Chương 1. Cơ sở lý luận và thực tiễn của những quy định về điều kiện kinh doanh LPG Chương 2. Thực trạng pháp luật về điều kiện kinh doanh LPG ở Việt Nam Chương 3. Kiến nghị hoàn thiện pháp luật về điều kiện kinh doanh và nâng cao hiệu quả thực thi pháp luật trong hoạt động kinh doanh LPG 7 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Chƣơng 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN CỦA NHỮNG QUY ĐỊNH VỀ ĐIỀU KIỆN KINH DOANH LPG Ở VIỆT NAM 1.
Tổng quan về hoạt động kinh doanh LPG 1. Một số khái niệm liên quan đến hoạt động kinh doanh LPG 1. Khái niệm và những đặc tính ưu việt của LPG Khí dầu mỏ hoá lỏng có tên tiếng Anh: Liquefied Petroleum Gas, được gọi với nhiều tên khác nhau: khí đốt hoá lỏng, khí hoá lỏng, gas, LPG (sau đây gọi tắt là LPG). LPG là khí đồng hành thu được từ quá trình chưng cất dầu thô hay tinh luyện khí thiên nhiên.
LPG là hỗn hợp chủ yếu của Propane (công thức hóa học: C3H8) và Butane (công thức hóa học: C4H10) có nguồn gốc từ dầu mỏ, tại nhiệt độ, áp suất bình thường LPG ở thể khí và khi được nén tại một áp suất hoặc nhiệt độ nhất định thì LPG chuyển sang thể lỏng; dùng làm chất đốt, nhiên liệu động cơ, nguyên liệu phục vụ sản xuất, dân sinh. Trong luận văn này, tác giả không đề cập đến khí tự nhiên hoá lỏng (LNG) vì đây là loại khí có tính chất hoá lý rất khác với LPG về bản chất cũng như thành phần, không thể hoá lỏng tại nhiệt độ thường, mà tại nhiệt độ - (âm) 1600C. Do vậy, nó đòi hỏi một hệ thống trang thiết bị làm lạnh và cách nhiệt cực kỳ phức tạp. Thực tế, việc sử dụng khí tự nhiên thường thông qua hệ thống đường ống hoặc sử dụng ở dạng khí nén (CNG- Copressed Natural Gas).
Là sản phẩm có nguồn gốc từ dầu mỏ, LPG có đặc tính ưu việt là một loại nhiên liệu sạch, tồn chứa dưới dạng lỏng, sử dụng dưới dạng hơi, vận chuyển dễ dàng, nhiệt trị cao [hệ số toả nhiệt 12,86 kwh/kg -Propane]. Ứng dụng của LPG là nguồn nguyên liệu cho các ngành công nghiệp (hoá chất, mỹ phẩm, thực phẩm) và nông nghiệp; sử dụng cho quá trình đốt sinh nhiệt và 8 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com làm nhiên liệu. Nhu cầu sử dụng LPG làm nhiên liệu, nguyên liệu trong công nghiệp và dân dụng ngày càng trở nên phổ biến trên khắp thế giới. LPG không chỉ là mặt hàng thiết yếu đối với đời sống dân sinh, phát triển công nghiệp mà còn có vai trò đặc biệt quan trọng trong việc bảo đảm an ninh năng lượng đối với các nước trên thế giới.
Khái niệm và phân loại điều kiện kinh doanh Điều kiện kinh doanh theo nghĩa rộng có thể hiểu là mọi sự can thiệp của cơ quan hành chính nhà nước vào quyền tự do kinh doanh của người dân, thường được cụ thể hoá bằng những hành vi của nhân viên hành chính có quyền chấp nhận, hạn chế hoặc khước từ việc đăng ký hoặc tổ chức những hoạt động kinh doanh cụ thể [17]. Theo quy định của pháp luật hiện hành, điều kiện kinh doanh là yêu cầu mà doanh nghiệp phải có hoặc phải thực hiện khi kinh doanh ngành, nghề cụ thể, được thể hiện bằng giấy phép kinh doanh, giấy chứng nhận đủ điều kiện kinh doanh, chứng chỉ hành nghề, chứng nhận bảo hiểm trách nhiệm nghề nghiệp, yêu cầu về vốn pháp định hoặc yêu cầu khác [18]. Đối với ngành, nghề mà pháp luật về đầu tư và pháp luật có liên quan quy định phải có điều kiện thì doanh nghiệp chỉ được kinh doanh ngành, nghề đó khi có đủ điều kiện theo quy định. Đối với hàng hoá hạn chế kinh doanh, hàng hóa kinh doanh có điều kiện, việc mua bán chỉ được thực hiện khi hàng hoá và các bên mua bán hàng hoá đáp ứng đầy đủ các điều kiện theo quy định của pháp luật [19].
Căn cứ vào điều kiện kinh tế - xã hội của từng thời kỳ và điều ước quốc tế mà Cộng hoà xã hội chủ nghĩa Việt Nam là thành viên, Chính phủ quy định cụ thể danh mục hàng hoá cấm kinh doanh, hàng hoá hạn chế kinh doanh, hàng hoá kinh doanh có điều kiện và điều kiện để được kinh doanh hàng hoá đó. 9 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Khoản 2 Điều 8 Nghị định số 102/2010/NĐ-CP ngày 01/10/2010 của Chính phủ hướng dẫn chi tiết thi hành một số điều của Luật Doanh nghiệp quy định điều kiện kinh doanh được thể hiện dưới các hình thức: (i) Giấy phép kinh doanh; (ii) Giấy chứng nhận đủ điều kiện kinh doanh; (iii) Chứng chỉ hành nghề; (iv) Chứng nhận bảo hiểm trách nhiệm nghề nghiệp; (v) Xác nhận vốn pháp định; (vi) Chấp thuận khác của cơ quan nhà nước có thẩm quyền; (vii) Các yêu cầu khác mà doanh nghiệp phải thực hiện hoặc phải có mới được quyền kinh doanh ngành nghề đó mà không cần xác nhận, chấp thuận dưới bất kỳ hình thức nào của cơ quan nhà nước có thẩm quyền. Các điều kiện kinh doanh cũng có thể được chia làm hai loại: (i) điều kiện phải có trước khi đăng ký kinh doanh và (ii) điều kiện có sau khi đăng ký kinh doanh. Điều kiện có trước khi đăng ký kinh doanh thể hiện dưới hình thức chứng chỉ hành nghề và yêu cầu về vốn tối thiểu.
Tất cả các điều kiện khác thì doanh nghiệp phải đáp ứng đủ trước khi bắt đầu kinh doanh. Ngành, nghề kinh doanh có điều kiện được quy định tại các luật, pháp lệnh, nghị định chuyên ngành hoặc quyết định có liên quan của Thủ tướng Chính phủ (sau đây gọi chung là pháp luật chuyên ngành). Nghiêm cấm việc ban hành và quy định không đúng thẩm quyền về các ngành, nghề kinh doanh có điều kiện. Doanh nghiệp được quyền kinh doanh ngành, nghề kinh doanh có điều kiện kể từ khi có đủ điều kiện theo quy định của pháp luật.
Việc quản lý nhà nước đối với ngành, nghề kinh doanh có điều kiện và kiểm tra việc chấp hành điều kiện kinh doanh của doanh nghiệp thuộc thẩm quyền của cơ quan chuyên ngành theo quy định của pháp luật chuyên ngành [9]. 10 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail. Khái niệm kinh doanh LPG Kinh doanh nói chung là việc thực hiện liên tục một, một số hoặc tất cả các công đoạn của quá trình đầu tư, từ sản xuất đến tiêu thụ sản phẩm hoặc cung ứng dịch vụ trên thị trường nhằm mục đích sinh lợi [18]. Luật Doanh nghiệp 2005 đã phân chia ngành, nghề kinh doanh thành ba loại: (i) ngành, nghề cấm kinh doanh; (ii) ngành, nghề kinh doanh có điều kiện và (iii) ngành, nghề tự do kinh doanh.
Sự phân định nói trên là bước tiến lớn trong việc xác định vai trò của nhà nước và của thị trường trong nền kinh tế. Đây được coi là điều kiện cơ bản đảm bảo cho doanh nghiệp thực hiện được quyền tự chủ kinh doanh trong các ngành, nghề mà pháp luật không cấm hoặc không đòi hỏi phải có điều kiện. Theo quy định tại khoản 12 Điều 3 Nghị định số 107/2009/NĐ-CP ngày 26/11/2009 của Chính phủ về kinh doanh khí dầu mỏ hoá lỏng: kinh doanh LPG là việc thực hiện liên tục một, một số hoặc tất cả các hoạt động trong chuỗi kinh doanh LPG: xuất khẩu, nhập khẩu, tạm nhập - tái xuất, sản xuất, chế biến, tồn trữ, nạp LPG vào chai hoặc xe bồn, phân phối, cho thuê kho, cảng, giao nhận LPG và vận chuyển LPG. Đối với doanh nghiệp kinh doanh các ngành, nghề mà luật, pháp lệnh và nghị định đòi hỏi phải có điều kiện thì doanh nghiệp chỉ được kinh doanh các ngành, nghề đó khi có đủ các điều kiện theo quy định.
Đối với các doanh nghiệp kinh doanh các ngành, nghề mà luật, pháp lệnh và nghị định đòi hỏi phải có vốn pháp định hoặc chứng chỉ hành nghề, thì doanh nghiệp chỉ được đăng ký kinh doanh các ngành, nghề đó khi có đủ vốn hoặc chứng chỉ hành nghề theo quy định của pháp luật [18]. Khái niệm và phân loại điều kiện kinh doanh LPG Theo quy định của Luật Doanh nghiệp năm 2005, ngành, nghề kinh doanh có điều kiện là ngành, nghề mà doanh nghiệp chỉ được tiến hành kinh doanh khi đáp ứng đủ một số điều kiện nhất định, gọi là điều kiện kinh doanh. 11 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Quy định về điều kiện kinh doanh được xác định là văn bản quy phạm pháp luật hoặc tập hợp các quy định trong các văn bản quy phạm pháp luật có liên quan về tất cả nội dung cụ thể của quy định về điều kiện kinh doanh, bao gồm: mục đích quy định về điều kiện kinh doanh, tên giấy phép, tên ngành nghề kinh doanh có điều kiện, đối tượng được cấp phép, thủ tục cấp, gia hạn, thu hồi.Việc xác định khái niệm "pháp luật về điều kiện kinh doanh" như trên sẽ góp phần chuẩn mực hoá nội dung các quy định về điều kiện kinh doanh, là bước khởi đầu quan trọng để nâng cao chất lượng các quy định về điều kiện kinh doanh. Ngành, nghề kinh doanh có điều kiện và điều kiện kinh doanh áp dụng theo các quy định của luật, pháp lệnh, nghị định chuyên ngành hoặc quyết định có liên quan của Thủ tướng Chính phủ.
Các quy định về loại ngành, nghề kinh doanh có điều kiện và điều kiện kinh doanh đối với ngành, nghề đó tại các văn bản quy phạm pháp luật khác ngoài các loại văn bản quy phạm pháp luật nêu trên đều không có hiệu lực thi hành. Điều kiện kinh doanh được thể hiện dưới các hình thức [10]: (i) Giấy phép kinh doanh; (ii) Giấy chứng nhận đủ điều kiện kinh doanh; (iii) Chứng chỉ hành nghề; (iv) Chứng nhận bảo hiểm trách nhiệm nghề nghiệp; (v) Xác nhận vốn pháp định; (vi) Chấp thuận khác của cơ quan nhà nước có thẩm quyền; (vii) Các yêu cầu khác mà doanh nghiệp phải thực hiện hoặc phải có mới được quyền kinh doanh ngành, nghề đó mà không cần xác nhận, chấp thuận dưới bất kỳ hình thức nào của cơ quan nhà nước có thẩm quyền. Theo quy định tại Nghị định số 59/2006/NĐ-CP ngày 12/6/2006 của Chính phủ quy định chi tiết Luật Thương mại về hàng hoá, dịch vụ cấm kinh 12 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com doanh, hạn chế kinh doanh và kinh doanh có điều kiện thì LPG thuộc danh mục hàng hoá, dịch vụ kinh doanh có điều kiện.