MỞ ĐẦU 1.1 Tính cấp thiết của việc thực hiện đề tài Khi đất nƣớc ta còn nghèo nàn, lạc hậu, kinh tế chƣa phát triển, lƣợng rác thải ra rất ít và hầu nhƣ không ai quan tâm đến vấn đề môi trƣờng. Nhƣng ngày nay dân số nƣớc ta tăng lên rất nhanh, kinh tế xã hội phát triển đồng thời các đô thị mọc lên và mở rộng một cách nhanh chóng. Đi đôi với sự phát triển đô thị thì hiện nay ô nhiễm môi trƣờng là một vấn đề đang rất đƣợc quan tâm. Một trong những nguồn gây ô nhiễm đang ảnh hƣởng rất lớn đến môi trƣờng sống hiện nay là rác thải sinh hoạt.
Thành phố Hồ Chí Minh (TP.HCM) đang trong xu thế phát triển kinh tế dẫn đến nhiều vấn đề môi trƣờng nảy sinh, đặc biệt là tại các vùng đô thị tập trung nhƣ Quận 8. Trong đó việc quản lý rác thải sinh hoạt đặc biệt là rác thải tại chợ là một trong những vấn đề cần quan tâm. Quận 8 là quận ven nội thành với diện tích 19,18 ha và là một trong những quận có hệ thống kênh rạch nhiều nhất của TP.HCM với dân số 406. Đây là một trong những quận của thành phố đang trong tiến trình đô thị hóa, dân số tăng nhanh, các nhà máy, trung tâm thƣơng mại, chợ đang đƣợc xây dựng và cải tạo.
Trong đó, chợ Xóm Củi – là chợ lớn thứ hai tại Quận 8 (sau chợ Bình Điền) đƣợc xây dựng tại Phƣờng 11 nhằm đáp ứng nhu cầu mua sắm, tiêu dùng của dân cƣ tại các phƣờng 10; 11; 12;… Do vị trí nằm cắt ngang rạch Ụ Cây đồng thời chợ tiếp giáp với nhiều con hẻm chằng chịt nên lƣợng rác thải ra hàng ngày tƣơng đối lớn và rất khó để kiểm soát. Tuy đã ký hợp đồng với Công ty trách nhiệm hữu hạn một thành viên Dịch vụ công ích Quận 8, nhƣng sau khi chợ tan vẫn còn tình trạng rác thải chất thành đống không đƣợc đƣa đến nơi tập kết đã quy định, mỗi tiểu thƣơng không tự giác thu gom rác tại gian hàng của mình, đồng thời rác trong quá trình vận chuyển hàng hóa từ tàu, thuyền vứt bừa bãi trên rạch Ụ Cây. Bên cạnh đó do phải chờ xe ép rác đến lấy sẽ phát sinh mùi, ruồi, nhặng,…ảnh hƣởng đến sức khỏe của ngƣời dân khu vực quanh chợ cũng nhƣ mỹ quan của khu vực và Quận. Đề tài “Đánh giá và đề xuất biện pháp quản lý rác thải sinh hoạt tại chợ Xóm Củi Quận 8, Thành phố Hồ Chí Minh” đƣợc thực hiện xuất phát từ việc nhận thức tầm quan trọng của vấn đề quản lý rác thải tại chợ và các tác động của nó đến môi trƣờng.2 Mục tiêu và nội dung thực hiện 1.1 Mục tiêu thực hiện Đề tài đƣợc thực hiện với mục tiêu nhằm đánh giá hiện trạng quản lý rác thải tại chợ Xóm Củi Quận 8, TP.
Hồ Chí Minh. Trên cơ sở đó đề xuất những giải pháp khách quan góp phần nâng cao hiệu quả trong công tác quản lý rác thải tại chợ Xóm Củi 1.2 Nội dung thực hiện - Tìm hiểu về chợ Xóm Củi Quận 8, TP. Hồ Chí Minh. - Khảo sát khối lƣợng, thành phần của rác thải tại chợ Xóm Củi - Đánh giá công tác quản lý rác thải tại chợ Xóm Củi.
- Đề xuất biện pháp quản lý hiệu quả rác thải tại chợ Xóm Củi.3 Phƣơng pháp nghiên cứu - Phƣơng pháp khảo sát thực địa: đi tham quan chợ để có cái nhìn tổng quát về hoạt động của chợ. Đồng thời có những ghi nhận về thời gian, công tác thu gom rác thải do công ty Công ty Trách nhiệm hữu hạn một thành viên Dịch Vụ Công Ích Quận 8. Quận 8 cũng nhƣ công tác thu dọn rác thải của tiểu thƣơng tại chợ. - Phƣơng pháp thu thập thông tin, tài liệu: thu thập các tài liệu, số liệu có liên quan đến đề tài từ ban quan lý chợ Xóm Củi, thầy cô, mạng Internet….
Sau đó sẽ lựa chọn những thông tin phù hợp và cần thiết nhất. - Phƣơng pháp xử lý số liệu: từ các số liệu thu thập đƣợc, tổng hợp lại và đƣa ra một số liệu thống nhất, chính xác nhất làm cơ sở đánh giá và giải quyết các vấn đề cần quan tâm. - Phƣơng pháp tham khảo ý kiến chuyên gia: thầy cô, nhân viên Ban quản lý chợ Xóm Củi, các anh chị trong đội thu gom, vận chuyển rác của Công ty Trách nhiệm hữu hạn một thành viên Dịch Vụ Công Ích Quận 8.4 Ý nghĩa khoa học, môi trƣờng 1.1 Tính mới của đề tài Tuy đề tài chỉ đƣợc thực hiện và áp dụng trong phạm vi nhỏ (chợ) nhƣng nó phù hợp với hoàn cảnh hiện nay: công tác bảo vệ môi trƣờng cần đƣợc thực hiện từ cấp thấp nhất đến cấp cao nhất. Mỗi cá nhân, tập thể, đơn vị phải tự ý thức trong việc bảo vệ môi trƣờng.
Với đặc điểm chung của các chợ trên địa bàn Quận 8 (không bao gồm chợ đầu mối Bình Điền) tƣơng đối giống nhau nên những đề xuất sẽ có thể khả thi khi áp dụng cho những chợ còn lại: chợ Lò Than, chợ Nhị Thiên Đƣờng,…Bên cạnh đó, việc quản lý tốt rác thải tại chợ và khu vực xung quanh chợ sẽ phần nào giảm bớt gánh nặng cho công ty cung cấp dịch vụ môi trƣờng (Công ty TNHH MTV DVCI Quận 8), tạo điều kiện cho công ty hoàn thành tốt công tác của mình và góp phần giảm gánh nặng về môi trƣờng, làm tăng mỹ quan cho khu vực – đang trong giai đoạn thực hiện “Dự án chỉnh trang đô thị rạch Ụ Cây và Quận 8.2 Ý nghĩa khoa học – thực tiễn Quận 8 – một trong những quận của thành phố đang trong tiến trình đô thị hóa, dân số tăng nhanh, các nhà máy, trung tâm thƣơng mại đang đƣợc xây dựng và cải tạo do đó quận phải đối với những khó khăn và thuận lợi. Hiện quận đang trong giai đoạn thực hiện “ Dự án chỉnh trang đô thị rạch Ụ Cây” đƣợc thực hiện trong 5 năm, từ năm 2011 – 2016. Trong tƣơng lai chợ Xóm Củi sẽ đƣợc nâng cấp thành trung tâm thƣơng mại. Mặc dù một số hộ dân đã đƣợc di dời, nhƣng hiện tại vẫn còn một bộ phận ngƣời dân sống trong những con hẻm chằng chịt và tƣơng đối phức tạp xung quanh chợ.
Hàng ngày, họ cũng buôn bán cùng với tiểu thƣơng và những ngƣời buôn bán xung quanh khu vực dự án (những ngƣời này không chịu sự quản lý của Ban quản lý chợ) thải ra một lƣợng rác thải tƣơng đối lớn. Nếu không đƣợc quản lý hiệu quả, lƣợng rác thải này sẽ gây ảnh hƣởng đến môi trƣờng và con ngƣời. Đồng thời, do mức sống và trình độ dân trí của ngƣời dân tại Quận còn thấp nên thói quen đi chợ còn tồn tại và rác vẫn đƣợc thải hằng ngày. Đề tài đƣợc thực hiện không những áp dụng tại chợ Xóm Củi mà còn có thể áp dụng cho một số chợ khác tại Quận nhƣ chợ Lò Than, chợ Nhị Thiên Đƣờng,…trong công tác quản lý rác thải.3 Ý nghĩa môi trƣờng Công tác quản lý rác thải tại chợ góp phần thúc đẩy sự tham gia của ban quản lý chợ, tiểu thƣơng và ngƣời dân khu vực xung quanh chợ vào việc bảo vệ môi trƣờng.
Đặc biệt là đơn vị tham gia cung cấp dịch vụ vệ sinh đô thị - Công ty TNHH MTV DVCI Quận 8, để cho đơn vị này cung cấp các dịch vụ vệ sinh môi trƣờng ngày càng nâng cao về chất lƣợng. Ngoài ra, đề tài cũng làm cho ý thức của tiểu thƣơng và ngƣời dân khu vực quanh chợ đƣợc cải thiện và nâng cao, góp phần đem lại môi trƣờng sạch, đẹp cho khu vực chợ, cho ngƣời dân xung quanh và góp phần làm tăng mỹ quan cho Quận.5 Phạm vi nghiên cứu Đề tài tập trung đánh giá về hiện trạng quản lý rác thải và đề xuất giải pháp quản lý hiệu quả cho chợ Xóm Củi, Quận 8, Thành phố Hồ Chí Minh. Thời gian nghiên cứu từ 22/09/2011 – 22/12/2011. CHƢƠNG 2 TỔNG QUAN 2.1 Tổng quan về chợ Xóm Củi Quận 8, TP.
Hồ Chí Minh 2.1 Lịch sử hình thành và quá trình phát triển chợ Xóm Củi, Quận 8 Chợ Xóm Củi đƣợc xây dựng vào những năm 20 của thế kỷ XX. Chợ đƣợc xây dựng trên diện tích hơn 3.000 m2 thuộc ấp Xóm Củi cũ. Nay là tên đƣờng tại phƣờng 11, quận 8, có chiều dài 430m, từ đƣờng Tùng Thiện Vƣơng (P11) đến rạch Ụ Cây (P11). Trƣớc năm 1954, đây là chợ tự phát và có tên gọi là chợ Cây Đa (vì phía sau có cây Đa lớn), quy mô tƣơng đối nhỏ - chỉ bao gồm khu A (hiện tại).
Lúc đầu, chợ chuyên cung cấp và bỏ mối guốc gỗ cho các tiểu thƣơng nhờ vào vị trí giao thông thuận tiện – gần bến đò, bến xe lô. Dần dần, chợ ngày càng phát triển sung túc, nhiều ngƣời dân từ nơi khác tập trung đến làm ăn mua bán. Chợ trở nên chật hẹp và không thể phát triển thêm. Năm 2011, chợ Xóm Củi đã đƣợc xây dựng mở rộng thêm khu B, khu C.
Chợ mới sau khi xây xong rất khang trang, sạch sẽ trên khuôn viên đất khá rộng. Ngay sau khi đƣợc đƣa vào hoạt động, với lợi thế về giao thông thuỷ bộ cũng nhƣ tay nghề kinh doanh của bà con tiểu thƣơng ngƣời Việt, Chợ Xóm Củi nhanh chóng trở thành khu kinh doanh sầm uất, giữ tính chất đầu mối cung cấp thủy sản cho các vùng lân cận. Từ năm 1975 – 2003 chợ Xóm Củi trực thuộc sự quản lý của Ủy ban nhân dân Phƣờng 11 và Phòng Kinh tế Quận 8. Đến tháng 12/2003 Ủy ban nhân dân Quận 8 ra quyết định số 6511/QĐ – UB ngày 30/12/2003 nâng cấp chợ Xóm Củi thành chợ loại 2.2 Quy mô, ngành nghề kinh doanh Chợ Xóm Củi hiện nay có trên 827 quầy sạp kinh doanh với hơn 10 nhóm ngành hàng.
Các ngành hàng chủ lực bao gồm: trang sức xi mạ, vàng bạc đá quí, gia vị, mứt, bánh các loại, quần áo may sẵn, giày dép, đồ gia dụng (sành sứ, nhựa, nhôm, inox.), bách hoá tổng hợp,…. Chợ đƣợc phân làm bốn khu vực: A, B1, B2, C. Các ngành hàng kinh doanh tại các khu đƣợc thể hiện trong hình 2.1 BAN QUẢN LÝ CHỢ XÓM CỦI ĐỘI BẢO VỆ KHU A KHU B1 KHU B2 KHU C Quần áo may May quần áo Tạp phẩm – gia Rau (35 sạp) sẵn (44 sạp) (18 sạp) vị (26 sạp) Vàng bạc – đá Ăn uống Thịt heo Cá tôm quý (15 sạp) (18 sạp) (17 sạp) (25 sạp) Vải sợi (9 sạp) Gạo (9 sạp) Dừa chuối Nghêu ốc ….