Chương 1: Cơ sở lý luận định hướng giá trị nghề của học viên cảnh sát Chương 2: Tổ chức và phương pháp nghiên cứu Chương 3: Thực trạng định hướng giá trị nghề của học viên Trường Cao đẳng cảnh sát nhân dân I 5 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com hƣơng 1 Ơ SỞ LÝ LUẬN ỊN ƢỚN Á TRỊ N Ề Ủ Ọ V ÊN ẢN SÁT 1. Tổng quan các công trình nghiên cứu về định hƣớng giá trị và định hƣớng giá trị nghề 1. Một số công trình nghiên cứu về định hướng giá trị và định hướng giá trị nghề của các tác giả nước ngoài Vấn đề ĐHGT và ĐHGTN đã được quan tâm nghiên cứu ở nhiều nước trên thế giới. Có thể kể ra một số công trình như sau: a.
Nghiên cứu về định hướng giá trị - Hướng nghiên cứu lý luận định hướng giá trị Các tác giả Volkova.A, Rưbalko, Saiko…khi nghiên cứu sự hình thành và phát triển định hướng giá trị trong cấu trúc tâm lý cá nhân ở từng giai đoạn lứa tuổi đã cho rằng: Định hướng giá trị là một đặc điểm xuyên suốt trong đời sống cá nhân, mỗi giai đoạn lứa tuổi diễn ra sự biến đổi nhất định về hệ thống giá trị. ĐHGT là một trong những yếu tố điều chỉnh hành vi, hoạt động đến các giá trị phù hợp với các đặc điểm tâm lý riêng biệt ở từng cá nhân. Việc phân tích định tính và định lượng về định hướng giá trị theo các đặc điểm tâm lý tính cách và nhận thức ở từng giai đoạn lứa tuổi là cơ sở cần thiết để các nhà sư phạm tiến hành hoạt động giáo dục có hiệu quả [dẫn theo 9]. Các tác giả Ronald Inglehart, A.
Đônxôv đã nghiên cứu định hướng giá trị trong mối tương quan với những biến đổi xã hội – chính trị đã chỉ ra rằng, ở mỗi một xã hội có một hệ thống giá trị đặc trưng. Khi xã hội có sự chuyển dịch từ một hình thái này sang một hình thái khác, định hướng giá trị của cá nhân có những thay đổi nhất định. Những nghiên cứu gần đây đã cho thấy, sự tồn tại của những mô hình biến 6 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com đổi xã hội (sự biến đổi xã hội dẫn đến sự biến đổi thái độ và hành vi chính trị) theo hướng từ những giá trị truyền thống sang các giá trị thế tục – duy lý và từ các giá trị sống còn sang các giá trị biểu đạt. - Hướng nghiên cứu thực tiễn định hướng giá trị Năm 1983, Viện nghiên cứu thế giới của Nhật Bản đã chỉ đạo phong trào nghiên cứu thanh niên ở độ tuổi từ 18 - 24 của 11 nước: Nhật Bản, Mỹ, Anh, Cộng hoà liên bang Đức, Nam tư, Philippin, Nam Triều Tiên, Thụy Sĩ, Thụy Điển, Braxin, Pháp.
Viện khảo sát xã hội học châu Âu đã tiến hành điều tra trên thanh niên từ 15 - 24 tuổi ở 10 nước châu Âu: Pháp, Bỉ, Hà Lan, Cộng hòa liên bang Đức, Ý, Lucxambua, Đan Mạch, Ailen, Anh, H Lạp. Cả hai cuộc điều tra đều chủ yếu đề cập đến vấn đề giá trị và định hướng giá trị của thanh niên nhằm chuẩn bị cho các em bước vào cuộc sống [dẫn theo 38]. Trong bài báo “Định hướng giá trị người tiêu dùng ở Trung Á” (1998), Mark Speece đã chỉ ra: Người tiêu dùng đã có nhưng thay đổi trong hành vi mua hàng. Trước đây, người tiêu dùng thuộc tầng lớp trung lưu có định hướng mua những mặt hàng có chất lượng, đắt tiền, nhập khẩu chất lượng cao.
Hiện nay đã chuyển sang những mặt hàng rẻ hơn. Các công ty trong nước đôi khi giải thích sai sự thay đổi định hướng này. Tầng lớp trung lưu hiện đại ở châu Á luôn có định hướng giá trị cao. Số ít là hoàn toàn theo định hướng chất lượng.
Họ cân bằng chất lượng của các sản phẩm đối với giá cả. Và tác giả cho rằng khủng hoảng kinh tế đã không làm thay đổi điều này và nhiều nhà tiếp thị phải tìm hiểu lại khái niệm về hành vi mua theo định hướng giá trị. Định hướng giá trị này giữa những người tiêu dùng thuộc tầng lớp trung lưu đã được chứng minh thông qua nhiều khảo sát người tiêu dùng nhỏ ở Hồng Kông, Thái Lan có thu nhập trung bình và có thu nhập thấp như ở Việt Nam [54]. 7 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Trên tạp chí “Trực tuyến về Horizons Mới trong Giáo dục” ( 2011- 2012), các tác giả Sirotova Mariana, Droscak Martin, Đại học Ss.
Cyril và Methodius ở Trnava, Khoa Nghệ thuật, Khoa Sư phạm, Slovakia đã nghiên cứu định hướng giá trị của trẻ em, thiếu niên và thanh niên. Bằng phương pháp định lượng, các tác giả đã nghiên cứu các giá trị ưu tiên ở mỗi lứa tuổi và nhận thấy sự khác nhau trong nhận thức của mỗi lứa tuổi. Ở trẻ em, các giá trị xã hội và giá trị giáo dục được ưu tiên lựa chọn. Lứa tuổi thanh thiếu niên thì giá trị đạo đức và giá trị thẩm mỹ được ưu tiên lựa chọn.
Cùng với các yếu tố khác, giá trị ưu tiên ảnh hưởng đáng kể tới sự hình thành nhân cách của con người, sự giáo dục và hoạt động suốt đời của con người. Do đó, cần phải nghiên cứu để tác động đến sự hình thành định hướng giá trị của trẻ em và thanh thiếu niên. Đây là lý do giải thích định hướng giá trị liên quan đến tỷ lệ tội phạm vị thành niên ngày càng tăng so với tỷ lệ tội phạm tổng thể trong một xã hội, giảm tuổi của người có hành vi bệnh lý xã hội trong giáo dục. Từ đó thấy được tầm quan trọng của công tác phòng ngừa tội phạm và vai trò của mỗi trường học và tầm ảnh hưởng của giáo dục trong công tác phòng ngừa ban đầu.
Qua đó, cho phép điều chỉnh các hoạt động giáo dục tiếp theo của giáo viên hoặc trường học [57]. Nghiên cứu về định hướng giá trị nghề Có nhiều nghiên cứu về ĐHGTN nhưng có thể khái quát thành các hướng nghiên cứu cơ bản sau: - Hướng nghiên cứu về các yếu tố ảnh hưởng đến ĐHGTN: Ở Phần Lan M. Volanen lại tìm hiểu ĐHGT nghề nghiệp ở sinh viên và chỉ ra các yếu tố ảnh hưởng tới ĐHGT nghề nghiệp của họ. Kết quả nghiên cứu của ông cho thấy những đánh giá chủ quan của thời kỳ quá độ (học từ nghề sang làm việc) ảnh hưởng đến ĐHGTN của sinh viên mạnh hơn nhiều so với bản thân thời kỳ quá độ và ảnh hưởng của những năm 8 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com tháng làm việc đầu tiên đến ĐHGT nghề nghiệp là phụ thuộc vào quá trình thích ứng nghề nghiệp của từng cá nhân [dẫn theo 35, tr12].
Sidanius, Pratto, Martin và Stallworth (1991) trong bài viết: “tác động của thái độ phân biệt chủng tộc với lựa chọn nghề nghiệp nhìn từ lý thuyết thống trị xã hội”. Tác giả đã nghiên cứu mối quan hệ giữa thái độ phân biệt chủng tộc và lựa chọn nghề (thể hiện qua lựa chọn ngành học). Mẫu gồm 5655 sinh viên Mỹ. Kết quả cho thấy: Những sinh viên với định hướng nghề “có quyền lực” có thái độ phân biệt chủng tộc cao hơn, những sinh viên này ít có thay đổi về thái độ phân biệt chủng tộc , ngay cả khi đi học đại học.
Thái độ phân biệt chủng tộc dự đoán định hướng ngành học. Năm 2001, Nauta, Saucier và Woodart trong bài viết “Ảnh hưởng của quan hệ xã hội lên lựa chọn ngành và nghề của sinh viên: Tác động của xu hướng giới tính” nghiên cứu sự khác biệt về ảnh hưởng của quan hệ xã hội đối với sự lựa chọn nghề của sinh viên đồng tính và sinh viên dị tính. Trái ngược với giả thiết ban đầu, sinh viên đồng tính có nhiều hình mẫu nghề nghiệp hơn sinh viên dị tính. Nhưng hai nhóm này không có sự khác biệt về mức độ tác động của hình mẫu lên khát vọng nghề.
Tuy nhiên sinh viên đồng tính nhận định họ ít nhận được sự giúp đỡ từ những người xung quanh trong việc lựa chọn ngành và nghề. Sinh viên đồng tính cũng có ý thức rõ ràng về xu hướng giới tính của hình mẫu nghề nghiệp của mình cũng như sự giúp đỡ của những người cùng xu hướng giới tính như mình [53, tr352-362]. Wiston & Keller, (2004) trong bài viết “Thống kê phân tích các nghiên cứu về tác động của xuất thân gia đình lên định hướng nghề”, thống kê các nghiên cứu từ năm 1980 về tác động của xuất thân gia đình lên định hướng nghề của các thành viên trong gia đình. Các khái niệm về nghề của các thành 9 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com viên trong gia đình chịu ảnh hưởng của cấu trúc gia đình như nghề nghiệp của bố mẹ, hoạt động của gia đình (như tương trợ, gắn bó, tính độc lập).
Tuy nhiên, ảnh hưởng của hoạt động gia đình mang tính phức tạp hơn và chịu sự chi phối của các yếu tố hoàn cảnh như dân tộc, giới và tuổi [dẫn theo 35, tr16]. - Hướng nghiên cứu điều kiện và quá trình hình thành ĐHGTN: Hanna Pecherska, Đại học Crimean- Giáo dục Sau đại học, Simferopol, Ukraina (2013) đã nghiên cứu “thay đổi định hướng giá trị nghề của giáo viên trong hệ thống giáo dục sau đại học”. Nghiên cứu nhằm xác định điều kiện thay đổi định hướng giá trị nghề nghiệp của giáo viên; Tiến hành một khóa đào tạo đặc biệt cho giáo viên và kiểm tra tính hiệu quả của việc thực hiện khóa đào tạo đó trong hệ thống giáo dục sau đại học; Rà soát lại khả năng phát triển và thay đổi định hướng giá trị nghề nghiệp của các giáo viên bằng cách sử dụng khóa đào tạo đặc biệt. Kết quả cho thấy: Các điều kiện quyết định sự thay đổi trong định hướng giá trị nghề nghiệp của giáo viên, bao gồm các kiến thức về sư phạm và việc đào tạo nghề nghiệp của giáo viên, mục tiêu của đào tạo giáo viên, .đồng thời thấy được tính hiệu quả của việc giới thiệu khóa đào tạo đặc biệt trong chương trình đào tạo cho giáo viên trong hệ thống giáo dục sau đại học [55].
Trong cuốn “Các giá trị và dạy học” (Values and teaching), các tác giả Paths, Harmin và Simon đã trình bày 7 giai đoạn hình thành quá trình định hướng giá trị (coi đó là các thang đo, các tiêu chuẩn để xác định giá trị). Bảy giai đoạn này dựa trên 3 quá trình cơ bản: Lựa chọn, cân nhắc và hoạt động.