Chương 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN CHUNG VỀ DỊCH VỤ GIAO NHẬN HÀNG HÓA NHẬP KHẨU BẰNG ĐƯỜNG BIỂN 1.Tổng quan về dịch vụ giao nhận hàng hóa bằng đường biển và người giao nhận 1. Khái niệm về dịch vụ giao nhận Đặc điểm của buôn bán quốc tế là người mua và người bán ở những nước khác nhau. Sau khi hợp đồng mua bán được ký kết người bán thực hiện việc giao hàng tức là hàng hóa được vận chuyển từ người bán sang người mua. Để cho quá trình vận chuyển đó bắt đầu được, tức là hàng hóa đến tay người mua, cần phải thực hiện hàng loạt các công việc khác liên quan đến quá trình chuyên chở bao bì, đóng gói, lưu kho, đưa hàng ra cảng, làm các thủ tục gửi hàng, xếp hàng lên tàu, vận tàu hàng hóa đến cảng đích, dỡ hàng ra khỏi tàu và giao cho người nhận hàng.
Những công việc đó được gọi là giao nhận vận tải hàng hóa (hay còn gọi tắt là giao nhận). Theo “Quy tắc mẫu của Liên đoàn các hiệp hội giao nhận quốc tế - FIATA (Federation Internationale de Associations de Transitaries et Assimilaimes) về dịch vụ giao nhận”. Dịch vụ giao nhận là bất kỳ loại dịch vụ nào liên quan quan đến vận chuyển gom hàng lưu kho, bốc xếp, đóng gói hay phân phối hàng hóa cũng như các dịch vụ tư vấn hay có liên quan đến các dịch vụ trên, kể cả các vấn đề hải quan. tài chính, mua bảo hiểm, thanh toán, thu thập chứng từ liên quan đến hàng hóa.
Theo điều 233, Luật thương mại 2019, Dịch vụ giao nhận là hoạt động thương mại, theo đó thương nhân tổ chức thực hiện một hoặc nhiều công việc bao gồm nhận hàng, vận chuyển, lưu kho, lưu bãi, làm thủ tục hải quan, các thủ tục giấy tờ khác, tư vấn khách hàng, đóng gói bao bì, ghi ký mã hiệu, giao hàng hoặc các dịch vụ khác có liên quan đến hàng hóa theo thỏa thuận với khách hàng để hưởng thù lao. Thực chất, giao nhận (freight forwarding) là một quá trình thương mại theo đó người làm dịch vụ giao nhận sẽ làm nhiệm vụ vận chuyển hàng hóa từ nơi gửi hàng đến nơi nhận hàng. Trong đó, người giao nhận (freight forwarder) sẽ thực hiện các nghiệp vụ thủ tục, giấy tờ liên quan như: Ký hợp đồng vận chuyển với chủ hàng, ký hợp đồng đối ứng với người vận tải,gom hàng đóng gói, vận chuyển bốc xếp, lưu kho, lưu bãi. theo sự ủy thác của chủ hàng Doanh nghiệp giao nhận là doanh nghiệp kinh doanh các dịch vụ giao nhận hàng hóa trong xã hội bao gồm gồm hai loại: Doanh nghiệp giao nhận vận tải hàng hóa trong nước, khi các hoạt động của doanh nghiệp chỉ diễn ra trên và trong phạm vi lãnh thổ đất nước, còn doanh nghiệp giao nhận vận tải hàng hóa quốc tế khi các hoạt động của doanh nghiệp có những phần việc diễn ra ngoài lãnh thổ đất nước.
Sản phẩm của doanh nghiệp giao nhận chính là các dịch vụ 4 trong giao nhận (dịch vụ giao nhận hàng hóa) mà doanh nghiệp giao nhận đóng vai trò người giao nhận (Forwarder, Freight Forwarder, Forwarding agent). Từ các khái niệm trên có thể nói một cách ngắn gọn, dịch vụ giao nhận hàng hóa là tập hợp những nghiệp vụ, thủ tục có liên quan đến quá trình vận tải nhằm thực hiện việc di chuyển hàng hóa từ nơi gửi hàng người gửi hàng đến nơi nhận hàng (người nhận hàng), các thủ tục giấy tờ khác, tư vấn khách hàng, đóng gói bao bị ghi mã hiệu, giao hàng hoặc các dịch vụ khác có liên quan đến hàng hoá theo thoả thuận với khách hàng để hưởng thù lao. Khái niệm về dịch vụ giao nhận hàng hóa nhập khẩu bằng đường biển Căn cứ theo quy định tại Khoản 1 và Khoản 2 Điều 28 Luật Thương mại 2019 thì nhập khẩu hàng hóa là: Nhập khẩu hàng hóa là việc hàng hóa được đưa vào lãnh thổ Việt Nam từ nước ngoài hoặc từ khu vực đặc biệt nằm trên lãnh thổ Việt Nam được coi là khu vực hải quan riêng theo quy định của Pháp luật. Theo tiêu chuẩn ISO 668:1995.
"Container là một công cụ vận tải có đặc tính bền vững và đủ độ chắc chắn phù hợp với công việc sử dụng lại. Thường được thiết kế lắp đặt các thiết bị xếp dỡ khi xếp hàng, đặc biệt chuyển từ một phương tiện này sang phương thức vận tải khác mà không phải dỡ và đóng lại dọc đường. Container có thể tích bên trong bằng hoặc hơn 1m3 (35,3 ft khối)". Vận tải container đường biển là hình thức vận chuyển container hàng hóa sử dụng phương tiện và cơ sở hạ tầng đường biển để phục vụ cho mục đích vận chuyển.
Phương tiện thường dùng sẽ là các tàu thuyền và phương tiện xếp, tháo dỡ hàng hóa như xe cần cẩu. Cơ sở hạ tầng để phục vụ cho vận tải đường biển bao gồm các cảng biển, các cảng trung chuyển. Dịch vụ giao nhận hàng hóa nhập khẩu bằng đường biển là hoạt động kinh doanh buôn bán giữa các quốc gia sử dụng các container có tính chất được lắp đặt các thiết bị xếp dỡ thuận tiện đặc biệt khi chuyển từ các phương tiện này sang các phương tiện khác mà không cần tháo dỡ. Nhằm mục đích vận chuyển, gom hàng, lưu kho, sắp xếp, đóng gói , phân phối hàng hóa cũng như các dịch vụ phụ trợ và tư vấn liên quan đến các dịch vụ trên, bao gồm nhưng không giới hạn ở các vấn đề hải quan hay tài chính, khai báo hàng hóa cho các mục đích chính thức, mua bảo hiểm hàng hóa và thu tiền hoặc các chứng từ liên quan đến hàng hóa.
Từ các khái niệm trên có thể xây dựng khái niệm hoàn chỉnh: Dịch vụ giao nhận hàng hóa nhập khẩu bằng đường biển là dịch vụ kinh doanh buôn bán giữa các quốc gia. Sử dụng container có tính bền vững được lắp đặt các thiết bị xếp dỡ hàng thuận tiện để vận chuyển hàng hóa trong nội địa hoặc từ quốc gia này sang quốc gia khác bằng việc sử dụng các phương tiện và cơ sở hạ tầng bằng đường biển. Phương tiện thường dùng sẽ là các tàu thuyền và phương tiện tháo dỡ hàng hóa như xe cần cầu.Cơ 5 sở hạ tầng để phục vụ cho vận tải đường biển bao gồm các cảng biển, các cảng trung chuyển. Đặc điểm của dịch vụ giao nhận hàng hóa nhập khẩu bằng đường biển Chủ thể của dịch vụ giao nhận vận tải gồm hai bên là Nhà cung cấp dịch vụ và khách hàng.
Trong đó:Nhà cung cấp dịch vụ phải là thương nhân có đủ điều kiện kinh doanh dịch vụ logistics theo quy định của pháp luật.Khách hàng là những người có hàng hóa cần gửi hoặc cần nhận và có nhu cầu sử dụng dịch vụ giao nhận. Khách hàng cũng có thể là người vận chuyển hay thậm chí là người làm dịch vụ khác. Như vậy, khách hàng có thể là thương nhân hay không phải là thương nhân có thể là chủ sở hữu hàng hóa hoặc không phải là chủ sở hữu hàng hóa. Dịch vụ giao nhận mang những đặc điểm chung của ngành dịch vụ: Là hàng hóa vô hình, không có tiêu chuẩn đánh giá chất lượng đồng nhất, chất lượng dịch vụ phụ thuộc vào cảm nhận của người được phục vụ, không tạo ra sản phẩm vật chất và chỉ làm cho đối tượng thay đổi vị trí về mặt không gian mà không tác động về mặt kỹ thuật làm thay đổi đối tượng đó.
Ngoài ra còn mang tính thụ động, phụ thuộc vào nhu cầu khách hàng và các quy định của người vận chuyển, các ràng buộc về luật pháp, thể chế chính phủ, tính thời vụ. Hiệu quả công việc phụ thuộc vào người làm dịch vụ người làm dịch vụ giao nhận ngoài việc làm thủ tục, môi giới lưu cước còn tiến hành một chuỗi các dịch vụ khác như gom hàng, chia hàng, bốc xếp. vì thế công việc có đạt hiệu quả cao hay không còn phụ thuộc vào kinh nghiệm và trình độ người làm dịch vụ. Giao nhận hàng hóa nói chung và giao nhận hàng hóa nhập khẩu bằng đường biển nói riêng là sẽ chở được cùng lúc rất nhiều hàng hóa và không giới hạn các mặt hàng giao thông vận tải đường biển cũng dễ dàng hơn so với các hình thức vận chuyển khác.
Đây là những ưu điểm vượt trội của ngành giao nhận hàng hóa bằng đường biển. Sự khác biệt của lĩnh vực giao nhận hàng hóa bằng đường biển được nêu ra dưới đây: +)Có thể di chuyển với khối lượng hàng lớn gấp nhiều lần so với đường bộ,đường hàng không +) Chuyên trở tất cả các loại mặt hàng hoa trên thị trưởng +)Cước phí vận chuyển rẻ +)Đảm bảo tinh an toàn cao bởi ít va chạm giữa các tàu hàng. Ngày nay, với sự phát triển mạnh mẽ của ngành khoa học kỹ thuật thì dịch vụ giao nhận hàng hóa nhập khẩu bằng đường biển đã trở nên hoàn thiện hơn và phát triển ngày một mạnh mẽ hơn. Sự hình thành của tất cả các phương tiện vận chuyển 6 ngày một được cải tiến, có thể vận chuyển được nhiều hàng hóa hơn, đa dạng về các loại hàng hóa chứ không còn hạn hẹp như xưa kia nữa.
Tất cả các cảng bến tàu, bãi tàu ngày được xây dựng nhiều hơn với cơ cấu hạ tầng vững chắc và đảm bảo an ninh. Trang thiết bị đi tàu vận chuyển cũng được trang bị khá đầy đủ và đảm bảo đến tính mạng của con người ngày càng được phát triển. Tất cả các công tác cứu hộ cứu nạn trên biển cũng được chú trọng và được quan tâm nhiều hơn. Hiện nay, các doanh nghiệp ngày một quan tâm đến ngành giao nhận đường biển, chuyển hướng đầu tư vào ngành này khá nhiều.
Song hành với đó chính là sự phát triển kinh tế cũng như giao thương giữa các nước cũng được mở rộng hơn thúc đầy nền kinh tế mạnh mẽ của ngành giao nhận hàng hóa đường biển.Vai trò của dịch vụ giao nhận hàng hóa nhập khẩu bằng đường biển Trên thế giới người ta coi dịch vụ giao nhận hàng hóa nói chung và dịch vụ giao nhận hàng hóa bằng đường biển nói riêng là một nghề, một ngành công nghiệp, hết sức quan tâm, trau dồi cho trình độ nghề nghiệp giao nhận ngày một nâng cao. Không thể coi nó là một hoạt động như một số người đã nghĩ, cũng không nên tách rời ra khỏi hoạt động mua bán là đối tượng phục vụ sao cho có hiệu quả cao. Dịch vụ giao nhận hàng hóa đóng vai trò rất quan trọng trong hoạt động ngoại thương nói riêng cũng như nền kinh tế quốc dân nói chung. Trước đây, với nền kinh tế bao cấp thì khái niệm dịch vụ được liệt vào khái niệm của ngành sản xuất phi vật chất và người ta hoàn toàn loại bỏ dịch vụ ra khỏi hàng hóa.