Tìm Hiểu Điều Kiện Phát Triển Du Lịch Sinh Thái Ở Na Hang, Tuyên Quang

Na Hang, Tuyên Quang, nổi bật với cảnh quan thiên nhiên hùng vĩ và đa dạng sinh học phong phú, là một… 90 trang · Trường Đại Học Dân Lập Hải Phòng · 2018.

• Tác giả: Đào Thị Thùy Trang
• Người hướng dẫn: ThS. Nguyễn Thị Phương Thảo
• Trường học: Trường Đại Học Dân Lập Hải Phòng
• Chuyên ngành: Văn Hóa Du Lịch
• Đề tài: Tìm Hiểu Điều Kiện Phát Triển Du Lịch Sinh Thái Tại Na Hang, Tuyên Quang
• Loại tài liệu: khóa luận tốt nghiệp
• Năm xuất bản: 2018
• Địa điểm: Hải Phòng

Mục lục chi tiết

• LỜI MỞ ĐẦU
• 1. CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ DU LỊCH SINH THÁI
• 1.1. Khái quát chung về du lịch sinh thái
• 1.2. Đặc trưng cơ bản của du lịch sinh thái
• 1.3. Nguyên tắc cơ bản của du lịch sinh thái
• 1.4. Điều kiện phát triển du lịch sinh thái
• 1.5. Tài nguyên du lịch sinh thái
• 1.6. Cơ sở vật chất kỹ thuật và cơ sở hạ tầng
• 1.7. Nguồn nhân lực du lịch
• 1.8. Các chính sách phát triển du lịch sinh thái
• 1.9. Các loại hình du lịch sinh thái
• 1.10. Mối quan hệ du lịch sinh thái và môi trường
• 1.11. Kinh nghiệm phát triển du lịch sinh thái của một số quốc gia trong khu vực
• 1.12. Tiểu kết chương 1
• 2. CHƯƠNG 2: ĐIỀU KIỆN PHÁT TRIỂN DU LỊCH SINH THÁI Ở NA HANG, TUYÊN QUANG
• 2.1. Khái quát chung về Na Hang, Tuyên Quang
• 2.2. Điều kiện phát triển du lịch sinh thái ở Na Hang
• 2.2.1. Tài nguyên du lịch sinh thái
• 2.2.2. Cơ sở hạ tầng, cơ sở vật chất kỹ thuật
• 2.2.3. Nguồn nhân lực du lịch sinh thái
• 2.2.4. Chính sách phát triển du lịch
• 2.3. Thực trạng phát triển du lịch sinh thái ở Na Hang
• 2.3.1. Số lượng khách du lịch
• 2.3.2. Doanh thu từ hoạt động du lịch
• 2.3.3. Các hoạt động du lịch sinh thái
• 2.3.4. Hiện trạng sử dụng cơ sở vật chất kỹ thuật du lịch và cơ sở hạ tầng phục vụ cho du lịch
• 2.3.5. Thực trạng lao động và sử dụng lao động cộng đồng địa phương trong phát triển du lịch sinh thái
• 2.3.6. Thực trạng về công tác xúc tiến quảng bá ở huyện Na Hang
• 2.4. Đánh giá những thuận lợi khó khăn khi phát triển du lịch sinh thái ở Na Hang, Tuyên Quang
• 2.4.1. Thuận lợi - tích cực
• 2.4.2. Khó khăn - hạn chế
• 2.5. Tiểu kết chương 2
• 3. CHƯƠNG 3: ĐỊNH HƯỚNG VÀ GIẢI PHÁP PHÁT TRIỂN DU LỊCH SINH THÁI NA HANG, TUYÊN QUANG
• 3.1. Định hướng phát triển du lịch sinh thái ở Na Hang
• 3.2. Mục tiêu định hướng
• 3.3. Cơ sở định hướng
• 3.4. Giải pháp phát triển du lịch sinh thái Na Hang
• 3.4.1. Đa dạng hóa và nâng cao chất lượng sản phẩm du lịch sinh thái
• 3.4.2. Đào tạo phát triển nguồn nhân lực và thu hút cộng đồng địa phương vào hoạt động du lịch sinh thái
• 3.4.3. Xây dựng và nâng cao cơ sở hạ tầng - cơ sở vật chất kỹ thuật phục vụ cho du lịch
• 3.4.4. Tăng cường giáo dục, nâng cao ý thức bảo vệ môi trường cho khách du lịch, cộng đồng địa phương và những người làm du lịch
• 3.4.5. Đẩy mạnh công tác tuyên truyền quảng bá. Mở rộng thị trường, liên kết với các tỉnh lân cận và với công ty lữ hành
• 3.4.6. Giải pháp về quy hoạch thu hút đầu tư. Tổ chức quản lý các hoạt động
• 3.5. Tiểu kết chương 3
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Điều Kiện Phát Triển Du Lịch Sinh Thái Tại Na Hang

Na Hang, Tuyên Quang, nổi bật với cảnh quan thiên nhiên hùng vĩ và đa dạng sinh học phong phú, là một trong những điểm đến tiềm năng cho du lịch sinh thái. Vùng đất này không chỉ thu hút du khách bởi vẻ đẹp hoang sơ mà còn bởi nền văn hóa đa dạng của các dân tộc anh em. Tuy nhiên, để phát triển du lịch sinh thái bền vững, cần có những điều kiện nhất định về tài nguyên, cơ sở hạ tầng và chính sách hỗ trợ.

1.1. Tài Nguyên Du Lịch Sinh Thái Tại Na Hang

Na Hang sở hữu nhiều tài nguyên thiên nhiên quý giá như hồ Na Hang, rừng nguyên sinh và các loài động thực vật đặc hữu. Những tài nguyên này không chỉ tạo điều kiện cho các hoạt động du lịch sinh thái mà còn góp phần bảo tồn bảo tồn thiên nhiên.

1.2. Cơ Sở Hạ Tầng Hỗ Trợ Du Lịch

Cơ sở hạ tầng tại Na Hang cần được cải thiện để phục vụ tốt hơn cho du khách. Các tuyến đường giao thông, dịch vụ lưu trú và các điểm tham quan cần được đầu tư nâng cấp nhằm thu hút lượng khách du lịch lớn hơn.

II. Vấn Đề Và Thách Thức Trong Phát Triển Du Lịch Sinh Thái

Mặc dù Na Hang có nhiều tiềm năng, nhưng việc phát triển du lịch sinh thái vẫn gặp phải nhiều thách thức. Các vấn đề như ô nhiễm môi trường, thiếu nguồn nhân lực chất lượng và sự thiếu hụt trong công tác quảng bá là những rào cản lớn.

2.1. Ô Nhiễm Môi Trường

Ô nhiễm từ các hoạt động du lịch không kiểm soát có thể gây hại cho hệ sinh thái địa phương. Cần có các biện pháp bảo vệ môi trường để đảm bảo sự phát triển bền vững cho du lịch sinh thái.

2.2. Thiếu Nguồn Nhân Lực Chất Lượng

Nguồn nhân lực trong ngành du lịch tại Na Hang còn hạn chế về kỹ năng và kiến thức. Việc đào tạo và phát triển nguồn nhân lực là cần thiết để nâng cao chất lượng dịch vụ du lịch.

III. Phương Pháp Phát Triển Du Lịch Sinh Thái Bền Vững

Để phát triển du lịch sinh thái tại Na Hang, cần áp dụng các phương pháp bền vững. Những giải pháp này không chỉ giúp bảo tồn tài nguyên mà còn nâng cao đời sống cho người dân địa phương.

3.1. Đào Tạo Nguồn Nhân Lực

Đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao là yếu tố quan trọng để nâng cao dịch vụ du lịch. Các chương trình đào tạo cần được thiết kế phù hợp với nhu cầu thực tế của ngành.

3.2. Tăng Cường Quảng Bá Du Lịch

Cần có các chiến dịch quảng bá mạnh mẽ để giới thiệu vẻ đẹp của Na Hang đến với du khách trong và ngoài nước. Việc sử dụng các kênh truyền thông hiện đại sẽ giúp nâng cao nhận thức về du lịch sinh thái.

IV. Ứng Dụng Thực Tiễn Và Kết Quả Nghiên Cứu

Các nghiên cứu về du lịch sinh thái tại Na Hang đã chỉ ra rằng việc phát triển bền vững không chỉ mang lại lợi ích kinh tế mà còn góp phần bảo tồn tài nguyên thiên nhiên. Những mô hình du lịch sinh thái thành công có thể được áp dụng để nâng cao hiệu quả phát triển.

4.1. Mô Hình Du Lịch Cộng Đồng

Mô hình du lịch cộng đồng đã được áp dụng tại một số địa phương, giúp người dân tham gia vào hoạt động du lịch và hưởng lợi từ nó. Điều này không chỉ tạo ra thu nhập mà còn nâng cao ý thức bảo vệ môi trường.

4.2. Kết Quả Kinh Tế Từ Du Lịch

Doanh thu từ du lịch sinh thái đã góp phần đáng kể vào ngân sách địa phương. Việc phát triển bền vững sẽ giúp tăng trưởng kinh tế và cải thiện đời sống cho người dân.

V. Kết Luận Và Tương Lai Của Du Lịch Sinh Thái Tại Na Hang

Tương lai của du lịch sinh thái tại Na Hang phụ thuộc vào sự phối hợp giữa các cơ quan chức năng, cộng đồng và du khách. Việc bảo tồn bảo tồn thiên nhiên và phát triển kinh tế cần được thực hiện song song để đảm bảo sự phát triển bền vững.

5.1. Định Hướng Phát Triển

Cần có các chính sách rõ ràng để định hướng phát triển du lịch sinh thái tại Na Hang. Những chính sách này cần phải phù hợp với thực tiễn và nhu cầu của cộng đồng.

5.2. Tầm Quan Trọng Của Bảo Tồn

Bảo tồn tài nguyên thiên nhiên là yếu tố sống còn cho sự phát triển bền vững. Cần có các biện pháp bảo vệ môi trường để đảm bảo rằng du lịch sinh thái không gây hại cho hệ sinh thái.

Nội dung chính

Bối cảnh và vấn đề nghiên cứu

Trong xu thế phát triển kinh tế toàn cầu, du lịch đã xác lập vị thế là ngành kinh tế dịch vụ quan trọng, thường được định danh là ngành công nghiệp không khói. Cùng với sự gia tăng nhận thức về môi trường của xã hội, loại hình du lịch sinh thái phát triển nhanh chóng nhờ khả năng đáp ứng nhu cầu tiếp cận thiên nhiên hoang sơ, khám phá văn hóa bản địa, đồng thời gắn liền trách nhiệm bảo tồn hệ sinh thái và hỗ trợ sinh kế cho cộng đồng địa phương. Tại Việt Nam, du lịch sinh thái được định hướng là giải pháp kết hợp hài hòa giữa tăng trưởng kinh tế và phát triển bền vững.

Na Hang là huyện vùng cao nằm ở phía Bắc tỉnh Tuyên Quang, cách trung tâm thị xã Tuyên Quang (nay là thành phố Tuyên Quang) 108–110 km và cách Hà Nội 259 km. Địa bàn huyện có gần 20 dân tộc anh em cùng sinh sống, sở hữu nguồn tài nguyên thiên nhiên phong phú với địa hình karst, hệ thống hang động, thác nước và lòng hồ thủy điện rộng lớn. Tuy nhiên, hoạt động khai thác du lịch sinh thái tại đây còn bộc lộ nhiều hạn chế, hiệu quả kinh tế chưa tương xứng với tiềm năng sẵn có. Do đó, việc nghiên cứu điều kiện phát triển du lịch sinh thái có ý nghĩa thiết thực nhằm phục vụ mục tiêu xóa đói giảm nghèo và bảo vệ tài nguyên địa phương.

Mục tiêu và nhiệm vụ nghiên cứu của khóa luận được xác định cụ thể:

1. Mục tiêu nghiên cứu: Nghiên cứu, đánh giá các điều kiện phát triển du lịch sinh thái ở Na Hang; tìm hiểu thực trạng hoạt động du lịch, từ đó đề xuất định hướng và giải pháp khai thác hợp lý các nguồn lực, quản lý bảo vệ tài nguyên môi trường tự nhiên nhằm phát triển du lịch bền vững.
2. Nhiệm vụ nghiên cứu:
   • Tổng quan cơ sở lý luận về du lịch sinh thái.
   • Nghiên cứu, đánh giá các điều kiện phát triển du lịch sinh thái tại Na Hang, Tuyên Quang và bước đầu đánh giá chính sách, thực trạng.
   • Đánh giá hiện trạng hoạt động du lịch tại địa bàn Na Hang.
   • Định hướng và đề xuất hệ thống giải pháp khai thác hợp lý các điều kiện nhằm phát triển du lịch sinh thái tại địa phương.

Đối tượng và phạm vi nghiên cứu:

• Đối tượng nghiên cứu: Toàn bộ các điều kiện phát triển du lịch sinh thái ở huyện Na Hang, tỉnh Tuyên Quang (bao gồm tài nguyên tự nhiên, tài nguyên nhân văn, cơ sở hạ tầng, cơ sở vật chất kỹ thuật, nguồn nhân lực và thể chế chính sách).
• Phạm vi nghiên cứu:
  • Phạm vi không gian: Địa bàn hành chính huyện Na Hang, tỉnh Tuyên Quang.
  • Phạm vi thời gian: Đề tài được tập trung nghiên cứu trong khoảng thời gian 3 tháng, từ tháng 8 đến tháng 10 năm 2018.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khóa luận xây dựng hệ thống cơ sở lý luận dựa trên việc kế thừa và tổng hợp các công trình nghiên cứu về du lịch sinh thái trên thế giới và tại Việt Nam:

• Khung khái niệm: Khóa luận điểm qua các định nghĩa tiêu biểu của Hector Ceballos-Lascurain (1987, 1996), Elizabeth Boo (1991), Megan Epler Wood (1991), Ralf Buckley (1994), Martha Honey (1999) và GS.TS. Lê Huy Bá (2000). Văn bản cũng đối chiếu khái niệm thể chế của Nepal, Malaysia, Australia và Hiệp hội Du lịch sinh thái Quốc tế (TIES). Tại Việt Nam, tác giả tiếp cận định nghĩa chính thức tại Hội thảo quốc gia “Xây dựng chiến lược phát triển du lịch sinh thái ở Việt Nam” (tháng 9/1999) do Tổng cục Du lịch, ESCAP và WWF phối hợp tổ chức: Du lịch sinh thái là loại hình du lịch dựa vào thiên nhiên và văn hóa bản địa gắn với giáo dục môi trường, có đóng góp cho nỗ lực bảo tồn và phát triển bền vững, với sự tham gia tích cực của cộng đồng địa phương.
• Khái niệm tài nguyên du lịch sinh thái: Dẫn dụng định nghĩa của TS. Phạm Trung Lương, xác định đây là các thành phần tự nhiên trong một hệ sinh thái cụ thể cùng các giá trị văn hóa bản địa gắn liền, được khai thác phục vụ mục đích du lịch.
• Các thuật ngữ tương đồng: Văn bản tổng hợp các tên gọi liên quan gồm: Nature Tourism, Nature based Tourism, Environmental Tourism, Particular Tourism, Green Tourism, Adventure Tourism, Indigenous Tourism, Responsible Tourism, Sensitized Tourism, Cottage Tourism và Sustainable Tourism.
• Khung nguyên tắc và điều kiện phát triển: Hệ thống hóa 11 nguyên tắc vận hành du lịch sinh thái (tập trung vào giáo dục môi trường, tôn trọng giá trị nội tại của hệ sinh thái, giảm thiểu tác động tiêu cực, chia sẻ lợi ích với cộng đồng bản địa); phân tích 4 nhóm điều kiện phát triển cơ bản: tài nguyên du lịch sinh thái, cơ sở vật chất kỹ thuật và cơ sở hạ tầng, nguồn nhân lực du lịch, chính sách và công tác xúc tiến quảng bá.

Phương pháp nghiên cứu thực tế được tác giả kết hợp:

1. Phương pháp thu thập và xử lý số liệu: Thu thập tài liệu chuyên ngành, báo cáo hành chính, số liệu thứ cấp từ cơ quan quản lý nhà nước và địa phương; tiến hành phân loại, so sánh, chọn lọc các chỉ số tin cậy.
2. Phương pháp thống kê: Xử lý chuỗi dữ liệu định lượng về quỹ đất, cơ cấu dân cư, biến động dân số, tỷ lệ lao động và cơ cấu kinh tế huyện Na Hang qua các mốc thời gian.
3. Phương pháp so sánh tổng hợp: Phân tích tương quan giữa các yếu tố tự nhiên, kinh tế, xã hội; tổng hợp hiện trạng nhằm nhận diện các mâu thuẫn tồn tại, từ đó dự báo xu hướng và đề xuất định hướng quy hoạch.

Nguồn dữ liệu sử dụng:

• Báo cáo thống kê tình hình sử dụng quỹ đất năm 2015 của UBND huyện Na Hang.
• Số liệu nhân khẩu, lao động và cơ cấu kinh tế giai đoạn 2013–2015 từ Chi cục Thống kê huyện Na Hang (2015).
• Dữ liệu dân số các năm 2006, 2011, 2013, 2015 từ Cổng thông tin điện tử tỉnh Tuyên Quang.
• Tài liệu quy hoạch thổ nhưỡng tỷ lệ 1/50.000 của Viện Quy hoạch và Thiết kế Nông nghiệp.
• Tài liệu khảo sát đa dạng sinh học của Cox (1994) và Quỹ Quốc tế Bảo vệ Thiên nhiên Hoa Kỳ (Olson & Dinerstein, WWF-US, 1998).

Nội dung chính theo từng chương

Chương 1: Cơ sở lý luận về du lịch sinh thái

Chương 1 khái quát quá trình hình thành khái niệm du lịch sinh thái từ các hoạt động dã ngoại ngoài trời thế kỷ XIX đến các khung lý luận hiện đại. Tác giả phân tích 7 đặc trưng chung của hoạt động du lịch (tính đa ngành, đa thành phần, đa mục tiêu, liên vùng, mùa vụ, chi phí, xã hội hóa) cùng 3 đặc trưng cốt lõi của du lịch sinh thái: tính giáo dục cao về môi trường, khả năng đóng góp vào bảo tồn đa dạng sinh học, và việc thu hút sự tham gia trực tiếp của cộng đồng sở tại.

Về mặt phân loại, chương này liệt kê 11 loại hình du lịch sinh thái: dã ngoại, leo núi, đi bộ trong rừng, nghiên cứu đa dạng sinh học, tham quan miệt vườn, quan sát chim, thăm bản làng dân tộc, du thuyền, du lịch mạo hiểm, săn bắn - câu cá, và các tuyến du lịch liên vùng. Tác giả luận giải mối quan hệ hai chiều giữa du lịch sinh thái và môi trường: khai thác hợp lý sẽ hỗ trợ tôn tạo cảnh quan và tăng phúc lợi xã hội; ngược lại, khai thác thiếu quy hoạch sẽ làm quá tải hạ tầng, xói mòn bản sắc văn hóa và phá vỡ cân bằng sinh thái. Cuối chương, văn bản phân tích kinh nghiệm phát triển du lịch của ba quốc gia trong khu vực:

• Thái Lan: Chú trọng nghiên cứu thị trường, xúc tiến quảng bá chuyên sâu theo từng thị trường khách mục tiêu, cơ chế phối hợp chặt chẽ giữa các bộ ngành.
• Trung Quốc: Hoàn thiện hành lang pháp lý, quản lý cấp phép lữ hành, định hình các chủ đề sản phẩm du lịch độc đáo theo từng năm.
• Malaysia: Phân bổ ngân sách lớn (hàng triệu Ringgit mỗi năm) nâng cấp cơ sở vật chất kỹ thuật, kết hợp chặt chẽ giữa đa dạng hóa sản phẩm và bảo tồn văn hóa dân tộc.

Chương 2: Điều kiện phát triển du lịch sinh thái ở Na Hang, Tuyên Quang

Chương 2 tập trung phân tích thực trạng các điều kiện tự nhiên, kinh tế - xã hội và tài nguyên du lịch trên địa bàn huyện Na Hang.

Đặc điểm địa lý, địa hình, khí hậu, thủy văn: Na Hang nằm ở tọa độ 22°21′14″B, 105°23′16″Đ, diện tích 1.471,7 km2, gồm 1 thị trấn và 16 xã (Sinh Long, Thượng Giáp, Phúc Yên, Thượng Nông, Xuân Lập, Côn Lôn, Yên Hoa, Khuôn Hà, Hồng Thái, Đà Vị, Khau Tình, Lăng Can, Thượng Lâm, Sơn Phú, Năng Khả, Thanh Tương). Địa hình thuộc cánh cung Sông Gâm, phân thành 3 tiểu vùng: Khu A (phía Nam, giao thông thuận lợi hơn), Khu B (phía Bắc, địa hình núi đá cao), Khu C (phía Đông và Bắc, núi cao hiểm trở). Mạng lưới thủy văn gồm sông Gâm (dài 53 km qua huyện) và sông Năng (dài 25 km qua huyện), hợp lưu tại chân núi Pắc Tạ, tạo điều kiện hình thành hồ thủy điện Tuyên Quang. Khí hậu nhiệt đới gió mùa có mùa đông lạnh; nhiệt độ trung bình năm 26°C (dao động từ 0°C đến 40°C); lượng mưa trung bình 1.941,5 mm/năm nhưng phân bố không đều (91% tập trung vào mùa mưa từ tháng 4 đến tháng 10).

Hiện trạng sử dụng đất và thổ nhưỡng năm 2015: Cơ cấu đất đai của huyện thể hiện tính chất chuyên biệt của địa bàn miền núi vùng cao:

STT	Chỉ tiêu sử dụng đất	Diện tích (ha)	Cơ cấu (%)
I	Đất nông – lâm nghiệp, thủy sản	72.182,80	88,42
1	Đất sản xuất nông nghiệp	10.478,02	14,52 (tính trong nhóm I)
2	Đất lâm nghiệp	61.468,15	85,15 (tính trong nhóm I)
3	Đất nuôi trồng thuỷ sản	236,63	0,33 (tính trong nhóm I)
II	Đất phi nông nghiệp	2.449,83	3,00
1	Đất ở	516,82	21,10 (tính trong nhóm II)
2	Đất chuyên dùng	873,20	35,64 (tính trong nhóm II)
3	Đất nghĩa trang, nghĩa địa	32,18	1,31 (tính trong nhóm II)
4	Đất sông suối và mặt nước chuyên dùng	1.027,63	41,95 (tính trong nhóm II)
III	Đất chưa sử dụng	7.007,69	8,58
1	Đất bằng chưa sử dụng	195,48	2,79 (tính trong nhóm III)
2	Đất đồi núi chưa sử dụng	1.958,57	27,95 (tính trong nhóm III)
3	Đất núi đá không có rừng cây	4.853,64	69,26 (tính trong nhóm III)
	Tổng diện tích đất tự nhiên	81.640,32	100,00

Về thổ nhưỡng, đất xám bạc màu chiếm diện tích chủ đạo với 63.917,7 ha (76,13% diện tích tự nhiên toàn huyện), tiếp đến là nhóm đất khác chiếm 13.570,44 ha (16,16%), đất phù sa chiếm 1.816 ha (2,16%) và đất đen chiếm 935,5 ha (1,11%). Độ dốc trên 25° chiếm tới 41,22% diện tích đất toàn huyện, đất ở độ cao trên 200 m chiếm 60%.

Đặc điểm dân cư, lao động và kinh tế - xã hội: Dân số huyện có sự biến động lớn do điều chỉnh địa giới hành chính: năm 2006 có 54.096 người (mật độ 51 người/km2), đến năm 2013 còn 42.816 người (mật độ 50 người/km2), và năm 2015 là 41.868 người với 12.571 hộ. Đồng bào dân tộc thiểu số chiếm đa số: Tày (57,52%), Dao (23,38%), Kinh (9,72%), H’Mông (5,31%), còn lại là các dân tộc khác.

Cơ cấu phân bố nhân khẩu và lao động năm 2015:

• Khu vực cư trú: Nông thôn chiếm 11.753 hộ (93,49%), 39.565 nhân khẩu (94,50%) và 24.649 lao động (92,15% tổng lao động toàn huyện). Khu vực thị trấn chỉ chiếm 818 hộ (6,51%) và 2.100 lao động (7,85%).
• Cơ cấu ngành nghề lao động: Lao động nông, lâm, thủy sản chiếm 22.587 người (84,44%); thương nghiệp - dịch vụ chiếm 2.318 người (8,67%); công nghiệp - xây dựng chiếm 1.844 người (6,89%).

Cơ cấu kinh tế giai đoạn 2013–2015 (theo giá cố định năm 1994):

Năm	Tổng giá trị sản xuất (triệu đồng)	Nông nghiệp (%)	Công nghiệp (%)	Dịch vụ (%)
2013	362.483	61,85	6,45	31,70
2014	400.125	59,34	6,56	34,10
2015	436.809	55,74	6,52	37,74

Tốc độ tăng trưởng kinh tế năm 2015 đạt 11,6%. Thu nhập bình quân đầu người tăng từ 9,5 triệu đồng/năm (2012) lên 11 triệu đồng/năm (2015). Tỷ lệ hộ nghèo giảm từ 34,79% (2012) xuống 21,57% (2015).

Tiềm năng tài nguyên du lịch sinh thái:

• Tài nguyên tự nhiên: Khu bảo tồn thiên nhiên Na Hang thành lập theo Quyết định số 274/UB-QĐ ngày 09/05/1994 của UBND tỉnh Tuyên Quang với diện tích 22.401,5 ha trên địa bàn 4 xã Khau Tinh, Côn Lôn, Sơn Phú, Thanh Tương. Mặt hồ thủy điện Tuyên Quang rộng trên 8.000 ha. Thác Nặm Me (xã Khuôn Hà) dài khoảng 4.000 m, cao trên 200 m so với mực nước biển với 15 tầng thác lớn xen kẽ các tầng thác nhỏ. Rừng đặc dụng Tát Kẻ - Bản Bung rộng trên 21.000 ha, độ che phủ rừng đạt 83%, trong đó 70% là rừng trên núi đá vôi. Hệ thực vật ghi nhận trên 2.000 loài với các loài gỗ quý: Trai, Mun, Nghiến, Lát Hoa, Đinh, Thông tre, Hoàng đàn, Trầm gió. Hệ động vật ghi nhận 90 loài thú, 263 loài chim, 61 loài bò sát, 35 loài lưỡng cư; 13 loài thú ghi trong Sách đỏ Việt Nam. Na Hang là sinh cảnh bảo tồn quần thể Voọc mũi hếch lớn nhất Việt Nam, được WWF-US xếp vào danh sách 223 vùng sinh thái đa dạng sinh học cao nhất toàn cầu. Thắng cảnh hang động gồm động Song Long, thác Pác Ban (9 tầng thác).
• Tài nguyên nhân văn:
  • Di chỉ khảo cổ học: Hang Phia Vài (xã Khuôn Hà) phát hiện di cốt người nguyên thủy bán hóa thạch chôn nằm co, bó gối với táng thức đặt ốc biển vào hốc mắt (thuộc giai đoạn văn hóa cách ngày nay 10.000–20.000 năm) và bếp lửa cổ cách ngày nay 8.000 năm; hang Phia Muồn (xã Sơn Phú) có 2 tầng văn hóa thuộc hậu kỳ đá mới và sơ kỳ kim khí (4.000–4.500 năm cách ngày nay) với 12 mộ táng kè đá.
  • Di tích lịch sử: Đền Pác Tạ (thờ vị hôn phu của Chiêu Văn vương Trần Nhật Duật trong kháng chiến chống Nguyên - Mông 1285); Chùa Phúc Lâm; Cơ quan Ấn loát đặc biệt Trung ương tại hang Nà Thẳm và Nà Bó (xã Năng Khả, nơi in 20 triệu đồng tiền tài chính năm 1947); Xưởng Quân khí H52 và cơ sở sản xuất diêm tiêu Năng Khả (1950–1954 do Ngô Gia Khảm phụ trách).
  • Di sản văn hóa phi vật thể: Nghệ thuật hát Then, Cọi, Sli, Lượn cùng đàn tính của người Tày; làn điệu Páo Dung của người Dao; hát Sình ca của người Cao Lan; ẩm thực bản địa (cơm lam, thịt trâu khô, thịt lợn chua, xôi ngũ sắc, lẩu cá lăng, rượu ngô). Lễ hội tiêu biểu gồm Lễ hội Lồng Tồng (mùng 4 tháng Giêng), Lễ hội giã cốm xã Côn Lôn (tháng 9 âm lịch), Lễ cấp sắc của người Dao (phân cấp 3 đèn, 7 đèn, 12 đèn), và Lễ hội ruộng bậc thang Hồng Thái (tháng 9/2018).

Thực trạng và đánh giá chung: Hoạt động du lịch sinh thái tại Na Hang bước đầu có bước phát triển nhưng hạ tầng giao thông và dịch vụ lưu trú còn thiếu thốn, số lượng lao động du lịch chiếm tỷ trọng thấp (dịch vụ chỉ chiếm 8,67% tổng lao động), công tác xúc tiến quảng bá chưa đồng bộ, chưa thu hút được nhiều nhà đầu tư lớn.

Chương 3: Định hướng và giải pháp phát triển du lịch sinh thái Na Hang, Tuyên Quang

Chương 3 xác lập định hướng khai thác tài nguyên gắn với việc thực hiện các mục tiêu phát triển kinh tế bền vững, bảo vệ môi trường sinh thái và giữ gìn văn hóa bản địa. Trên cơ sở đó, tác giả đề xuất 7 nhóm giải pháp:

1. Đa dạng hóa và nâng cao chất lượng sản phẩm du lịch sinh thái: Phát triển các tuyến tham quan du thuyền lòng hồ, dã ngoại vùng cao Hồng Thái, khám phá hang động khảo cổ, du lịch văn hóa cộng đồng tại các bản làng người Tày, Dao.
2. Đào tạo phát triển nguồn nhân lực và thu hút cộng đồng địa phương: Tổ chức bồi dưỡng nghiệp vụ hướng dẫn viên du lịch sinh thái, chuyển dịch một phần lao động nông nghiệp sang cung ứng dịch vụ du lịch, phổ biến kỹ năng giao tiếp và đón tiếp khách cho cư dân bản địa.
3. Xây dựng và nâng cấp cơ sở hạ tầng, cơ sở vật chất kỹ thuật: Đầu tư mạng lưới giao thông đường bộ nối trung tâm huyện với các xã vùng sâu (Khu B, Khu C), cải tạo bến thuyền thủy nội địa, đầu tư hệ thống xử lý rác thải và nước thải, khuyến khích các cơ sở lưu trú sử dụng vật liệu thân thiện với môi trường tự nhiên.
4. Tăng cường giáo dục và nâng cao nhận thức bảo vệ môi trường: Triển khai các quy định về bảo vệ thảm thực vật và hệ động vật hoang dã đối với du khách, ngăn ngừa tình trạng xả rác và săn bắt trái phép trong Khu bảo tồn thiên nhiên Na Hang.
5. Đẩy mạnh công tác tuyên truyền và quảng bá: Thiết lập các kênh thông tin điện tử, tham gia các hội chợ du lịch, tận dụng các sự kiện văn hóa thường niên (như Lễ hội Ruộng bậc thang Hồng Thái, Lễ hội Lồng Tồng) để giới thiệu điểm đến.
6. Mở rộng thị trường và liên kết vùng: Xây dựng tuyến du lịch kết nối liên tỉnh giữa lòng hồ thủy điện Na Hang với Vườn Quốc gia Ba Bể (Bắc Kạn), huyện Lâm Bình và huyện Bắc Mê (Hà Giang); tăng cường liên kết với các doanh nghiệp lữ hành lớn tại Hà Nội và Hải Phòng.
7. Hoàn thiện quy hoạch, thu hút đầu tư và tổ chức quản lý: Ban hành chính sách ưu đãi đầu tư hạ tầng du lịch sinh thái, thiết lập cơ chế giám sát sức chứa môi trường, phân định rõ thẩm quyền quản lý giữa ban quản lý khu bảo tồn và chính quyền địa phương.

Kết quả và đóng góp

Văn bản khóa luận đã đạt được các kết quả cụ thể:

• Hệ thống hóa toàn diện các chỉ số địa lý, tài nguyên và kinh tế - xã hội của huyện Na Hang: Ghi nhận diện tích tự nhiên 81.640,32 ha, trong đó đất lâm nghiệp chiếm 85,15% đất nông - lâm nghiệp; tốc độ tăng trưởng kinh tế đạt 11,6% (năm 2015), nông nghiệp chiếm 55,74% cơ cấu kinh tế; tỷ lệ hộ nghèo giảm về mức 21,57%.
• Tổng kết danh mục điểm đến có giá trị bảo tồn và xếp hạng quốc gia: Khu bảo tồn thiên nhiên Na Hang (22.401,5 ha với độ che phủ rừng 83%, nơi sinh sống của loài Voọc mũi hếch quý hiếm); hồ thủy điện Tuyên Quang (hơn 8.000 ha); danh lam thắng cảnh thác Nặm Me (15 tầng thác), động Song Long, thác Pác Ban; hệ thống di chỉ khảo cổ học tiền sử hang Phia Vài (10.000–20.000 năm), hang Phia Muồn (4.000–4.500 năm); các di tích lịch sử kháng chiến đền Pác Tạ, Cơ quan Ấn loát Trung ương, Xưởng Quân khí H52.
• Đóng góp tự nêu của tác giả:
  • Khóa luận hệ thống hóa cơ sở lý thuyết về du lịch sinh thái và vận dụng vào phân tích điều kiện phát triển tại một địa bàn huyện vùng cao cụ thể.
  • Xác lập hệ thống dữ liệu thực chứng làm cơ sở khoa học và tài liệu tham khảo cho công tác quy hoạch, định hướng phát triển du lịch sinh thái tại huyện Na Hang và tỉnh Tuyên Quang.
  • Đề xuất các giải pháp khả thi nhằm gắn kết mục tiêu phát triển du lịch với bảo tồn tự nhiên, giữ gìn bản sắc văn hóa các dân tộc thiểu số và xóa đói giảm nghèo cho cộng đồng sở tại.

Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp

Hạn chế của nghiên cứu:

• Nghiên cứu được thực hiện trong thời gian 3 tháng (từ tháng 8 đến tháng 10 năm 2018), kinh nghiệm thực tiễn và nguồn lực nghiên cứu của tác giả còn ở mức sơ khởi.
• Do điều kiện địa hình miền núi chia cắt phức tạp, nguồn số liệu thứ cấp chuyên sâu về phân khúc thị trường khách du lịch sinh thái, chi tiêu thực tế và doanh thu chi tiết từ từng điểm tham quan chưa được thu thập đầy đủ.

Hướng mở nghiên cứu tiếp:

• Tiến hành điều tra xã hội học định lượng về mức độ sẵn sàng chi trả (WTP) của du khách đối với các sản phẩm du lịch sinh thái đặc thù tại Na Hang.
• Đánh giá sức tải môi trường (carrying capacity) tại các điểm đến nhạy cảm sinh thái như vùng lõi Khu bảo tồn Tát Kẻ - Bản Bung và lòng hồ thủy điện.
• Xây dựng mô hình chuỗi giá trị và cơ chế chia sẻ lợi ích chi tiết giữa doanh nghiệp lữ hành với các hộ gia đình người Tày, Dao làm du lịch cộng đồng (homestay).

Giá trị tham khảo

Khóa luận có giá trị thực tiễn đối với các nhóm đối tượng:

• Sinh viên, học viên chuyên ngành Văn hóa du lịch, Du lịch học, Quản trị dịch vụ du lịch và lữ hành, Địa lý kinh tế: Làm tài liệu tham khảo về phương pháp xây dựng báo cáo khảo sát tiềm năng, điều kiện phát triển du lịch cấp huyện miền núi.
• Cán bộ quản lý văn hóa, du lịch, cán bộ quy hoạch phát triển nông thôn tại huyện Na Hang và tỉnh Tuyên Quang: Cung cấp bức tranh tổng thể về tài nguyên, số liệu đất đai, dân số và hệ thống di tích được xếp hạng để phục vụ xây dựng chính sách phát triển kinh tế địa phương.
• Doanh nghiệp kinh doanh dịch vụ lữ hành: Tham khảo các thông tin khảo sát chi tiết về cung đường, điểm đến tự nhiên (thác Nặm Me, hồ thủy điện) và giá trị văn hóa bản địa (lễ cấp sắc, lễ hội giã cốm, làn điệu Then, đàn tính) để thiết kế tour du lịch sinh thái - văn hóa liên tỉnh Tuyên Quang - Bắc Kạn - Hà Giang.

Câu hỏi thường gặp

1. Khu bảo tồn thiên nhiên Na Hang được thành lập theo quyết định nào và có quy mô diện tích ra sao? Khu bảo tồn thiên nhiên Na Hang được thành lập theo Quyết định số 274/UB-QĐ ngày 09/05/1994 của UBND tỉnh Tuyên Quang, có diện tích 22.401,5 ha, phân bố trên địa bàn 4 xã: Khau Tinh, Côn Lôn, Sơn Phú và Thanh Tương.

2. Di chỉ hang Phia Vài tại Na Hang có giá trị khảo cổ học nổi bật nào? Hang Phia Vài (xã Khuôn Hà) là di chỉ khảo cổ học thuộc văn hóa Hòa Bình có niên đại từ 10.000 đến 20.000 năm cách ngày nay. Tại đây, các nhà khảo cổ đã tìm thấy hàng nghìn công cụ lao động, dấu tích bếp lửa cổ niên đại 8.000 năm và bộ di cốt người nguyên thủy bán hóa thạch được an táng theo tư thế nằm co, bó gối với táng thức độc đáo đặt vỏ ốc biển vào hốc mắt.

3. Đặc điểm cơ cấu kinh tế và lực lượng lao động của huyện Na Hang năm 2015 là gì? Kinh tế huyện Na Hang chuyển dịch chậm, trong đó nông nghiệp vẫn giữ vai trò chủ đạo chiếm 55,74% giá trị sản xuất, ngành dịch vụ chiếm 37,74% và công nghiệp chiếm 6,52%. Lực lượng lao động nông nghiệp chiếm tới 84,44% tổng số lao động toàn huyện (22.587 trên tổng số 26.749 lao động), và lao động khu vực nông thôn chiếm 92,15%.

4. Nghi lễ cấp sắc của người Dao ở Na Hang gồm những cấp bậc nào? Lễ cấp sắc (lễ thành đinh) của nam giới người Dao gồm 3 cấp bậc chính: Lễ cấp sắc 3 đèn ("Quá tang" - cấp đầu tiên bắt buộc với đàn ông Dao); Lễ cấp sắc 7 đèn ("Quá sỉa tang" - dành cho người đã lập gia đình và nắm vững phong tục); Lễ cấp sắc 12 đèn ("Chiệp nhậy tang" - cấp cao nhất, thụ lễ 12 đèn và 12 âm binh, nghi lễ diễn ra trong 7 ngày 7 đêm). Nghi lễ thường tổ chức từ tháng 9 âm lịch đến tháng 2 âm lịch năm sau.

5. Hệ thống giao thông thủy tại hồ thủy điện Tuyên Quang kết nối các khu vực nào? Vùng lòng hồ thủy điện Tuyên Quang (diện tích mặt nước trên 8.000 ha hình thành tại hợp lưu sông Gâm và sông Năng) tạo thành tuyến đường thủy kết nối trung tâm Na Hang với 8 xã khu C của huyện, đồng thời liên kết trực tiếp với khu danh thắng Quốc gia đặc biệt Ba Bể (tỉnh Bắc Kạn), huyện Lâm Bình (tỉnh Tuyên Quang) và huyện Bắc Mê (tỉnh Hà Giang).

Kết luận

Khóa luận tốt nghiệp của tác giả Đào Thị Thùy Trang đã cung cấp một bản khảo cứu toàn diện về điều kiện tự nhiên, tài nguyên nhân văn và thực trạng kinh tế - xã hội phục vụ phát triển du lịch sinh thái tại huyện Na Hang, tỉnh Tuyên Quang. Nghiên cứu đã làm rõ những thế mạnh nổi trội về hệ sinh thái rừng trên núi đá vôi, mặt nước hồ thủy điện và kho tàng di sản văn hóa khảo cổ, dân tộc học phong phú. Thông qua việc phân tích các hạn chế nội tại về cơ sở hạ tầng và nguồn nhân lực, đề tài đã đề xuất 7 nhóm giải pháp đồng bộ nhằm hỗ trợ địa phương khai thác hiệu quả tiềm năng du lịch theo định hướng bền vững, góp phần thúc đẩy kinh tế - xã hội và bảo tồn tài nguyên thiên nhiên.

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ DU LỊCH SINH THÁI 1.1 Khái quát chung về du lịch sinh thái 1. Khái niệm : Du lịch sinh thái là một khái niệm rộng và khá mới mẻ , đã thu hút được sự quan tâm của nhiều lĩnh vực và được hiểu từ nhiều góc độ khác nhau. Du lịch sinh thái được bắt nguồn từ những cuộc dạo ngoài trời với mục đích thư giãn gần gũi với thiên nhiên. Nó bao gồm những người đến các khu tự nhiên hoang dã hay các khu bảo tồn, những người đi leo núi hay đi xuyên rừng, đi thuyền trên suối , những người cắm trại ngủ nghỉ trong những lều bạt hay trong nhà của người dân địa phương.

Những người chụp ảnh tự nhiên hay quan sát chim thú,… có thể được coi là những khách du lịch sinh thái đầu tiên. Tùy vào cách diễn đạt của những khái niệm mà nhìn chung chúng đều có những điểm giống nhau trong việc làm nổi bật bản chất của loại hình du lịch này. Đối với một số người “du lịch sinh thái” chỉ đơn giản được hiểu là sự kết hợp ý nghĩa của hai từ ghép “du lịch” và “sinh thái” vốn quen thuộc. Nhưng khi đứng ở góc độ khác, tổng quát hơn thì một số người quan niệm du lịch sinh thái là du lịch tự nhiên.

Trong thực tế khái niệm “Du lịch sinh thái” đã xuất hiện từ những năm 1800. Với khái niệm này mọi hoạt động du lịch có liên quan đến thiên nhiên như: tắm biển, nghỉ núi…đều được hiểu là du lịch sinh thái. Có thể nói cho đến nay khái niệm về du lịch sinh thái vẫn được hiểu dưới nhiều góc độ khác nhau với nhiều tên gọi khác nhau. Đến nay vẫn còn nhiều tranh luận nhằm đưa ra một định nghĩa chung về du lịch sinh thái.

Định nghĩa tương đối hoàn chỉnh về du lịch sinh thái lần đầu tiên được Hector Ceballos – Lascurain đưa ra năm 1987: “Du lịch sinh thái là du lịch đến những khu vực tự nhiên còn ít bị thay đổi, với những mục đích đặc biệt: nghiên cứu, tham quan với ý thức trân trọng thế giới hoang dã và những giá trị văn hóa (cả quá khứ và hiện tại) được khám phá trong khu vực này”. Sinh viên: Đào Thị Thuỳ Trang 5 Lớp: VH1802 Khoá luận tốt nghiệp Trường Đại học Dân Lập Hải Phòng Trong định nghĩa này, Hector Ceballos – Lascurain mới chỉ dừng lại ở sự chân trọng tự nhiên, những định sau này của các nhà nghiên cứu, các tổ chức du lịch đã thay đổi một cách sâu sắc hơn. Năm 1991, đã xuất hiện khái niệm về Du lịch sinh thái. "Du lịch sinh thái là loại hình du lịch diễn ra trong các vùng có hệ sinh thái tự nhiên còn bảo tồn khá tốt nhằm mục tiêu nghiên cứu, chiêm ngưỡng, thưởng thức phong cảnh, động thực vật cũng như các giá trị văn hoá hiện hữu" (Boo, 1991).

Theo Wood năm 1991: “Du lịch sinh thái là du lịch đến với những khu vực còn tương đối hoang sơ với mục đích tìm hiểu về lịch sử môi trường tự nhiên và văn hóa mà không làm thay đổi sự toàn vẹn của các hệ sinh thái. Đồng thời tạo những cơ hội về kinh tế ủng hộ việc bảo tồn tự nhiên và mang lại lợi ích về tài chính cho người dân địa phương”. Ở đây Wood đã đề cập đến việc giáo dục môi trường, bảo vệ tự nhiên và sự phát triển của cộng đồng trong du lịch sinh thái. Theo Bucklay,1994 tổng quát: “Chỉ có du lịch dựa vào thiên nhiên, được quản lý bền vững, hỗ trợ bảo tồn và có giáo dục môi trường mới được xem là du lịch sinh thái.” Trong đó yếu tố quản lý bền vững được bao hàm cả nội dung phát triển cộng đồng.

Theo ( Cebalos- Lascurain , 1996): “Du lịch sinh thái là du lịch và tham quan có trách nhiệm với môi trường tại các điểm tự nhiên không bị tàn phá để thưởng thức thiên nhiên và các đặc điểm văn hóa đã tồn tại trong quá khứ hoặc đang hiện hành qua đó khuyến khích hoạt động bảo vệ, hạn chế các hoạt động tiêu cực do các khách quan gây ra và tạo ra lợi ích cho những người dân địa phương tham gia tích cực”. Một định nghĩa khác của Honey (1999) “Du lịch sinh thái là du lịch hướng tới những khu vực nhạy cảm và nguyên sinh thường được bảo vệ với mục đích nhằm gây ra ít tác hại và với quy mô nhỏ nhất. Nó giúp giáo dục du khách, tạo quỹ để bảo vệ môi trường, nó trực tiêp đem lại nguồn lợi kinh tế và sự tự Sinh viên: Đào Thị Thuỳ Trang 6 Lớp: VH1802 Khoá luận tốt nghiệp Trường Đại học Dân Lập Hải Phòng quản lý cho người dân địa phương và nó khuyên kích tôn trọng các giá trị về văn hóa và quyền con người”. Năm 2000, Lê Huy Bá cũng đưa ra khái niệm về du lịch sinh thái “Du lịch sinh thái là một loại hình du lịch lấy các hệ sinh thái đặc thù, tự nhiên làm đối tượng để phục vụ cho những khách du lịch yêu thiên nhiên, du ngoạn, thưởng thức những cảnh quan hay nghiên cứu về các hệ sinh thái.

Đó cũng là hình thức kết hợp chặt chẽ, hài hòa giữa phát triển kinh tế du lịch với giới thiệu về những cảnh đẹp của quốc gia cũng như giáo dục tuyên truyền và bảo vệ, phát triền môi trường và tài nguyên thiên nhiên một cách bền vững”. Nhưng gần đây, người ta cho rằng nội dung căn bản của du lịch sinh thái là tập trung vào mức độ trách nhiệm của con người đối với môi trường. Quan điểm thụ động cho rằng du lịch sinh thái là du lịch hạn chế tối đa các suy thoái môi trường do du lịch tạo ra, là sự ngăn ngừa các tác động tiêu cực lên sinh thái, văn hoá và thẩm mỹ. Quan điểm chủ động cho rằng du lịch sinh thái còn phải đóng góp vào quản lý bền vững môi trường lãnh thổ du lịch và phải quan tâm đến quyền lợi của nhân dân địa phương.

Do đó, người ta đã đưa ra một khái niệm mới tương đối đầy đủ hơn: "Du lịch sinh thái là du lịch có trách nhiệm với các khu thiên nhiên là nơi bảo tồn môi trường và cải thiện phúc lợi cho nhân dân địa phương". Ngoài ra còn một số định nghĩa về du lịch sinh thái có thể tham khảo như: Định nghĩa của Nêpal: “Du lịch sinh thái là loại hình du lịch đề cao sự tham gia của nhân dân vào việc hoạch định và quản lý các tài nguyên du lịch để tăng cường phát triển cộng đồng, liên kết giữa bảo tồn thiên nhiên và phát triển du lịch, đồng thời sử dụng thu nhập từ du lịch để bảo vệ các nguồn lực mà ngành du lịch phụ thuộc vào”. Định nghĩa của Malaysia: “Du lịch sinh thái là hoạt động du lịch thăm viếng một cách có trách nhiệm với môi trường tới những khu thiên nhiên còn nguyên vẹn, nhằm tận hưởng và trân trọng các giá trị của thiên nhiên (và những Sinh viên: Đào Thị Thuỳ Trang 7 Lớp: VH1802 Khoá luận tốt nghiệp Trường Đại học Dân Lập Hải Phòng đặc tính văn hóa kèm theo, trước đây cũng như hiện nay ), mà hoạt động này sẽ thúc đẩy công tác bảo tồn, có ảnh hưởng của du khách không lớn, và tạo điều kiện cho dân chúng địa phương được tham dự một cách tích cực có lợi về xã hội và kinh tế”. Định nghĩa của Australia: “Du lịch sinh thái là du lịch dựa vào thiên nhiên có liên quan đến sự giáo dục và diễn giải về môi trường thiên nhiên và được quản lý bền vững về mặt sinh thái”.

Ở định nghĩa này, quản lý bền vững và giáo dục là 2 nhân tố chủ yếu nhấn mạnh trong du lịch sinh thái. Định nghĩa của Hiệp hội Du lịch sinh thái Quốc tế: “Du lịch sinh thái là việc đi lại có trách nhiệm tới các khu vực thiên nhiên mà bảo tồn được môi trường và cải thiện phúc lợi cho người dân địa phương”. Quan điểm thụ động cho rằng du lịch sinh thái là du lịch hạn chế tối đa các suy thoái môi trường do du lịch tạo ra, là sự ngăn ngừa các tác động tiêu cực lên sinh thái, văn hoá và thẩm mỹ. Quan điểm chủ động cho rằng du lịch sinh thái còn phải đóng góp vào quản lý bền vững môi trường lãnh thổ du lịch và phải quan tâm đến quyền lợi của nhân dân địa phương.

Như vậy du lịch sinh thái là hoạt động du lịch tập trung vào mức độ trách nhiệm của con người đối với môi trường , có tính giáo dục và diễn giải cao về tự nhiên, có đóng góp cho hoạt động bảo tồn môi trường và cải thiện phúc lợi cho nhân dân địa phương. Ở Việt Nam, du lịch sinh thái là một lĩnh vực mới được nghiên cứu từ giữa những thập kỷ 90 của thế kỷ XX, xong đã thu hút được sự quan tâm đặc biệt của các nhà nghiên cứu về du lịch và môi trường. Do trình độ nhận thức khác nhau, ở những góc độ nhìn nhận khác nhau. Khái niệm về du lịch sinh thái cũng chưa có nhiều điểm thống nhất.

Để có được sự thống nhất về khái niệm làm cơ sở cho công tác nghiên cứu và hoạt động thực tiễn của du lịch sinh thái, Tổng cục du lịch Việt Nam đã phối hợp với nhiều tổ chức quốc tế như ESCAP, WWF…có sự tham gia của các chuyên gia, các nhà khoa học quốc tế Việt Nam về du lịch sinh Sinh viên: Đào Thị Thuỳ Trang 8 Lớp: VH1802 Khoá luận tốt nghiệp Trường Đại học Dân Lập Hải Phòng thái và các lĩnh vực liên quan, tổ chức hội thảo quốc gia về “Xây dựng chiến lược phát triển du lịch sinh thái ở Việt Nam” từ ngày 7 đến 9/9/1999. Một trong những kết quả quan trọng của hội thảo lần đầu tiên đã đưa ra định nghĩa về du lịch sinh thái ở Việt Nam, theo đó: “Du lịch sinh thái là loại hình du lịch dựa vào thiên nhiên và văn hóa bản địa gắn với giáo dục môi trường, có đóng góp cho nỗ lực bảo tồn và phát triển bền vững, với sự tham gia tích cực của cộng đồng địa phương”. Du lịch sinh thái còn có những tên gọi khác được khái quát như sau: Du lịch thiên nhiên (Nature Tourism) Du lịch dựa vào thiên nhiên (Nature based Tourism) Du lịch môi trường (Environmental Tourism) Du lịch đặc thù (Particcular Tourism) Du lịch xanh (Green Tourism) Du lịch thám hiểm (Adventure Tourism) Du lịch bản xứ (Indigennous Tourism) Du lịch có trách nhiệm (Responsible Tourism) Du lịch nhậy cảm (Sensitized Tourism) Du lịch nhà tranh (Cottage Tourism) Du lịch bền vững (Sustainable Tourism) 1.