CHƯƠNG 1 LÝ THUYẾT CHUNG VỀ QUẢN TRỊ DỊCH VỤ KHO HÀNG 1.1 Vai trò, chức năng và phân loại kho hàng 1.1 Vai trò của kho hàng trong chuỗi cung 1. Giao, nhận hàng hóa chính xác, kịp thời. Tồn trữ và bảo quản hàng hóa: Đảm bảo hàng hoá nguyên vẹn về số lượng, chất lượng trong suốt quá trình tác nghiệp; tận dụng tối đa diện tích và dung tích kho hàng hóa; chăm sóc, bảo quản hàng hoá trong kho. Gom hàng : Khi hàng hoá,nguyên liệu được nhập từ nhiều nguồn nhỏ, lẻ khác nhau thì kho hàng hóa đóng vai trò là điểm tập kết để hợp nhất thành lô hàng lớn, như vậy sẽ có được lợi thế nhờ qui mô khi tiếp tục vận chuyển tới nhà máy, thị trường tiêu thụ bằng việc tận dụng tốt trọng tải của các phương tiện vận tải.
Phối hợp hàng hoá: Để đáp ứng tốt đơn hàng gồm nhiều mặt hàng đa dạng của khách hàng, kho hàng hóa có nhiệm vụ tách lô hàng lớn ra, phối hợp và ghép nhiều loại hàng hoá khác nhau thành một đơn hàng hoàn chỉnh, đảm bảo hàng hoá sẵn sàng cho quá trình bán hàng. Sau đó từng đơn hàng sẽ được vận chuyển bằng các phương tiện nhỏ tới khách hàng. Phát triển các hoạt động dịch vụ giá trị gia tăng cho hàng hóa.2 Chức năng của kho hàng Kho hàng có một số chức năng chính sau: 1. Hỗ trợ cho sản xuất: - Nhà kho đóng vai trò quan trọng trong việc hỗ trợ cho sản xuất, để sản xuất sản phẩm công ty có thể cần nhiều loại nguyên, nhiên, vật liệu, linh kiện, phụ tùng được sản xuất từ các nhà máy khác nhau.
Các nhà máy này sẽ vận chuyển vật tư về kho nguyên vật liệu của nhà máy theo đơn hàng hợp đồng đã thỏa thuận trước. - Hàng được dự trữ tại kho và sẽ giao cho bộ phận sản xuất khi có nhu cầu. Kho nguyên vật liệu thường nằm ngay trong nhà máy. - Nhờ có kho đảm bảo vật tư cho sản xuất đúng chất lượng, đủ số lượng, kịp thời gian, giúp sản xuất tiến hành liên tục, nhịp nhàng.
Tổng hợp sản phẩm: Công ty sản xuất thường có nhiều nhà cung cấp, mỗi nhà cung cấp sản xuất những loại hàng khác nhau và ở đầu ra công ty cũng có nhiều khách hàng, mỗi khách hàng lại cần những sản phẩm khác nhau. Cho nên theo thỏa thuận các nhà cung cấp đưa hàng về kho trung tâm của công ty. Tại đây hàng hóa sẽ được phân loaị, tổng hợp, gia cố theo từng đơn hàng yêu cầu của khách rồi chuyển đến cho khách hàng. Gom hàng: Có những khách hàng cần những lô hàng lớn đồng thời tại một thời điểm cụ thể một nhà cung cấp không đủ sức cung ứng đủ hàng cho khách.
Trường hợp này hàng sẽ được vận chuyển nguyên toa từ các nhà cung cấp về kho của công ty. Tại kho của công ty, hàng được tập trung từ nhiều nhà cung cấp thành một lô hàng lớn để cung cấp cho khách hàng. Tách hàng thành những lô hàng nhỏ: Có những khách hàng cần những lô hàng nhỏ, để đáp ứng nhu cầu này, hàng sẽ được đưa từ nhà máy về kho. Tại kho sẽ tiến hành tách lô hàng lớn thành nhiều lô hàng nhỏ, có số lượng, chất lượng phù hợp với yêu cầu của khách hàng và tổ chức vận chuyển đến khách.3 Phân loại kho hàng 1.
Phân loại theo nhiệm vụ chính của kho - Kho thu mua, kho tiếp nhận : Loại kho này thường đặt ở nơi sản xuất, khai thác hay đầuu mối ga, cảng để thu mua hay tiếp nhận hàng hóa. Kho nầy chỉ làm nhiệm vụ gom hàng trong một thời gian rồi chuyển đến nơi tiêu dung hoặc các kho xuất bán khác. - Kho tiêu thụ : Kho này chứa các thành phẩm của xí nghiệp sản xuất ra. Nhiệm vụ chính của kho này là kiểm nghiệm phẩm chất, sắp xếp, phân loại, đóng gói hình thành những lô hàng thích hợp để chuyển bán cho các doanh nghiệp thương mại hoặc xí nghiệp tiêu dùng khác.
- Kho trung chuyển : Là kho đặt trên đường vận động cùa hàng hóa ở các ga, cảng, bến để nhận hàng từ phương tiện vận chuyển này sang phương tiện vận chuyển khác. - Kho dự trữ : Là loại kho dùng để dự trữ những hàng hóa trong một thời gian dài và chỉ được dùng khi có lệnh của cấp quản lý trực tiếp. - Kho cấp phát, cung ứng : Là loại kho đặt gần các đơn vị tiêu dùng nhằm giao hàng thuận lợi cho các đơn vị khách hàng. Đây là hệ thống kho nguyên, nhiên, vật liệu của các doanh nghiệp sản xuất thường cấp phát nguyên, nhiên, vật liệu cho các nơi sản xuất ; các kho hàng của doanh nghiệp thương mại thường cung ứng (giao hàng) cho các đơn vị tiêu dùng.
Phân loại theo mặt hàng bảo quản trong kho - Kho kim khí : kho gang, thép, đồng, chì, nhôm… - Kho xăng dầu : kho xăng, kho dầu diêzen, kho dầu nhờn. - Kho than : kho than cám, kho than cục, kho than cốc. - Kho máy móc, thiết bị, kho máy công cụ tiện, phay, bào, kho máy bơm, kho máy khai khoáng, kho máy xây dựng. - Kho phụ tùng : kho phụ tùng ô tô, kho phụ tùng máy kéo, kho phụ tùng máy công cụ, kho phụ tùng- máy điện.
- Kho hóa chất : kho axít HCl, H2SO4 v. - Kho hàng tiêu dùng, bao gồm các kho lương thực, thực phẩm, vải, quần áo, tạp phẩm… 3. Phân loại theo loại hình xây dựng - Kho kín : Là loại kho có thể ngăn cách với mức độ nhất định ảnh hưởng trực tiếp. của môi trường bên ngoài tới các hàng hóa dự trữ, bảo quản trong kho.
Loại kho này dùng để dự trứ và bảo quản những loại hàng hóa không chịu được ảnh hưởng trực tiếp của môi trường bên ngoài như mưa, nắng. - Kho nửa kín : Là loại kho chỉ có mái che, không có tường xung quanh, hoặc chỉ có một, hai, ba mặt tường hoặc bốn mặt tường nhưng tường thấp hơn độ cao của mái hiên. Loại kho này dùng để dự trữ và bảo quản những loại hàng hóa cần tránh mưa, nắng. - Kho lộ thiên (ke, bãi hàng): đây là những sân, bãi có rải đá, bê tông hoặc đất nện xung quanh có tường hoặc hàng rào.
Loại kho này dùng để dự trữ và bảo quản những hàng hóa ít bị ảnh hưởng trực tiếp ở điều kiện ngoài trời. Phân loại theo đặc điểm xây dựng và thiết bị nhà kho - Kho thông thường : là loại kho xây dựng theo kiể thông thường, bằng vật liệu thông thường. - Kho đặc biệt : là loại kho có cấu tạo và thiết bị đăc biệt để bảo quản 1 hay một số mặt hàng. Ví dụ : kho có nhiệt độ thấp (kho lạnh).
- Kho độc hại và nguy hiểm : là loại kho chứa các loại hàng độc hại (thuộc trừ sâu, diệt cỏ.) và mặt hàng nguy hiểm (thuốc nổ, vũ khí, chất phóng xạ. Loại kho này phải được xây dựng ồ khu vực riêng để bảo đảm yêu cầú an toàn. Phân loai theo đô bền của kho - Kho kiên cố : là loại kho có độ bền, có thể sử dụng trong một thời gian dài và chứa đựng những vật liệu hàng hóa nặng. - Kho bán kiên cố : là loại kho có độ bền chắc nhất định.
Có thời gian sử dụng tương đối dài - Kho tạm (lán, lều) : Loại kho này chỉ sử dụng trong thời gian ngắn. Loại kho này được xây dựng bằng loại vật liệu xây dựng có độ bên chắc kém như tranh, tre, nứa, lá, giấy dầu. Phân loại theo hình thức sở hữu: - Kho chủ sở hữu (kho riêng): thuộc quyền sở hữu và sử dụng riêng của doanh nghiệp có quyền sở hữu hàng hóa dự trữ và bảo quản tại kho. Loại hình kho này thích hợp cho các doanh nghiệp có nguồn lực tài chính.
- Kho thương mại (cho thuê): hoạt động như một đơn vị kinh doanh độc lập cung cấp một loạt các dịch vụ dự trữ bảo quản và vận chuyển trên cơ sở thù lao biến đổi. Kho thương mại cung cấp các dịch vụ tiêu chuẩn cho khách hàng.2 Cơ sở vật chất kho hàng 1.1 Thiết bị vận chuyển hàng 1. Xe vận chuyển hàng đẩy tay - Xe rùa - Xe cầy - Xe vận chuyển 3; 4 bánh 2. Xe nâng hàng đẩy tay (Hand Pallet Truck); Là thiết bị nâng hàng giản đơn, nó có kích thước nhỏ gọn dễ sử dụng, dùng để nâng hàng và di chuyển hàng bên trong kho ở khoảng cách ngắn.
Xe được thiết kế hệ thống nâng hạ bằng thủy lực hoặc điện với chiều cao nâng hàng 20 - 30cm. Xe vận hành nâng, hạ dựa vào hệ thống bơm ben pít tông thuỷ lực, khung càng nâng để xúc vào và kéo hàng di chuyển. Bánh xe được gắn dưới càng nâng và bệ bơm bằng chất liệu lõi thép bọc PU hoặc nylon giúp xe di chuyển dễ dàng. Tay cầm bóp xả giúp người lái dễ kéo xe và lái dễ dàng hơn.
Xe nâng đẩy tay có khả năng nâng và vận chuyển các kiện hàng có trọng lượng nhỏ hơn hoặc bằng 5 tấn. Xe nâng hàng Xe nâng là thiết bị cơ giới xếp dỡ dùng để nâng hạ và vận chuyển hàng trong kho bãi cũng như trên phương tiện vận chuyển. Xe nâng hàng bằng động cơ đốt trong là xe dùng động cơ đốt trong để thực hiện việc di chuyển và nâng hạ. Thông thường khi sử dụng loại xe này, người ta phải sử dụng nâng dỡ và di chuyển hàng hóa với khối lượng lớn, tần suất cao mà các loại xe khác không thể đáp ứng được.
Cấu tạo của xe chủ yếu bao gồm có động cơ chạy bằng nhiên liệu xăng, dầu diesel hoặc gas, khung gầm và lốp xe như cấu tạo xe ô tô, ngoài ra còn có thêm hệ thống thủy lực để nâng hàng hóa. Tải trọng của loại xe nâng bằng động cơ xuất phát có thể từ 1 tấn lên đến hàng chục tấn. Thông thường các loại xe nâng từ 5 tấn trở xuống dùng đại trà trong các nhà máy xí nghiệp, các loại xe có tải trọng từ 10 tấn trở lên dùng ở các cảng biển phục vụ cho việc nâng hạ container có trọng tải lớn Xe nâng hàng động cơ đốt trong được sử dụng để xếp dỡ hàng hóa trên bãi hàng Xe nâng hàng bằng điện là xe dùng ắc quy hoặc cắm điện để thay cho sức người để di chuyển hàng và nâng hàng. Nó sử dụng hai mô tơ, mô tơ di chuyển dành cho việc di chuyển, và mô tơ nâng hạ dành cho việc nâng hạ.