PHẦN MỞ ĐẦU 1. Tính cấp thiết của đề tài Mỗi con người sinh ra đều có cho mình những điểm mạnh riêng của bản thân, hay có thể nói là sở trường của mỗi cá nhân. Mọi người đều khác biệt về sở thích và năng lực, vì vậy nếu biết định hướng và khám phá những năng lực tìm ẩn sẽ giúp họ có thể thành công hơn trong cuộc sống. Định hướng việc làm đối với sinh viên ngay từ khi còn ngồi trên giảng đường đại học sẽ giúp sinh viên chọn lựa được đúng ngành nghề mà mình yêu thích, phù hợp với năng lực và khả năng làm việc của bản thân mỗi người.
Định hướng việc làm phù hợp chính là con đường đi tới tương lai tươi đẹp, giúp cho sinh viên học tập say mê và có nhiều cơ hội tìm kiếm việc làm sau khi tốt nghiệp, bởi lẽ có được một công việc đúng với sở trường, chuyên môn không những giúp cho sinh viên thành công hơn trong công việc mà còn nâng cao chất lượng cuộc sống của sinh viên. Tuy nhiên, trên thực tế, theo Báo cáo Điều tra Lao động việc làm năm 2020 của Tổng cục Thống kê, có thể thấy, lực lượng lao động cả nước có khoảng 54,84 triệu người, trong đó, có hơn 1,2 triệu người thất nghiệp (chiếm 2,18%). Và trong 1,2 triệu người thất nghiệp, số người có trình độ Cao đẳng, Đại học trở lên chiếm 30,8% tức là khoảng 369.600 người [2,tr. Theo số liệu khảo sát của Trung tâm hỗ trợ Đào tạo và Cung ứng nhân lực, Bộ Giáo dục và Đào tạo báo cáo năm 2020, tổng tình hình việc làm sinh viên tốt nghiệp của 220/236 cơ sở giáo dục Đại học (Sinh viên tốt nghiệp năm 2019) cho thấy: Số sinh viên tốt nghiệp làm việc đúng chuyên ngành được đào tạo là 56%, liên quan đến ngành đào tạo là 25% và không liên quan đến ngành đào tạo là 19% [28].
Việc sinh viên làm trái ngành nghề, chuyên môn đào tạo, không có việc làm ổn định, làm những công việc không đúng với trình độ hay thất nghiệp là rất phổ biến. Những điều này ảnh hưởng đến chất lượng việc làm sau này của sinh viên cũng như gây ra sự lãng phí trong đào tạo Đại học. Định hướng việc làm của cá nhân mỗi sinh viên ảnh hưởng quan trọng đến khả năng tìm được việc làm. Chỉ khi sinh viên tìm được một việc làm phù hợp với năng lực mới tạo được nguồn động lực làm việc có năng suất và hiệu quả cao, sinh viên gắn bó với công việc hơn.
Vì thế việc định hướng việc làm cho sinh viên là mối quan tâm hàng đầu của mỗi cá nhân, gia đình và đặc biệt 1 là ở các cơ sở giáo dục Đại học, Cao đẳng trong cả nước mà trường Đại học Trà Vinh cũng không ngoại lệ. Trường Đại học Trà Vinh đã rất quan tâm, chú trọng đến công tác định hướng việc làm cho sinh viên bằng nhiều hình thức khác nhau, điển hình có thể kể đến các hoạt động như: Các buổi tư vấn hướng nghiệp và phỏng vấn tuyển dụng tại trường, những Ngày hội việc làm, những chương trình Tọa đàm giữa lãnh đạo, giảng viên và doanh nghiệp với sinh viên,. Trong bối cảnh đó, sinh viên ngành Quản trị Văn phòng, trường Đại học Trà Vinh cũng được định hướng khá chi tiết, cụ thể về nghề nghiệp trong tương lai. Tuy nhiên, vẫn còn nhiều hạn chế trong việc định hướng việc làm của sinh viên ngành Quản trị Văn phòng, trường Đại học Trà Vinh như: Các bạn sinh viên chưa nhận thức được định hướng việc làm là gì, tại sao cần phải định hướng việc làm, những vấn đề nào ảnh hưởng đến khả năng định hướng việc làm của bản thân, chưa nắm bắt được những vị trí công việc mà bản thân có thể làm sau tốt nghiệp, chưa xác định được tương lai bản thân sẽ làm những công việc nào, ở đâu, sinh viên còn hời hợt, thiếu tính lập kế hoạch cho tương lai, chưa nhìn nhận, đánh giá đúng tầm quan trọng của định hướng thái độ việc làm,… Từ những lý do đó, tác giả đã lựa chọn đề tài “Định hướng việc làm sau tốt nghiệp của sinh viên ngành Quản trị Văn phòng” làm đề tài nghiên cứu cho khóa luận tốt nghiệp của mình, để làm rõ thực trạng định hướng việc làm sau tốt nghiệp của sinh viên ngành Quản trị Văn phòng, trường Đại học Trà Vinh hiện nay.
Trên cơ sở đó đề xuất những giải pháp nâng cao khả năng định hướng việc làm sau tốt nghiệp cho sinh viên ngành Quản trị Văn phòng, trường Đại học Trà Vinh. Tình hình nghiên cứu Nghiên cứu về vấn đề định hướng việc làm của sinh viên sau khi tốt nghiệp, có rất nhiều tác giả đề cập đến như: 2. Luận án, luận văn, khóa luận tốt nghiệp Phạm Mạnh Hà (2011), Đặc điểm tâm lý trong hoạt động chọn nghề của học sinh lớp 12 Trung học phổ thông hiện nay, Luận án Tiến sĩ Tâm lý học, Đại học Quốc gia Hà Nội-trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn. Tác giả đã nêu được những đặc điểm tâm lý biểu hiện trong hoạt động chọn nghề của nhóm học sinh lớp 12 đó là đặc điểm tâm lý biểu hiện ở mặt nhận thức, thái độ và hành động của học sinh.
Đồng thời, đề tài cũng đã chỉ ra những yếu tố có ảnh hưởng đến những đặc điểm tâm lý hoạt 2 động chọn nghề của học sinh đó là: Hoạt động hướng nghiệp, giáo dục của nhà trường; Hoạt động giáo dục hướng nghiệp của gia đình; Biến động của thị trường lao động và ảnh hưởng của nó; Định hướng giá trị nghề và động cơ chọn nghề của học sinh. Qua đó, đề tài đề ra những biện pháp tác động tâm lý nhằm nâng cao hiệu quả chọn nghề của học sinh [20]. Lê Thị Ngọc Giàu (2015), Định hướng giá trị nghề nghiệp của sinh viên trường Đại học Sư Phạm Kỹ Thuật Vĩnh Long, Luận văn Thạc sĩ Tâm lí học, Trường Đại học Sư phạm thành phố Hồ Chí Minh. Tác giả đã làm rõ định hướng giá trị nghề nghiệp của sinh viên trường Đại học Sư phạm Kỹ thuật Vĩnh Long chịu ảnh hưởng bởi yếu tố nhà trường là cao nhất.
Bên cạnh đó, tác giả cho rằng có nhiều yếu tố ảnh hưởng đến định hướng giá trị nghề nghiệp của sinh viên trường Đại học Sư phạm Kỹ thuật Vĩnh Long, tuy nhiên, yếu tố về phía bản thân là trực tiếp nhất. Ngoài ra, đề tài còn cho thấy có sự khác biệt về định hướng giá trị nghề nghiệp của sinh viên theo giới tính, ngành đào tạo [15]. Lê Hải Nam (2016), Định hướng việc làm của sinh viên ngành Xã hội học (Nghiên cứu trường hợp tại Khoa Xã hội học, trường Đại học Xã hội và Nhân văn và Đại học Công đoàn), Luận văn Thạc sĩ chuyên ngành Xã hội học, Đại học Quốc gia Hà Nội-trường Đại học Xã hội và Nhân văn. Đề tài đã cho thấy, trước những thách thức cuộc sống cùng với sự cạnh tranh của thị trường lao động hiện nay, đa số sinh viên có tâm lý chưa tự tin với các kỹ năng đã được đào tạo, nên phần lớn sinh viên cho rằng cần phải hoàn thiện thêm kỹ năng, trong đó có kỹ năng giao tiếp và phỏng vấn với nhà tuyển dụng.
Tác giả cũng cho rằng, khi bước vào năm cuối của đại học, đại đa số sinh viên đều muốn sớm khẳng định được vị thế của mình trong xã hội và đa số sinh viên cho rằng bố, mẹ, người thân là yếu tố quan trọng góp phần giúp họ thành công trong sự nghiệp. Nhưng trước xu thế hội nhập và phát triển hiện nay, thì đại đa số sinh viên đều ý thức được rằng, cuộc đời và sự nghiệp tương lai của chính họ phải do họ tự quyết định lựa chọn. Từ đó luận văn cũng đã đưa ra một số khuyến nghị giúp sinh viên định hướng việc làm tốt hơn [16]. Nguyễn Anh Tuấn (2016), So sánh nhu cầu việc làm trước tốt nghiệp và thực trạng việc làm sau tốt nghiệp của sinh viên Đại học Trà Vinh, khóa luận tốt nghiệp ngành Kinh tế, trường Đại học Trà Vinh.
Tác giả đã so sánh được nhu cầu việc làm trước khi tốt nghiệp và thực trạng sau khi tốt nghiệp của sinh viên trường Đại học Trà 3 Vinh, đồng thời đề tài đã cho thấy tỷ lệ sinh viên sau tốt nghiệp có nhiều việc làm hơn thất nghiệp, đặt biệt những sinh viên có kỹ năng ngoại ngữ và kết quả học tập, mối quan hệ tốt sẽ có xu hướng tìm kiếm những công việc ổn định, ngoài kiến thức chuyên ngành tốt thì những kỹ năng khác cũng phải được rèn luyện mới tăng năng lực cạnh tranh trong tìm việc [23]. Mai Thị Bích Phương (2018), Định hướng việc làm sau tốt nghiệp của sinh viên trường Đại học Ngân hàng thành phố Hồ Chí Minh, Luận văn Thạc sĩ chuyên ngành Xã hội học, Học viện Khoa học Xã hội. Tác giả đã xác định rõ thực trạng định hướng việc làm sau khi tốt nghiệp của sinh viên trường Đại học Ngân hàng Thành phố Hồ Chí Minh cho thấy rằng sinh viên thường định hướng nghề nghiệp tương lai dựa vào ngành học được đào tạo, họ mong muốn làm những công việc đúng chuyên môn, phù hợp với năng lực và yếu tố trường học là yếu tố tác động mạnh mẽ đến định hướng việc làm của sinh viên [17]. Trần Thị Hà (2018), Định hướng nghề của sinh viên năm 4 ngành Tâm lý học ở Thành phố Hồ Chí Minh, khóa luận tốt nghiệp ngành Tâm lý học, trường Đại học Sư phạm thành phố Hồ Chí Minh.
Đề tài nhằm đánh giá thực trạng định hướng nghề của sinh viên năm 4 ngành Tâm lý học tại Thành phố Hồ Chí Minh. Đồng thời, tác giả cũng đã đưa ra những biện pháp nâng cao hiệu quả việc định hướng nghề cho sinh viên như: Đối với giảng viên cần: Quan tâm và giúp đỡ sinh viên hình thành động cơ, thái độ đúng đắn, củng cố và xác định nhu cầu, sở thích của sinh viên khi định hướng nghề nghiệp Giáo dục ý thức, tinh thần tự giác học tập, tự nghiên cứu, tự rèn luyện và tự tìm hiểu thông tin, yêu cầu về ngành học và nghề nghiệp cụ thể cho sinh Giúp sinh viên xây dựng họa đồ nghề nghiệp.