Nghiên Cứu Quyền Sở Hữu Tài Sản Và Tác Động Đến Hoạt Động Kinh Doanh Trong Nền Kinh Tế Thị Trường

Nghiên cứu quyền sở hữu tài sản và hoạt động kinh doanh trong nền kinh tế thị trường, phân tích tác động và vai trò trong phát triển kinh tế.

• Tác giả: Pgs.Ts Phạm Văn Tuyết
• Người hướng dẫn: Ts. Nguyễn Quý Trọng - Trưởng Bộ môn Luật Thương mại, Trường Đại học Luật Hà Nội - Chủ nhiệm đề tài
• Trường học: Trường Đại học Luật Hà Nội
• Chuyên ngành: Luật Thương mại
• Đề tài: Quyền sở hữu tài sản với hoạt động sản xuất kinh doanh của các chủ thể trong điều kiện kinh tế thị trường
• Loại tài liệu: Nghiên cứu khoa học cấp trường
• Năm xuất bản: 2018
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI MỞ ĐẦU
• 1. PHẦN THỨ NHẤT: BÁO CÁO TỔNG THUẬT KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU ĐỀ TÀI
• 1.1. Sự cần thiết nghiên cứu đề tài
• 1.2. Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu của đề tài
• 1.3. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu của đề tài
• 1.4. Phương pháp nghiên cứu đề tài
• 2. PHẦN THỨ HAI: CÁC KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU CHÍNH CỦA ĐỀ TÀI
• 2.1. Một số vấn đề lý luận về vật quyền
• 2.2. Quyền sở hữu theo quy định pháp luật Việt Nam và một số nước trên thế giới
• 2.3. Tài sản trong doanh nghiệp và quyền sở hữu tài sản trong sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp
• 2.4. Quyền sở hữu tài sản trong hoạt động sản xuất kinh doanh của một số doanh nghiệp cụ thể
• 2.5. Một số nhận xét, đánh giá các quy định của pháp luật về quyền sở hữu tài sản trong sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp
• 2.6. Những giải pháp hoàn thiện pháp luật về nâng cao hiệu quả áp dụng pháp luật về quyền sở hữu tài sản trong sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp
• 3. PHẦN THỨ BA: CÁC CHUYÊN ĐỀ
• 3.1. Chuyên đề 1: Các loại vật quyền và mối liên hệ giữa vật quyền sở hữu với các loại vật quyền khác
• 3.2. Chuyên đề 2: Quyền sở hữu theo pháp luật Việt Nam và một số quốc gia trên thế giới
• 3.3. Chuyên đề 3: Doanh nghiệp và vấn đề quyền sở hữu tài sản doanh nghiệp trong nền kinh tế thị trường
• 3.4. Chuyên đề 4: Quyền sở hữu đối với tài sản nhà nước đầu tư trong doanh nghiệp nhà nước
• 3.5. Chuyên đề 5: Quyền sở hữu tài sản của công ty
• 3.6. Chuyên đề 6: Quyền sở hữu đối với doanh nghiệp tư nhân
• 3.7. Chuyên đề 7: Quyền sở hữu của doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài
• PHẦN TỨ: TÀI LIỆU THAM KHẢO
• PHẦN NĂM: BÀI VIẾT TẠP CHÍ

Tóm tắt

I. Quyền sở hữu tài sản trong nền kinh tế thị trường

Quyền sở hữu tài sản là một khái niệm cốt lõi trong nền kinh tế thị trường, đặc biệt trong bối cảnh hội nhập quốc tế. Nghiên cứu này tập trung vào việc phân tích vai trò của quyền sở hữu tài sản đối với hoạt động kinh doanh của các chủ thể, bao gồm doanh nghiệp, hợp tác xã, và cá nhân kinh doanh. Quyền sở hữu bao gồm quyền chiếm hữu, quyền sử dụng, và quyền định đoạt tài sản, được xác lập thông qua các hoạt động hợp pháp như lao động, sản xuất, kinh doanh, và sáng tạo. Trong nền kinh tế thị trường, quyền sở hữu tài sản không chỉ là yếu tố pháp lý mà còn là động lực thúc đẩy sự phát triển kinh tế.

1.1. Khung pháp lý về quyền sở hữu tài sản

Khung pháp lý điều chỉnh quyền sở hữu tài sản và hoạt động kinh doanh bao gồm các văn bản quy phạm pháp luật như Bộ luật Dân sự 2015, Luật Doanh nghiệp, và Luật Đầu tư. Các văn bản này tạo ra hành lang pháp lý cho việc xác lập, bảo vệ, và thực thi quyền sở hữu tài sản. Tuy nhiên, sự thiếu đồng bộ và minh bạch giữa các quy định pháp luật đã gây ra nhiều khó khăn trong việc xác định và bảo đảm quyền sở hữu tài sản, đặc biệt trong hoạt động kinh doanh của các doanh nghiệp.

1.2. Thực trạng áp dụng pháp luật về quyền sở hữu tài sản

Thực tế cho thấy, các quy định hiện hành về quyền sở hữu tài sản chưa đáp ứng được yêu cầu của hội nhập quốc tế. Sự không thống nhất giữa các văn bản pháp luật đã tạo ra các rào cản pháp lý, ảnh hưởng đến hiệu quả hoạt động của các doanh nghiệp. Nghiên cứu chỉ ra rằng, việc xác lập và thực thi quyền sở hữu tài sản trong hoạt động sản xuất, kinh doanh vẫn còn nhiều hạn chế, đòi hỏi sự hoàn thiện và cải cách pháp luật.

II. Hoạt động kinh doanh trong nền kinh tế thị trường

Hoạt động kinh doanh là yếu tố then chốt trong sự phát triển của nền kinh tế thị trường. Nghiên cứu này tập trung vào việc phân tích mối quan hệ giữa quyền sở hữu tài sản và hoạt động kinh doanh của các chủ thể, đặc biệt là doanh nghiệp. Trong bối cảnh hội nhập quốc tế, các doanh nghiệp Việt Nam đang đối mặt với nhiều thách thức, đòi hỏi sự minh bạch và hiệu quả trong việc quản lý tài sản và thực thi quyền sở hữu.

2.1. Quản lý tài sản trong doanh nghiệp

Quản lý tài sản là yếu tố quan trọng quyết định sự thành công của doanh nghiệp. Nghiên cứu chỉ ra rằng, việc xác lập và bảo vệ quyền sở hữu tài sản trong doanh nghiệp còn nhiều bất cập, ảnh hưởng đến hiệu quả sản xuất và kinh doanh. Các quy định pháp luật hiện hành chưa đáp ứng được nhu cầu thực tiễn, đòi hỏi sự hoàn thiện và cải cách để tạo ra môi trường kinh doanh lành mạnh.

2.2. Thách thức trong hoạt động kinh doanh

Các doanh nghiệp Việt Nam đang đối mặt với nhiều thách thức trong việc thực thi quyền sở hữu tài sản, đặc biệt trong bối cảnh hội nhập quốc tế. Sự thiếu minh bạch và đồng bộ trong các quy định pháp luật đã tạo ra các rào cản pháp lý, ảnh hưởng đến hiệu quả hoạt động của doanh nghiệp. Nghiên cứu đề xuất các giải pháp nhằm hoàn thiện pháp luật, nâng cao hiệu quả áp dụng quyền sở hữu tài sản trong hoạt động kinh doanh.

III. Pháp luật kinh tế và quyền lợi kinh tế

Pháp luật kinh tế đóng vai trò quan trọng trong việc điều chỉnh các quan hệ kinh tế và bảo vệ quyền lợi kinh tế của các chủ thể. Nghiên cứu này tập trung vào việc phân tích các quy định pháp luật liên quan đến quyền sở hữu tài sản và hoạt động kinh doanh, đặc biệt trong bối cảnh hội nhập quốc tế. Các quy định pháp luật hiện hành cần được hoàn thiện để đáp ứng yêu cầu thực tiễn và tạo ra môi trường kinh doanh công bằng, minh bạch.

3.1. Quyền lợi kinh tế trong hoạt động kinh doanh

Quyền lợi kinh tế là yếu tố quan trọng trong hoạt động kinh doanh của các doanh nghiệp. Nghiên cứu chỉ ra rằng, việc bảo vệ quyền lợi kinh tế của các chủ thể còn nhiều hạn chế, đặc biệt trong việc xác lập và thực thi quyền sở hữu tài sản. Các quy định pháp luật hiện hành cần được hoàn thiện để đảm bảo sự công bằng và minh bạch trong hoạt động kinh doanh.

3.2. Hoàn thiện pháp luật kinh tế

Nghiên cứu đề xuất các giải pháp nhằm hoàn thiện pháp luật kinh tế, đặc biệt trong việc điều chỉnh các quan hệ liên quan đến quyền sở hữu tài sản và hoạt động kinh doanh. Các quy định pháp luật cần được đồng bộ và minh bạch để tạo ra môi trường kinh doanh lành mạnh, thúc đẩy sự phát triển của nền kinh tế thị trường.

Trích đoạn nội dung tài liệu

TRUONG ẠI HỌC LUẬT HÀ NOI È TÀI NGHIÊN CỨU KHOA HỌC CÁP TR¯ỜNG QUYEN SỞ HỮU TÀI SAN VỚI HOẠT DONG SAN XUẤT KINH DOANH CUA CAC CHỦ THE TRONG DIEU KIEN KINH TE THI TRUONG Chủ nhiệm ề tài : TS. Nguyễn Quy Trọng Tr°ởng Bộ môn Luật Th°¡ng mại Th° ký ề tai: ThS. Trần Trọng ại Hà Nội - 2018 DANH MỤC TU VIET TAT “Bộ luật Dân su BLDS Bộ luật Hình sự BLHS Công ty cô phần Ce Doanh nghiép tu nhan DNIN Doanh nghiép DN Doanh nghiệp nhà n°ớc DNNN UBND LDN Ng°ời ại diện ND Trach nhiệm hữu hạn TNHH Hội ồng quản trị HQT Hội ồng thành viên HTV -_ — ——mm>=>ẫxem NHỮNG NG¯ỜI THỰC HIỆN È TÀI —~ * Ban chủ nhiệm ề tài: - TS. Nguyễn Quý Tr ọn — g Tr°ởng Bộ mô n Luật Th°¡ng mại, Tr°ờng ại học Luật Hà Nội - Chủ nhiệm ề tài.S Tran Trọng ạ i - Bộ mô n Luật Th °¡ ng mạ i, Tr°ờng ại họ c Luật Hà Nội - Th° ký ề tài.

* Tác giả chuyên ề nghiên cứu: STT TEN CHUYÊN DE TAC GIA | CÁC LOẠI VAT QUYỀN VA MỖI LIÊN HỆ GIỮA : VAT QUYEN SỞ HỮU VỚI CÁC LOẠI VAT PGS.TS Pham Vn Tuyet Chuyên ề 1 A D QUYEN KHÁC `. _ | QU YE N SỞ HỮ U TH EO : PH 5 ÁP LUẬT eS VIỆT NA M PSG.TS Pham z V n Tuy ết & Chuyên ề 2 i VÀ MOT SO QUOC GIA TREN THE GIỚI Trong TS. Nguyén Quy DOANH NGHIỆP VA VAN DE QUYỀN SỞ HOU Chuyên ề 3 _ | 747 SdN DOI VỚI HOẠT BONG SAN XUẤT TS. Nguyễn Quý Trọng KINH DOANH CỦA DOANH NGHIỆP N¯ỚC.

| TỔ: Vi Ph°¡ng ông QUYï ÊN SỞ HỮU ÔI VỚI TATSAN NHÀTà Chuyên ề 4 ẦU T¯ TRONG DOANH NGHIỆP NHÀ N¯ỚC_ | Th.S Phạm Thị Huyền Chuyên ề 5 | OUYỂN SỞ HỮU TAI SAN CUACONG TY PGS.TS Tran Ngọc Ding — | Chuyên ` ề 6 QUYE! 3 TU | +. Nguyễn i N SỞ HỮU DOI VỚI DOANH NGHIỆP R 5 Thị Yến | NHAN P| chuyénad7 | 2/72 SỞ HOU CUA DOANH NGHIỆP CO Ths, Nguyễn Nh° Chính VON ẦU T¯ N¯ỚC NGOÀI MỤC LỤC PHAN THỨ NHAT BAO CAO TONG THUAT KET QUÁ NGHIÊN CỨU DETAI 3 3900067100077. Sự cần thiết nghiên cứu dé tài .--- 5° 5£ < se sesscsessesesseseesessesersesses 4 TT, Tình hình niphiÖn CN seceeoeeeerrrreeapnrirtnnrrontntiinntiinoeDttiaopinitrittiivu100N01000000100100610130 6000004900800. Mục ích và nhiệm vụ nghiên cứu của ề tài .-----5-5-se-<es2 11 IV.

ối t°ợng và phạm vi nghiên cứu của ề tài. Ph°¡ng pháp nghiên cứu ề tài. ---- - - << < = << << ==<<<<<< << + 13 PHAN THỨ HAI: CAC KET QUÁ NGHIÊN CỨU CHÍNH CUA DE TÀI. Một số vấn ề lý luận về vật quyền .-- 5-5-5 csss©secse=sessessessessesers 15 IL.

Quyền sở hữu theo quy ịnh pháp luật Việt Nam va một số n°ớc trên thế Ill. Tài sản trong doanh nghiệp và quyền s¡ hữu tài sản trong sản xuất kinh duanh của Coan HOWEP sseoeesoaiindidakildiEiAc0515606826060A565485406E32050805546560603606V80654 23 IV. Quyền sở hữu tài sản trong hoạt ộng sản xuất kinh doanh của một số doanh nghiép cu thé 02 172. Một số nhận xét, ánh giá các quy ịnh của pháp luật về Quyên sở hữu tai sản trong sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp.

Những giải pháp hoàn thiện pháp luật về nâng cao hiệu quả áp dụng pháp luật về Quyền sở hữu tài sản trong sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp.47 PHAN THỨ BA: CÁC CHUYEN Ẽ,.- 5 << se S9 SE SE SESEsEsEsEsSsEeEesesesese 52 Chuyên ề 1: CÁC LOẠI VAT QUYEN VA MOI LIEN HỆ GIỮA VAT QUYEN SỞ HỮU VỚI CÁC LOẠI VAT QUYEN KHÁC. 5653 Chuyên ề 2: QUYEN SỞ HỮU THEO PHAP LUAT VIỆT NAM VÀ MỘT SO QUOC GIA TREN THẾ, GIỚII. 5° < s° 2 s2 s2 S2 se S2 s22 76 Chuyên ề 3: DOANH NGHIỆP VA VAN DE QUYEN SỞ HỮU TÀI SAN DOANH NGHIỆP TRONG NEN KINH TE THỊ Chuyên ề 4: QUYEN SỞ HỮU DOI VỚI TÀI SAN NHÀ N¯ỚC DAU T¯ TRONG DOANH NGHIỆP NHÀ N¯ỚC .5--° 5c s se <sessesessese 139 Chuyên ề 5: QUYEN SỞ HỮU TÀI SAN CUA CÔNG TY. 156151 CHUYEN DE 6: QUYEN SỞ HỮU DOI VỚI DOANH NGHIỆP T¯ NHÂN187 Chuyên ề 7: QUYEN SỞ HỮU CUA DOANH NGHIỆP CÓ VON DAU T¯ )0/9.

201 PHAN THU T¯: TÀI LIEU THAM KHẢO .- 5-5-2 se sese<ses<e 216 PHAN THỨ NM: BÀI VIET TẠP CHÍ.- 5-2 s° ses2sessesssesee 221 PHAN THỨ NHẤT BAO CÁO TONG THUAT KET QUA NGHIEN CUU DE TAI PHẢN MỞ ẦU I. Sự cần thiết nghiên cứu ề tài. Hoạt ộng sản xuất kinh doanh của các chủ thể nh° doanh nghiệp, Hợp tác xã, cá nhân kinh doanh, ặc biệt là doanh nghiệp °ợc ví nh° huyết mạch của nền kinh tế. Quyền sở hữu bao gồm quyền chiếm hữu, quyền sử dụng và quyền ịnh oạt tài sản của chủ sở hữu theo quy ịnh của luật °ợc xác lập ối với tài sản trong tr°ờng hợp nh°: do lao ộng, do hoạt ộng sản xuất, kinh doanh hợp pháp, do hoạt ộng sang tạo ra ối t°ợng quyền sở hữu trí tuệ; „.

Về lý thuyết, quyền ối với tài sản (ối vật) là một vật quyền dù tài sản ó là tài sản thuộc sở hữu của mình hay thuộc sở hữu của ng°ời khác. Vật quyền bao gồm rất nhiều l)nh vực khác nhau về tài sản, quyền sở hữu tài sản, quyền ối với bất ộng sản liền kề, quyền h°ởng dụng, quyền bề mặt quyền công nghệ, kỹ thuat,,,Trong ó, quyền sở hữu tài sản là một quyền vô cùng quan trọng quyết ịnh ến sự tồn tại và phát triển của doanh nghiệp. Khung pháp lý iều chỉnh tài sản, quyền sở hữu tài sản với hoạt ộng kinh doanh hoạt ộng của các chủ thé bao gồm hai nhóm vn bản quy phạm pháp luật chủ yếu: các vn bản quy phạm pháp luật iều chỉnh về tài sản, quyền sở hữu tài sản và các vn bản quy phạm pháp luật iều chỉnh hoạt ộng của các doanh nghiệp. Nham ảm bảo sự thong nhất, minh bach và hiệu quả về tài sản, quyền sở hữu tài sản gắn liền với hoạt ộng kinh doanh của doanh nghiệp, sự ra ời của Bộ luật Dan s° nm 2015, Luật Doanh nghiệp, Luật ầu t°,.

ã thé hiện tinh thần ổi mới nhằm tạo ra và bảo ảm một môi tr°ờng kinh doanh lành mạnh, phát huy sức mạnh và lợi thế của các chủ thể kinh doanh. Trên c¡ sở quy ịnh của các vn bản pháp luật, Chính phủ ã ban hành nhiều vn bản h°ớng dẫn thi hành. Nhìn chung, hệ thống pháp luật iều chỉnh quan hệ tài sản, quyền sở hữu tài sản với chủ thể ã tạo °ợc khung pháp lý c¡ bản, hành lang pháp lý cho hoạt ộng của các chủ thê, ặc 4 biệt là các doanh nghiệp nh° nhà n°ớc, doanh nghiệp có vốn ầu t° n°ớc ngoài hay doanh nghiệp trong n°ớc. Tuy nhiên, thực tế cing cho thấy, ở ph°¡ng diện nhất ịnh các quy ịnh hiện hành của pháp luật ch°a áp ứng °ợc yêu cầu của hội nhập quốc tế cing nh° của các nhà ầu t°.

Sự thiếu minh bạch, không ồng bộ giữa các vn bản pháp luật dẫn ến tình trạng khó xác ịnh và các bảo ảm thực hiện quyền sở hữu tài sản trong hoạt ộng kinh doanh của các chủ thé. Trong hoạt ộng sản xuất, kinh doanh có rất nhiều tr°ờng hợp doanh nghiệp °ợc xác lập tài sản của chủ thể khác nh°ng quyền sở hữu của doanh nghiệp không thể thực hiện °ợc/và hoặc thực hiện hạn chế ã gây ảnh h°ởng không nhỏ ến hiệu quả sản xuất, kinh doanh của doanh nghiệp. Quyền sở hữu tài sản với hoạt ộng sản xuất, kinh doanh của các chủ thể, doanh nghiệp trong iều kiện kinh tế thị tr°ờng là một vấn ề khá phức tạp, mang tính thực tiễn cao. Trong khi ó, việc nghiên cứu về tài sản và quyền sở hữu tài sản ối với hoạt ộng sản xuất, kinh doanh của doanh nghiệp chủ yếu °ợc tiếp cận d°ới góc ộ dân sự và ch°a thật sự thống nhất, phù hợp giữa quy ịnh của luật dân sự với các luật chuyên ngành khác nh° Luật Doanh nghiệp, Luật Th°¡ng mại, Luật âu t°, Luật Nhà ở.Vì vậy, việc nghiên cứu ề tài (cấp tr°ờng): “Quyên sở hữu tài sản với hoạt ộng sản xuất kinh doanh của các chủ thể trong iều kiện kinh té thị tr°ờng” nhm chỉ rõ vai trò, cách thức thực hiện quyền sở hữu tài sản — một loại vật quyền ặc biệt gan lién voi hiéu qua san xuất, kinh doanh của các chủ thé, của doanh nghiệp là một yêu cầu cấp thiết hiện nay và có tính thời sự cao trong bối cảnh hội nhập quốc tế.

Kết quả nghiên cứu của dé tài có ý ngh)a quan trọng phục vụ cho hoạt ộng nghiên cứu và giảng dạy l)nh vực luật th°¡ng mại, dân sự và là một nguôn tài liệu tham khảo hữu ích cho những tổ chức, cá nhân quan tâm. Tình hình nghiên cứu liên quan ến ề tài. Trên ph°¡ng diện lý luận và thực tiễn, việc nghiên cứu về quyền sở hữu tài sản với hoạt ộng sản xuất, kinh doanh của các chủ thé, doanh nghiệp luôn là van dé mang tinh thời sự vi mô hình doanh nghiệp ã, ang phat triển mạnh mẽ không chỉ trên ph°¡ng diện quốc tế mà còn phát triển ở Việt Nam về số l°ợng, quy mô và tốc ộ,.Nhìn chung, các công trình nghiên cứu của Việt Nam và n°ớc ngoài ở nhiều mức ộ và d°ới những hình thức thé hiện khác nhau, chủ yêu thông qua sách tham khảo và các bai báo khoa hoc, ã dé cập những van ề pháp lý về quyền sở hữu tài sản với hoạt ộng sản xuất, kinh doanh của các chủ thé và doanh nghiệp. Có thể kê ến một số công trình nghiên cứu của các học giả n°ớc ngoài nh°: Borzaga, Carlo and Jacques Defourny (Eds), The Emergence of Social Enterprise, Routledge Studies in the Management of voluntary and Non-Profit Organizations; London, Routledge, 2004; H.

Toward: “A theory of property right”, “American Economic Review” Evers, A.(eds), The Third Sector in Europe, Cheltenham, Edward Elgar, 2004; Nyssens, M. At the crossroads of market, public policies and civil society, London and New York: Routledge, 2006; Pestoff, V. (eds), Co-production: The Third Sector and the Delivery of Public Services, London and New York, Routledge, 2007; OECD, The changing boundaries of social enterprises, Paris, OECD Publishing, 2009; Pestoff, V. (eds), New Public Governance, the Third Sector, and Co-Production, London and New York, Routledge, 2010; European Commission, 4 Map of Social Enterprises and Their Eco-systems in Europe, 2014; Anna Triponel & Natalia Agapitova, Legal frameworks for social enterprise: Lessons from a comparative study of Italia, Malaysia, South Korea, United Kingdom and United States, World Bank Group, 2016.

Các công trình nghiên cứu của Việt Nam cing ã dé cập va phân tích về tài sản và quyền sở hữu tài sản.