mở đầu cho một chu trình tiếp theo. Khâu kiểm, tra đánh giá là khâu cuối cùng trong dạy và học. Đây là khâu then chốt, ở khâu này việc ra đề kiểm tra, đánh giá như thế nào cho phù hợp với mục tiêu chương trình là một vấn đề hết sức quan trọng từ đó sẽ quyết định mục tiêu chương trình, cách học cách dạy. Ra đề như thế nào sẽ quyết định cách dạy và cách học như thế.
Vậy là việc ra đề là khâu quyết định quan trọng. Tuy nhiên việc đánh giá phải đảm bảo các yêu cầu cơ bản sau đây: 1. Đảm bảo tính khách quan, chính xác Phản ánh chính xác kết quả như nó tồn tại trên cơ sở đối chiếu với mục tiêu đề ra, không phụ thuộc vào ý muốn chủ quan của người đánh giá. Đảm bảo tính toàn diện Đầy đủ các khía cạnh, các mặt cần đánh giá theo yêu cầu và mục đích.
Đảm bảo tính hệ thống Tiến hành liên tục và đều đặn theo kế hoạch nhất định, đánh giá thường xuyên, có hệ thống sẽ thu được những thông tin đầy đủ, rõ ràng và tạo cơ sở để đánh giá một cách toàn diện. 16 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail. Đảm bảo tính công khai và tính phát triển Đánh giá được tiến hành công khai, kết quả được công bố kịp thời, tạo ra động lực để thúc đẩy đối tượng được đánh giá mong muốn vươn lên, có tác dụng thúc đẩy các mặt tốt, hạn chế mặt xấu. Đảm bảo tính công bằng Đảm bảo rằng những học sinh thực hiện các hoạt động học tập với cùng một mức độ và thể hiện cùng một nỗ lực sẽ nhận được kết quả đánh giá như nhau.
Ở đây chúng ta cần phải hiểu thế nào về một đề văn, hiểu một cách thấu đáo cặn kẽ. Đề thi, đề kiểm tra môn học nào cũng phải có yêu cầu sáng tạo nhưng đề thi đề kiểm tra môn Ngữ văn thì yêu cầu sáng tạo lại càng phải được chú ý vì đây là là sáng tạo trong thưởng thức nghệ thuật. Sáng tạo là đổi mới nhưng đổi mới phải dựa trên những căn cứ những tiêu chí và phải bám sát mục tiêu môn học. Ra đề là một hoạt động chuyên môn thường nhật, thường niên của người giáo viên Ngữ văn, việc ra đề làm văn sẽ thể hiện được năng lực chuyên môn cũng như đạo đức nghề nghiệp, sự đam mê tìm tòi sáng tạo của người giáo viên.
Trong quá trình đổi mới giáo dục nói chung và đổi mới giáo dục THCS, THPT nói riêng, việc đổi mới được tiến hành từ từ mục tiêu, nội dung, phương pháp nhằm đáp ứng nhu cầu của nền kinh tế xã hội đang phát triển, xu thế hội nhập, giao lưu rộng rãi. Việc đổi mới phương pháp dạy học được chú trọng và xem như một khâu đột phá quan trọng trong quá trình đổi mới giáo dục. Đổi mới phương pháp dạy học cần hình thức kiểm tra tương xứng với nó để tạo ra động lực thúc đẩy đổi mới phương pháp dạy học góp phần nâng cao chất lượng dạy học. Để đáp ứng những mục tiêu mới của giáo dục, việc kiểm tra, đánh giá cũng phải đổi mới theo hướng phát huy tính tích cực, chủ động của học sinh 17 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com nhằm phát triển trí thông minh, sáng tạo của học sinh, khuyến khích vận dụng linh hoạt kiến thức, kỹ năng đã học vào những tình huống thực tế, làm bộc lộ những cảm xúc, thái độ của học sinh trước những vấn đề được đặt ra trong cuộc sống phức tạp biến động nhanh chóng hiện nay.
Kiểm tra, đánh giá có vai trò ý nghĩa đối với cả học sinh và giáo viên vì qua KTĐG sẽ giúp cho giáo viên giảng dạy, các nhà quản lý giáo dục và bản thân học sinh có những thông tin xác thực để có tác động kịp thời nhằm điều chỉnh và bổ sung phương pháp trong quá trình dạy và học điều chỉnh kĩ năng con đường cách thức tiếp nhận. Không đổi mới kiểm tra đánh giá thì tất cả trở nên vô nghĩa. Kiểm tra, đánh giá kết quả học tập của học sinh là một mắt xích quan trọng trong quá trình giáo dục và đào tạo. Kiểm tra đánh giá có hệ thống và thường xuyên sẽ cung cấp kịp thời những thông tin cần thiết giúp học sinh tự điều chỉnh hoạt động học, giúp giáo viên có thông tin phản hồi để điều chỉnh và hoàn thiện quá trình dạy để từ đó nâng cao chất lượng dạy học của nhà trường phổ thông.
Do yêu cầu đặc trưng bộ môn nên kiểm tra, đánh giá trong môn Ngữ văn nhằm mục đích đánh giá học sinh một cách toàn diện và rèn luyện cho học sinh về hai kỹ năng rất cơ bản là năng lực đọc hiểu văn bản và tạo lập văn bản, tạo điều kiện cho HS phát triển toàn diện các kĩ năng nghe, nói, đọc, viết và xúc cảm thẩm mĩ. Những năng lực này đã được cụ thể hóa trong chuẩn chương trình môn học với những yêu cầu cần đạt trên cả ba mặt kiến thức, kỹ năng và thái độ. Trong đánh giá môn Ngữ văn, cần lưu ý một số điểm sau: Thứ nhất: Việc đổi mới đánh giá kết quả học tập môn Ngữ văn trước hết cần phải bám sát mục tiêu môn học, và chuẩn kiến thức, kĩ năng cần đánh giá. Ở đây cũng cần phải hiểu đúng về chuẩn kiến thức kĩ năng, chuẩn kiến thức kĩ năng tức là yêu cầu tối thiểu phải đạt được, thế nên trong quá trình dạy và học, kiểm tra, đánh giá phải căn cứ vào đối tượng vào đặc trưng cơ bản của 18 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com vùng miền để nâng chuẩn đáp ứng được yêu cầu của học sinh và đòi hỏi của xã hội nghĩa là chương trình khi biên soạn phải làm sao đảm bảo học sinh ở tất cả các vùng miền trong cả nước đều có thể tiếp thu lĩnh hội.
Tuy nhiên, các chuẩn trong chương trình chưa phải là chuẩn đánh giá vì chuẩn đánh giá được hiểu là “biểu hiện cụ thể những yêu cầu cơ bản, tối thiểu của mục tiêu giáo dục mà người học phải đạt được”. Vì thế trước khi ra quyết định kiểm tra, cần hiện thực hoá các mục tiêu và chuẩn yêu cầu cần đạt vÒ kiÕn thøc - kỹ năng từ 3 mạch nội dung Văn học, Tiếng Việt, Làm văn (chuẩn chương trình) vµ cã khi lµ c¶ th¸i ®é x¸c ®Þnh cho mçi néi dung häc tập của môn học thành các tiêu chí đánh giá cụ thể, có thể đo đếm được, phù hợp với năng lực học tập Ngữ văn chung của học sinh và có thể thực hiện được trong thực tế với một khoảng thời gian nhất định. Việc xác định chuẩn đánh giá sẽ là cơ sở để định ra nội dung và hình thức kiểm tra trong môn học, cũng là căn cứ để có thể đo một cách chính xác các mức độ nhận thức và vận dụng của học sinh. Thứ hai: Đổi mới đánh giá kết quả học tập môn Ngữ văn của học sinh được căn cứ trên những đổi mới về nội dung chương trình và sách giáo khoa Ngữ văn THCS, THPT.
Đối với bộ môn Ngữ văn ở trường THPT đánh giá học sinh ở 3 cấp độ: Nhận biết, Thông hiểu, Vận dụng (trong vận dụng thì có vận dụng thấp và vận dụng cao). Cụ thể như sau: + Theo quan điểm tích hợp, bao gồm 3 xu thế: tích hợp nội dung kiến thức, kỹ năng của ba mạch kiến thức Văn học, Tiếng Việt, Làm văn; tích hợp dạy kiến thức Ngữ văn với rèn luyện các kỹ năng nghe, nói, đọc, viết; tích hợp kiến thức liên môn vào từng bài học, có liên thông và lặp lại ở các bài học khác giáo dục ý thức công dân, giáo dục thái độ kỹ năng sống giáo dục môi trường. + Chú trọng hình thành, phát triển và hoàn thiện cả 4 kỹ năng nghe, nói, đọc, viết đặc biệt là qua 4 kỹ năng này hình thành năng lực cảm thụ, năng lực bộc lộ, biểu đạt tư tưởng, tình cảm bằng ngôn ngữ nói, viết Tiếng Việt cho học sinh; quan tâm hơn đến việc hình thành năng lực đọc văn (đọc hiểu văn bản) và năng lực làm văn (tạo lập, sản sinh văn bản). 19 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com + Chú trọng giảm kiến thức lý thuyết hàn lâm, tăng những kiến thức, kỹ năng có ý nghĩa và ích dụng cho cuộc sống, dành thời gian cho những vấn đề có tính địa phương, có tính toàn cầu, tăng thời lượng cho việc thực hành nói và viết Tiếng Việt gắn với những vấn đề của thực tiễn đời sống, phù hợp với nhu cầu và khả năng tiếp nhận của HS.
+ Theo tinh thần phát triển các năng lực thiết yếu ở người học như năng lực tự học, năng lực thích ứng, năng lực giao tiếp, năng lực tự khẳng định. một chiến lược sư phạm chú trọng tới việc tích cực hóa hoạt động học tập của người học và xuất phát từ quyền lợi và mong muốn của người học sau khi kết thúc chương trình học tập môn Ngữ văn. Thứ ba: Mở rộng phạm vi kiến thức kỹ năng được kiểm tra qua mỗi lần đánh giá kết quả học tập môn Ngữ văn của học sinh. Trong đánh giá, coi trọng sự đánh giá toàn diện về các mặt kiến thức, kĩ năng, thái độ dựa trên kết quả thực hành vận dụng 4 kĩ năng nghe, nói, đọc, viết của học sinh - không có nghĩa là đề cao kỹ năng, coi nhẹ đánh giá thái độ và trình độ nhận thức có tính khoa học.
Ngay cả việc đánh giá năng lực cảm thụ của học sinh cũng không thể chỉ căn cứ vào các bài kiểm tra viết (làm văn) theo định kỳ mà không dựa trên kết quả kiểm tra thường xuyên của cả 4 kỹ năng này. Kết hợp với sự thể hiện, bộc lộ các kỹ năng nghe, nói, đọc, viết trong học tập các môn học khác và trong những hoạt động khác ở lớp học, trong nhà trường, ngoài xã hội. Với nguyên tắc này, các bài kiểm tra chỉ yêu cầu học sinh nhớ, tái hiện kiến thức (mức độ tư duy nhận biết) được giảm thiểu, những câu hỏi bài tập thử thách tư duy sáng tạo (mức độ tư duy thông hiểu), năng lực vận dụng linh hoạt các tri thức kĩ năng đã học để giải quyết hợp lí những vấn đề đặt ra trong thực tiễn (mức độ tư duy vận dụng) được tăng cường.