Đề xuất chương trình dạy học cho các lớp chuyên tiếng Pháp tại bậc THPT

Luận văn thạc sĩ VNU ULIS đề xuất khung chương trình cho các lớp học tiếng Pháp tại bậc trung học phổ thông, nâng cao chất lượng giảng dạy.

• Tác giả: Pham Tien Son
• Người hướng dẫn: Pr - Dr Nguyen Quang Thuan
• Trường học: Université Nationale De Hanoi - École Supérieure De Langues
• Chuyên ngành: Tiếng Pháp
• Đề tài: Đề xuất chương trình dạy học cho các lớp chuyên tiếng Pháp ở bậc THPT
• Loại tài liệu: Luận văn
• Năm xuất bản: 2008
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• INTRODUCTION
• 1. CHAPITRE 1: Approches et méthodes de l'enseignement du français langue étrangère
• 2. CHAPITRE 2: L'enseignement et l'apprentissage du français au Vietnam
• 3. CHAPITRE 3: Conception et élaboration d'un référentiel d'orientation et de contenus d'enseignement
• 4. CHAPITRE 4: Proposition d'élaboration d'un référentiel pour les classes à option français

Tóm tắt

I. Tổng quan về chương trình dạy học tiếng Pháp cho lớp chuyên

Chương trình dạy học tiếng Pháp cho lớp chuyên tại bậc THPT cần được thiết kế một cách khoa học và phù hợp với nhu cầu học tập của học sinh. Việc xây dựng một chương trình dạy học hiệu quả không chỉ giúp học sinh phát triển kỹ năng ngôn ngữ mà còn tạo điều kiện cho các em tiếp cận với văn hóa và tri thức của các nước nói tiếng Pháp. Chương trình này cần phải đáp ứng được các tiêu chí về nội dung, phương pháp giảng dạy và đánh giá năng lực học sinh.

1.1. Mục tiêu của chương trình dạy học tiếng Pháp

Mục tiêu chính của chương trình dạy học tiếng Pháp cho lớp chuyên là phát triển toàn diện các kỹ năng ngôn ngữ: nghe, nói, đọc, viết. Chương trình cần chú trọng đến việc nâng cao khả năng giao tiếp và tư duy phản biện của học sinh. Đặc biệt, việc áp dụng các phương pháp dạy học hiện đại sẽ giúp học sinh tiếp cận ngôn ngữ một cách tự nhiên và hiệu quả hơn.

1.2. Đối tượng học sinh và yêu cầu đầu vào

Đối tượng học sinh của chương trình này là những em có năng khiếu và đam mê với tiếng Pháp. Yêu cầu đầu vào cần được xác định rõ ràng, bao gồm kiến thức cơ bản về ngôn ngữ và khả năng tiếp thu nhanh. Việc đánh giá năng lực đầu vào sẽ giúp giáo viên có kế hoạch giảng dạy phù hợp với từng nhóm học sinh.

II. Thách thức trong việc triển khai chương trình dạy học tiếng Pháp

Việc triển khai chương trình dạy học tiếng Pháp cho lớp chuyên tại bậc THPT gặp phải nhiều thách thức. Một trong những thách thức lớn nhất là sự thiếu hụt tài liệu học tập phù hợp và chất lượng. Ngoài ra, sự khác biệt trong trình độ và phong cách học tập của học sinh cũng là một yếu tố cần được xem xét. Để giải quyết những vấn đề này, cần có sự phối hợp chặt chẽ giữa giáo viên, học sinh và phụ huynh.

2.1. Thiếu hụt tài liệu học tập chất lượng

Tài liệu học tập đóng vai trò quan trọng trong việc hình thành kiến thức và kỹ năng cho học sinh. Tuy nhiên, hiện nay, nhiều trường học vẫn sử dụng tài liệu cũ, không còn phù hợp với nhu cầu học tập hiện đại. Việc cập nhật và biên soạn tài liệu mới, phù hợp với chương trình giảng dạy là rất cần thiết.

2.2. Sự khác biệt trong trình độ học sinh

Mỗi học sinh có một khả năng tiếp thu và phong cách học tập khác nhau. Điều này tạo ra thách thức cho giáo viên trong việc thiết kế bài giảng sao cho phù hợp với tất cả học sinh. Cần có các phương pháp giảng dạy linh hoạt để đáp ứng nhu cầu đa dạng của học sinh.

III. Phương pháp dạy học tiếng Pháp hiệu quả cho lớp chuyên

Để đạt được hiệu quả cao trong việc dạy học tiếng Pháp cho lớp chuyên, cần áp dụng các phương pháp giảng dạy hiện đại và phù hợp. Các phương pháp này không chỉ giúp học sinh tiếp thu kiến thức một cách nhanh chóng mà còn tạo hứng thú trong việc học. Việc kết hợp giữa lý thuyết và thực hành sẽ giúp học sinh phát triển kỹ năng ngôn ngữ một cách toàn diện.

3.1. Phương pháp dạy học giao tiếp

Phương pháp dạy học giao tiếp giúp học sinh phát triển kỹ năng nói và nghe một cách tự nhiên. Thông qua các hoạt động nhóm, thảo luận và trò chơi ngôn ngữ, học sinh sẽ có cơ hội thực hành và cải thiện khả năng giao tiếp của mình.

3.2. Sử dụng công nghệ trong giảng dạy

Công nghệ hiện đại có thể hỗ trợ đắc lực cho việc dạy học tiếng Pháp. Việc sử dụng các phần mềm học tập, video, và tài liệu trực tuyến sẽ giúp học sinh tiếp cận với ngôn ngữ một cách sinh động và thú vị hơn. Điều này cũng giúp giáo viên dễ dàng theo dõi tiến độ học tập của học sinh.

IV. Ứng dụng thực tiễn của chương trình dạy học tiếng Pháp

Chương trình dạy học tiếng Pháp cho lớp chuyên không chỉ dừng lại ở việc trang bị kiến thức ngôn ngữ mà còn mở ra nhiều cơ hội cho học sinh trong tương lai. Việc thành thạo tiếng Pháp sẽ giúp học sinh có nhiều cơ hội học tập và làm việc tại các quốc gia nói tiếng Pháp. Ngoài ra, chương trình còn giúp học sinh phát triển tư duy phản biện và khả năng làm việc nhóm.

4.1. Cơ hội học tập và nghề nghiệp

Học sinh thành thạo tiếng Pháp có thể tiếp cận với nhiều chương trình học bổng và cơ hội học tập tại các trường đại học danh tiếng ở Pháp và các nước nói tiếng Pháp. Ngoài ra, khả năng sử dụng tiếng Pháp cũng mở ra nhiều cơ hội nghề nghiệp trong các lĩnh vực như du lịch, ngoại giao, và giáo dục.

4.2. Phát triển kỹ năng mềm

Chương trình dạy học tiếng Pháp còn giúp học sinh phát triển các kỹ năng mềm như giao tiếp, làm việc nhóm và tư duy phản biện. Những kỹ năng này rất quan trọng trong môi trường làm việc hiện đại và sẽ giúp học sinh tự tin hơn trong cuộc sống.

V. Kết luận và triển vọng tương lai của chương trình dạy học tiếng Pháp

Chương trình dạy học tiếng Pháp cho lớp chuyên tại bậc THPT cần được cải tiến và phát triển liên tục để đáp ứng nhu cầu của học sinh và xã hội. Việc xây dựng một chương trình dạy học hiện đại, linh hoạt và hiệu quả sẽ giúp học sinh phát triển toàn diện và chuẩn bị tốt cho tương lai. Cần có sự hợp tác chặt chẽ giữa các bên liên quan để đảm bảo chương trình đạt được mục tiêu đề ra.

5.1. Định hướng phát triển chương trình

Định hướng phát triển chương trình dạy học tiếng Pháp cần tập trung vào việc cập nhật nội dung và phương pháp giảng dạy. Cần có sự tham gia của các chuyên gia trong lĩnh vực giáo dục để đảm bảo chương trình luôn phù hợp với xu hướng giáo dục hiện đại.

5.2. Tương lai của việc học tiếng Pháp tại Việt Nam

Việc học tiếng Pháp tại Việt Nam đang ngày càng trở nên quan trọng trong bối cảnh hội nhập quốc tế. Chương trình dạy học tiếng Pháp cho lớp chuyên sẽ góp phần nâng cao chất lượng giáo dục và tạo ra nguồn nhân lực chất lượng cao cho đất nước.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Université nationale de Hanoi - École supérieure de langues Département de formation post-universitaire PROPOSITION D’UN RÉFÉRENTIEL POUR LES CLASSES À OPTION FRANÇAIS AU NIVEAU DU LYCÉE (ĐỀ XUẤT CHƯƠNG TRÌNH DẠY HỌC CHO CÁC LỚP CHUYÊN TIẾNG PHÁP Ở BẬC THPT) par Pham Tien Son, K13P sous la direction du Pr - Dr Nguyen Quang Thuan Hanoi, 10/2008 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] 3 TABLE DES MATIÈRES INTRODUCTION . 2 CHAPITRE 1 Approches et méthodes de l'enseignement du français langue étrangère 1. La méthode traditionnelle . L'approche structuro-béhavioriste . L'approche structuro-globale audio-visuelle . 15 CHAPITRE 2 L'enseignement et l'apprentissage du français au Vietnam L'enseignement et l'apprentissage du français au Vietnam . 18 CHAPITRE 3 Conception et élaboration d'un référentiel d'orientation et de contenus d'enseignement 3. Le curriculum et le programme . Le programme et la méthode . Les acteurs impliqués dans le processus d'élaboration d'une méthode . Fondements théoriques pour la conception de référentiel . 27 CHAPITRE 4 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] 4 Proposition d'élaboration d'un référentiel pour les classes à option français 4. Bases administratives et scientifiques . Développement de l'esprit . Motivation et attitudes . Lignes directrices de la conception du référentiel . Principes de la conception . Niveau exigé aux élèves des classes à option . Présentation générale du référentiel . Développement de l'esprit . Motivation et attitudes . Référentiel des contenus de l'enseignement - l'apprentissage . La mise à l'épreuve ou à l'essai du référentiel . Descripteurs du niveau B1 du Cadre européen commun de référence pour les langues 2. Questionnaire d'enquête auprès des enseignants des classes à option français LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] 5 INTRODUCTION Ces dernières années, avec les changements du pays, L'Éducation nationale a entrepris de grandes réformes. L'enseignement des langues étrangères dont le français n'est pas hors de cette évolution positive, surtout au 2è degré du niveau secondaire sur lequel portera notre travail. Ces changements portent tant sur la méthodologie que sur le contenu, le programme. De nouveaux manuels ont vu le jour et viennent compléter, remplacer ceux qui sont nés dans les années 80 du 20è siècle. Ces nouveautés visent à répondre au besoin du renouvellement de la méthodologie de l'enseignement et de l'apprentissage cité ci-dessus. Ce sont des moyens adaptés aux objectifs de l'enseignement général. Pourtant, leur utilisation n'est pas encore généralisée. Cela veut dire qu'ils doivent coexister avec les anciens manuels. Or, on peut constater une réalité, c'est que, nouveaux ou anciens, ils sont réservés à un public d'élèves des classes de l'enseignement général, avec un volume horaire de 315 heures pour un cursus de 3 ans au niveau lycée, en raison de 3 séances de 45 minutes par semaine, y compris le temps de l'évaluation tandis que dans les cas des élèves des classes à option français, le volume horaire est exactement le double. Que fait-on de cet excédent temporel? Chaque enseignant, chaque établissement ont leurs solutions pour exploiter les manuels et surtout les compléter avec des activités qu'ils jugent nécessaires à leurs élèves. Il n'y a donc pas de cadre commun ni de consensus. De ce fait, nous nous sommes posé la question de recherche suivante: Quel référentiel pourrait-on proposer pour atteindre les objectifs de formation tout en répondant aux attentes d'un public motivé et souvent très doué, en l'occurrence des élèves des classes à option au niveau lycée? Jusqu'à maintenant, il n'y a pas encore de recherche sur cette question. En effet, les concepteurs, les chercheurs s'intéressent tout d'abord au cursus général, ce qui est bien normal. Or, n'oublions pas que les élèves des classes à LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] 6 option seront les futurs étudiants des départements de langue française ou au moins des facultés où ils continueront leurs études du/en français. Un programme réservé à ce public mérite donc l'attention non seulement des concepteurs mais aussi des responsables. Dans la réalité, on ne trouve que des circulaires ministérielles indiquant les contenus linguistiques, thématiques à respecter pour l'enseignement et l'apprentissage dans ce cursus spécifique. Mais ces documents sont plutôt administratifs que scientifiques. Nous jugeons donc nécessaire d’élaborer un programme-cadre qui servirait de référence pour l’enseignement et l’apprentissage des classes à option français. C'est pourquoi nous avons choisi ce sujet de recherche tout en vérifiant les hypothèses suivantes: - Le programme existant ne pourrait pas bien répondre aux attentes des élèves des classes à option français (le cas du lycée Tran Phu, Haiphong). - Si on n’a pas de référentiel, il y aura des décalages dans l’enseignement des classes à options. L'objectif de recherche que nous devrons atteindre est le suivant: - Proposer un référentiel sur lequel se baserait l'enseignement du français classes à option français. Comme méthodologie de recherche, nous allons recourir à: - Une synthèse des référentiels selon lesquels le programme de l’enseignement du français au niveau lycée est construit et de ceux sur lesquels on peut se baser pour construire un programme pour les classes à option. - Une enquête auprès des experts et des enseignants des classes à option français afin d'obtenir leur opinion sur le référentiel proposé. Notre mémoire comprendra quatre chapitres : - Dans le premier, nous allons présenter le cadre théorique de notre travail. Ce sont les approches et les méthodes de l'enseignement du français LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] 7 langues étrangère. Nous mettrons l'accent sur l'approche communicative sur laquelle nous nous baserons pour essayer de construire un référentiel. - Dans le deuxième, nous allons faire le bilan de l'enseignement et de l'apprentissage du français au Vietnam, surtout dans les classes à option. - Dans le troisième, nous allons distinguer quelques notions concernant le référentiel et les fondements théoriques pour la conception de référentiel. - Le quatrième, la partie principale de notre travail, proposera un référentiel que nous espérons utilisable pour toutes les classes à option français. LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] 8 CHAPITRE 1 APPROCHES ET MÉTHODES DE L'ENSEIGNEMENT DU FRANÇAIS LANGUE ÉTRANGÈRE LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] 9 L’histoire de la didactique des langues étrangères connaît de nombreux méthodes et d’approches. Dans le cadre de la présente étude, nous allons aborder les méthodes et approches les plus citées afin de donner un aperçu général de l’enseignement des langues étrangères en général et du français langue étrangère en particulier. La méthode traditionnelle L'approche dite traditionnelle, qui servait surtout à enseigner les langues classiques comme le grec et le latin, a été appliquée à l'étude des langues vivantes dès la fin du XVIè siècle. Contestée au XVIIIè siècle, elle a connu son plein épanouissement au XIXè siècle et a continué à être utilisée pendant une bonne partie du XX è siècle. Elle inspire encore les programmes de nombreuses universités et on en trouve toujours des éléments dans les manuels de langues les plus récents. L'approche traditionnelle s'appuyait sur l'hypothèse qu'il existe une structure universelle des langues et que ce sont les mots qui sont principalement responsables des différences qui existent entre elles. De plus, l'écrit et en particulier la littérature étaient considérés comme des modèles d'apprentissage de la langue et il importait donc que l'apprenant ait accès à ce type de textes. L'approche structuro-béhavioriste L'approche structuro-béhavioriste tire ses origines de la méthode mise sur pied par l'armée américaine en 1945 pour donner une formation rapide et efficace en langues étrangères à son personnel. Les bases théoriques de l'approche structuro-béhavioriste reposent sur le modèle structuraliste bloomfieldien associé aux théories béhavioristes sur le conditionnement. En effet, cette approche perçoit l'apprentissage d'une langue comme un processus mécanique. Dans ce processus, l'apprenant acquiert des séries de micro-systèmes (faisant partie du système linguistique à apprendre) par LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] 10 l'intermédiaire des exercices qui favorisent la création d'habitudes ou d'automatismes consolidés ensuite par le renforcement. L'objectif visé est l'apprentissage de la langue orale; la langue écrite, et notamment la lecture, n'est abordée que lorsque l'apprenant est censé avoir maîtrisé le système phonologique de la langue. On ne lit que ce que l'on a appris oralement, ce qui signifie que l'écrit est en rapport de dépendance par rapport à l'oral. Le matériel didactique courant de l'époque (1960-1970) pour le français, l'allemand, le russe et l'espagnol contenait certains textes qui suivaient une progression grammaticale rigoureuse et qui portaient sur des sujets de la vie quotidienne. Ces textes étaient proposés aux apprenants à la fin de chaque leçon; la lecture se faisait à haute voix en insistant sur la bonne prononciation des syllabes ou des mots, et l'activité se terminait le plus souvent par quelques questions de compréhension du texte, auxquelles on répondait oralement. La lecture, ainsi, n'était rien de plus qu'un autre type d'exercice systématique, et une façon plus ou moins avouée de renforcer l'oral, sans volonté de préparer l'étudiant à "lire le sens" du message. L'approche structuro-globale audio-visuelle Les premières formulations théoriques de l'approche structuro-globale audio-visuelle (SGAV) ont été proposées en 1953 par Guberina, de l'Institut de phonétique de l'Université de Zagreb en Yougoslavie. Guberina (1965), en s'appuyant sur la théorie de Gestalt (une perception globale de la forme), soutient que dans l'apprentissage d'une langue étrangère tout l'effort doit porter sur la compréhension du sens global de la structure, une organisation linguistique formelle, et que cette perception sera facilitée si les éléments "audio" et "visuel" sont présents, puisque l'apprentissage d'une langue étrangère se fait à partir des sens, de l'oreille et de la vue. Ainsi, la langue est perçue, avant tout, comme un moyen d'expression et de communication. L'entraînement LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] 11 à la lecture se fait, quant à lui, en enseignant le rythme, l'intonation, en apprenant à l'étudiant à ménager des pauses, à faire des liaisons, à placer l'accent tonique, etc. L'imitation juste de l'intonation et du rythme prime sur la compréhension du message, ce qui revient à dire que l'écrit est sacrifié à la langue parlée et plus particulièrement à la prononciation qui demeure l'élément essentiel de l'enseignement d'une langue étrangère. L’approche cognitive Avancée pour la première fois au début des années soixante-dix par Ausubel et Carroll (1971), l’approche cognitive a été perçue comme une tentative de moderniser l’approche traditionnelle en utilisant certaines lignes de force de l’approche structuro-béhavioriste. Fondée sur les principes psychologiques cognitifs, cette nouvelle approche insiste sur le fait qu’il faut sans doute créer des automatismes, mais qu’il ne faut pas négliger pour autant le phénomène de la compréhension, c’est- à-dire le traitement de l’information par l’apprenant en quête active de sens. Cette insistance sur le contenu aboutit même à la proposition d’une nouvelle démarche de lecture en langue étrangère où la recherche du sens devient l’objectif principal1. Cependant, si l’idée est bonne, sa mise en pratique est loin d’être satisfaisante et les activités de lecture proposées en salle de classe ne semblent pas vraiment refléter les nouvelles orientations de la recherche. Ainsi, bien que les sections “lecture” figurent en bonne place, aucune attention particulière n’est accordée aux stratégies de compréhension du sens ni au caractère particulier des situations de lecture en langue étrangère. Lire signifiait au fait pouvoir répondre à un certain nombre de questions de compréhension portant sur l’ensemble d’un texte. 1 démarche proposée par Chastain (1976), entre autres. LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail. L'approche communicative L'enseignement des langues étrangères a traversé différentes étapes de développement, de la méthodologie traditionnelle à la méthodologie SGAV, en passant par la méthodologie audio-orale, puis la méthodologie directe. Depuis les années 70-80 du vingtième siècle, c'est l'approche communicative qui domine, avec tous ses points forts et ses lacunes. Et l'enseignement du français dans le cadre du système éducatif vietnamien ne peut pas rester hors de ce courant. Avec les besoins de la société, des apprenants, des utilisateurs de la langue, l'adoption de cette approche est indiscutable. Nous allons présenter ci- dessous brièvement des caractéristiques essentielles de l'approche communicative. Comme toute méthode, l’approche communicative s’est développée en relation avec le contexte socio-historique dans lequel elle a émergé.