng Việt (METONYMISCHE ÜBERTRAGUNGEN IM DEUTSCHEN UND IM VIETNAMESISCHEN KONTRASTIV)
• Loại tài liệu: Masterarbeit (Luận văn Thạc sĩ)
• Năm xuất bản: 2016
• Địa điểm: Hanoi

Mục lục chi tiết

• EHRENWÖRTLICHE ERKLÄRUNG
• DANKSAGUNG
• ZUSAMMENFASSUNG
• INHALTSVERZEICHNIS
• ABKÜRZUNGEN
• 1. Problemstellung
• 1.1. Zielsetzung
• 1.2. Forschungsmethode und Aufbau der Arbeit
• 2. Theoretische Grundlage
• 2.1. Der Begriff „Semem“
• 2.2. Polysemie
• 2.2.1. Polysemie in der Semantik
• 2.2.2. Polysemie in der Stilistik
• 3. Metonymie in der Semantik und als Stilmittel
• 4. Typische metonymische Übertragungen im Deutschen und im Vietnamesischen
• 4.1. Typische metonymische Übertragungen im Deutschen
• 4.2. Typische metonymische Übertragungen im Vietnamesischen
• 4.3. Typische metonymische Übertragungen im Deutschen und im Vietnamesischen kontrastiv
• 5. Metonymie in einer deutschen und vietnamesischen Online-Zeitung
• 5.1. Untersuchungen der Metonymie in der deutschen Online-Zeitung www
• 5.2. Untersuchungen der Metonymie in der vietnamesischen Online-Zeitung www
• 6. Probleme der Deutschlernenden beim Verstehen und Übersetzen metonymischer Übertragungen und Didaktisierungsvorschläge
• 6.1. Bewertung der Fragebögen
• 6.2. Zusammenfassung der Ergebnisse der Fragebögen
• 6.3. Erläuterung der Lehrskizze

Tóm tắt

I. Tổng Quan Hoán dụ tiếng Đức và tiếng Việt So sánh đối chiếu

Bài viết này tập trung vào việc đối chiếu hoán dụ trong tiếng Đức và tiếng Việt. Hoán dụ là một hiện tượng ngôn ngữ học quan trọng, đóng vai trò then chốt trong giao tiếp hàng ngày và văn học. Nghiên cứu này sẽ làm rõ các khái niệm cơ bản liên quan đến hoán dụ, phân tích các loại hoán dụ điển hình trong cả hai ngôn ngữ và so sánh sự tương đồng và khác biệt giữa chúng. Việc hiểu rõ về Metonymie Deutsch Vietnamesisch không chỉ giúp cải thiện kỹ năng ngôn ngữ mà còn nâng cao khả năng dịch thuật và giao tiếp liên văn hóa. Bài viết cũng xem xét ứng dụng của hoán dụ trong báo chí và văn học, đồng thời đề xuất các phương pháp sư phạm để giảng dạy hoán dụ hiệu quả.

1.1. Khái niệm và định nghĩa về hoán dụ trong ngữ nghĩa học

Hoán dụ (Metonymie) là một phương thức chuyển nghĩa dựa trên quan hệ liên tưởng giữa các sự vật, hiện tượng. Khác với ẩn dụ, vốn dựa trên sự tương đồng, hoán dụ dựa trên sự gần gũi, liên hệ thực tế. Ví dụ, khi nói "Tôi đã đọc Chomsky mới nhất", ta không đọc chính con người Chomsky mà là tác phẩm của ông. Ngữ nghĩa học hoán dụ giúp chúng ta hiểu rõ hơn về cách thức ngôn ngữ phản ánh thế giới xung quanh. Nguyễn Thiện Giáp định nghĩa hoán dụ là "Namensübertragung von einer Sache bzw. Erscheinung auf eine andere, die auf einem logischen Zusammenhang zwischen derjenigen Sachen bzw". Điều này nhấn mạnh tính logic trong quan hệ hoán dụ. Löbner định nghĩa: „Metonymie ist ein Ausdruck, der aufgrund seiner lexikalischen Bedeutung auf eine bestimmte Kategorie von Objekten referieren kann, wird verwendet, um stattdessen auf etwas zu referieren, was zu solchen Objekten gehört.“

1.2. Hoán dụ trong phong cách học và ứng dụng trong văn chương

Trong phong cách học, hoán dụ là một biện pháp tu từ quan trọng, giúp tăng tính biểu cảm và gợi hình cho ngôn ngữ. Phong cách học hoán dụ được sử dụng rộng rãi trong văn chương, báo chí và giao tiếp hàng ngày. Ví dụ, "Hỡi cô yếm thắm lòa xòa/Lại đây đập đất trồng cà với anh" (Ca dao). "Cô yếm thắm lòa xòa" là hoán dụ chỉ người con gái, dựa trên trang phục đặc trưng. Theo Đinh Trọng Lạc/ Nguyễn Thái Hòa, hoán dụ là „die Art und Weise, wie man Sinne überträgt, indem ein Merkmal bzw. ein Charakter eines Gegenstandes gebraucht wird, um diesen Gegendstand zu benennen.“

II. Thách Thức Các vấn đề thường gặp khi dịch hoán dụ Đức Việt

Việc dịch hoán dụ từ tiếng Đức sang tiếng Việt và ngược lại đặt ra nhiều thách thức. Lỗi dịch hoán dụ thường xảy ra do sự khác biệt về văn hóa, ngữ cảnh và cấu trúc ngôn ngữ. Một số hoán dụ phổ biến trong tiếng Đức có thể không có tương đương trực tiếp trong tiếng Việt, và ngược lại. Việc hiểu sai quan hệ ngữ nghĩa trong hoán dụ có thể dẫn đến dịch sai, làm mất đi ý nghĩa và sắc thái biểu cảm của văn bản gốc. Do đó, người dịch cần nắm vững kiến thức về ngôn ngữ, văn hóa và kỹ năng dịch thuật để có thể xử lý các trường hợp hoán dụ một cách chính xác và hiệu quả.

2.1. Sự khác biệt văn hóa ảnh hưởng đến dịch hoán dụ

Văn hóa đóng vai trò quan trọng trong việc hình thành và sử dụng hoán dụ. Hoán dụ văn hóa phản ánh các giá trị, phong tục và quan niệm của một cộng đồng. Ví dụ, một số hoán dụ liên quan đến tôn giáo, lịch sử hoặc ẩm thực có thể không dễ hiểu đối với người thuộc nền văn hóa khác. Người dịch cần nhạy bén với những khác biệt này và tìm cách diễn đạt lại ý nghĩa của hoán dụ một cách phù hợp với văn hóa mục tiêu.

2.2. Khó khăn trong việc tìm tương đương hoán dụ trong hai ngôn ngữ

Không phải lúc nào cũng có thể tìm thấy một hoán dụ tương đương hoàn toàn giữa tiếng Đức và tiếng Việt. Sự tương đồng hoán dụ Đức Việt đôi khi chỉ mang tính tương đối. Trong nhiều trường hợp, người dịch cần phải sử dụng các biện pháp như giải thích, diễn giải hoặc thay thế bằng một hoán dụ khác gần nghĩa để truyền tải thông điệp một cách chính xác. Điều này đòi hỏi sự sáng tạo và linh hoạt trong quá trình dịch.

2.3. Các lỗi thường gặp trong dịch thuật và cách khắc phục.

Các lỗi thường gặp trong dịch thuật hoán dụ bao gồm: dịch word-by-word, bỏ qua ngữ cảnh, không hiểu ý nghĩa ẩn dụ. Theo Nguyễn Mai Hương, việc không hiểu rõ văn hóa có thể dẫn đến dịch sai hoàn toàn. Các chiến lược dịch thuật hiệu quả có thể bao gồm: tìm kiếm hoán dụ tương đương, giải thích ý nghĩa, sử dụng ẩn dụ tương tự. Thường xuyên tham khảo từ điển và các nguồn tài liệu chuyên ngành cũng giúp hạn chế lỗi.

III. Phương Pháp Phân tích và đối chiếu các loại hoán dụ điển hình

Để hiểu rõ hơn về hoán dụ trong tiếng Đức và tiếng Việt, cần phân tích và đối chiếu các loại hoán dụ điển hình trong cả hai ngôn ngữ. Phân tích hoán dụ giúp chúng ta nhận diện và hiểu được cơ chế hoạt động của hiện tượng ngôn ngữ này. Việc so sánh đối chiếu hoán dụ cho phép chúng ta tìm ra những điểm tương đồng và khác biệt, từ đó rút ra những kết luận có giá trị về đặc điểm ngôn ngữ và văn hóa của hai dân tộc. Nghiên cứu này dựa trên công trình của Nguyễn Mai Hương, "Metonymische Übertragungen im Deutschen und im Vietnamesischen Kontrastiv".

3.1. Các loại hoán dụ dựa trên quan hệ bộ phận toàn thể pars pro toto

Hoán dụ dựa trên quan hệ bộ phận - toàn thể (pars pro toto) là một loại hoán dụ phổ biến, trong đó một bộ phận được dùng để chỉ toàn thể. Ví dụ, trong tiếng Việt, "miệng" có thể dùng để chỉ người: "Nhà có năm miệng ăn". Trong tiếng Đức, "Gesicht" (khuôn mặt) có thể dùng để chỉ một người. Theo Schippan, việc dùng “Gesicht” cũng là Benennung des Teils und Ganzen (pars pro toto) Loại hoán dụ này phản ánh cách chúng ta nhìn nhận và khái quát hóa thế giới xung quanh.

3.2. Hoán dụ dựa trên quan hệ vật chứa đựng vật được chứa đựng

Hoán dụ dựa trên quan hệ vật chứa đựng - vật được chứa đựng là loại hoán dụ trong đó tên của vật chứa được dùng để chỉ vật được chứa. Ví dụ, trong tiếng Việt, "ly" có thể dùng để chỉ chất lỏng trong ly: "Cho tôi hai ly". Trong tiếng Đức, "Flasche" (chai) có thể dùng để chỉ chất lỏng trong chai: "Er kann auf einmal zehn Flaschen trinken" Theo Schippan. Loại hoán dụ này thường được sử dụng trong giao tiếp hàng ngày.

3.3. Các loại hoán dụ khác và sự khác biệt giữa hai ngôn ngữ

Ngoài hai loại hoán dụ trên, còn có nhiều loại hoán dụ khác, như hoán dụ dựa trên quan hệ nguyên nhân - kết quả, vật liệu - sản phẩm, địa điểm - sản phẩm...Sự phân loại cụ thể có thể khác nhau giữa các nhà nghiên cứu (Đỗ Hữu Châu, Nguyễn Thiện Giáp, Mai Ngọc Chừ). Bảng so sánh từ Nguyễn Mai Hương tóm tắt sự khác biệt giữa tiếng Đức và tiếng Việt về các loại hoán dụ được sử dụng.

IV. Hướng Dẫn Bí quyết dịch hoán dụ tiếng Đức Việt hiệu quả nhất

Dịch hoán dụ tiếng Đức Việt hiệu quả đòi hỏi sự kết hợp giữa kiến thức ngôn ngữ, văn hóa và kỹ năng dịch thuật. Chiến lược dịch hoán dụ cần được lựa chọn phù hợp với ngữ cảnh và mục đích của bản dịch. Việc sử dụng các ứng dụng hoán dụ trong dịch thuật có thể giúp người dịch tìm kiếm các tương đương phù hợp và đảm bảo tính chính xác và tự nhiên của bản dịch. Để dịch hoán dụ chính xác và hiệu quả nhất, cần tập trung vào các bước sau:

4.1. Phân tích kỹ lưỡng ngữ cảnh và ý nghĩa của hoán dụ

Trước khi dịch, cần phân tích kỹ lưỡng ngữ cảnh và ý nghĩa của hoán dụ trong văn bản gốc. Điều này bao gồm việc xác định mối quan hệ liên tưởng giữa các sự vật, hiện tượng, cũng như các yếu tố văn hóa và phong cách liên quan. Việc hiểu rõ ý nghĩa của hoán dụ là bước quan trọng để đảm bảo tính chính xác của bản dịch.

4.2. Lựa chọn chiến lược dịch phù hợp với từng trường hợp

Có nhiều chiến lược dịch hoán dụ khác nhau, như dịch tương đương, dịch giải thích, dịch diễn giải hoặc dịch sáng tạo. Việc lựa chọn chiến lược phù hợp phụ thuộc vào đặc điểm của hoán dụ và mục đích của bản dịch. Trong một số trường hợp, có thể cần phải kết hợp nhiều chiến lược để đạt được kết quả tốt nhất.

4.3. Chú trọng đến tính tự nhiên và phong cách của bản dịch

Bản dịch hoán dụ cần phải tự nhiên và phù hợp với phong cách của ngôn ngữ mục tiêu. Người dịch cần tránh dịch một cách máy móc và cố gắng diễn đạt lại ý nghĩa của hoán dụ một cách sáng tạo, sao cho bản dịch vừa chính xác vừa dễ hiểu và hấp dẫn đối với độc giả.

V. Nghiên Cứu Kết quả khảo sát về nhận biết và dịch hoán dụ

Một nghiên cứu khảo sát được thực hiện để đánh giá khả năng nhận biết và dịch hoán dụ của sinh viên chuyên ngành ngôn ngữ. Kết quả nghiên cứu hoán dụ cho thấy rằng sinh viên còn gặp nhiều khó khăn trong việc nhận diện và hiểu đúng ý nghĩa của hoán dụ, đặc biệt là các hoán dụ mang tính văn hóa đặc trưng. Từ đó, có thể đưa ra các đề xuất sư phạm để cải thiện kỹ năng giảng dạy và học tập về hoán dụ.

5.1. Đánh giá khả năng nhận biết hoán dụ của sinh viên

Bài khảo sát bao gồm các câu hỏi trắc nghiệm và tự luận, yêu cầu sinh viên xác định và giải thích ý nghĩa của các hoán dụ khác nhau trong tiếng Đức và tiếng Việt. Kết quả cho thấy rằng sinh viên thường nhầm lẫn hoán dụ với các biện pháp tu từ khác, như ẩn dụ và nhân hóa (Hoán dụ và ẩn dụ). Ngoài ra, khả năng nhận biết hoán dụ của sinh viên còn phụ thuộc vào mức độ quen thuộc của họ với văn hóa và ngữ cảnh liên quan.

5.2. Phân tích các lỗi dịch hoán dụ thường gặp của sinh viên

Các lỗi dịch hoán dụ thường gặp của sinh viên bao gồm dịch word-by-word, dịch sai ý nghĩa, bỏ qua ngữ cảnh và không tìm được tương đương phù hợp. Phân tích chi tiết các lỗi này giúp chúng ta hiểu rõ hơn về những khó khăn mà sinh viên gặp phải trong quá trình dịch hoán dụ. Từ đó, có thể tìm ra các giải pháp sư phạm để giúp sinh viên khắc phục những lỗi này.

5.3. Đề xuất phương pháp sư phạm để cải thiện kỹ năng học tập hoán dụ

Để cải thiện kỹ năng học tập về hoán dụ, cần kết hợp giữa lý thuyết và thực hành. Các phương pháp sư phạm hiệu quả có thể bao gồm: giới thiệu các khái niệm cơ bản về hoán dụ, phân tích các ví dụ điển hình, tổ chức các bài tập thực hành dịch hoán dụ và khuyến khích sinh viên tìm hiểu về văn hóa và ngữ cảnh liên quan. Việc sử dụng các công cụ hỗ trợ dịch thuật và các nguồn tài liệu trực tuyến cũng có thể giúp sinh viên nâng cao kỹ năng học tập của mình.

VI. Kết Luận Tương lai của nghiên cứu và ứng dụng về hoán dụ

Nghiên cứu và ứng dụng về hoán dụ có nhiều tiềm năng phát triển trong tương lai. Tương lai của hoán dụ không chỉ giới hạn trong lĩnh vực ngôn ngữ học mà còn mở rộng sang các lĩnh vực khác, như dịch thuật, văn hóa học, truyền thông và trí tuệ nhân tạo. Việc ứng dụng các thành tựu nghiên cứu về hoán dụ có thể giúp cải thiện khả năng giao tiếp, dịch thuật và hiểu biết giữa các nền văn hóa khác nhau.

6.1. Ứng dụng hoán dụ trong dịch thuật tự động và trí tuệ nhân tạo

Với sự phát triển của trí tuệ nhân tạo, có thể ứng dụng các mô hình máy học để tự động nhận diện và dịch hoán dụ. Điều này có thể giúp cải thiện đáng kể chất lượng của các hệ thống dịch thuật tự động, đặc biệt là trong các lĩnh vực chuyên ngành, như văn học, báo chí và truyền thông. Tuy nhiên, việc phát triển các mô hình này đòi hỏi sự kết hợp giữa kiến thức ngôn ngữ học và kỹ thuật lập trình.

6.2. Hoán dụ và giao tiếp liên văn hóa vai trò và tiềm năng

Hiểu biết về hoán dụ có vai trò quan trọng trong giao tiếp liên văn hóa. Việc nhận diện và hiểu đúng các hoán dụ trong ngôn ngữ của người khác có thể giúp tránh được những hiểu lầm và xung đột trong giao tiếp. Ngoài ra, việc sử dụng hoán dụ một cách khéo léo có thể giúp tạo ra sự gần gũi và thân thiện trong giao tiếp với người thuộc nền văn hóa khác.

6.3. Các hướng nghiên cứu tiếp theo về hoán dụ trong ngôn ngữ học

Các hướng nghiên cứu tiếp theo về hoán dụ trong ngôn ngữ học có thể tập trung vào việc xây dựng các mô hình lý thuyết toàn diện về hoán dụ, nghiên cứu sự biến đổi của hoán dụ theo thời gian và không gian, và so sánh hoán dụ trong nhiều ngôn ngữ khác nhau. Cấu trúc hoán dụ và Chức năng của hoán dụ tiếp tục là các chủ đề quan trọng.

Trích đoạn nội dung tài liệu

NATIONALUNIVERSITÄT HANOI FREMDSPRACHENHOCHSCHULE ABTEILUNG FÜR POSTGRADUIERTENSTUDIUM **************************** NGUYỄN MAI HƯƠNG METONYMISCHE ÜBERTRAGUNGEN IM DEUTSCHEN UND IM VIETNAMESISCHEN KONTRASTIV ĐỐI CHIẾU HOÁN DỤ TRONG TIẾNG ĐỨC VÀ TIẾNG VIỆT MASTERARBEIT Studiengang: Germanistik Studiengangsnummer: 60220205 HANOI – 2016 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] NATIONALUNIVERSITÄT HANOI FREMDSPRACHENHOCHSCHULE ABTEILUNG FÜR POSTGRADUIERTENSTUDIUM **************************** NGUYỄN MAI HƯƠNG METONYMISCHE ÜBERTRAGUNGEN IM DEUTSCHEN UND IM VIETNAMESISCHEN KONTRASTIV ĐỐI CHIẾU HOÁN DỤ TRONG TIẾNG ĐỨC VÀ TIẾNG VIỆT MASTERARBEIT Studiengang: Germanistik Studiengangsnummer: 60220205 Gutachterin: Dr Lê Tuyết Nga HANOI – 2016 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] EHRENWÖRTLICHE ERKLÄRUNG Hiermit erkläre ich, dass ich die vorliegende Abschlussarbeit selbstständig verfasst habe. Es wurden keine anderen als die in der Arbeit angegebenen Quellen und Hilfsmittel benutzt. Die wörtlichen oder sinngemäß übernommenen Zitate habe ich als solche kenntlich gemacht. Diese Masterarbeit ist in gleicher oder ähnlicher Form keiner anderen Prüfungsbehörde vorgelegt worden.

Oktober 2016 Nguyễn Mai Hương i TIEU LUAN MOI download : [e-mail] DANKSAGUNG An dieser Stelle möchte ich mich bei all denjenigen bedanken, die mir bei der Erstellung meiner Materarbeit halfen. Ohne ihre Unterstützung hätte ich sie niemals geschafft. Im Besonderen möchte ich meiner Betreuerin, Frau Dr. Lê Tuyết Nga meinen Dank für ihre sorgfältige Betreuung, zahlreiche Tipps, wertvolle Hinweise und geduldige Korrektur der Arbeit zum Ausdruck bringen.

Weiterhin danke ich meiner Familie, insbesondere meinen Eltern, die mir mein Studium ermöglichten und mich in all meinen Entscheidungen unterstützten. Schließlich gilt mein herzlicher Dank allen Freunden und Bekannten, die mich immer wieder ermutigten und mir viele nützliche Tipps gaben. ii TIEU LUAN MOI download : [e-mail] ZUSAMMENFASSUNG In dieser Arbeit werden die Grundbegriffe bezüglich der Metonymie erötert. Darüber hinaus sind viele Definitionen über Metonymie von verschiedenen vietnamesischen und deutschen Linguisten sowie die typsichen metonymischen Übertragungen im Deutschen und im Vietnamesischen zu behandeln und anhand der Beispielen zu erläutern.

Im praktischen Teil wird eine Analyse der Metonymie in einer deutschen und einer vietnamesischen Online-Zeitung durchgeführt, um herauszufinden, welche Übereinstimmungen und Unterschiede es beim Gebrauch der metonymischen Übertragungen in Online-Zeitungen in beiden Sprachen gibt. Anschließend wird ein Fragebogen durchgeführt, in dem die Befragten die Begriffe Polysemie, Metaphorik und Metonymie erkennen und die Bedeutungen metonymsicher Übertragungen bestimmen. Die Befragung setzt sich zum Ziel, Schwierigkeiten der Studierenden beim Verstehen und Übersetzen der Metonymie festzustellen und daraus Vorchläge zur Verbesserung der Sprach- und Übersetzungskompetenz sowie der Didaktisierung zu unterbreiten. iii TIEU LUAN MOI download : [e-mail] INHALTSVERZEICHNIS EHRENWÖRTLICHE ERKLÄRUNG .3 Forschungsmethode und Aufbau der Arbeit .1 Der Begriff Semem .1 Polysemie in der Semantik .2 Polysemie in der Stilistik .1 Metonymie in der Semantik .2 Metonymie als Stilmittel.

Typische metonymische Übertragungen im Deutschen und im Vietnamesischen 3.1 Typische metonymische Übertragungen im Deutschen .2 Typische metonymische Übertragungen im Vietnamesischen .3 Typische metonymische Übertragungen im Deutschen und im Vietnamesischen kontrastiv. Metonymie in einer deutschen und vietnamesischen Online-Zeitung .1 Untersuchungen der Metonymie in der deutschen Online-Zeitung www.2 Untersuchungen der Metonymie in der vietnamesischen Online-Zeitung www. 47 iv TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail. Probleme der Deutschlernenden beim Verstehen und Übersetzen metonymischer Übertragungen und Didaktisierungsvorschläge .2 Bewertung der Fragebögen .3 Zusammenfassung der Ergebnisse der Fragebögen .1 Erläuterung der Lehrskizze.

I v TIEU LUAN MOI download : [e-mail] ABKÜRZUNGEN Dt. Deutschen KTN Kursteilnehmer L Lehrerin Min. B zum Beispiel vi TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.1 Problemstellung Wortbedeutung spielt in einem Satz, in einem Kontext oder in der Kommunikation eine sehr wichtige Rolle. Unter einer Wortbedeutung kann Einzel-, Ko- oder Kontextbedeutung (auch potentielle Bedeutung oder Semem genannt) verstanden werden.

Ein Semem wird als eine dem Formativ zugeordnete Einheit bezeichnet, das heißt, ein Wort bzw. ein Formativ kann viele Sememe bzw. Löbner (2002) spricht von Verschiebungen, die uns häufig begegnen. Hiermit sind drei Beispiele2 anzuführen: (1) Die Universität liegt im Norden der Stadt.

(2) Die Universität hat die theologische Fakultät geschlossen. (3) Die Universität beginnt wieder am 5. In diesen drei Sätzen können drei Lesarten bzw. Sememe von dem Wort Universität festgestellt werden.

Erkennbar ist, dass es im Satz (1) um das Universitätsgelände geht. Der zweite Satz zeigt einen anderen Sinn von Universität, nämlich die Leitung der Universität. Am dritten Beispiel drückt das Wort Universität den Unterricht aus. Die Beziehung, die zwischen drei Sememen von Universität liegt, wird als metonymische Beziehung bezeichnet.

In der vorliegenden Arbeit sollen die verschiedenen Aspekte der metonymischen Beziehungen näher betrachtet werden. Dazu sollte diskutiert werden, wie Metonymie zu definieren ist, welche typischen metonymischen Beziehungen im Deutschen und im Vietnamesischen vorhanden sind und welche in beiden Sprachen oft verwendet werden.2 Zielsetzung Metonymie gehört zu den wichtigsten Bedeutungsbeziehungen und wird oft in der Alltagskommunikation benutzt. Allerdings treten beim Gebrauch der Metonymie manche Probleme auf. Diese Arbeit setzt sich zum Ziel, metonymische 1 Vgl.67 1 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] Übertragungen im Deutschen und im Vietnamesischen darzustellen und herauszufinden, welche Gemeinsamkeiten und Unterschiede sich im Vergleich ergeben.

Um dieses Ziel zu erreichen sollten folgende Fragen beantwortet werden: - Welche Bedeutungen kann ein Wort besitzen? - Was ist unter den Begriffen Semem, Ambiguität und Metonymie zu verstehen? - Wie werden metonymische Übertragungen im Deutschen und im Vietnamesischen differenziert? Diese Fragen werden im Teil der theoretischen Grundlage besprochen, indem die Grundbegriffe, die im Zusammenhang mit der Metonymie stehen, erörtert werden. Darüber hinaus werden metonymische Übertragungen im Deutschen und im Vietnamesischen herausgearbeitet und typologisiert. Die anschließende praktische Untersuchung soll die theoretischen Standpunkte verdeutlichen. Als DaF-Lehrkraft ist es mir wichtig, dass meine Arbeit sich bei den Deutschlehrenden und -lernenden nützlich macht.

Im praktischen Teil wird eine Analyse der Metonymie in einer deutschen und einer vietnamesischen Online-Zeitung durchgeführt, um herauszufinden, ob es Übereinstimmungen und Unterschiede beim Gebrauch der metonymischen Übertragungen in Online-Zeitungen in beiden Sprachen gibt. Anschließend wird ein Fragebogen durchgeführt, in dem die Befragten die Begriffe Polysemie, Metaphorik und Metonymie erkennen und die Bedeutungen metonymsicher Übertragungen bestimmen. Die Befragung zielt darauf, Schwierigkeiten der Studierenden beim Verstehen und Übersetzen der Metonymie festzustellen und daraus Vorchläge zur Verbesserung der Sprach- und Übersetzungskompetenz sowie der Didaktisierung zu unterbreiten.3 Forschungsmethode und Aufbau der Arbeit In der vorliegenden Arbeit wird Metonymie unter Berücksichtigung von zusammengefassten Theorien und untersuchten Beispielen dargestellt. In Hinsicht auf die theoretischen Grundlagen werden veröffentlichte Theorien aus der Sekundärliteratur diskursiv und induktiv behandelt bzw.

Als Grundlage dieser Arbeit dienen vor allem die Definitionen und Klassifikationen von Schippan 2 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail. Zum Vergleichen werden andere Wisschenschaftler wie Löbner (2002), Bußmann (2002), Schwarz/ Chur (2004), Fleischer/ Michel (1977) herangezogen. Im Vietnamesischen beschäftigt sich die Arbeit mit Standpunkten von unterschiedlichen anerkannten Forschern wie Đỗ Hữu Châu (1999), Nguyễn Thiện Giáp (2008), Mai Ngọc Chừ (2011), Nguyễn Thái Hòa (2006) und Đinh Trọng Lạc (1994). Unterschiede in den Positionen dieser Wissenschaftler sind herauszuarbeiten.

Im praktischen Teil werden zwei Untersuchungen separat durchgeführt. Die erste befasst sich mit der süddeutschen Online-Zeitung und der Nhandan Online-Zeitung. Die metonymischen Übertragungen werden in vielen Rubriken ausgesucht und analysiert. Die Ergebnisse der Untersuchung lassen sich interpretieren und miteinander vergleichen.

Die zweite Untersuchung ist eine Befragung mittels eines Fragebogens, der Aufgaben zu den grundlegenden Begriffen, zur Erklärung der metonymischen Übertragung und deren Übersetzung ins Vietnamesische enthält. Darüber hinaus sind didaktische Übungen vorzuschlagen, die in einem Deutschunterricht eingesetzt werden, um den Lernenden beim Verstehen und Übersetzen der Metonymie zu helfen. Aus der Zielstellung ergibt sich folgende Gliederung der Arbeit: Nach der Einleitung mit Problemstellung, Zielsetzung und Forschungsmethode folgt im zweiten Kapitel die theoretische Grundlage, in der die wichtigen Begriffe wie Semem und Ambiguität analysiert werden. Das dritte Kapitel dient der Darlegung der Metonymie in der Semantik und als Stilmittel.

Das Kapitel 4 enthält eine Darstellung der metonymischen Übertragungen im Deutschen und im Vietnamesischen und eines Vergleichs der Klassifikationen der Metonymie in beiden Sprachen. Anschließend wird eine praktische Untersuchung mit einer deutschen und einer vietnamesischen Online-Zeitung durchgeführt und dann gibt es einen zusammenfassenden Überblick über die Ergebnisse der Untersuchung. Im Kapitel 6 werden Ergebnisse der Befragung und der Einsatz von Übungen im 3 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] Unterricht dargestellt. Schließlich werden zusammenfassende Schlussfolgerungen der Arbeit gezogen.

Theoretische Grundlage Um Metonymie darzustellen und metonymische Übertragungen zu beschreiben müssen zunächst die Begriffe „Semem“, „lexikalische Ambiguität“ und andere dazugehörige Begriffe behandelt werden.1 Der Begriff „Semem“ Semem ist ein wichtiger Begriff der linguistischen Semantik und bisher gibt es verschiedene Definitionen zu diesem Begriff. Hombergers Auffassung scheint am einfachsten zu sein: Semem ist „Bezeichnung für die Menge der Seme, die ein Lexem beschreiben“3. Das ist auch die Meinung von Bergman/Pauly/ Stricker4. Laut Schippan werden Sememe als „Beschreibungseinheiten für Bedeutungen auf der Ebene der Langue angesehen, die in der Parole aktualisiert werden“5.

Auch mit einer kurzen Definition betrachtet Bußmann Semem als „Bezeichnung für die semantischen Grundeinheiten des Lexikons, die durch Seme (minimale Bedeutungskomponenten) beschrieben werden“6. Im Vietnamesischen wird Semem komplexer definiert: „Sememe sind die Beziehungen zwischen dem Wort und dem, was es bezeichnet (wofür es als Zeichen steht), die sich in unserem Bewusstsein einprägen“.7 Neben einem dominierenden Semem (der sogenannten Hauptbedeutung) haben viele Wörter noch weitere Sememe. Hiermit werden die Sememe des Wortes Frau gezeigt: S1 ‚weiblicher Mensch‘ Maris ist eine berufstätige Frau. Bergmann/ Pauly/ Stricker (2005), S.619 7 Mai Ngọc Chừ/ Vũ Đức Nghiệu/ Hoàng Trọng Phiến (2006), S.167: „Nghĩa của từ là những liên hệ được xác lập trong nhận thức của chúng ta giữa từ với những cái mà nó (từ) chỉ ra (những cái mà nó làm tín hiệu cho)“ 4 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] Er hat sich von seiner Frau scheiden lassen.

S3 ‚Verhalten wie eine Frau‘ Allgemein wird angenommen, dass die Hauptbedeutung nicht vom Kontext abhängt, umgekehrt wird die Nebenbedeutung nur in bestimmten Kontexten aktualisiert. Nguyễn Thiện Giáp ist jedoch der Meinung, dass keine Bedeutungen kontextfrei sind. Die Hauptbedeutung findet man in vielfältigen Kontexten, die Nebenbedeutung nur in bestimmten Situationen.8 Die Sememe eines Wortes bilden eine semantische Struktur. Zwischen den Sememen besteht es ein enger Zusammenhang.

So haben die Sememe von Blume gemeinsame Bedeutungselemente (pflanzlich, Blüte) und bilden folgende semantische Struktur: S1 ‚eine kleine Pflanze mit auffälligen Blüten‘ Gestern hat sie Blumen gepflanzt. S2 ‚eine Blüte oder mehrere Blüten an einem Stiel oder Stängel‘ Er hat mir einen Strauß Blumen geschenkt. S3 ‚eine Pflanze, die in einem Topf o. Ä wächst‘ Die Blumen in der Küche müssen noch gegossen werden.

S4 ‚das Aroma des Weins= Bukett‘ „In den potentiellen Bedeutungen sind alle semantischen Merkmale enthalten, die zu den Merkmalbündeln, zu Sememen, vereinigt werden.“9 Die Sememe eines Wortes sind in Haupt- und Nebenbedeutung zu gliedern, dadurch werden die Bedeutungsangaben in die Reihenfolge gebracht.10 Das Wort groß besitzt folgende Sememe: S1 ‚Mengenangabe + groß‘ Der Tisch ist ein Meter groß. S2 ‚in Bezug auf Vergleichbares‘ Der Elefant ist ein großes Tier. Nguyễn Thiện Giáp (2003), S. 167 5 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] S3 ‚mit vergleichsweise vielen Personen, Tieren oder Dingen‘ Hier hat man eine große Auswahl an Haushaltgeräten.

S4 ‚in der Menge oder im Wert über dem Durchschnitt‘ Er hat einen großen Beitrag zum Umweltschutz leisten. S5 ‚von besonderer Bedeutung, besonders wichtig‘ Sein Vater spielt eine große Rolle in seinem Berufsleben. An diesem Beispielt gilt Semem 1 nicht als Hauptbedeutung, obwohl es zuerst im Wörterbuch genannt wird. Schmidts Meinung nach ist Hauptbedeutung „die aktuelle Bedeutung, welche als die zu einem bestimmten Zeitpunkt gesellschaftlich wichtigste Bedeutung bei isolierter Nennung des Wortes, also auf der Ebene der Langue, im Bewusstsein der meisten Sprachgenossen zuerst realisiert wird“.11 Nguyen Thien Giap vertritt die Auffassung, dass die Hauptbedeutung am häufigsten und die Nebenbedeutung nur in bestimmten Situationen verwendet werden.12 Unter grün lässt die Hauptbedeutung Farbbegriff erkennen und bei Fuchs die Bedeutung Raubtier.

Allerdings ist in manchen Fällen undeutlich, welche Bedeutung die Rolle als Hauptbedeutung spielt. Das Wort Jugend besitzt drei Sememe: S1:‚Jugendalter‘ Er genießt seine Jugend. S2:‚Jugendlichkeit‘ (Zustand des Jungseins) Sie hatten nicht Kraft und Jugend genug, um auszubrechen. S3: ‚junge Leute‘ Die heutige Jugend kann nicht gut zuhören.

Es ist jedoch unklar, ob das Semem 1 oder Semem 3 als Hauptbedeutung anzusehen ist. Die Reihenfolge, die man im Wörterbuch findet, hilft aber nicht bei der 11 Schmidt, W., zitiert nach Schippan, T. Nguyen Thien Giap (2008), S.233 6 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] Anordnung der Bedeutungsangaben. Viel komplizierter sind „die peripheren Bedeutungen“ innerhalb einer Wortbedeutung.