phần mở đầu và kết luận, đề án gồm 3 phần: Phần 1: Cơ sở xây dựng đề án cho vay khách hàng cá nhân tại ngân hàng thương mại Phần 2: Thực trạng cho vay khách hàng cá nhân tại Ngân hàng Thương mại cổ phần Công Thương Việt Nam - Chi nhánh Bắc Giang Phần 3: Các đề xuất và kiến nghị về cho vay khách hàng cá nhân tại Ngân hàng Thương mại cổ phần Công Thương Việt Nam - Chi nhánh Bắc Giang 6 Phần 1. CƠ SỞ XÂY DỰNG ĐỀ ÁN CHO VAY KHÁCH HÀNG CÁ NHÂN TẠI NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI 1. CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ CHO VAY KHÁCH HÀNG CÁ NHÂN TẠI NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI 1.1 Các khái niệm cơ bản Theo Tô Ngọc Hưng (2014) thì “Cho vay được hiểu là sự chuyển nhượng tạm thời một lượng giá trị từ người sở hữu (NHTM) sang người sử dụng (người vay - khách hàng), sau một thời gian nhất định lại quay về với lượng giá trị lớn hơn lượng giá trị ban đầu” Cho vay là một hình thức cấp tín dụng, theo đó tổ chức tín dụng giao cho khách hàng sử dụng một khoản tiền để sử dụng vào mục đích và thời gian nhất định theo thoả thuận với nguyên tắc có hoàn trả cả gốc và lãi. Cho vay là một mối quan hệ kinh tế.
Trong quan hệ này, người cho vay chuyển giao quyền sử dụng tiền trong một thời gian nhất định cho người đi vay. Khi đến hạn trả nợ người đi vay có nghĩa vụ hoàn trả số tiền gốc và lãi vay. Như vậy, Cho vay phản ánh mối quan hệ kinh tế giữa một bên là người cho vay (NHTM) và một bên là người vay (khách hàng vay vốn). Cho vay khách hàng cá nhân có đối tượng cho vay là các cá nhân, hộ gia đình.
KHCN của NHTM là những cá nhân sử dụng các sản phẩm, dịch vụ của NHTM để đáp ứng nhu cầu tiêu dùng hay kinh doanh của chính bản thân họ hoặc hộ gia đình. Như vậy, có thể hiểu cho vay khách hàng cá nhân là hình thức cấp tín dụng thông qua việc tổ chức tín dụng giao, hoặc cam kết giao cho khách hàng cá nhân một khoản tiền để sử dụng vào mục đích xác định, trong một thời gian nhất định, theo nguyên tắc có hoàn trả đầy đủ tiền gốc, lãi theo thỏa thuận cho tổ chức tín dụng. Trong quản lý cho vay KHCN của NHTM cần hướng tới mục tiêu quản lý là đảm bảo được sự tăng trưởng trong cho vay KHCN. Sự tăng trưởng cho vay KHCN bao gồm cả tăng trưởng theo chiều rộng (quy mô, doanh số, số lượng khách hàng, dư nợ, thị phần,.) và tăng trưởng theo chiều sâu (chất lượng dịch vụ, thu nhập, rủi ro trong cho vay KHCN,…).
Quản lý cho vay KHCN của NHTM thường sử dụng các công cụ quản lý là kế 7 hoạch cho vay KHCN hằng kỳ, chính sách pháp lý của Nhà nước, của Hội sở, báo cáo tổng kết cho vay KHCN của đơn vị,…. Quản lý cho vay KHCN của NHTM cần tuân thủ các nguyên tắc gồm nguyên tắc hiệu quả, nguyên tắc tuân thủ, nguyên tắc khả thi.2 Nội dung quản lý cho vay khách hàng cá nhân của ngân hàng thương mại 1.1 Xây dựng các chính sách cho vay khách hàng cá nhân Xây dựng chính sách cho vay khách hàng cá nhân là hoạt động đưa ra các định hướng, quy định, chính sách và hướng dẫn nghiệp vụ cho vay khách hàng cá nhân dưới dạng văn bản công văn, quy định… bởi các cấp có thẩm quyền nhằm xác định danh mục tín dụng trong cho vay khách hàng cá nhân, các sản phẩm cung ứng kèm theo, đồng thời đưa ra các chính sách khách hàng, chính sách lãi suất,… trong cho vay KHCN phù hợp với mục tiêu kinh doanh, hướng dẫn của Hội sở và điều kiện kinh doanh của từng chi nhánh.2 Xây dựng kế hoạch cho vay khách hàng cá nhân Kế hoạch cho vay KHCN là một trong những muc tiêu chiến lược của NHNN. Kế hoạch này bao gồm mục tiêu dài, trung và ngắn hạn, từ đó đưa ra phương thức thực hiện, các biện pháp để thực hiện. Để thực hiện được mục tiêu này, NHNN yêu cầu NHTM tự đề ra mục tiêu và kế hoạch kinh doanh chi tiết theo tháng, quý, năm và báo cáo đúng kì hạn.
Căn cứ theo những mục tiêu, kế hoạch của NHTM và báo cáo cùng kì năm trước và những tháng gần nhất, NHNN xây dựng chỉ tiêu, kế hoạch quản lý phù hợp. + Nghiên cứu - dự báo thị trường: Để xây dựng chính xác kế hoạch cho vay KHCN cho NHTM trong năm kế hoạch, những người thực hiện cần có sự tính toán kỹ lưỡng trên cơ sở các căn cứ như: thực trạng kinh tế, xã hội; dự báo phát triển kinh tế của đất nước, địa phương trong năm kế hoạch; thực trạng cho vay KHCN của ngân hàng ở năm trước; yếu tố cạnh tranh của các đối thủ; v. + Thiết lập các mục tiêu: Các mục tiêu cho vay KHCN đưa ra cần phải xác định rõ thời hạn thực hiện và được lượng hoá đến mức cao nhất có thể. 8 + Xây dựng các phương án: Về nguyên tắc thì NHTM phải xác định tất cả những phương án cho vay KHCN có thể có.
Nhưng trên thực tế, điều này rất khó thực hiện bởi vì những giới hạn về nguồn lực, giới hạn về thông tin. Do đó, NHTM cần phân tích rõ các nguồn lực hiện có để xây dựng được các phương án cho vay KHCN có tính khả thi.3 Tổ chức bộ máy thực hiện cho vay khách hàng cá nhân Thiết lập các bộ phận thực hiện các nghiệp vụ chuyên trách trong quy trình cho vay khách hàng cá nhân. Để việc triển khai các nghiệp vụ cho vay khách hàng cá nhân có hiệu quả, mỗi Ngân hàng cần phải thiết lập những bộ phận chuyên trách tương ứng với mỗi giai đoạn trong quy trình hoạt động cho vay khách hàng cá nhân, phù hợp với quy mô hoạt động của Ngân hàng các tác động của yếu tố môi trường kinh doanh. Do vậy, phải lựa chọn những cán bộ có kiến thức chuyên môn phù hợp với từng vị trí công tác nhằm phát tính sáng tạo trong công việc cũng như dễ dàng để nhà quản lý có thể kiểm tra và kiểm soát hoạt động cho vay khách hàng cá nhân.
Trao quyền và gắn trách nhiệm cho từng bộ phận, từng cá nhân. Xác định giới hạn thẩm quyền của từng cá nhân, từng bộ phận trong hệ thống tác nghiệp nghiệp vụ cho vay khách hàng cá nhân của Ngân hàng sao cho mỗi cá nhân, mỗi bộ phận có đủ thẩm quyền để hoàn thành công việc được phân công đồng thời phối hợp, hỗ trợ các bộ phận khác một cách hài hòa, cùng đạt được mục tiêu chung mà không xâm phạm vào quyền hạn của cá nhân, bộ phận khác. Phân công công việc cụ thể cho từng cá nhân, giao chỉ tiêu cho vay KHCN cho từng bộ phận, cá nhân. Mỗi cá nhân cần được phân công công việc một cách hợp lý, phù hợp với trình độ chuyên môn đồng thời phải nắm rõ vị trí công việc trong tổng thể quy trình để thực hiện phối hợp cùng các cá nhân, bộ phận khác cùng hoàn thành mục tiêu chung.
Mục đích của việc phổ biến kế hoạch và giao chỉ tiêu kế hoạch cho vay KHCN chủ yếu là để tất cả các thành viên trong tổ chức hiểu rõ về mục tiêu và hướng đi của ngân hàng trong việc cho vay KHCN. Việc này giúp đảm bảo sự thống nhất trong việc thực hiện kế hoạch, nâng cao tính hiệu quả và giảm thiểu rủi ro tín dụng Tập huấn quy định của pháp luật, chính sách cho vay cho đội ngũ cán bộ cho vay đối với KHCN là một hoạt động thiết yếu trong quá trình tổ chức cho vay của NHTM. Mục đích của việc tập huấn nghiệp vụ là nâng cao kiến thức, kỹ năng và 9 năng lực của đội ngũ cán bộ cho vay, giúp họ hiểu rõ quy định của ngân hàng và pháp luật, nắm bắt được xu hướng thị trường, từ đó giúp họ hoàn thành tốt nhiệm vụ cho vay, giảm thiểu rủi ro tín dụng và tăng cường khả năng cạnh tranh của ngân hàng. Nội dung của việc tập huấn thường bao gồm các quy định của ngân hàng và pháp luật về cho vay, các kỹ năng cần thiết trong quá trình cho vay như kỹ năng giao tiếp, đánh giá năng lực tài chính của khách hàng, quản lý rủi ro,.4 Truyền thông tới các khách hàng cá nhân trên địa bàn Mục tiêu chính của việc truyền thông là để thông báo cho KHCN về các cơ hội vay vốn, các sản phẩm và dịch vụ tín dụng của NHTM, và để khuyến khích họ sử dụng các dịch vụ này.
Truyền thông cũng giúp NHTM tăng cường mối quan hệ với khách hàng, cải thiện hình ảnh thương hiệu, và tăng cường sự hiểu biết của khách hàng về các quy định và nguyên tắc vay vốn. Đối tượng chính của truyền thông là KHCN trên địa bàn mà NHTM hoạt động. Điều này có thể bao gồm cả khách hàng hiện tại và khách hàng tiềm năng của ngân hàng. Để triển khai thành công kế hoạch cho vay KHCN, chi nhánh NHTM nhất thiết phải tổ chức việc truyền thông, quảng bá tới khách hàng thông qua các chương trình hành động cụ thể.
Mỗi một hệ khách hàng mục tiêu sẽ có chương trình hành động nhất định. Các chương trình hành động sẽ xác định phương thức truyền thông, quảng bá hiệu quả nhất. Có thể là CBQHKH thực hiện phát tờ rơi theo từng tuyến phố, khu dân cư, hoặc gửi thư ngỏ đến địa chỉ của khách hàng. Cũng có thể là CBQHKH gọi điện tới danh sách khách hàng nhất định để bán hàng, hoặc trực tiếp khách hàng để tư vấn sản phẩm cho vay… 1.5 Đảm bảo cung cấp các dịch vụ hỗ trợ khách hàng cá nhân trong suốt quá trình cho vay và giải quyết xung đột khách hàng Các dịch vụ hỗ trợ có thể kể ra như hỗ trợ lập kế hoạch vay vốn, hỗ trợ thực hiện các thủ tục pháp lý, hay như cung cấp đầy đủ thông tin các sản phẩm vay, lãi suất vay, phí và các sản phẩm bán chéo gia tăng lợi ích cho khách hàng…Thực hiện tốt các dịch vụ hỗ trợ sẽ nâng cao chất lượng dịch vụ cho chi nhánh NHTM, qua đó tạo sự hài lòng cho khách hàng khi sử dụng sản phẩm cho vay của ngân hàng.
Nếu khách hàng không hài lòng về chất lượng dịch vụ của ngân hàng thì rất khó để tiếp thị bán hàng thành công.6 Kiểm soát cho vay khách hàng cá nhân Kiểm soát là quá trình giám sát đo lường chấn chỉnh sự việc hiện tượng nhằm đảm bảo thực hiện kế hoạch với hiệu quả cao trong điều kiện môi trường luôn luôn biến đổi.