Chương 1: Tổng quan tình hình nghiên cứu nhu cầu thành đạt trong học tập nghề nghiệp của sinh viên. Chương 2: Cơ sở lý luận về nhu cầu thành đạt trong học tập nghề nghiệp của sinh viên các trường Cao đẳng nghề. Chương 3: Tổ chức và phương pháp nghiên cứu. Chương 4: Kết quả nghiên cứu thực trạng nhu cầu thành đạt trong học tập nghề nghiệp của sinh viên các trường Cao đẳng nghề khu vực Đông Nam Bộ.
6 CHƢƠNG 1 TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU NHU CẦU THÀNH ĐẠT TRONG HỌC TẬP NGHỀ NGHIỆP CỦA SINH VIÊN 1. Tổng quan nghiên cứu về nhu cầu thành đạt trong học tập nghề nghiệp 1. Nghiên cứu về nhu cầu và nhu cầu thành đạt trên thế giới 1. Nghiên cứu về nhu cầu trên thế giới Freud Sigmund [20,tr.28-40] giới phân tâm học đưa ra quan điểm về nhu cầu: Nhu cầu là nơi tạo nên bản chất tự nhiên ở mỗi con người.
Đó chính là các nhu cầu: Sự tồn tại “cái tâm” của con người, quan hệ người – người; đồng nhất bản thân và xã hội với tổ quốc, giai cấp; sự bền vững và hài hoà; tôn giáo. Các nhu cầu này là nhân tố làm nên nhân cách ở mỗi người. Giới phi hành vi đã tìm hiểu và nghiên cứu nhân cách bắt nguồn từ quan điểm của tính chế ước. Các mâu thuẩn mới nẩy sinh nhờ sự kết hợp các kích thích với nhu cầu bẩm sinh có giới hạn của chủ thể.
Cũng bắt nguồn từ quan niệm này thì mọi vấn đề gì được xem là nhu cầu tinh thần của con người đều gọi là trạng thái. Nó còn là dấu hiệu để thỏa mãn các nhu cầu sắp tới, họ cho rằng các kích thích nguyên phát chỉ là bề ngoài nhu cầu của cơ thể. Họ khẳng định nhu cầu, nơi xuất phát động cơ của hành vi, là hai loại mâu thuẩn hành vi, nhu cầu là các mâu thuẩn mang tính chất sinh vật. Nhu cầu nguyên phát sinh ra do khát, đói, ngủ, tình dục, thở, chạy trốn hiểm họ… nhu cầu xã hội là nhu cầu thứ hai là quyến rũ và thống trị, ham hiểu và lệ thuộc, … nhu cầu thứ ba là cần có mối quan hệ với người khác qua con đường học tập.
Nhu cầu thứ ba biểu hiện sự nhận và cho, thường mang tính chất mục tiêu và khái quát được xác định tương đối do cộng đồng đem đến. Sự giàu có hoặc thành công trên con đường công doanh chính là nhu cầu này. Khác với Freud, Maslow [54,tr.120-136] đã nghiên cứu và đưa ra kết luận tính xã hội ở trong bản chất mỗi người. Trong mỗi người có các nhu cầu đúng đắn: Tình yêu, giao tiếp, lòng kính trọng, sự phụ thuộc… Các nhu cầu này mang tính chất bản năng đặc biệt của loài người.
Tác giả Maslow [54,tr.138-151]“tính người” của nhu 7 cầu ở những mâu thuẫn của mỗi người, được tạo nên trong tiến trình sinh ra loài người. Tác giả cho rằng, tất cả nhu cầu thuộc hệ thống thứ bậc đều có mối quan hệ tới cấu tạo cơ thể của con người và đều dựa vào cơ sở di truyền. Murray Alexander Henry [56,tr140-147] nói: Nhu cầu tâm lý ở người là các nhu cầu mà con người đều cảm nhận có các cường độ không giống nhau, mức độ mạnh yếu cũng không giống của mỗi người. Chẳng hạn người này có nhu cầu ăn uống và nghĩ ngơi mạnh mẽ, thì ở người kia có nhu cầu về địa vị và quyền lực nổi trội.
Mỗi một nhân cách khác nhau thì có nhu cầu tâm lí khác nhau. Tuy vậy tác giả không quan tâm trực tiếp đến động cơ nhân cách, bản chất của nhu cầu, tính quy ước cộng đồng của nhu cầu và nguyên nhân đã phát sinh hành động. Tác giả khẳng định tính ích kỷ quá mức, chỉ nghĩ tới thành quả nhân cách, quên nói tới tính nhân văn cao cả là quan tâm tới hạnh phúc xã hội. Murray Alexander Henry không thừa nhận tính quy ước xã hội về tính ích kỷ của con người.
Dưới ánh sáng triết học Mác – Lênin, Tâm lý học hiện đại của Liên Xô tìm hiểu và nghiên cứu bản chất con người và tâm lý người đã chỉ ra: Nhu cầu là nhân tố bên trong quan trọng nhất, nó trở thành động lực thôi thúc mọi hoạt động của con người. Trong triết học Ăng-ghen [1,tr.280-287], đưa ra luận điểm về nhu cầu: Người ta mặc định cho trí óc, cho sự mở mang và hoạt động của bộ óc, tất cả là mong muốn làm cho xã hội tiến triển nhanh và mạnh, thì đáng lẽ họ phải lí giải mọi hành động của mình do nhu cầu chủ thể định đoặt. Người ta lại quên lí giải mọi hoạt động của bản thân do tư duy quyết định.151-178] là người trước tiên trong Tâm lý học Xô Viết, tìm hiểu và nghiên cứu đến vấn đề nhu cầu. Tác giả phát hiện được mối liên kết giữa hành vi và nhu cầu.
Song hành ở mỗi một kiểu hành vi là một nhu cầu, Uznatze.N khẳng định: Không có gì đại diện cho một cơ thể hơn là sự hiện diện của nó ở nhu cầu. Nhu cầu là nơi mang lại tính tích cực, không có nhu cầu thì không có tính tích cực. Do đó, định nghĩa về nhu cầu rất rộng, có mối quan hệ với mọi vấn đề thiết yếu của cơ thể. Nhu cầu là một thuộc tính tâm lý đặc trưng đóng vai trò trọng tâm của sự thúc đẩy mọi hành vi, tác giả cho rằng: Nhu cầu là nhân tố quyết định làm nên tính tích cực, đóng vai trò định hướng cho hành vi và tính chất.
phải 8 căn cứ vào nhu cầu để đánh giá và phân loại hành vi mỗi con người. Ở lĩnh vực nhu cầu đang được đáp ứng, lại gặp trắc trở nghĩa là không được thực hiện trực tiếp thì nhu cầu xuất hiện trong bản thân ý thức chủ thể mang nội dung đặc biệt. Khi đó từ phía cá nhân, nó được biểu hiện dưới dạng cảm xúc không được đáp ứng, lúc này con người rơi vào tình trạng căng thẳng và hưng phấn, còn về phía khách thể dưới dạng nội dung đang kích thích hoạt động để được đáp ứng. Khi nhu cầu xuất hiện với tốc độ mạnh, chủ thể bắt đầu hành động để thỏa mãn.
Quá trình đáp ứng nhu cầu khẩn cấp, được tác giả đặt tên là nhu cầu phục vụ. Sự khác nhau giữa nhu cầu phục vụ và nhu cầu lao động là, phục vụ chỉ có nghĩa giải thích là nhu cầu cấp bách, còn lao động muốn đến tính tích cực của con người. Ở trường hợp này, ý chí nằm ngoài nhu cầu khẩn cấp. Vì vậy tác giả đưa ra các đặc điểm hành vi của ý chí, chỉ ra sự gắn bó giữa cảm xúc và ý chí hành vi.
Ngoài nhu cầu sống Uznatze.N khẳng định ở mỗi người còn có các nhu cầu không có mối quan hệ đến nhu cầu tồn tại, tác giả đặt tên là nhu cầu cấp cao như trí tuệ, đạo đức, thẩm mỹ,… hoạt động hàng ngày của con người không chỉ muốn đáp ứng nhu cầu phục vụ, mà còn muốn đáp ứng nhu cầu cấp cao. Ở mỗi người có các loại nhu cầu mang cấp độ khác nhau: Người này nhu cầu cao cấp mang ý nghĩa đặc biệt, nhưng ở người kia nhu cầu cơ thể lại cao hơn là nhu cầu cao cấp.N [47,tr132-148] đã nói: Nhu cầu cũng bắt nguồn từ hoạt động trong cuộc sống. Theo tác giả nhu cầu lúc nào cũng mang tính đối tượng: Nhu cầu luôn là sự đòi hỏi về điều gì đó. Ở mối quan hệ giữa đối tượng đáp ứng nhu cầu, đối tượng luôn tồn tại khách quan và không lộ diện, khi cá nhân mới chỉ có cảm giác thấy thiếu hụt.
Chỉ khi cá nhân thực hiện hành động, thì lúc này đối tượng đáp ứng nhu cầu mới hiện diện. Nhờ sự hiện diện làm cho nhu cầu mới mang tính đối tượng. Nhu cầu biểu hiện cho sức mạnh bên trong, chỉ được thực hiện trong hành động. Khi mới lộ diện thì nhu cầu chỉ là cơ sở cho mọi hoạt động, khi cá nhân thực sự bắt tay vào hoạt động với đối tượng, thì ngay tức khắc diễn ra sự biến hoá không ngừng của nhu cầu.
Lúc này nó không còn là sự vốn có mang tính tiềm ẩn. Khi hành động thực hiện mạnh mẽ bao nhiêu thì sự chuyển hoá của nhu cầu ngày càng mạnh mẽ bấy nhiêu, để làm ra thành tích của hành động.N không đồng ý tách biệt nhu cầu ra ngoài hoạt động, mà xem nhu cầu là nơi bắt đầu cho mọi hoạt động. Sự liên kết của nhu cầu và hoạt động được tác giả miêu tả theo sơ đồ: Hoạt động – Nhu cầu – Hoạt động, quan niệm này thỏa mãn rất lớn luận điểm Macxit về nhu cầu. Quan niệm này nói rằng nhu cầu trong con người được làm ra.
Đây là một quan điểm mang lại giá trị cho Tâm lý học, tác giả khẳng định: Nhu cầu trong mỗi người, không những được sinh ra trong sản xuất, hơn nữa được cải biến chính trong tiến trình sản xuất, sử dụng là điểm mấu chốt giúp ta hiểu rõ tính chất nhu cầu ở mỗi con người. Xét về sự liên kết của nhu cầu và động cơ, tác giả nói: Lúc đối tượng lộ diện nhu cầu, cái đạt được có vai trò thúc đẩy, dẫn đường cho hành động, nghĩa là đã trở nên động lực hoặc nội dung của đối tượng về nhu cầu. Nhu cầu là động cơ cho mọi hành động. Mỗi hành động khi xảy ra luôn hướng đến mục tiêu là mang lại thành tích.
Động cơ từ hoạt động thể hiện nhu cầu được chủ thể đối tượng hoá, đã phác họa trước đó, dưới những biểu tượng của thành tích hoạt động.58-67] nghiên cứu, tìm hiểu nhân cách, tác giả đã đề cập tương đối lớn về nhu cầu. Ông nói nhu cầu là thuộc tính vốn có của nhân cách. Mỗi nhu cầu luôn có nhiều cấp độ, trong mỗi con người nhu cầu là sự đòi hỏi gì đó về các phương tiện, điều kiện để sống. Nhu cầu phải xuất phát từ diễn biến của các quá trình mang tính chất khách quan, ở đó mỗi con người hoạt động xuyên suốt cả cuộc đời.
Đương nhiên, nhu cầu là đòi hỏi từng chủ thể. Nhu cầu vật chất không thể là tất cả. Mỗi người chúng ta sống trong cộng đồng, sự “tiêu thụ” giá trị tinh thần mà cộng đồng xây dựng nên, giữ vai trò then chốt cho quá trình xây dựng và phát triển nhân cách.137-149] cho rằng con người luôn có nhu cầu sinh vật, bản chất ở con người đều là sản phẩm của xã hội, vì vậy phải cần xét những vấn đề trọng tâm của con người với nhân cách. Khi nói về nhu cầu của con người, là nói tới sự đòi hỏi ở một điều gì đó, thường nằm ngoài bản thân con người.
