PHẦN MỞ ĐẦU 1. Tính cấp thiết của đề án Với truyền thống “Uống nước nhớ nguồn, Ăn quả nhớ người trồng cây” là đạo lý ngàn đời của dân tộc Việt Nam. Truyền thống đạo lý tôn thờ, hậu đãi người có công (NCC) với đất nước, với dân tộc của cha ông đã được kế thừa và phát huy trong thời đại Hồ Chí Minh và là nền tảng sức mạnh để dân tộc ta làm nên những chiến thắng lừng lẫy dưới sự lãnh đạo của ĐCSVN trên nửa thế kỷ qua. Ngay từ những ngày đầu non trẻ của chính quyền cách mạng (CM), Chủ tịch Hồ Chí Minh đã khởi xướng và nêu lên những quan điểm cơ bản về ưu đãi NCC với CM.
Đánh giá rất cao công lao, thành tích của các TB, liệt sĩ, gia đình quân nhân, những cá nhân và gia đình có công với CM, Hồ Chủ tịch đã viết: “TB, BB, gia đình quân nhân, GĐLS là những NCC với Tổ quốc với nhân dân. Cho nên, bổn phận của chúng ta là phải biết ơn, phải thương yêu và giúp đỡ họ”. Văn bản pháp luật đầu tiên về ưu đãi NCC với CM là Sắc lệnh số 20/SL do Chủ tịch nước Việt Nam Dân chủ cộng hòa ký ngày 16/2/1947, sau đã được bổ sung bằng Sắc lệnh số 242/SL ngày 12/10/1948 quy định tiêu chuẩn xác nhận TB, truy tặng “tử sĩ”, thực hiện chế độ “lương hưu thương tật” đối với TB, chế độ “tiền tuất” đối với GĐLS. Nhằm cụ thể hóa các Nghị quyết của Đảng, Chỉ thị số 14-CT/TW ngày 19/7/2017 của Ban Bí thư Trung ương Đảng khóa XII, về tiếp tục tăng cường sự lãnh đạo của Đảng đối với công tác NCC với CM, khẳng định “thực hiện tốt hơn nữa công tác NCC với CM; phấn đấu 100% gia đình NCC với CM có mức sống bằng hoặc cao hơn mức sống trung bình của cộng đồng dân cư nơi cư trú”, thời gian tới đòi hỏi phải thực hiện đồng bộ hệ thống chính sách, pháp luật của Đảng và Nhà nước.
Huyện Chương Mỹ, TP Hà Nội là một mảnh đất địa linh nhân kiệt, giàu truyền thống lịch sử đấu tranh dựng nước, giữ nước, được lưu truyền sử sách. Trong chiều dài lịch sử của dân tộc, Chương Mỹ là địa phương có nhiều danh tướng, danh nhân gắn với những chiến công hiển hách đã được lưu truyền sử sách. Nhân dân Chương Mỹ sớm giác ngộ CM và một lòng theo Đảng, ngày 26/11/1938, chi bộ Yên Trường, xã Trường Yên được thành lập, gồm 04 đảng viên. 2 Đây là tổ chức Đảng Cộng sản đầu tiên được thành lập ở Chương Mỹ, đánh dấu một mốc son lịch sử, một bước phát triển mới trong phong trào đấu tranh CM ở huyện.
Từ đây Chi bộ Đảng là hạt nhân đã lãnh đạo nhân dân trong huyện cùng cả nước thực hiện thắng lợi cuộc CM tháng Tám năm 1945, lật đổ chế độ phong kiến, giành chính quyền về tay nhân dân và liên tiếp những năm tháng sau đã cùng cả dân tộc đấu tranh giành chiến thắng trong 02 cuộc kháng chiến vĩ đại chống thực dân Pháp và chống Đế quốc Mỹ. Trải qua hai cuộc kháng chiến và chiến tranh bảo vệ Tổ quốc, huyện Chương Mỹ có hơn 3.257 BB; 28 cán bộ lão thành CM, cán bộ TKN; 143 người HĐCM, HĐKC bị địch bắt tù đà; hơn 11.530 người tham gia kháng chiến được Nhà nước tặng thưởng Huân, Huy chương kháng chiến; 491 gia đình có công với CM; 590 người HĐKC bị nhiễm CĐHH và 274 người là con đẻ còn sống bị nhiễm chất độc hóa học. Toàn huyện có 280 cá nhân được Chủ tịch nước phong tặng, truy tặng danh hiệu vinh dự Nhà nước “Mẹ Việt Nam anh hùng”. Được Đảng, Nhà nước tặng thưởng: 26.866 Huân, Huy chương kháng chiến; Huân chương chiến công các hạng; 12 Bằng có công với nước; 26 Kỷ niệm chương; 12.860 Bảng gia đình vẻ vang và "Bảng vàng danh dự"; 645 Bằng khen của Chính phủ; 2.983 người được tặng "Bằng Tổ quốc ghi công" Với những thành tích và đóng góp to lớn trong 02 cuộc kháng chiến của dân tộc, ngày 01/2/2002 nhân dân và Lực lượng vũ trang huyện Chương Mỹ đã được Đảng và Nhà nước phong tặng danh hiệu “Anh hùng lực lượng vũ trang Nhân dân”.
Với truyền thống đạo lý uống nước nhớ nguồn, những năm qua, Đảng bộ, chính quyền và Nhân dân trong huyện Chương Mỹ đã tích cực đẩy mạnh các hoạt động “Đền ơn, đáp nghĩa”; phong trào "Toàn dân chăm sóc người có công", phụng dưỡng MVNAH, giải quyết kịp thời, đúng, đủ chính sách đối với NCC luôn được huyện chú trọng thực hiện thường xuyên với nhiều việc làm thiết thực, hiệu quả. Địa phương đã có những việc làm thiết thực, hiệu quả thể hiện lòng tri ân đối với gia đình chính sách, NCC như: xây dựng nhà tình nghĩa, tặng sổ tiết kiệm, phụng dưỡng MVNAH, chăm sóc bố, mẹ, vợ liệt sỹ già yếu neo đơn; xây dựng và tu sửa nghĩa trang, đài tưởng niệm các anh hùng liệt sỹ; hỗ trợ về ngày công lao động, tạo điều kiện vay vốn ưu đãi với lãi suất thấp giúp các đối tượng chính sách phát triển sản xuất - kinh doanh; tạo điều kiện cho con em NCC được hưởng chế độ 3 ưu đãi trong giáo dục, ưu tiên học nghề. Một trong những giải pháp của huyện là tiếp tục đẩy mạnh công tác chăm sóc, tri ân đối với NCC và thân nhân liệt sỹ, trong tháng cả nước hướng về Ngày TB - liệt sỹ 27/7, tập trung đẩy mạnh công tác tuyên truyền, giáo dục truyền thống, tiếp tục phát huy truyền thống đạo lý "Uống nước nhớ nguồn”, "Đền ơn - đáp nghĩa” để chăm lo tốt hơn đời sống vật chất và tinh thần cho các gia đình NCC. Xuất phát từ nhiệm vụ của Huyện, là một cán bộ với nguyện vọng thông qua thực tiễn được đóng góp cho việc thực hiện chính sách một cách hiệu quả đối với NCC, tôi lựa chọn đề tài: “Hoàn thiện công tác tổ chức thực hiện chính sách người có công tại huyện Chương Mỹ, Thành phố Hà Nội” làm Đề án tốt nghiệp.
Mục tiêu của đề án 2.1 Mục tiêu tổng quát Trên cơ sở đánh giá thực trạng và phân tích các yếu tố ảnh hưởng tới công tác tổ chức thực hiện các chính sách đối với NCC, đề xuất các giải pháp nhằm hoàn thiện công tác tổ chức thực hiện chính sách đối với NCC tại huyện Chương Mỹ, TP Hà Nội trong giai đoạn 2023-2025, định hướng đến năm 2030. Mục tiêu cụ thể - Tổng hợp cơ sở lý luận và thực tiễn về tổ chức thực hiện chính sách đối với NCC; - Đánh giá công tác tổ chức thực hiện chính sách NCC trên địa bàn huyện Chương Mỹ, TP Hà Nội; - Phân tích yếu tố ảnh hưởng đến công tác tổ chức thực hiện chính sách đối với NCC trên địa bàn huyện Chương Mỹ, TP Hà Nội; - Đề xuất các giải pháp nhằm hoàn thiện công tác tổ chức thực hiện chính sách đối với NCC tại huyện Chương Mỹ, TP Hà Nội giai đoạn 2023-2025, định hướng đến năm 2030. Đối tượng và phạm vi đề án 3. Đối tượng nghiên cứu Công tác tổ chức thực hiện chính sách NCC trên địa bàn huyện Chương Mỹ, TP Hà Nội.
Phạm vi nghiên cứu của đề tài 3. Phạm vi về nội dung Đề tài tập trung nghiên cứu quá trình thực hiện chính sách NCC, xác định các yếu tố ảnh hưởng và đề xuất các giải pháp nhằm hoàn thiện quá trình thực hiện chính sách NCC tại huyện Chương Mỹ, TP Hà Nội. Cụ thể là 12 nhóm Người được công nhận là NCC với CM. Phạm vi về không gian Đề án được thực hiện trên địa bàn huyện Chương Mỹ, TP Hà Nội.
Phạm vi về thời gian - Số liệu thứ cấp: Tài liệu được thu thập từ năm 2021-2023. - Số liệu sơ cấp: Thu thập số liệu năm 2023. - Định hướng giải pháp: 2023-2025, định hướng đến năm 2030. Ý nghĩa của đề án Về lý luận, đề án hệ thống hóa những nội dung cơ bản về công tác tổ chức thực hiện chính sách NCC, qua đó góp phần hoàn thiện lý luận về thực chính sách ưu đãi NCC.
Về thực tiễn, tìm hiểu và đánh giá thực trạng công tác tổ chức thực hiện chính sách đối với NCC tại huyện Chương Mỹ, TP Hà Nội, hạn chế và nguyên nhân hạn chế trong công tác tổ chức thực hiện chính sách đối với NCC để đề xuất một số giải pháp nhằm hoàn thiện công tác tổ chức thực hiện chính sách đối với NCC trên địa bàn huyện Chương Mỹ, TP Hà Nội. 5 PHẦN 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ KINH NGHIỆM THỰC TIỂN VỀ THỰC HIỆN CHÍNH SÁCH NCC 1. Cơ sở lý luận về thực hiện chính sách người có công 1. Người có công với cách mạng và chính sách người có công với cách mạng 1.
Các khái niệm a) Khái niệm người có công Trong mấy chục năm qua, Đảng và Nhà nước ta coi việc thực hiện ưu đãi xã hội đối với người có công là quốc sách. Chủ trương đó đã được luật hóa bằng hai Pháp lệnh quan trọng đó là: Pháp lệnh “ưu đãi người hoạt động cách mạng, liệt sỹ, gia đình liệt sỹ, thương binh, bệnh binh, người hoạt động kháng chiến, người có công giúp đỡ cách mạng” và Pháp lệnh “Quy định danh hiệu vinh dự Nhà nước Bà mẹ Việt Nam anh hùng”, khái niệm người có công được hiểu theo 2 nghĩa rộng, hẹp khác nhau. Theo nghĩa rộng, NCC là người bình thường, làm việc đại nghĩa, có công lao lớn đối với đất nước, đó là nghĩa vụ không bao giờ kể công và không đòi hỏi cộng đồng phải báo nghĩa. Theo nghĩa hẹp, khái niệm NCC được xác định là những người tham gia hoặc giúp đỡ CM, họ đã hy sinh cả cuộc đời hoặc một phần thân thể hoặc có thành tích đóng góp to lớn cho sự nghiệp CM của nhân dân ta dưới sự lãnh đạo của ĐCSVN.
Căn cứ pháp lý để thực hiện chính sách ưu đãi hiện nay được quy định tại Pháp lệnh số số 04/2012/UBTVQH13 ngày 16 tháng 7 năm 2012 của Uỷ ban thường vụ Quốc hội sửa đổi, bổ sung một số điều của pháp lệnh ưu đãi NCC với CM. Pháp lệnh số 02/2020/UBTVQH14 ngày 09 tháng 12 năm 2020 của Ủy ban thường vụ vụ Quốc hội. Theo pháp lệnh, thì có 12 nhóm được công nhận là NCC với CM.